Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı/E-Posta:
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.785
» Son Üye katalogCet
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 2297 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 2292 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.831
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.685
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 451
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.926
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.092
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.271
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.847
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.215
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.461
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.439

 
  Ağaçlarla İlgili Temel Kavramlar
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 10:24 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

1 – TEMEL KAVRAMLAR

Tek Ağaç :
Ormancılık bilimleri açısından tek ağaç: kök, gövde ve taç (tepe) gibi üç ayrı organa sahip olan ve en az 5 m. yüksekliğe ulaşan çok yıllık odunsu bitkilere Ağaç adı verilmektedir.

Bu tanımı biraz daha açarsak;

Ağaç:
Boyu en az 5 metre, çapı da 10 cm'den aşağı olmayan, dal sürgün ve yapraklarının oluşturduğu tepe tacını tek bir gövde üzerinde taşıyan, her yıl çap artımı yaparak kalınlaşan, sürgün vererek boylanan, hücrelerinin büyük bölümü odunlaşmış olan, uzun ömürlü bitkilere AĞAÇ denir...

Meşcere:
Ormancılık bilimleri açısından meşcere, çok sayıda ağacın geniş bir alanda birbirini etkileyecek sıklıkta ve birarada bulunması halidir.

Orman:
Ele alış biçimi ve ele alan kişinin amacına göre Orman kavramının farklı tanımları ile karşılaşılmaktadır. Bir şairin, yazarın ve ressamın Orman anlayışı ile, geçimini ormandan sağlayan kırsal kesim halkının ormana bakış açıları birbirinden çok farklıdır.
Büyük metropolde yaşayan insan gözünde Orman; temiz hava, kaliteli içme suyu ve türlü rekreaktif etkinliklerin yapılabildiği doğa parçası iken, ormancılık, arıcılık ve hayvancılık yaparak geçimini sağlayan halk gözünde Orman; hayatını idame ettirebileceği iş ve çalışma ortamıdır.

Ormancılığın değişik bilim dalları da uğraş alanlarına ve bakış açılarına göre ormanı farklı şekilde tanımlamaktadır.

Hukukçu gözünde orman:
"Tabii olarak yetişen veya emekle yetiştirilen ağaç ve ağaççık toplulukları, yerleriyle birlikte orman sayılır." Ancak; sazlıklar, step bitkileriyle örtülü yerler, dikenlikler, parkıar, şehir koruluklan, mezarlıklar, yüzölçümü 3 hektardan az olan sahipli arazi üzerindeki ağaçlık alanlar orman tanımı içine girmemektedir (6831 Sayılı Orman Kanunu Madde 1.)

Orman ürün ve hizmetlerinin oluşumunu inceleyen ve bu kaynakların miktarını arttırmayı amaç edinen Orman Hasılat Bilgisi yönünden Orman;
Baskın elemanı ağaç ve ağaççıklardan oluşan otsu ve odunsu bitkilerin diğer mikro ve makro organizmalarla birlikte meydana getirdiği bir yaşam birliğidir.

Çeşitli ormancılık disiplinlerinin kendi yönlerinden yaptığı tanımların ortak özelliklerine dayanarak ormanı;

"Belirli yetişme ortamlarında var olan ve gelişen, ana elemanı ağaç ve ağaççık olmak üzere, diğer bitkisel, hayvansal ve mineral elemanlardan oluşan, bu elemanlar arasında karşılıklı etkileri ve kendine özgü yaşam birliği olan bir doğa varlığı, topluma orman ürünleri ile diğer foknsiyon ve hizmetler sağlayan ulusal bir servet.."

biçiminde tanımlayabiliriz. (ERASLAN, 1983, S.27).

Çalı ve Ağaçcık:
Ömürleri kaç yıl olursa olsun, boyları hiç bir zaman 5 m . yüksekliğe ulaşamayan Sandal, Kocayemiş, Akcakesme , Funda ve Karaçalı gibi odunsu bitkiler çap ve boylarına göre Çalı veya Ağaçcık olarak anılmaktadır .
Çalılar çok yıllık odunsu bitkiler olup ağaçlardan boyunun kısalığı ve uzamayı temin eden bir orta sürgünün olmayışı ile ayrılır.



Bu konuyu yazdır

  Temel Botanik Terimleri
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 10:22 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Temel botanik terimleri

-A-

Abdomen: Karın, böceklerde vücudun son bölümü.
Absorbsiyon : Enerji ya da diğer bir maddeyi emebilme, soğurma.
Acoelomata: Sölom boşluğuna sahip olmayan canlılar. Endoderm ve ektoderm arası tamamen mezoderm ile doludur.
Aerob: Yalnızca oksijen varlığında yaşayabilen.
Amebosit (Ameboid): Amip benzeri hücreler.
Amilaz: Nişastayı parçalayarak şekere çeviren enzim. Tükürükte bulunan haline “Pityalin" adı da verilmektedir.
Amitotik bölünme: Hücrenin boğumlanarak ikiye bölünmesi, amitoz bölünme
Amoeboid hücreler: Belirgin bir şekilde olmayan ve başka hücrelere farklılaşma potansiyeline sahip olan hücreler.
Anaerob: Yaşamı için oksijen varlığına gereksinim duymayan.
Analog: Kökenlerinin benzer olmasına gerek olmaksızın, aynı görevi gören organlar. ör. Midyedeki ve balıklardaki solungaçlar.
Anatrop: Tohum taslağını plesentaya bağlayan sap olan funikulusa göre 180 derece dönmüş, ters tohum taslağı.
Anteridyum: Çiçeksiz bitkilerde ve mantarlarda erkek gametleri oluşturan kısa, silindirik yapıdaki kese.
Antikoagülan: Kanın pıhtılaşmasını önleyen madde.
Antropojen: Doğal bitki örtüsünün insanların çeşitli etkinlikleri sonunda özelliklerini yitirmesiyle ortaya çıkan yeni bitki örtüsü.
Arboretum: Doğru biçimde etiketlenmiş odunsu ve otsu bitkilerin teşhisi ve bilimsel araştırmalar amacıyla bir araya getirilip yetiştirildiği ortamlar.
Arillus: Döllenme sonrasında, bazı tohumların üzerinde oluşan ek örtü.
Arkegonyum: Genellikle şişe biçiminde, bir sıra verimsiz hücre tabakasıyla çevrilmiş boyun, karın kanal hücreleriyle yumurta hücresinden meydana gelmiş üreme organı.
Arkenteron: Embriyodaki ilkin bağırsak tüpü.
Arkeosit: Süngerlerde, besin depolayan amoeboid hücrelere verilen ad.
Asimetri: Herhangi bir simetri tipine sahip olmama durumu.


-B-

Bakteri: Prokaryot hücre yapısındaki mikroorganizma.
Balsam: Sıklıkla odunsu bitkilerden elde edilen reçine ve bu reçinelerden yapılan ilaç.
Basit yaprak: Yaprak ayası parçalara bölünmemiş, sap üzerinde bir parçadan oluşan yaprak.
Bentik: Deniz ve tatlı sularda dip ya da taban bölgesine ilişkin.
Bilateral simetri: Vücudun tam ortasından geçen bir düzlemin, vücudu iki eş yarıya (sağ ve sol) ayırdığı simetri tipi.
Bileşik yaprak: Yaprak ayası parçalara bölünmüş, yaprak çok sayıda yaprakçıklardan meydana gelir.
Biyolüminesans: Bazı canlılar tarafından, belirli bir metabolik yol izlenerek ışık meydana getirilmesi.
Biyom: Yaşam kuşakları. Yeryüzünün geniş alanlarına yayılmış bitki ve hayvanların doğal olarak kümelendirilebilicek özellikte olanlarının bulunduğu yaşama alanları.
Biyosfer: Canlıların birbirleriyle ilişkilerinin sürdüğü kayaç, su ve hava katmanlarından oluşan yeryüzü örtüsü.
Blastomer: Embriyoda bulunan genç hücreler.
Blastopor: Embriyoda, dış hücrelerin içeri çökmesiyle oluşan ilkin girintinin açıklık kısmı, ilkin ağız açıklığı.
Blastosöl: Embriyonun erken safhasında, dış tabakadaki hücrelerin içeriye doğru bir girinti yapması sonucu oluşan, ilkin vücut boşluğu.
Brakte: Çiçek sapı yaprakçığı. Çiçek sapının kaidesinde, sapın gövdeye bağlandığı yerde bulunan yaprakçık.
Brakteol: İkinci derecedeki brakte. Çiçek sapının üzerinde bulunan küçük yaprakçık.

-C,Ç-

Calyx: Mercanlarda, kalsiyum karbonat yapıda olan, kase şeklindeki dış iskelet.
Cephalothorax: Baş ve gövdenin kaynaşmış hali.
Cercus (Serkus): Bazı canlı gruplarında, vücudun sonunda görülen ve çeşitli şekillerde olabilen, kuyruk benzeri uzantı.
Çenek: Çim yaprakları, kotiledon: Tohumlu bitkilerin tohumlarının çimlenmesiyle embriyolarından oluşan ilk yaprak ya da yaprakları.
Çok yıllık bitki: Yaşamlarını iki yıldan fazla sürdüren bitkiler.
Çomak hücreleri: Retinada bulunan ve beyaz ışığa karşı duyarlı olan, çubuk şeklindeki hücreler.

-D-

Dekumbent: Kalkık uçlu. Yalnız dalların uç kısmı yukarı doğru yükselmişyerde yatık olarak gelişen bitki.
Dekurrent: Aşağı doğru sarkarak uzayan. Yaprak ayasının gövde üzerine yapışık olarak aşağı doğru uzaması.
Deltat: Eşkenar üçgen biçiminde. Yaprak sapı üçgeninin tabanının ortasında bulunur.
Dendroid: Ağaç dalı biçiminde dallanmış tüy.
Dendroloji: Botaniğin ağaç özelliğindeki bitkilerini inceleyen ve araştıran bilim dalı.
Dentat: Dişli. İri ve keskin olan dişlerin eksenleri yaprağa dikey durumdadır.
Dentikulat: Küçük dişli. Dentat ile aynı biçimde olup daha küçük olan diş.
Dentin: Kollajen ve kalsiyum tuzlarından oluşan, diş ya da pul yapısında bulunabilen sert madde.
Dentisid kapsula: Dişli kapsül. Açılma kapsülün uç kısmındaki dişlerin birleştikleri yerde olur.
Dermis: Hayvanlarda derinin alt tabakasına verilen ad.
Deuterostomia: Blastopor, ağız yerine anüsü oluşturur. Ağız daha sonra şekillenir. Genellikle, enterosöl sölom ve radial segmentasyon ile birlikte anılır.
Dış döllenme: Erkek ve dişi eşey hücrelerinin vücut dışında birleşmesi ile meydana gelen döllenme tipi. Dış döllenme görülen canlılarda genellikle üreme su varlığına bağımlıdır (suda gerçekleşir).
Diandrus: İki stamenli.
Diatom: Bir fitoplankton grubu.
Difüzyon: Molekül ya da iyonların, çok yoğun oldukları bir ortamdan, daha az yoğunlukta bulundukları bir ortama doğru yaptıkları geçiş hareketi.
Diklin: Bir eşeyli çiçek. Erkek üreme organlarının (andrekeum) ve dişi üreme organlarının (ginekeum) ayrı çiçekler üzerinde bulunması.
Dikotiledon: Embriyosunda iki çenek yaprağı bulunan bitki.
Dimorfizm: Bir tür içinde, iki farklı formun görülmesi durumu.
Dioik: Vücudunda dişi veya erkek üreme organlarından sadece birini bulunduran canlı, ayrı eşeyli.
Diploblasti: Embriyonik gelişim sürecinde sadece endoderm ve ektodermin oluşması, iki tabakalılık.
Diploid: Birbirinin aynısı halindeki çift kromozom setine sahip olan.
Diskoid: Disk biçiminde.
Distikus: İki sıralı. Yaprak ve çiçeklerin aynı düzlem üzerinde birbirlerinin ters yönünde sıralanması.
Divergent: Birbirlerinden ayrılmış ve uzaklaşmış şekilde.
Dorsal: Sırtsal yüzey. Sırt kısmı.
Dorsifiks: Sırttan bağlı. Flamentin antere sırt kısmından bağlı olması.
Döl değişimi: Eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği üreme sistemi, döl almaşı, metagenez.

-E-

Effektör: Sinir hücrelerinin bağlı olduğu ve sinirsel uyarılara karşı verilen cevabın yerine getirildiği bez, kas, hücre veya organlar, sonuçlandırıcı organlar.
Egzotik: Yerli olmayan canlılar.
Ekoloji: Organizmalarla çevrelerini ve bu iki varlık arasındaki karşılıklı ilişkileri araştıran bilim dalı. Doğanın yapısını ve işlevini araştıran bilim dalı.
Ekosistem: Doğadaki canlı ve cansız varlıkların karşılıklı etkileşim bağlarıyla oluşturdukları sistem
Ektoderm: Embriyo gelişimi sırasında oluşan 3 tabakadan en dışta olanı, dış deri.
Ektoparazit:Başka bir canlının vücudu üzerinde parazit olarak yaşayan canlı, dış parazit.
Ektoplazma: Hücre içerisindeki sitoplazmanın çevresel veya dış bölgesi, dış plazma.
Ekzoenzim: Dış ortama salgılanan enzim.
Elytra: Kın kanat, kitinleşmişi kanat yapısı.
Embriyo: Zigotun gelişmesiyle oluşan genç organizma.
Endemik: Belirli bölgeye ait canlı türleri.
Endoderm: Embriyo gelişimi sırasında oluşan 3 tabakadan, en içte olanı, iç deri.
Endoparazit: Bir canlının vücudunun içinde parazit olarak yaşayan organizma.
Endopeptidaz: Protein molekülünün iç bağlarını hidrolize uğratan bir proteinaz türü.
Endoplazma: Hücre içerisindeki sitoplazmanın orta veya iç bölgesi, iç plazma.
Enfektif: Enfeksiyona neden olabilme yeteneğine sahip.
Enfeksiyon: Bakteri, virüs, mantar **** protozoonların organizmaya girmesi durumu.
Enterosöl sölom: Embriyonik gelişim sırasında arkenteron tavanında her iki yanda cepler oluşur. Daha sonra arkenteron ile bağlantılarını yitiren bu cepler, endoderm ve ektoderm arasında ara bir doku halinde gelişir. Bu ceplerin içindeki boşluklar bağırsaktan türediği için “enterosöl" adını alır. Sindirim sisteminden meydana gelen, cep şeklindeki vücut boşluklarıdır.
Entogami: Böcekler yoluyla tozlaşma.
Epidermal: Epidermisten köken alan, epidermis yapısından olan.
Epidermis: Epitel dokunun, en üst tabakası (genellikle vücudun en dış yüzeyini örten doku tabakası), üst deri.
Epifiz: Beynin tabanında bulunan bir iç salgı bezi.
Epigeik:Toprak üzerinde gelişen.
Epitel: Hayvanlarda organizmanın vücut dışını ve iç organlarını astarlayan doku.
Erdişi: Çift cinsiyetli, hermafrodit.
Eşey Hücresi: üremeden sorumlu hücre, gamet.
Eşeyli üreme: Erkek ve dişi bireylerin üreme hücrelerinin birleşmesiyle meydana gelen üreme.
Eşeysel dimorfizm: Erkek ve dişi eşeyler arasında vücut boyutu ve şekli, renk veya desen bakımından farklılıklar görülmesi durumu.
Eşeysiz üreme: Erkek ve dişi bireylerin ayrı üreme hücrelerinin söz konusu olmadığı, tamamen benzer genetik yapıda bireylerin oluşumunu sağlayan üreme tipi.
Eucoelomata: Gerçek sölom boşluğuna sahip canlılar. Endoderm ve ektoderm arasındaki boşluk, tamamen mezoderm ile astarlanmıştır.
Eutely: Canlının hayatı boyunca vücudunda bulunacak hücre sayısının sabit olması.
Evcik: Bazı çiçeklerde tohumların saklı bulundukları oyuklar.

-F-

Fagositoz: Büyük parçacıkların (besinlerin veya yok edilecek olan yabancı maddelerin), yalancı ayaklar yardımıyla hücre içerisine alınması.
Farinks: Ağız ve burun boşluklarıyla, gırtlak ve yemek borusu arasındaki boşluk, yutak.
Fauna: Belirli bir ortamdaki hayvan türlerinin tümü.
Femur: Uyluk kemiği.
Feromon: Alan belirlenmesi, topluluk içinde hiyerarşik düzenin sağlanması ve üreme döneminde eşlerin birbirini bulması gibi durumlarda etkili olan, "dış hormon" olarak da adlandırılabilen kimyasallar.
Filotaksis: Gövde ekseni üzerinde yaprakların diziliş şekli.
Fitoplankton: Suda pasif olarak hareket eden (yer değiştiren) ve bitkisel özellik gösteren organizmalar.
Floem: Bitkilerde organik besin taşıyan borular, soymuk boruları.
Flora: Belirli bir alanda bulunan bitkilerin tümü. Bakteriler için de flora kelimesi kullanılır.
Folikül: Küçük kese şeklindeki yapıların genel adı.
Fosil: Günümüzde yaşamayan canlıların eski devirlerden kalma, taşlaşmış kalıntıları.
Foto-ototrof: Işık enerjisini kullanarak, ihtiyacı olan organik besin maddelerini üretebilen canlılar.
Fotoreseptör: Işığa duyarlı almaçlar.
Fotosentez: Klorofil taşıyan hücrelerde görülen, ışık enerjisinin kullanılmasıyla su ve karbondioksitten organik madde sentezlenmesiyle sonuçlanan tepkimeler zinciri.
Fototaksi: Işığa bir cevap olarak yapılan yönlenme hareketi.

-G-

Gal: Bitkilerde, böcek ya da mantar gibi organizmaların neden olduğu anormal gelişen yapılar.
Gamet: Üreme hücresi, eşey hücresi.
Gastrodermal: Gastrodermisten köken alan, gastrodermis özelliklerini taşıyan.
Gen: DNA molekülünün ortalama 1500 nukleotitten oluşmuş canlının kalıtsal özelliklerinden herhangi birini taşıyan parçası. Kalıtımın temel fiziksel ve işlevsel birimi. Her gen, protein veya RNA molekülü gibi özel bir işlev taşıyan kromozomların belli bir noktasındaki nükleotid dizilerinden oluşur.
Genom: Bir organizmanın sahip olduğu genetik şifrelerin tamamı.
Gonad: Eşey hücrelerinin üretildiği organlar, eşey organları.
Gonopor: Eşey açıklığı, eşey organlarının vücut dışına açıldığı delik.

-H-

Habitat: Yetişme ortamı, bir canlının, bir türün içinde yaşadığı ortam.
Haploid: Tek kromozom setine sahip olan.
Hemoglobin: Alyuvarlar içerisinde bulunan ve yapısında demir taşıyan, kırmızı renkli bir solunum pigmenti.
Hemolenf: Bazı omurgasızlarda, hemosöl adı verilen vücut boşluğu içerisinde bulunan sıvı.
Hemolitik: Kan hücrelerine zarar veren.
Hemosiyanin: Bazı omurgasızlarda bulunan, demir yerine bakır içeren, mavi-yeşil renkli solunum pigmenti.
Hemosöl: Eklem bacaklılarda, gerçek sölom boşluğu yerine bulunan ve içinde solunum sıvısının dolaştığı vücut boşluğu.
Herbivor: Bitkisel besinler ile beslenen canlılar.
Hermafrodit: Çift eşeyli, her iki eşeyin organlarını birlikte taşıyan, er dişi, monoik.
Heterojen: Değişik karakterlere **** yapılara sahip olan.
Heteronom metamerizm: Vücudu oluşturan segmentlerin, birbirinden farklı yapıda olması.
Heterospor: Mikrospor ve makrospor gibi morfolojik ve eşey bakımından farklı sporlar.
Heterotrof: Kendi besinini üretemediği için, organik besinleri dışarıdan almak zorunda olan canlılar (ardıbeslek).
Hidrostatik: Suda sabit bir şekilde kalmayı ve yüzebilmeyi sağlayan.
Hif: Sporların çimlenmesiyle oluşan ve birden fazla çekirdek taşıyan, silindir şeklindeki tüpsü iplikçikler.
Hipodermis: Dermis tabakasının alt bölümü.
Hipofiz: Beyin tabanında bulunan ve iki kısımdan meydana gelen bir iç salgı bezi.
Hipogeik: Toprak yüzeyinin altında gelişen ya da yaşayan.
Holoblastik bölünme: Hücre bölünmesinin, yumurtanın tamamında gerçekleşmesi.
Homolog: Aynı görevi görmeseler bile, embriyonik dönemde aynı dokudan köken alarak gelişmiş organlar.
Homonom metamerizm: Vücut bölümlerinin birbirine eş bölmelerden oluşması.
Homospor: Yosun ve eğreltilerde morfolojik olarak birbirinin aynı olmakla birlikte, eşey fonksiyonları negatif, pozitif biçimde olan sporlar, ızospor.
Humus: Toprak üzerindeki ve içindeki organik atıkların ayrışması sonucu oluşan kütle
Hücre dışı sindirim: Büyük moleküllü besinlerin, hücrelerin dışarıya verdikleri salgılar ile hücre içine alınmadan, yapı taşlarına ayrılması.
Hücre içi sindirim: Büyük moleküllü besinlerin, hücre içerisine alınarak, hücre içinde yapı taşlarına ayrılması.

-İ-

İç döllenme: Erkek ve dişi eşey hücrelerinin vücut içinde birleşmesi ile meydana gelen döllenme tipi. Erkek bireyin spermleri, belirli yapılar yardımıyla dişi vücuduna aktarılır ve dişinin vücudu içerisinde yumurta hücresini döller.
İki evcikli: Dioik.
İletim demeti: Bitkilerde organik ve inorganik besin maddelerinin iletiminin yapıldığı odun ve soymuk borularından oluşan yapılar.
İndikatör: Belirleyici. Bazı durumlara karşı hassasiyet göstererek ya da cevap oluşturarak, o durumlar hakkında ipucu veren.
İnsektivor: Böcekler ile beslenen canlılar.
İzospor: Benzer yapıdaki sporlar veya bu tip sporlara sahip canlılar, homospor.
İzotonik: Aynı ozmotik basınca sahip olan ortamlar. örneğin, Salpa'da kan, içindeki madde yoğunluğu (kan hücreleri, proteinler, mineraller vd.) bakımından deniz suyuyla eşdeğerdir.

-K-

Kambiyum: Bitkilerin iletim demetlerinde, bir ya da birkaç sıra meristematik hücre tabakasından oluşan, ikincil kalınlaşmayı ve enine büyümeyi sağlayan doku.
Kapsit: Virüslerin çekirdek asitlerinin dışında bulunan, tek tip ya da birkaç tip proteinden oluşan kılıf.
Karnivor: Hayvansal besinler ile beslenen canlılar.
Karotenoid: Sarı, turuncu, kırmızı veya kahverengi olan; yağda çözünebilen, çoğunlukla fotosentez tepkimelerinde de görev alan, bitkilerin çiçek ve meyve kısımlarında bulunan pigment grubu.
Karpel: Tohum taslaklarını ve özellikle tohumları örtmek için birkaç makrosporofilin kendi üzerlerine katlanarak ya da biraraya gelerek oluşturdukları tek ya da çok gözlü olabilen tohum zarfları.
Kazık kök: Ana kökün yan köklerden daha fazla gelişme göstermesi.
Kemoreseptör: Kimyasal maddelere karşı duyarlı olan almaçlar.
Kitin: Oldukça dayanıklı yapıda, N-asetil glikozamin'den meydana gelmiş, bir tür nötr polisakkarit.
Kloak: Bazı canlı gruplarında, sindirim, boşaltım ve üreme sistemlerinin son ürünlerinin dışarı bırakıldığı ortak tek açıklık.
Klorofil: Fotosentez tepkimelerinde güneş enerjisini kimyasal enerjiye çeviren, yapısında Magnezyum (Mg) içeren, yeşil pigment maddesi.
Kloroplast: Yeşil renkli klorofil pigmentini taşıyan plastit.
Knidosit: Omurgasızlarda görülen, içinde yakıcı kapsüller taşıyan, savunma veya beslenmede görevli olabilen özelleşmiş hücreler.
Kokon: İçine yumurta ya da tohumların bırakıldığı yapı.
Koleteral: Ksilem ve floemin üstüste bulunması.
Kommensal: Birlikte yaşayan iki canlı türünden birinin fayda sağladığı, diğerinin ise hiçbir şekilde etkilenmediği ortak yaşam biçimi.
Konakçı: Bir parazit canlının üzerinde yaşadığı diğer canlı.
Koni hücreleri: Omurgalıların gözlerinde, retinanın arkasında yer alan, koni şeklindeki, ışığa son derece hassas olan ve renkli görüntünün algılanmasından sorumlu olan hücreler.
Kontraktil vakuol: Tatlı sularda yaşayan bir hücrelilerde, açılıp büzülerek, fazla suyu ve metabolizma atıklarını hücre dışarına atmada görevli olan organel.
Kopulasyon: Çiftleşme.
Korda: Omurgayı oluşturan ilkin iç iskelet (Sırt ipi).
Kornea: Gözün en dışta bulunan sert tabakasının yaklaşık 1/6'sını oluşturan ön bölgesi, saydam tabaka.
Kotiledon: Çenek. Çim yaprakları.
Kökçük: Kara yosunlarında olduğu gibi, ilkel bitkilerde bulunan, tek ya da çok hücreden oluşmuş, kök görevini yapan basit yapılar. Rizoit.
Kromatofor: Pigment içeren ve canlının deri renginin değişiminden sorumlu olan organel.
Ksilem: Bitkilerde su ve mineral taşınmasından sorumlu olan borular, odun boruları.
Kupula: Fındık tipi meyveyi taşıyan, kadehe benzer yapı.
Kursak: Kuşlarda, boğazda kese şeklinde genişlemiş ve besin depo edilen bölge.
Kütikula: Su geçirmeyen, koruyucu, mumsu yapıdaki tabaka.

-L-

Larva: Bazı hayvanların hayat devrelerinde görülen ve metamorfoz sonucunda ergin hale benzeyecek olan yavru evresi.
Lenf: Lenf damaları içerisinde dolaşan, kan plazması ve lenf proteinlerinden oluşan dolaşım sıvısı, akkan.
Lentisel: Kovucuk. Mantar özüne dönüşmüş gövde kısımlarında havanın girip çıkmasını sağlayan aralıklar.
Lignin: Odun özü denilen su geçirmez madde.
Lipaz: Lipidleri (yağları), yağ asitleri ve gliserine parçalayan sindirim enzimi.
Lob/lop: Beyin, karaciğer gibi organların parçaları bölümleri.
Lokus: Kromozomların üzerlerinde genlerin bulunduğu özel yerler.
Lökoplast: Bazı bitki hücrelerinde yedek besin depolayan renksiz madde.
Lökosit: Akyuvar, fagositoz yapan, antikor üreten, renksiz kan hücresi.
Lümen: Tüp ya da kese şeklindeki bir organ ya da organelin iç boşluğu.
Lütein: Folikül hücrelerinde meydana gelen, yumurta sarısına renk veren pigment.

-M-

Makrofil/Makrosporofil: Makrosporangiyumları taşıyan yapı. Makrofil de denir. Çiçekli bitkilerde pistile özdeştir.
Makroportal: Arkegonyumları oluşturan portal.
Makrospor: Megaspor. Makrosporangiumlardan meydana gelen büyük ve dişi olarak kabul edilen sporlar. Çiçekli bitkilerde embriyo kesesine özdeştir.
Makrosporangiyum: Makrosporları oluşturan yapı. Megasporangiyum da denir. Çiçekli bitkilerde polen kesesine özdeştir.
Matriks: İçinde biyolojik olayların oluştuğu cansız, sıvı ortam.
Mayoz bölünme: Eşey organlarında eşey hücrelerinin oluşması sırasında diploit ya da somatik kromozom sayısının yarıya indiği ve dört haploit hücrenin oluştuğu hücre bölünmesi. Redüksiyon bölünme. İndirgenme bölünmesi.
Melez: Herhangi bir karakter yönünden farklı iki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan heterozigot döl.
Mercek: Gözde ışığın doğru şekilde kırılmaya uğrayarak, ağ tabakaya düşmesini sağlayan yapı.
Meristem: Sürekli olarak bölünebilme yeteneğine sahip hücrelerin oluşturduğu embriyonik doku.
Meristem halkası: Büyüyen bitki ekseninde korteks ile merkezi parenkima dokusu arasında bulunan ve vasküler dokuyu veren meristem dokusu.
Meroblastik bölünme: Hücre bölünmesinin, yumurtanın belirli bir kısmında gerçekleşmesi.
Meşcere: Dış görünüm, tür bileşimi, yaş, yapı bakımından tek düzelik gösteren bitki topluluğudur.
Metabolizma: Canlı organizmanın hücreleri içinde meydana gelen ve enzimlerle kontrol edilen olayların hepsi. Metabolizma ile enerji üretimi ve madde yapımı gerçekleştirilir. ATP üretimi ve protein sentezi iki önemli metabolik reaksiyondur.
Metagenez: Eşeyli ve eşeysiz üremenin döngüsel olarak birbirini takip ettiği üreme sistemi, döl değişimi.
Metamerizm: Segmentli bir yapıy gösterme.
Metamorfoz: Canlının yumurtadan çıktıktan sonra, tam bir ergin görünümüne erişinceye kadar geçirdiği evrelerin bütünü, başkalaşım.
Metanefridyum: Sölom boşluğuna açılan boşaltım tüpçükleri.
Metanefroz: Omurgalılarda görülen ve ikincil böbreğin arkasından meydana gelen, en gelişmiş böbrek tipi.
Mezenşim: Embriyonun mezoderm tabakasından gelişen, daha sonra kas ve bağ dokusunu oluşturacak olan farklılaşmamış hücreler.
Mezoderm: Embriyo gelişimi sırasında oluşan 3 tabakadan, ortada olanı, orta deri.
Mezofil: Yaprağın üst ve alt epidermisi arasında kalan kısmı.
Mezonefridyum: Mezodermden gelişen boşaltım organı.
Mezonefroz: Omurgalılarda görülen, orta derecede gelişmiş böbrek tipi.
Mikrofil/Mikrosporofil: Tohumsuz bitkilerde bir tek damarlı doku şeridi içeren küçük bir yaprak. Mikrosporangiyumları taşıyan yapı. Çiçekli bitkilerde erkek organa-stamene özdeştir.
Mikroprotalyum: Anteridyumları oluşturan protal.
Mikrospor: Polen. Tohumlu bitkilerde üreme organı olan stamenlerde mayoz bölünmeyle meydana gelen erkek üreme hücreleri, çiçektozu. Çiçekli bitkilerdeki polene özdeştir.
Mikrosporangiyum: Mikrosporları oluşturan yapı. Polen kesesi.
Mikrotübül: ökaryot hücrelerde, hücre iskeletinin yapısına katılan, kamçılı ve sillilerde ise sillerin yapısına katılan, içi boş tüpçükler.
Misel: 1. Mantarlarda, hiflerin bir araya gelmesiyle oluşmuş yapılar. 2. Yağ moleküllerinin, çözünmediği bir sıvı madde içerisine bırakıldığı zaman oluşturduğu küçük partiküller.
Mitokondri: Hücrede enerji üretiminden sorumlu olan (oksijenli solunumun gerçekleştiği) organel.
Mitotik bölünme: Kromozomların kopyalanarak sayısının iki katına çıkarılmasını takiben gerçekleşen ve sonuçta yine diploid sayıda kromozom taşıyan iki oğul hücrenin meydana geldiği hücre bölünmesi tipi, mitoz bölünme.
Mitoz bölünme: Ökaryot hücrelerin tipik çekirdek bölünmesi. Kopyalanarak sayısı iki katına çıkmış kromozomların profaz, metafaz, anafaz ve telofaz safhalarını geçirdikten sonra bölünerek diploit sayıda kromozom kapsıyan iki oğul çekirdeğe ayrılmaları. Mitozu takiben sitoplazma bölünmesiyle hücre iki oğul hücreye ayrılır.
Mixotrof: Klorofil taşıdığı halde, heterotrof olarak da beslenebilen canlılar.
Miyelin kılıf: Sinir hücrelerinde, hücrenin belirli bir bölümü tarafından meydana getirilen ve akson adı verilen uzantıların üzerini kaplayarak koruma ve sinir iletiminde hız sağlayan örtü.
Monofiletik: Tek atadan köken almış.
Monohibrit: Tek karakter bakımından melez.
Monoik: Bir evcikli. Erkek ve dişi organların ayrı çiçeklerde fakat aynı bitki üzerinde bulunması.
Monokotiledon: Embriyolarında tek çenek yaprağına sahip bitki.
Monomer: Büyük moleküllerin hidrolizi sonucu oluşan en küçük yapı birimi.
Monosakkarit: Genel formülü (CH2O)n olan en basit şeker molekülü.
Mozaik gelişim: Embriyoya ait hücrelerin her birinin, vücudun farklı bir bölgesini meydana getirmek üzere belirlendiği gelişim tipi. Bu gelişim tipini gösteren canlılarda, embriyodan ayrılan herhangi bir parça, kendi başına tam bir birey olarak gelişemez.
Mukus: Koyu ve az akışkan özellikte, glikoprotein yapısında salgı, sümük.
Multipotent: Birden fazla farklı hücre veya doku tipine farklılaşabilme yeteneğine sahip olan. Hidralarda “interstitial hücreler" ve omurgalı embriyolarında “kök hücreler" , multipotent karakterdedir.
Musilaj: Yapışkan ve az akışkan karakterli polimerler.
Mutasyon: Bir canlının kalıtım özelliklerinde meydana gelen birdenbire ve kendiliğinden değişmeler.
Mürein: Bakterilerin hücre duvarında bulunan yapısal bir peptidoglikan.

-N-

Nasti: Bitkinin, uyaranın cinsine göre yaptığı fakat uyaranın yönüne bağlı olmayan davranışlar.
Nefridiopor: Omurgasızların boşaltım organları olan nefridyumların vücut dışına açıldıkları açıklık.
Nefridyum: Omurgasızların boşaltım organları.
Nermatosit: Knidosit hücrelerinin içeriği ya da kendisi.
Neoteni: Ergin halde larva özelliklerinin görülmesi.
Nimf: Başkalaşım gösteren böceklerde, dış görünüşü ergine benzeyen, fakat eşey organları ve kanatları tam olarak gelişmemiş evre.
Nod: Düğüm şeklinde yapı.
Notokord: İlkin sırt ipliği.
Nöron: Sinir hücresi.
Nörotoksik: Sinir sistemi üzerinde zararlı etkisi olan zehirli maddeler.
Nötr: Elektriksel yükü sıfıra eşit olan.
Nusellus: Tohum taslağında embriyo kesesini çevreleyen doku.
Nükleik asitler: Çekirdek içinde bulunan, genetik şifreyi taşıyan, yapılarında şeker bulunan asitler (DNA ve RNA).

-O,Ö-

Ocellus (çoğulu= Ocelli): Bazı omurgasızlarda ve diğer basit yapılı organizmalarda görülen, mercek de taşıyabilen basit göz, nokta göz.
Odun boruları: Bitkilerde çeşitli hücre tiplerinden oluşan, su iletimi ve destek görevini yapan doku. Ksilem.
Oksidasyon: (Yükseltgenme) Elektronların bir atom ya da molekülden ayrılmasını sağlayan kimyasal tepkime.
Omnivor: Hem bitkisel hem de hayvansal besinler ile beslenebilen canlılar.
Oocyst: Etrafı koruyucu bir kılıfla çevrili, olumsuz çevre koşullarına karşı dayanıklı yapıda olan yumurta hücresi.
Organel: Hücrenin içerisinde bulunan ve her biri farklı görevlerden sorumlu olan, daha küçük alt birimler.
Osmoregülasyon: Bazı sucul organizmaların, vücutlarının osmotik basıncını, yaşadıkları ortamın osmotik basıncına bağlı olmadan ayarlamaları.
Osmoz: Suyun yoğunluğunun çok olduğu yerden az olduğu yere doğru, yarı geçirgen zardan geçmesi.
Ototrof: Işık enerjisi veya kimyasal enerji kullanarak, inorganik maddelerden kendi organik besinini üretebilen canlılar (kendibeslek).
Ovaryum: Dişi eşey organı, yumurtalık.
Ovidukt: Yumurtaları, yumurtalıktan dışarı taşıyan kanal, yumurta kanalı.
Ovipar: Yumurtasını vücut dışına bırakarak çoğalan.
Ovipozitor: Yumurtaları yerleştirmeye yarayan yapı, yumurtlama borusu.
Ovovivipar: Bir plasenta oluşumuyla anne-yavru arasında bağlantı olmaksızın, yumurtası vücut içinde gelişen ve yavruyu yumurtadan çıktıktan sonra vücut dışına bırakan, yalancı doğum yapan.
Ovül: Tohumlu bitkilerde, döllenmeden sonra tohumu meydana getiren yapı.
Ökaryot: Zar ile çevrili gerçek organelleri bulunan hücreler. (Bkz. Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki farklar)

-P-

Papilla: Tomur. Koni biçimindeki herhangi bir çıkıntı.
Parafiletik: Birden fazla atadan köken almış.
Parapod: Her vücut segmentinin yanında, bir çift halinde bulunan ve yer değiştirmeye yarayan yapılar.
Parazit: Başka türden bir canlının içinde veya üzerinde, kendisine besin veya barınak sağlayacak şekilde ancak aynı zamanda da diğer canlıya da zarar verecek şekilde yaşayan organizma, asalak.
Parankima: İnce duvarlı, nisbeten farklılaşmamış hücrelerden oluşan, yapı ve görevi değişebilen, yumuşak bitki dokusu, parankima. Yassı solucanlarda kas tabakasıyla bağırsak arasında bulunan çeşitli hücrelerden oluşmuş sert doku. Bir organın zemin dokusu.
Partenogenez: Yumurta hücrelerinin, sperm hücreleri ile döllenmeden mitoz geçirmeye başlayarak, bir canlıyı oluşturması şeklindeki üreme tipi.
Patojen: Zararlı, hastalık yapıcı.
Pektin: Özellikle bitki hücrelerinin orta lamelinde bulunan büyük moleküllü, karbonhidrat karışımı maddeler.
Pelajik: Deniz ya da göllerde tabana tutunarak ya da serbest halde yaşayan canlılar.
Penetrasyon: Nüfuz etmek, içine girmek, dalmak.
Peptidoglikan: Uzun polisakkarit zincirlerinin kısa peptitlerle (protein bağları) bağlandığı büyük moleküller.
Peptit: Aminoasitler arasındaki bağlar.
Periant: Çiçek örtüsü ve çiçek örtü yaprakları. Taç ve çanak yaprakların tümü. Bir çiçekte erkek organlar ve dişi organ dışında kalan parçalar.
Peristom: Yosunlarda (Bryofitler) kapsül açıldıktan sonra ağızda bir ya da iki sıralı silli halka yapısı. Silyat protozoonlarda, denizyıldızlarında, halkalı solucanlarda, böceklerde, derisi dikenlilerde, vb. ağız çevresi bölgesi.
Periton zarı: Karnın iç kısmını asarlayan zar, iki katlı karın zarı.
Peyzaj: Bir arazi parçasının ekolojik, biyolojik, yapısal ve tüm doğal özelliklerinin topluca anlatımı.
Pigment: Bitkilerde ve hayvanlarda bulunan renk maddelerinin genel adı.
Plankton: Suyun hareketiyle pasif olarak sürüklenen küçük canlıların genel adı.
Planktonik: Plankton yapısında olan ya da planktona ilişkin olan.
Plasenta: Anne ve yavru arasında, döl yatağı içerisinde kurulan ve madde alış verişine olanak tanıyan, damarlı ve süngerimsi yapı.
Plastit: Bitki hücrelerinde ve bazı bir hücreli canlılarda bulunan, çoğunlukla renk pigmenti de taşıyan bir organel.
Poikilotherm: Değişken vücut sıcaklıklı.
Polimer: Birden fazla benzer ya da farklı birimin, kovalent bağlarla birleşmesiyle oluşan yapı.
Polimerize: Polimer yapıda, polimer özelliği gösteren.
Polipeptit: çok sayıda aminoasidin birleşmesiyle oluşan organik molekül (örneğin protein).
Polisakkarit: çok sayıda monosakkaritten meydana gelen organik bileşikler.
Populasyon: Aynı türün bireylerinden oluşan yaşama birliği ve toplumudur.
Por: Açıklık, delik.
Predatör: Besin olarak diğer canlıları yakalayıp öldüren canlı, avcı.
Primer: Birinci derecedeki, ilkin, esas.
Proboscis: Genellikle vücudun ön kısmında ve ağız yakınında bulunan, veya tamamen ağız yapısını teşkil eden hortum.
Prokaryot: Zar ile çevrili olan gerçek organelleri bulunmayan organizmalar, bakteri ve mavi-yeşil algler. (Bkz. Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki farklar)
Pronefroz: Omurgalılarda görülen en basit böbrek tipi.
Protallus: Protal. Haploit yapıdaki gametofit.
Proteaz: Proteinlerin peptit bağlarını koparak yıkılmasından sorumlu olan enzim, proteinaz.
Protonefridyum: Bazı ilkel omurgasızlarda görülen, bir uçta alev hücreleriyle başlayan ve dallanan kanalların bir merkez kanalla birleşerek, dışarıya açıldığı boşaltım organı tipi.
Protostomia: Embriyodaki blastopor, gelişerek ağzı oluşturur. Anüs, ağzın tam karşısında, arka bölgedeki ektodermin çökmesiyle gelişir. Genellikle, şizosöl sölom, spiral segmentasyon, ve mozaik gelişim ile birlikte anılır.
Protozoon: Tek hücreli canlılara genel olarak verilen ad.
Pseudocoelomata: Gerçek söloma sahip olmayan canlılar. Embriyonel dönemdeki blastosöl'ün devamıdır. Sadece dış kısmı mezoderm ile çevrilidir.
Pseudopod: Amip benzeri bir hücrelilerde ve fagositoz yapan diğer hücrelerde bulunan sitoplazma uzantıları, yalancı ayak.

-R-

Radial segmentasyon: Embriyoda, oluşan yeni hücrelerin birbirinin üzerine veya yanına gelecek şekilde ilerlediği segmentasyon tipi.
Radial simetri: Vücuttan diklemesine (yere paralel olarak) geçen tüm düzlemlerin, vücudu eşit iki parçaya ayırdığı simetri tipi, ışınsal simetri.
Radula: Yumuşakçalarda, üzerinde kitin diş sıraları taşıyan, ağız içi rende organı, dişi dil.
Red-tide: Dinoflagellata takımında yer alan alglerin, yılın beli dönemlerinde okyanuslarda çok hızlı bir şekilde çoğalmaları ve bu alglerin içerdikleri pigmentin renginin suda yoğunlaşması sonucu ortaya çıkan görüntü, kırmızı kuşak.
Reçine: Bazı odunlu bitkilerin salgıladıkları, katı ya da yarı akışkan, yarı saydam, suda çözünmeyen salgı maddeleri.
Rejenerasyon: Canlılarda eksilen, bozulan bir yapının tamamlanması, onarımı.
Reseptör: Belirli kimyasalların veya uyartıların tanıyıcısı konumunda olan, bazı hallerde de bunların hücreye girmesini veya bunlara karşı bir cevabın oluşturulmasını mümkün hale getiren yer veya yapı, almaç.
Retina: Gözde en iç kısımda bulunan, ışığa duyarlı hücrelerin, duyu sinirlerinin ve pigmentlerin bulunduğu, çift katlı ağ tabaka.
Ribozom: Protein sentezinden sorumlu olan organel.
Rizoid/rizoit: Kökçük.
Rizom: Genellikle toprak altında bulunan ve yukarı doğru filizler, aşağıya doğru kökler veren kalın, yatay gövde.

-S-

Saçak kök: Yan köklerin ana kökten daha fazla gelişmesi.
Saprofit: Ölü canlılar veya organik maddeler üzerinden beslenen, çürükçül, ayrıştırıcı.
Segment: Bir yapının, az çok birbirine benzeyen parçalarından her biri, bölüt.
Segmentasyon: Zigotta, sitoplazma büyümesi olmadan art arda görülen mitoz bölünmeler sonucunda, birbirine benzer hücrelerin oluşması.
Sekonder: ıkincil, ikinci derecede önemli olan, yan, tali.
Selüloz: çok sayıda glikozun birleşmesi ile oluşan, bitki hücrelerinin temel yapıtaşı olan yapısal bir polisakkarit.
Septum: Bölme.
Sesil: Bir yere bağlı olarak yaşayan.
Sferik simetri: Vücudun herhangi bir yerinden geçen tüm düzlemlerin, vücudu eşit iki parçaya ayırdığı simetri tipi, küresel simetri.
Sil: Bazı bir hücrelilerde hareketi sağlayan, bazı organizmaların da akciğer borularında senkronize hareket ederek, toz gibi. partikülleri akciğerden uzaklaştıran kamçı benzeri yapı.
Simbiyont: Başka türden bir canlı ile ortak yaşayan canlı. Bu birliktelik, her iki tarafın fayda ya da zarar durumuna göre farklı isimler alır.
Sinüs: Organların ya da dokuların arasındaki boşluk.
Sitoplazma: Hücre zarı içerisinde, çekirdek dışında kalan bütün canlı kısım ve bu kısmı dolduran viskoz yapı.
Soymuk boruları: Bitkilerde iletici hücreler olan, kalburlu hücreler ve kalburlu boru elementlerinden oluşan, besin iletimi, depo edilmesi ve destek görevlerini yapan doku. Floem
Sölom boşluğu: üç embriyo tabakasına sahip olan hayvanlarda, iç kısmı tamamen periton zarı ile kaplanmış olan gerçek vücut boşluğu.
Sperm: Erkek eşey hücresi.
Spermatofor: Bazı canlıların erkek bireylerinde, birçok spermin bir arada taşınmasını sağlayan kapsül.
Spikül: ığnemsi uzantılar.
Spiral segmentasyon: Embriyoda, oluşan yeni hücrelerin birbirinin tam olarak üzerine veya yanına denk gelmeyip, yaklaşık 45 derecelik bir kayma ile birbirinin üzerine oturduğu segmentasyon tipi.
Spongocoel: Süngerlerde vücut içi boşluğu.
Spor: Eşeysiz üremeyi sağlayan hücre.
Sporofit: Döl değişimi gösteren bitkilerde diploit ya da eşeysiz (aseksüel) evre.
Stamen: Erkek organ. Bir çiçekte başçık (anter) ve iplikçik (flamen)ten oluşan çiçek tozlarını (polen) oluşturan organ.
Statocyst: ıçerisinde denge taşı bulunan kesecik.
Stigma: 1. Eklembacaklılarda, trake sisteminin havayla temas ettiği açıklıklar. 2. Çiçeklerde, dişi üreme organının poleni aldığı uç kısmı.
Stilet: Yapışkan organ.
Subepidermal plexus: Deri altı sinir ağı.
Şizosöl sölom: Erken embriyonik evrede kopan iki blastomer, endoderm ve ektoderm arasına düşerek ilkin mezoderm hücrelerini oluşturur. ıki tabakanın ayrılmasıyla mezoderm gelişir. Mezodermden köken alan vücut boşluğudur.

-T-

Tagmata: Kaynaşmış ya da hareketli halde olabilen, özelleşmiş vücut bölümleri.
Tal/Tallus: Kök, gövde ya da yaprak gibi doku özelleşmesi görülmeyen, alglerde ve bazı aşağı yapılı bitkilerde görülen vücut yapısı.
Tek yıllık bitki: Yaşam devirlerini bir yıl içinde tamamlayan bitkiler.
Tentakül: Uzantı.
Testa:Tohum kabuğu. Tohum dış örtüsü.
Testis: Erkeklerde üreme hücrelerini oluşturan, aynı zamanda eşey hormonları salgılayan bir bez niteliği de taşıyan organ, erbezi.
Triploblasti: Embriyonik gelişim sürecinde her 3 tabakanın da (endoderm, mezoderm ve ektoderm) oluşması, üç tabakalılık.
Tüberkül: Topuzcuk şeklindeki küçük ve yuvarlak çıkıntı ya da kabartılar.

-Ü-

Üre: Memeli ve diğer hayvanlarda amino asitlerin yıkımı ile oluşan son ürün.
Üreticiler: Bir sistem içerisinde, güneş enerjisini organik moleküllerin bağ enerjisi şekline çevirebilen canlılar, besin üreticiler, ototroflar.

-V-

Vasküler sistem: Ksilem ve floemden oluşan bitki dokularında, ksilem tarafından su ve suda erimiş maddelerin, floem tarafından fotosentez ürünlerinin taşınmasını sağlayan sistem. İletim sistemi. Damar sistemi.
Vejetasyon: Bitkilerin sınıflandırılmasındaki, yöreleri gözetmeksizin fizyonomik ve ekolojik bakımdan bir bölgedeki bitki örtüsü. Bir yerdeki ekolojik koşullara bağlı olarak bulunan bitki örtüsü.
Vejetatif üreme: Yaprak ya da sap gibi vücut bölümlerinden eşeysiz olarak üreme.
Velum: 1. Medüzlerde, şemsiye yapısının kenarını çember gibi saran örtü. 2. Basidli mantarlarda, genç basidiokarpları örten yapı.
Ventral: Bir organizmanın karın kısmı.
Visceral kitle: İç organlar.
Viskoz: Akışkanlığı az olan sıvı.
Vivipar: Yavrunun, bir plasenta varlığıyla, anneyle arasında besin, gaz, vb. alışverişi olarak gelişimini tamamlaması sonucunda, gerçek doğum yapan.

-X-

Xantofil (Ksantofil): Sarı veya kahverengi bir karotenoid pigment grubu.

-Y-

Yolk Bezi: Besin maddesi üreten ya da depolayan bez ya da kese.
Yumurta: Dişi eşey hücresi.
Yumurtalık: Dişi bireylerde eşey hücrelerinin üretildiği, aynı zamanda eşey hormonları da salgılayan organ.
Yutak: Ağız boşluğu ve yemek borusu arasındaki kaslı kanal, farinks.

-Z-

Zigot: Dişi ve erkek eşey hücrelerinin birleşmesiyle oluşan, döllenmiş yumurta hücresi.
Zooid: Bir koloni içerisinde farklılaşmış olarak bulunan bireylerin her biri.
Zooplankton: Hayvansal özellik gösteren planktonlar.
Zoospor: Bir hücreli algler ve mantarlarda kamçılı, hareketli eşey hücresi.

Bu konuyu yazdır

  Bitki Sistematiğinin Kısaca Tarihsel Seyri
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 10:18 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok



Bitki sistematiğinin tarihçesi M.Ö. 300 yıllarına değin inmektedir. Theophrastos (M.Ö.372-287), bu alanda ilk işlev gösteren ve botaniğin babası unvanını alan yunanlı bir bilgindir. Theophrastos bitkileri dış görünüşlerine göre ağaçlar, çalılar, yarı çalılar ve otlar olarak ayırmıştır. Ayrıca, kültür ve doğal bitkiler olarak ta ayırmıştır. Bunlara ilave olarak, bugünkü görüşlere uyan bir yıllık, iki yıllık ve çok yıllık bitkiler olarak bir ayırımda da bulunmuştur.

Bu bilginden sonra bitki sistematiği konusunda çalışan bilginlerden
Dioskorides ve Plinius (M.Ö. 23- M. S. 79),
Caesalpinus (1519-1603),
Bauhin (l54i-1603),
Ray(Rajanus) (1628-1705) gibi bilgin*ler söylenmeye değer olanlar arasındadır.

Burada Plinius'tan sonra büyük bir boşluk var gibi görünüyorsa da 15. yüzyıla değin Theophrastos, Dioskorides ve Plinius'un ortaya koyduğu esaslara bağlı kalan ve onların yöntemlerini aynen ya da değiştirerek kullanan birçok bilginler olmuştur. 15.yüzyılın ortalarından 17. yüzyılın ortalarına değin bitki sistematiği konusundaki çalışmalar çoğunlukla tıbbi bitkiler alanında toplanmıştır. Bunlardan söylenmeye değer olanlar arasında Fuchs, Gesner ve Gerard bulunur. Bu devreye genel olarak Herbalistler devri adı verilir.

Rajanus'tan sonra Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708) adlı Fransız botanikçi, bitkileri yirmiiki sınıfta toplamıştır. Bitkileri ağaç, ağaççık ve otsular olarak ayıran son botanikçidir. Tournefort'un bitki sistematiğine en önemli hizmeti cins (genus) kavramını getirmiş olmasıdır. Salix, Populus, Fagus, Betula, Verbena gibi cinsler Tournefort tarafından verilmiş olup,günümüzde de aynen kullanılmaktadır.

Sistematik botanik ve Zooloji konularında en çok şöhret yapan ve günümüzde de kullanılan esasları getiren bilgin ise Linnaeus (Linne) (17O7-1778) adlı İsveç'li bir bilim adamıdır.

1737 yılında yayınladığı "Genera Plantarum" (Bitki Cinsleri) adlı yapıtında bitkileri çiçek yapılarına göre cins düzeyinde tavsif etmiştir. 1753 yılında yayınladığı "Species Plantarum" (Bitki Türleri) adlı yapıtında da 1000 cins ve 6000 kadar bitki türü tavsif etmiştir. Linne bu eserinde türleri stamen ve pistil sayılarına ve yapılarına göre 24 sınıfta toplamıştır.

Linne, bitki türlerini adlandırmada ikili adlandırma (Biner Nomenclatür) yönteminin kurucusu olmuştur. Aynı zamanda, "Species Plantarum" adlı eserinin yayınlandığı yıl olan 1753 yılı modern botanik nomenclatürün de başlangıç tarihi olarak, uluıslararası botanik nomenclatürü kodunun 13. maddesine göre 1 Mayıs 1753 yılı “Tohunlu bitkiler ve Eğreltiler” için geçerli adlandırmanın başlan*gıç tarihi olarak benimsenmiştir.


Daha sonra, Juasieu (1748-1836), De Candolee (l778-l841), Bentham (1800-1864) ve Hooker (1817-1911) gibi bilginlerle bitki sistematiğinde Darwin 'in Evolüsyon (evrim) teorisini ortaya koyduğu 1859 yılına değin gelinmektedir. Bu tarih, bitki sistematiği konusunda yapılan çalışmaları ikiye ayırmaktadır. Birinci devreyi buraya değin işlemiş bulunuyoruz.
Darvin'in evrim teorisinin yayınlanmasından sonra yapılan bitki sistematiği çalışmalarında bitkiler daha önce olduğu gibi yalnızca dış görünüşlerine göre değil, filogenetik durumları esas alınarak sınıflandırılmıştır. Bu devreye adlarını yazdıran ünlü botanikçiler arasında Alman Braun (18O5-1877), Eichler (1839-1887) ve Engler (1844-1930), Avusturya'lı Vettstein (1863-193l) ve İngiliz Hutchinson en önemlileridir.

Bunlardan Engler sisteminde tüm bitkiler organizasyon kademeleri gözönünde tutularak 17 bölümde toplanmıştır. 1-15. bölümler Sporlu bitkileri (Cryptogaraae), 16 ve 17. bölümler ise Tohumlu bitkileri içermektedir. Her bölümde kademeli olarak sınıf, takım, familya gibi sistematik gruplara ayrılmış, her bir bitkinin cins ve türünün bu sistem içinde yeri kesin olarak belirtilmiştir. Engler'in yöntemi bu açıdan günümüzde floristik araştırmalarda, aynı zamanda modern Herbaryum düzenlemelerinde en çok kullanılan yöntem olmuştur. 1900-1953 yılları arasında tamamlanabilen 107 ciltten oluşan "Das Pflanzenreich, Regni Vegetabilis Conspectus" (Bitkiler Alemi, Bitkiler Alemine Bakış) adlı eseri, son yıllarda Melchior ve Verdermann tarafından 1954-1964 yıllarında "Syllabus der Pflansen Familien" (Bitki Familyalarının Özeti) adıyla özetlenmiştir.

Wettstein ise Engler sistemini filogenetik görüşlere göre işleyip, değiştirerek "Handbuch der Systematischen Botanik" (Sistematik Botanik El Kitabı) adlı yapıtı oluşturmuştur. 1935 yılında yayınlanan son baskısında bitkiler alemi 9 kola (Phylum) ayrılmıştır. Kol ise sistematikte alemle bölüm arasında kullanılan, ancak son yıllarda uluslararası botanik nomenclatüründe bulunmayan bir sistematik birimdir. Biraz sonra değinilecek olan Hutchinson yönteminde de aynı birim kullanılmaktadır.

Hutchinson’ın "The Families of Flowering Plants" (Çiçekli Bitkilerin Familyaları) adlı yapıtında özellikle Angiospermae’ler yeni bir sınıflandırmaya alınmışlardır. Bu sınıflandırmada Dicotyledoneae'lar için filogenetik olmayan bir yol benimsenmiş, bu bitkiler Lignosae: Odunsular, Herbaceae : Otsular olarak iki guruba ayrılmıştır.

Bitki sistematiği, botanik ilminde ki modern görüşlerin ışığı altında sürekli bir gelişme içindedir. Özellikle son 30-40 yıl içinde Morfoloji, Anatomi, Ontogeni, Genetik, Sitoloji ve Palinoloji gibi botanik dallarında görülen ilerlemeler bitki sistematiğine yansımış ve birçok değişiklikler ve yöntemlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Günümüzde bitki sistematiği İngiliz Davis, Tutin ve Heywood'la, Rus Komarov ve Takhtajan’la, Fransız Chadefaud ve Emberger'le, Alman Melchior ve Verdermann'la, Avusturya'lı Rechinger'le ve Amerika'lı Cronquist'le sürekli bir gelişim ve aşama içindedir.

Bu konuyu yazdır

  Bitki Sistematiğinde Kullanılan Genel Sözcükler
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 10:13 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Saptama, Tayin, Belgileme, Identification, Determination :

Bir bitkinin hangi taksonomik guruba, bir başka deyişle, hangi türe ilişkin olduğunu bulma işlemidir. Eğer incelenen bitkinin adı daha önce bilinen bir türe uyuyorsa, bitkinin tayini olanaklıdır. Ancak, incelenmek*te olan bitkinin botaniksel özellikleri daha önce adı bi*linen herhangi bir türe uymuyor ve bilinen taksonlardan tümüyle ayrılıyorsa, bu türün yeni bir tür olma olasılı*ğı belirir. O zaman bu türün uluslararası botanik nomenclatürü esaslarına göre yeni bir takson olarak adlandırılarak yayınlanması gerekir.

Tavsif, Niteleme, Description :

Herhangi bir taksonun niteliklerinin, özellikle morfolojik özelliklerinin düzenli bir dizin içersinde sıralanmasıdır.

Teşhis, Tanıma ya da Diagnosis :

Bir taksonun aynı kademede ve en yakın bağları olan öteki taksonlardan ayırıcı özelliklerinin ortaya konulması işidir. Bu iş bitki sistematiğinin en önemli aşamasını oluşturur. Teşhis işi için ilk olarak flora yapıtlarına, özellikle renkli flo*ra atlaslarına başvurulur. Yine monografik yapıtlar, Herbaryumlar yani bitki müzeleri, Arboretum ve Botanik bah*çeleri teşhiste sistematikçilere büyük ölçüde yardım eden araçlardır. Özellikle Herbaryumlarda binlerce bitki aynı zamanda bir arada incelenebilmektedir. Daha doğrusu herbaryumlar, sistematik ve floristik çalışmalarda zaman ve mekanı bir araya getirmektedir.

Dünyanın en büyük herbaryumlarından örnekler;
- İngiltere'de Londra Kew Garden (K),
- Edinburgh'ta Royal Botanic Garden Edinburgh (E),
- Rusya'da da Leningrad (L) herbaryumları


Sınıflandırma, Tasnif, Classification :

Bitkilerin bir düzen içinde sıralanmasıdır. Bu sıralama yapılırken daha önce adları verilen yöntemlerden birisi benimsenme*lidir. Genel olarak sınıflama üçe ayrılır, yapay, doğal ve filogenetik sınıflandırma..

Akrabalık, Relationship ve Yakınlık, Affinity:

Bu iki sözcük ise taksonlar arasındaki benzerlik ya da bağ*lılığı, genetiksel ve evrimsel yönlerden açıklamak için kullanılmaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Ağaç Boyunu Ölçme Yöntemi
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 10:03 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

Ağacın boyunu hesaplamak için yöntem

[Resim: 2lk2xxk.jpg]

Bilinenler :

a : referans alınacak, boyu bilinen cismin, bize uzaklığı
b : ağacın bu cisme uzaklığı
d : ölçüm yapan insan boyu (göz hizası )
c : uzaklığını bildiğimiz bir noktaya koyduğumuz cismin boyu
a+b : bulunduğumuz yerin ağaca uzaklığı

İstenen :

f : ağacın boyu

Formül:

e = c x (a + b) / a

Ağaç Boyu ( f )= d + e

Örnek :

a : 0.5 m.
b : 2.5 m.
d : 1.7 m.
c : 0.5m.
a+b : 0.5+20.5=3m.

e = 0.5x (0.5 + 2.5) / 0.5
e= 3

Ağaç Boyu ( f )= 3+1.7 = 4.7 m.


Aslında burada olayın püf noktası şudur:

Eğer a mesafesi ile c boyunu aynı alırsak..yani kolumuzun boyu ile tuttuğumuz cismin boyunu aynı seçersek ve

işi basitce formüle dökersek.

a=c => f=a+b + d dir.

İnsanlar eskiden ağaca sırtlarını ters döner yürümeye başlarlarmış sonra eğilip bacaklarının altından ağacın boyunu tam görünceye kadar yürürlermiş. Ağacın boyunu gördükleri mesafede durup ağaçtan yürüdükleri kadar olan mesafeyi ölçerlermiş bu onlara ağacın boyunu verirmiş.

[Resim: 2jc94lw.jpg]

Kızılderililer bir insanın eğilip gerisine baktığında bakış açısının (&) yaklaşık 45°derece olduğunu kabul etmiş.
böyle olunca yani &=45°ise A=A dır.
B yi yani gözümüzün yerden yüksekliğini eklersek de tam boyu buluruz.


Ağaç boyunu cetvelle de ölçebilir.

[Resim: i3iagh.jpg]

Cetvelin alt ucu ağacın dip kısmına cetvelin üst kısmı da ağacın üst kısmına gelecek şekilde ağaçtan uzaklaşılır (bu arada ağacın dibinde birisi olmalı)
Ağaç cetvelin içine sığdığında durur ve göz hizasıyla cetveldeki 3 cmlik yerin ağaçtaki karşılığını arkadaşımıza tarif ederiz. Sonra arkadaşımızın koyduğu işareti metre ile ölçeriz, çıkan sonucu 10 ile çarparız. Bu bize ağacın boyunu verir

Bu konuyu yazdır

  Bitki Gen Kaynakları
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 12:39 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji - Yorum (1)

Bitki Gen Kaynakları


BİTKİ GENETİK KAYNAKLARI VE BİYOTEKNOLOJİ
Dr. Ayfer TAN
Uzm. Abdullah İNAL Dr. Tuncer TAŞKIN

Son yıllarda biyoteknolojide görülen hızlı gelişmeler, bitki genetik kaynaklarına ait çalışma alanlarının tümünde, özelikle genetik çeşitliliğin muhafazası, üretimi, yenilenmesi, karakterizasyonu, ıslah ve çeşit geliştirme gibi amaçlar doğrultusunda kullanımında doğrudan ve çok büyük katkılar sağlamıştır.

Bitki genetik kaynakları çalışmalarında biyoteknolojinin geniş uygulama alanı bulduğu konular şöyle özetlenebilir:

Muhafaza ve hızlı üretim çalışmalarında in vitro, ultra soğuk koşullarda dondurarak saklama ve DNA muhafazası tekniklerinin uygulanması; karakterizasyon çalışmaları kapsamında moleküler markörlerin kullanımı; ıslah ve çeşit geliştirme
çalışması olarak in vitro tekniklerin uygulanması ve transgenik bitkilerin geliştirilmesi.

Bitki Genetik Kaynaklarının Muhafazası, Hızlı Üretimi ve Biyoteknoloji

Biyoteknolojik yöntemler in situ muhafaza çalışmalarında, genetik rezervlerin belirlenmesi ve tasarımı konularında kullanılmaktadır. Rezervde yer alan populasyonların biyolojik tanımlarının yanı sıra genetik tanımlarının da yapılması gerekmektedir. Bu nedenle populasyonun genetik yapısı belirlenerek varyasyon gösteren populasyonların bulunduğu alanların belirlenmesi yoluna gidilmektedir. Aynı şekilde çiftçi şartlarında muhafaza çalışmalarında da, yerel çeşitlerin muhafazasıyla ilgili pek çok konuda genetik tanımlamalar gerekmektedir.

Biyoteknolojideki gelişmelerle klasik yöntemlerle üretimi ve yenilenmesi güç olan birçok bitki türünde in vitro hızlı üretim ve muhafaza, ultra soğuk koşullarda muhafaza ve DNA muhafazası teknikleri gündeme gelmiştir.

In vitro muhafaza: Kültür gelişimini yavaşlatarak, diğer bir deyişle minimal gelişmeyle yürütülen in vitro muhafazada kullanılan farklı uygulamalar vardır. Bir çok türe ilişkin kültürler, bu tekniklerle 6 ay ile 2 yıl arasında alt kültür yapılmadan saklanabilir.

Ultra soğuk koşullarda muhafaza: Sıvı azotta çok düşük sıcaklıklarda dondurarak muhafaza tekniği, uzun süreli muhafazaya uygunluğu, fiziksel ve genetik stabilite yönünden emniyetli ve ekonomik olması nedeniyle önerilen bir tekniktir.
Krayoprezervasyon olarak da adlandırılan bu tekniğin temeli, biyolojik materyalin canlı olarak dondurulup çok düşük sıcaklıklarda (-196 ºC civarında) sıvı azot içerisinde, uzun süre muhafaza edilmesidir. Teorik olarak bu derece düşük sıcaklıklarda bütün metabolik faaliyetler durur, genetik değişiklik meydana gelmez ve böylece kültür bakım çalışmaları en aza indirilmiş olur. Bitki genetik kaynaklarının
krayoprezervasyon tekniği ile muhafazasında bitkisel materyal olarak sürgün uçları ve meristemler, kültüre alınmış hücreler, somatik embriyolar, protoplastlar, embriyo, endosperm, polen, anter, ovul, tohum gibi bitki organ ve organelleri kullanılmaktadır.
Bitki genetik kaynağı olarak değerlendirilen birçok tür dondurarak muhafaza tekniği ile başarılı biçimde muhafaza altına alınabilmiştir. Ancak dondurma ve çözme işlemleri sırasında yapılacak işlem hataları kültürün canlılığını etkileyebilir.

DNA muhafazası: DNA muhafazası, toplam genomik bilginin DNA düzeyinde korunması esasına dayanan, potansiyel uygulama alanı oldukça geniş olan ve bu nedenle bitki genetik kaynaklarının muhafazasında gelecek vaat eden bir yöntemdir.
Bu yöntem, biyoteknoloji uygulamalarının kullanıldığı bitki ıslahı programlarına kolay uyum sağlaması bakımından da ayrı bir öneme sahiptir. DNA muhafazası çalışmaları kapsamında hastalıklara dayanıklılık genleri gibi, özel genlerin muhafazasına ilişkin
çalışmalar da sürdürülmektedir.

Bitki Genetik Kaynaklarının Karakterizasyonu ve Biyoteknoloj
Bitki genetik kaynaklarının karakterizasyonu, temel olarak tohum örnekleri ya da populasyonlar arasındaki genetik farklılıkların, bu örnek ve populasyonlardaki genetik varyasyonun miktarı ve dağılımının ortaya konması amacıyla yapılır. Bu doğrultuda kullanılan genetik markörler yardımıyla; gen bankalarında duplike olarak
muhafaza edilen örneklerden hangilerinin muhafaza açısından öncelik taşıdığının, muhafaza edilecek tohum örnekleri ya da populasyonlara ait optimum büyüklüklerin belirlenmesi, çekirdek koleksiyonların oluşturulması, gen akışlarını ortaya koymaya yönelik çalışmaların yapılması mümkündür.

Moleküler markör teknikleri, bitkiden alınacak çok az miktarda dokudan elde edilen DNA ile bütün bir genomun analizini mümkün kılması, genellikle yetiştirme koşullarının markörün ifadesini etkilememesi gibi birçok üstünlükleriyle, son yıllarda
germplasm karakterizasyonunda yoğun olarak kullanılmaktadır. Böylece bitki genetik kaynakları daha doğru ve kesin bir şekilde karakterize edilmeye başlanmıştır. Ancak bu markör sistemlerinin morfolojik markörlere alternatif değil, onların tamamlayıcısı
olarak ele alınması daha bütünsel bir yaklaşım olacaktır.

Bitki Genetik Kaynaklarının Kullanımı ve Biyoteknoloji

Bitki genetik kaynaklarının bitki ıslahı programlarında etkili bir şekilde
kullanılması, öncelikle materyalde gerekli genetik varyasyonun varolup olmadığının belirlenmesine, daha sonra istenen genlerin ticari çeşide başarılı bir şekilde, kısa sürede ve nispeten düşük maliyetle aktarılmasına bağlıdır. Moleküler biyolojideki ilerlemeler ve DNA tekniklerinin kullanımı bitkilerde genetik analiz ve bitki ıslahı
çalışmalarında yeni ufuklar açmıştır. Biyoteknolojinin kullandığı en önemli araçlardan olan moleküler markörlerin kromozom üzerinde birbirlerine göre gerçek uzaklıklarının ortaya konmasıyla birçok bitki türünde fiziksel haritalar hazırlanmaktadır. Ayrıca bu markörler, rekombinasyon frekanslarına dayalı gen haritalama çalışmalarında da
yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu haritalar, daha önceki çalışmalarda yalnızca morfolojik markörlerle hazırlanabilmekteyken, moleküler markörlerin yer almasıyla çok daha fazla sayıda markörü içerir duruma gelmiştir. Ayrıca, bu markörlerin kullanımı ile verim, kalite, bitki boyu, çiçeklenme zamanı gibi özelliklerle ilişkili olan,
birçok gen tarafından yönetilen ve çevre koşullarından etkilenen Kantitatif Karakter Lokuslarının (QTL) haritalanması ve etkilerinin ortaya konmasında önemli mesafe alınmıştır.

Markör Destekli Seleksiyon (MAS), önemli agronomik karakterleri kontrol eden gen(ler)le sıkı bir "linkage" durumunda olan ve kolaylıkla tanınabilen moleküler markörlerin kullanılması esasına dayanır. MAS uygulanan bitki ıslahı çalışmaları, klasik ıslah çalışmalarındaki seleksiyon hızını ve etkinliğini artırma yönünde önemli ilerlemeler sağlamaktadır.

Bitki genetik mühendisliğindeki ilerlemeler sonucu, ilk transgenik bitkilerin geliştirilmesinden bu yana çok sayıda genetik transformasyon tekniği kullanılarak bitki genetik kaynaklarından, verimli çeşitlere gen aktarımı gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemler içerisinde Agrobacterium aracılığıyla, doğrudan protoplast
elektroporasyonuyla ve mikroprojektil bombardımanla gen aktarımı sistemleri birçok bitki genetik mühendisliği laboratuvarında rutin olarak uygulanmaktadır.

Bitki Genetik Kaynakları ve Transgenik Bitkiler

Transgenik bitkilerin, transgenik olmayan bitkilerle doğal olarak melezlendiğine dair bulgular ve buna bağlı olarak ortaya çıkan endişeler giderek artmaktadır. Nitekim, mısırın orijin ve çeşitlilik merkezi olarak bilinen Meksika’da, transgenik mısır yetiştirilmesine izin verilmeyen bölgelerde, mısırın yabani akrabalarının ve yerel çeşitlerinin, genetik olarak değiştirilmiş DNA içerdiği saptanmıştır.

Gelecekte transgenik buğday yetiştiriciliği yoluyla, benzer bulaşma, buğdayın yabani akrabaları ve yerel çeşitleri için söz konusu olabilir. Bu durum, buğdayın orijin merkezlerinden olan ülkemizdeki buğday genetik kaynakları için risk oluşturabilir.

Yerel çeşitlerimiz, genetik tabanı dar tescilli çeşitlere yönelme nedeniyle, giderek daha az yetiştirilmektedir. Transgenik çeşitlerin yetiştirilmeye başlanmasıyla bu konudaki sorun daha da ağırlaşabilir. Ayrıca tohum gen bankalarında muhafaza edilen yerel çeşitler ve diğer bitki genetik kaynaklarına ait tohum örneklerinin,
transgenik bitkilerle doğal melezlenme sonucu gelen genleri içermesi, ex situ muhafaza edilen bitki genetik çeşitliliğinin olumsuz etkilenmesine yol açabilir.

Bazı transgenik çeşitlerde, bitkilere kazandırılmak istenen yeni özelliğe ait genlerle birlikte, bu bitkilerin verdiği tohumun, tohumluk olarak kullanılmasını engellemeye yönelik olarak steril tohum oluşumunu sağlayan “terminatör” adı verilen genler de aktarılabilmektedir. Bu genler, embriyo gelişiminin son devresinde toksik etki yaparak tohumun ölmesine neden olacak protein sentezinden sorumludur.

Terminatör genler aktarılarak elde edilen transgenik bitkiler ile, yetiştirildiği alanların çevresindeki aynı türün yabanileri, yakın akrabaları ya da yerel çeşitler arasında gerçekleşecek yabancı tozlanma sonucu, transgenik olmayan bitkiler de steril (kısır) tohum oluşturabilir. Bu durumda, yabani türün ya da yerel çeşitlerin, nesillerini sürdürememe tehdidiyle karşı karşıya gelmesi söz konusu olabilir.

Bu konuyu yazdır

  Biyoteknoloji ve Bitki Biyoteknolojisi Hakkında
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 12:30 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji - Yorum Yok

Türkiye'de genel olarak en fazla uygulaması olan doku kültürü işlemleri bakımından bile öğrenci, sanayi ve tarım kesiminde önemli bilgi eksikliklerinin olduğu görülmektedir. Bir çok ticari şirket de fide, fidan, soğan, mini, mikro yumru vb. üretimini doku kültürü ile yapmak istemekte, uygun laboratuvar alt yapısı kurmak ve bilgiye ulaşmada sıkıntı çekmektedir.

Bunların olmaması durumunda ihtiyaçlar ithalatla karşılanmaktadır. Bir çok süs bitkisi, fide, fidan vb. hatta akvaryum su altı bitkileri bile halen ithal edilmektedir. Halbuki doku kültürü sistemleri yeterince uygulanabilse bu kalemlerin ithalatı önemli ölçüde azalacaktır. Dahası yeni iş imkanları ortaya çıkacak, üretimden nakliye ve son müşteriye hareket gelecektir. Bu sadece bir alandır. Biyoteknolojinin uygulanabileceği bir çok benzer alan vardır.

Genetik mühendisliği tekniklerinin tarımda en çok uygulandığı konular bitkilerin (kültür veya yabani) birbirleriyle akrabalık derecelerinin tespit edilmesi, ıslaha destek için markör geliştirme çabaları, bazı bitki türlerine gen transferi protokollerinin geliştirilmesi ve uygulanması gibi konular halen Türkiye'de akademik seviyede çalışılmaktadır. Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GMO=GDO) için analiz labotaruvarları daha yeni oluşturulmaya başlanmıştır.

Tabii hedefimiz kendi biyoteknoloji alt yapımızı geliştirmek, biyoteknolojiyle gen kaynaklarımızın genetik karakterizasyonu, bu kaynaklara ait genlerin izolasyonu klonlanması ve patentlenmesi ve kaynaklarımızın muhafazasıdır.

Kamuoyunda biyoteknoloji maalesef sadece GDO'dan ibaret gibi anlaşılmaya başlanmıştır. GDO karşıtlığı biyoteknoloji karşıtlığına dönüşmek üzeredir. Bu konuda büyük bilgi eksikliği olduğu görülmektedir. Halbuki GDO'lar biyoteknolojik tekniklerle gerçekleştirilen işlemlerden sadece birisidir. Biyoteknoloji hepimize lazım olacaktır.




Biyoteknolojinin tanımı

Biyoteknoloji; Hücre, doku ve organ kültürü, moleküler biyoloji, fizyoloji, biyokimya, mikrobiyoloji, moleküler genetik gibi doğa bilimleri ile temel mühendislik ve bilgisayar bilimlerinden yararlanarak, genetik ve moleküler DNA teknikleriyle bitki, canlıların genetik haritalarını çıkartmak, çoğaltmak, ıslah etmek, değiştirmek, geliştirmek, yeni ve az bulunan ürünleri yine canlılara (organizma, hücre ve dokulara) ürettirmek veya bunların daha fazla elde etmek için kullanılan teknolojilerin tümüdür.
1. Doku kültürü ve
2. Genetik mühendisliği olmak üzere 2 ana kola ayrılır.

Biyoteknoloji ve genetik mühendisliği, biyoteknoloji ve moleküler biyoloj,i biyoteknoloji ve doku kültürü gibi ifadeler bu nedenle doğru ifadeler olmayıp biyoteknoloji hem doku kültürü hem de genetik mühendisliğini kapsamaktadır. Üniversitelerde çeşitli lisans programları veya derslerin benzer isimlerde olması da yanlıştır.

Biyoteknoloji geleneksel ve modern olmak üzere grupta değerlendirilir. Mikroorganizmalarca sütün yoğurt ve peynire dönüştürülmesi, sirke yapımı geleneksel gıda biyoteknolojisi konusu, yine genetik mühendisliği işlemeleriyle özellikleri geliştirilmiş mikroorganizmalarca daha nitelikli (örnek: Enzimler, proteinler vb.) ile çeşitli etken maddeler (ilaç hammaddesi, aşılar vb.) veya ürünler (biyoetanol vb.) geliştirmek modern gıda, tıbbi veya mikrobiyal biyoteknoloji konularıdır.

Bu nedenle biyoteknolojinin bitki, hayvan, gıda, tıbbi, mikrobiyal, endüstriyel (beyaz biyoteknoloji) ve çevre biyoteknolojileri olarak uygulama dalları gelişmiştir.

Doku kültürüne hücre doku ve organlar, genetik mühendisliğinde ise DNA temel hedeftir. Tüm canlıların DNA'nın işleyişi ve temel mekanizmaları bakımından birbirine hemen hemen benzer olduğu düşünülürse temel genetik mühendisliği tekniklerini iyi bilmek her türlü biyolojik materyal ile çalışabilmeye imkan verirken doku kültürü uzmanlığı daha geniş bir alan istemektedir.

Çünkü insan, hayvan, bitki ve mikroorganizmalarda hücre, doku ve organ işleyişi ve mekanizmaları bakımından derin farklar olabilmektedir. Oysa ki bu canlıların herhangi birisinin DNA'sı bir diğerine uyum gösterebilmektedir. Dolayısıyla, canlılar hatta bir türün bireyleri arasında bile doku, hücre, organ vb. uyumazlıklar görüldüğü halde canlılar arasında DNA bakımından uyuşmazlık görülmemektedir. Bu da DNA'nın temel molekül olduğunu göstermektedir.

Bitki biyoteknolojisi

Biyoteknolojik tekniklerin bitkilere uygulanmasına bitki biyoteknolojisi denir. Bitkilerin ve hücrelerin çoğaltımı doku kültürüyle, bunların genetik özelliklerinin araştırılması genetik mühendisliği, özelliklerin değiştirilmesi veya geliştirilmesi de her iki tekniğin birlikte uygulanması ve/veya bitki ıslahı teknikleriyle yapılmaktadır.

Klonlama (kopyalama!) terimi insan ve hayvanlar (Dolly) için daha 10 yıl önce kullanılmaya başlanmasına karşın bitkiler (Örnek: Havuç, tütün) 1950'li yıllardan itibaren klonal olarak çoğaltılmaya yani kopyalanmaya başlanmıştır. Buna rejenerasyon (organogenesis, somatik embriyogenesis, meristemlerden sürgün) veya klonal çoğaltım denilmektedir. Bir çok bitki türü hiç bir eşeysel üreme hücresi içermeyen vücut (somatik) hücrelerinden (örnek: yaprak, sap vb. doku ve organlar) çok rahatlıkla çoğaltılabilmektedir. Rejenerasyon bir hücreden başlayabileceği gibi (somatik embriyogenesis, protoplast-callus-bitki), birden fazla hücrenin birlikte oluşturduğu bir faaliyet sonucu (organogenesis) veya bir çok hücrenin organize olarak bir doku ve organları ve sonuçta bitkiyi oluşturmasıyla da ortaya çıkabilmektedir.

Bitkilerin bir çoğunda uygun doku kültürü şartlarında (besin, büyüme düzenleyicileri, sıcaklık, ışık vb.) rejenerasyon ortaya çıkabilmektedir. Tek bir vücut hücrenin kendisinin alındığı ana bitkiye benzer bitkiler üretebilme yeteneğine totipotensi denilmektedir.

Doku kültüründe temel çalışma konuları (DOKU KÜLTÜRÜ VE UYGULAMALARI)
Bitki Doku Kültüründe Temel Laboratuvar Teknikleri (Basic lab techiques in tissue culture)
Organogenesis (Organogenesis)
Somatik Embriyogenesis (Somatic embryogenesis)
Protoplast Kültürü ve Somatik Melezleme (Protoplast culture and somatic hybridisation)
Haploid Bitki Üretimi (Haploid plant production)
Kültür Bitkilerinde Apomiksi (Apomiktik bitki üretimi) (Apomictic plant production)
Hastalıksız Bitki Üretimi (Production of disease free plants)
Sekonder Metabolit Üretimi (Production of secondary metabolites)
Mikroçoğaltım (Klonal Çoğaltım-Mikropropagasyon) ve Ticari Uygulamaları (Micropropagation and its commercial applications)
Embriyo Kültürü (Embryo culture)
In Vitro Tozlanma ve Döllenme (In vitro pollination and fertilisation)
Somaklonal Varyasyon (Somaclonal variation)
Bitki Gen Kaynaklarının Korunmasında Biyoteknoloji (Plant conservation biotechnology)
Doku kültürü denemeleri planlama ve analizi (Experimental design and analyses in tissue culture)

Genetik mühendisliği teknikleriyle bir çok bitki türünün genom haritası çıkarılmış ve genleri tespit edilmeye başlanmıştır. Arabidopsis adlı ilkel bir ot olan bitkinin hemen hemen tüm genetik özellikleri halen ortaya konulmuştur. Bir çok önemli bitki türünün genom haritası çıkarılmak üzeredir.

Bitki genetik mühendisliğinde temel konular (GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE UYGULAMALARI)
DNA’nın Moleküler Yapısı ve Kromozomlar (Molecular structure of DNA and chromosomes)

Genlerin Moleküler Yapıları ve Protein Biyosentezi (Molecular structures of genes and protein synthesis)

Proteinler ve Protein Mühendisliği (Proteins and protein engineering)

Gen İzolasyonu ve Klonlanması (Gene isolation and cloning)

Agrobacterium'la Bitkilere Gen Aktarımı (Agrobacterium-mediated gen transformation to plants)

Bitkilere Doğrudan Gen Aktarım Teknikleri (Direct gene transfer techniques to plants)

Herbisitlere Dayanıklı Transgenik Bitkilerin Geliştirilmesi (Production of herbicide resistant plants)

Böceklere Dayanıklı Transgenik Bitkilerin Geliştirilmesi (Production of insect resistant plants)

Virüslere Dayanıklı Transgenik Bitkilerin Geliştirilmesi (Production of virus resistant plants)

Erkek Kısır bitkilerin üretimi (bu bölüm geliştirilmesi) (Production of male sterile plants)

Bitkilerde Hastalıklara Dayanıklılığın Artırılması (Enhancement of disease resistance in plants)

Bitkilerde Strese Dayanıklılık Fizyolojisi (Physiology of stress resistance in plants)

Bitkilerde Ozmotik Strese Dayanıklılığın Artırılması (Enhancement of osmotic stress resistance in plants)

Bitkilerde Besin Değerinin Artırılmasında Biyoteknoloji (Biotechnology for enhanced nutritional contents in plants)

Transgenik Bitkilerde İnsan Tedavisinde Kullanılan İlaçların ve Aşıların Üretilmesi (Production of edible vaccines and pharmaecuticals in transgenic plants)

Antisens RNA Teknolojisi (Antisense RNA technology)

PCR Teknolojisi ve Biyoteknolojik Araştırmalarda Kullanımı (PCR technology)

Genetik Markörler ve Analiz Metodları (Molecular markers and analyses methods)

Genom Sekanslama (Genome sequencing)

Bitki Islahında Moleküler Markörler (Molecular markers in plant breeding)

İşlevsel Genomik ve Proteomik Çalışmaları (Functional genomics and proteomics)

Sinyal iletimi ve biyoteknoloji (Signal transduction and biotechnology)

Biyoinformatik (Bioinformatics)

Bitki Biyoteknolojisinde Moleküler Sitogenetik Teknikler (Molecular and cytogenetic techniques)

Teknoloji Koruma Sistemi (Terminatör Teknolojisi) (Terminator technology)

Gen kaynakları ve biyoteknoloji (Genetic resources and biotechnology)

Transgenik bitkiler ve biyogüvenlik (Transgenic plants and biosafety)

Biyoteknolojinin Ahlaki ve Hukuki Yönleri (Moral and ethical issues in biotechnology)



Genetiği/Genetik olarak Değiştirilmiş Organizmalar (GDO veya GMO) (bitki, hayvan, insan veya mikroorganizmalar) çeşitli biyoteknolojik metotlarla genetik yapıları bir veya daha fazla özellik (gen) bakımından değiştirilmiş organizmalar, bunlardan elde edilen ürünlere ise Genetiği Değiştirilmiş (GD) ürünler veya gıdalar, içerisinde belirli sınırın üzerinde GD içeren ürünlere ise GD’li ürünler adı verilmektedir.

Genetiği değiştirilmiş bir canlıya ‘gen transferi yapılmış’ anlamında 'transgenik' de denilir. Biyoteknoloji sadece GD veya GM demek değildir. GDO, GD’li ürünler çeşitli soru işaretleri olmasına karşın Türkiye’de çeşitli kampanyalar nedeniyle çok tehlikeli ürünler gibi anlaşılmaktadır. Benzer bir tartışma hormonlar konusunda da mevcuttur.

Biyoteknolojinin faydaları ve uygulama alanları


Biyoteknoloji ile yüksek besin içeriği, hasat sonrası dayanıklılık, hastalık, zararlı, kuraklık ve ot ilacına genetik dayanıklılığın artırılması, yenilebilir aşılar (elma, muz), bitkilerce biyolojik olarak ayrışabilir plastik üretimi vb. gibi transgenik (GDO) üretimi yanında;
Hücre, doku ve organ kültürü ile tohum (sentetik), fide, fidan, yumru, miniyumru, soğan üretimi (klonal çoğaltım veya mikroçoğaltım)
Sentetik tohum üretimi
Somaklonal varyasyonların oluşturulması
In vitro tozlanma
Protoplast izolasyonu ve somatik melezlemeler
Hücre seleksiyonu
Apomiktik bitkilerin oluşturulması
Haploit bitkilerin oluşturulması ve embriyo kültürü ve kurtarması
Biyoteknolojik germplazm muhafazası (özelikle Türkiye endemik bitki türlerinin korunması amacıyla çok gereklidir)
Tıbbi amaçlı protein ve sekonder metabolit üretimi
Moleküler markörlerin geliştirilmesi yoluyla seleksiyon ve ıslahta klasik ıslaha destek sağlanması
Yabani ve kültür bitkilerinde genom sekanslaması ve genetik-moleküler özelliklerinin ortaya konulması
Sinyal iletim mekanizmalarının belirlenmesi
Endüstriyel ürünlerin (proteinler, yağ, vitaminler, enzimler vb.) üretilmesi
Biyoyakıtların üretilmesi
Moleküler test, tanı ve tedavilerin yapılması gibi bir çok işlem yapılabilmektedir.
Bitki Biyoteknolojisi için kaynak kitap: Bitki Biyoteknolojisi Cilt I ve Cilt II
Ankara Üniversitesi Prof. Dr. Sebahattin Özcan,
İzzet Baysal Üniversitesi Prof. Dr. Ekrem Gürel
Bu kitaplara Türkiye'den alanında uzman 30'un üzerinde bilim adamı bölüm yazarak katkıda bulunmuştur.


Bu konuyu yazdır

  Biyodizel Üretimi - Biyoyakıt - Çevreci Yakıt
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 12:27 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji - Yorum Yok


Biyodizel tamamen bitkisel yağlardan katalizör yardımıyla elde edilen ve dizel araçlarda hiç bir modifikasyon yapmadan direkt olarak kullanılabilen bir yakıttır.Her türlü yağ bitkisinden biyodizel üretilebilir. Bu bitkiler başta ayçicek olmak üzere; kanola , hindistancevizi ve kenevir, pamuk, aspir gibi yağ içeren bitkiler olarak sıralanabilir. Ayrıca, yemeklik atık yağlardan da biodizel üretimi mümkündür.

Ve bence diğer önemli bir nokta da şudur:
Bir birim petrol yakıtı için kullanılan enerjiyle 3.2 birim biodizel üretilebilmektedir.
Biyodizel üretmek için harcanan enerji normal petrol yakıtı üretmek için kullanılan enerjinin %32’si kadardır. Bu yönüyle enerji tasarrufu üretim tesislerinde çok büyük miktarlarda olmaktadır. Bir başka değişle bir birim petrol yakıtı üretmek için kullanılan enerjiyle 3.2 birim biodizel üretilebilmektedir.

Biyoyakıt için 3 Seçenek

Bitkisel yağlar, hayvansal yağlar veya her ikisinin karışımını biyoyakıt olarak aracınızda kullanmak için en az üç seçenek mevcuttur. Bu seçenekler kullanılmış veya kullanılmamış yağların her ikisine de uygulanabimektedirler.

Direkt olarak yağın aracınızda kullanılması.(Dünya çapında bu kullanım sistemleri SVO (Straight Vegetable Oil ) Sistemleri diye bilinir.
Parafin, petrol dizeli veya biyodizel ile karıştırılarak kullanılması.
Biyodizel üretilmesi.
Yukarıda bahsettiklerimizden ilk ikisi uygulaması çok kolay gibi gözükmektedir, fakat uygulama kulağa kolay geldiği gibi basit değildir.

Biyodizel mi Bitkisel Yakıt mı?
Her iki sisteminde kendine göre avantajaları mevcuttur. Biyodizelin modifikasyona ihtiyaç olmadan kullanılması büyük bir avantajdır. Fakat bitkisel yağ kullanımında yakıt maliyetiniz yağ fiyatı olmaktadır. Biyodizel herhangi bir dizel motorda kolaylıkla kullanılmaktadır. Ayrıca soğuk hava koşullarında kullanım avantajları da mevcuttur. Dünyada çok soğuk iklime sahip olan Kuzey Minnesota ve Wyoming’de B20 karışımları hiç bir problemle karşılaşılmadan kullanılmaktadır. Boston’daki (ABD) hava alanında yolcu taşımasında kullanılan otobüsler 4 yıldır B20 kullanmakta olup herhangi bir arıza rapor edilmemiştir.
ABD’de B100 kullanan bazı kullanıcıların soğuk havalara karşı ek önlemler alarak kış şartlarına hazırlandıkları belirtilmiştir. Ülkemizde biyodizel kullanımı yeteri kadar yaygınlaşmadığı için, kısa vadede kış şartları için kesin hükümlerde bulunmak zordur.

Biyodizel temiz, güvenli, direkt olarak kullanılabilen bir çevreci yakıttır. Bitkisel yağlar da aynı kategoride olup günden güne gelişimleri artmaktadır.

Biyodizel maliyeti, bikisel yağ yakıtına göre daha fazla olabilmektedir. Fakat bu ne kadar biyodizdel ürettiğinizle de doğrudan ilişkilidir. Ayrıca üretimde hangi tip yağ kullandığınız; hangi yöntemi izlediğiniz de biyodizel maliyetinde önemlidir.

Öncelikle şunu belirtmek isterim. Üretimde kullanılacak olan kimyasal maddeler hakkında detaylı bilgi edinmeniz gerekir. Tehlikeli bir proses olmamasına rağmen, yanlış kullanım ve hata istenmeyen sonuçlar doğurabilir. Aşağıdaki bilgiler http://www.biyodizelturkiye.com dan alınmıştır. Bu yazılardaki amaç üretimin nasıl olduğu hakkında bilgi vermektir. Üretim tavsiyesi değildir. Ayrıca buradaki yazıyı okuyup da üretim yapan veya yapmaya çalışan kişinin maddi-manevi zarara uğraması yazı yazanın,forumun ve kaynak gösterilin sitenin sorumluluğunda değildir.

BİYODİZEL ÜRETİMİNDEKİ METHODLAR

Biyodizel üretiminde 3 çeşit(basit) method kullanılmaktadır.

Tek aşamalı baz yöntemi (Mike Pelly’nin Üretim Methodu)
İki aşamalı baz-baz yöntemi. (Aleks Kac’in Üretim Methodu)
İki aşamalı asit-baz yöntemi (Aleks Kac’in Üretim Methodu)


Aralarındaki fark nedir?

Tek aşamalı baz yönteminin uygulaması kolaydır. Bu sebepten dolayı dünta çapında kullanımı oldukça fazladır.
İki aşmalı baz yöntemi yüksek serbest yağ asidi içeren yağlarda uygulandığı zaman daha başarılı sonuçlar alınmaktadır. Genel olarak üretimde hayvansal yağları kullanan üreticiler bu yöntemi tercih etmektedir.
Tek aşamalı baz yönteminden (Mike Pelly) sonra en çok kullanılan ve dünya çapında tercih edenlerin sayısının giderek arttığı diğer bir yöntem de iki aşmalı asit-baz yöntemidir. Bu yöntemin tercih edenlerin sayısının artmasındaki sebepler:


Daha az katalizör kullanılması.
Daha az sabun oluşumu.
Yıkama sırasında daha az emilsiyon.
Daha az yakıt kaybı.(emilsiyonun az olması sonucu)
Daha az yıkama suyu kullanılması.
Daha az nötürleştirici asit kullanılması.
Gliserin geri kazanımında kullanılan bazı nötüleştirmek için daha az aside ihtiyaç duyulması.
Yüksek kalite.


Bu yöntemin tek dezavantajı üretim için daha fazla zamana ihtiyaç duyulmasıdır.

Asit-baz yöntemi daha gelişmiş ve karmaşık olduğu için; biyodizel üretimine yeni başlayan kişilerin daha basit yöntem olan tek aşamalı baz yöntemini (Mike Pelly) tercih etmeleri tavsiye edilmektedir. Tek aşamalı baz yönteminde üretimin temel prensiplerini öğrenmek daha kolay olmaktadır. Aksi takdirde iki aşamalı yöntem para ve zaman harcamya sebebiyet verebilmektedir.

Mike Pelly’nin Üretim Methodu

Mike Pelly’nin prosedürü dünyaca bilinen bir prosedürdür.

Karışım İçin:
Atık Yağ (Yemek için kullanılmış olan yağlar,hayvansal yağlar,kızartma yağı)
Metanol(%99,saf)
NaOH

Titrasyon:

İsopropil Alkol(%99,saf)
Damıtılmış su
Fenol Kırmızısı Çözeltisi(İndikatoördür ve pH tayinin de kullanılır bu çözelti yerine pH’ı tayin edebileceğiniz diğer yöntemleri de kullanmak mümkündür.)

Yıkama:

Su

Yöntem:

Atık yağ yabancı maddelerden temizlenmek için süzülür.
Yağ ısıtılır ve su miktarı azaltılır.(isteğe bağlı)
Titrasyon yapıp ne kadar NaOH’a ihtiyaç olunduğu bulunur.(Hesaplama detayları için bir sonraki bölümdeki titrasyon başılığını okuyunuz.)
Sodyum Metoksit hazırlanır. (metoksit hazırlanması için tılayınız.)
Yağı ısıtılıp metoksitle karıştırılır.
Beklenir ve gliserin fazı ayrılır.
Biyodizel yıkanır ve kurutulur.(Yıkama ve kurutma yöntemi için tıklayınız.)
Kalitesi tayin edilir.


Yukarıda bahsettiğimiz yöntemde daha önce de bahsettiğimiz gibi transesterifikasyon reaksiyonu olmaktadır. Bu reaksiyon sabunlaşma reaksiyonuna benzer.(Sponifikasyon). Sabun yapımı için trans-yağ asidi veya gliserol alınır ve NaOH +Su ile karıştırılır. Bu reaksiyon ester zincirlerini gliserinden ayırır. Bu ester zincirleri hangi tür sabun elde edileceğini tayin etmektedir. Bunlara lipit adı da verilmektedir. Bu lipitler bir uçlarından suya tutunurlarken diğer uçlarıyla da yağa tutunmaktadırlar. İşte bu özelliklerinden dolayı sabun adını almışlardır.

Transesterifikasyon reaksiyonunda NaOH ve Metanol karıştırılarak sodyum metoksit elde edilir. Yağ ile metoksit karıştığı zaman trans yağ asitleri paraçalanarak gliserin, ester zincirleri ve az miktarda sabun oluşur. Eğer dikkat edilmezse sabun miktarı çok fazla olabilir. Bu esterler metil esterlerdir. Reaksiyonda metanol kullanıldığı için oluşan esterin adı metil esterdir. Eğer alkol olarak etil alkol kullanılırsa o zaman esterin adı etil esterdir.

[Resim: 30m2ypw.jpg]



1-Süzme:

Yağı 35 oC’ye kadar ısıtıp huninin üstüne yerleştirilmis iki adet kahve filtresinden geçirildiği zaman başarılı bir süzme yapılmış olur.

2- Yağın Sudan Kurtarılması:

Yağda az su olması her zaman için iyidir. Bunun için yağı 100 oC’ye kadar ısıtıp suyun buharlaşması sağlanabilir. Kaynamaya yaklaşılınca sıcaklık 130 oC’ye yükseltilip 10 dakika bu sıcaklık sabitlenir. Daha sonra soğumaya bırakılır.

3-Titrasyon:

Ne kadar NaOH gerekliği olduğu titrasyon ile belirlenir. Prosedürün en zor ve dikkat isteyen kısmı bu aşamasıdır.
Not: NaOH kuru tutulmalıdır. Sudan ve hava ile teması engellenmelidir.

1 gr NaOH’ı saf suda çözülür. Bu refans olarak kullanılır.
10 ml isopropil alkol 1ml yağ ile karıştırılır.(Ölçümler dikkatli yapılıp 1ml olduğundan emin olunması gerekmektedir.) Bu karışım ısıtılıp karıştırılır.
2 damla fenol kırmızı çözeltisi karışama eklenir. (Fenol kırmızısı asidik ortamda renksiz, bazik ortamda kırmızıdır.) NaOH çözeltisi karışıma yavaş yavaş renk değişimine kadar eklenir ve ne kadar NaOH harcandığı kaydedilir.(tahmini 1-3 ml arası olur.) Pembe renk pH’ın 8-9 olduğunu gösterir.


Biyodize Neden Çevrecidir?

1- Çevre dostu bir yakıttır.

2- Zehirli değildir. Ayrıca, biyodizelin sudaki canlılara karşı herhangi bir toksik etkisi yoktur. Buna karşılık 1 litre ham petrol 1 milyon litre içme suyunun kirlenmesine neden olabilmektedir.

3- Yandıkları zaman petrol yanıcılarından daha az zehirli atık çıkarırlar.

4- Yenilenebilir enerji kaynağıdır.

5- Petro-dizellere oranla daha yüksek (flash point) alevlenme noktasına sahip oldukları için Mesleki Sağlık ve Güvenlik Kuruluşu tarafından yanıcı olmayan sıvı olarak belirtilmiştir. Taşıma durumunda güvenlik ve sağlık açısından petro-dizellere oranla daha güvenlidirler. (Flash Point – from Univ of Arizona)

6- Daha az yanıcı olması özelleğiyle, biodizel kullanan araçlar kaza durumunda daha az tehlike arz etmektedirler.

7- Dizel araçlara hiç bir modifiye yapmadan kullanılabilen tek yakıttır.

8- Tamamen saf olarak veya petro-dizel karışımı yapılarak kullanılabilir.

9- Biodizelin ağırlığının ortalama olarak %10’nu Oksijen teşkil etmekte olup Küküt oranı %0 dır.Bu durumda yanma sonucu %80 daha az karbondioksit ve %100 daha az kükürt üretmektedir. Böylelikle asit yağmurlarına sebep olan sera etkisi biyodizel kullanımıyla azaltılabilmektedir. İşte bu sebepten dolayı Fransa’da satılmakta olan dizel yakıtların hepsinde %5 biyodizel karışımı olma zorunluluğu bulunmaktadır.

10- Petrol fiyatlarındaki artıştan etkilenmez.

11- Yerli ürünler kullanıldığı takdirde ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır.

12- Biyodizel petro-dizelin depolanduığı her yerde rahatlıkla depolanabilir. Normal dizel satışında kullanılan depolar,pompalar, tank ve taşıma araçları biyodizel için de kullanılabilir

Aşağıdaki sıralama normal dizele oranla zararlı gazların emisyonları verilmiştir. Dikkat edilirse bu emisyonlar - dir yani normal dizele orana çok çok çevrecidir. B100 karısım yapılmamıs biyodizeli ifade ederken B20 %20 biyodizel + %80 normal dizeli ifade eder..emisyonları yazarken ilk değer B100'e aittir 2.si B20 ye.

B100
B20

Yanmamış Hidrokarbonlar
% -93
% -30

Karbon Monoksit
% -50
% -20

Partikül Madde
% -30
% -22

NOx (Azot Oksitler)
% +13
% +2



Sülfatlar
% -100
% -20

Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar – PAH (Kanserojen Maddeler)
% -80
% -13

nPAH (nitratlı PAH'lar)
% -90
% -50

Hidrokarbonların Ozon Tabakasına Etkisi
% -50
% -10

Peki biyodizel aracıma zarar verir mi? Bana en sık sorulan soruların başında geliyor.. Bazı kullananlardan duyuyoruz "biyodizel araca zarar verir " diye neden böyle diyorlar? Bir alttaki mesajda cevabı

Peki biyodizel aracıma zarar verir mi? Bana en sık sorulan soruların başında geliyor.. Bazı kullananlardan duyuyoruz "biyodizel araca zarar verir " diye neden böyle diyorlar?
kaliteli biyodizelde boyle sorunlar cıkmaz.Arastırmalar gostermiştir ki eger biyodizel kaliteli ise motorun ömrünü bile uzatmaktadır. Bunlar 1-2 yılda yapılan denemelerden cıkarılan sonuclar degildir cok uzun zaman sonucunda boyle bir kanıya varmıslardır.
Ama maalesef ülkemizde işini ciddiye almayan ve maliyeti daha nasıl dusurebilrim diyen ureticiler:
1- reaksiyon bitmeden biyodizeli ayırmaya calısıyor boyle olunca biyodizel(ester) icinde monogliserid, digliserid ve trigliseridler oluyor..kısacası biyodizel yerine depoya yanması zor olan maddeleri yolluyor. özellikle digliseridlerin yanması zordur ve tortuya sebep olur. Cıkan tortuyu analiz ettirirseniz cok rahat goreceksinizdir. Ben bizzat sahit oldum adamlar biyodizel uretiyoruz diyor ama sabun uretiyor!!!
2- yıkama yapılmamıs ya da bastan sagma yapılmıs icerikteki sabunlar ayrılmamıs
3-gliserin ayrılması icin yeteri kadar beklenmemis(ne kadar cabuk ayırma yaparsa o kadar zamandan tasarruf yaparım ve o kadar daha cok uretirim mantıgıyla yapılana tamamen yanlıs bir işlem) boylelikle motora yanması icin gliserin gondermiştir..eger yanma haznesinde kalınıtıları **** parcalardaki kalıntılara bakarsanız pekmez kıvamı koyu renk ve kokulu artık gorursunuz..işte bu gliserinden kaynaklanır.
eger koyu katılasmıs artıklar varsa ve sertligi yoksa yine gliserin ve tam gerceklesmemis reaksiyon cıktıları mevcuttur diyebiliriz.
yani aslında kalitesiz biyodizel kullanıyorsunuzdur ve aracınıza bakkaldan aldıgınız sıvı yagı koyup calıstırmaya kalkısıyorsunuz gibi birseydir...

kısa zamanda cok kar edeyim diyen işletmeler bu duruma dustu. Belediyelerimizde dustu bireysel kullanıcılar da çünkü uretimde onune gelen ben bu işi yaparım dedi. kesinlikle uzman kimyager, kimy muh denetlenerek uretim yapılması gerekmektedir. Her asamada kontroller eksiksiz yapılmalıdır.

[COLOR="DimGray"]Saygılarımla

Aytunç Göy
[/COLOR]

Bu konuyu yazdır

  Gölgelik - Ağaç Altı Köşeler - Çirkin Görüntüyü Örtmek İçin
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 12:06 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

Gölgelik, ağaç altı köşeler, çirkin görüntüyü örtmek için



Nemli, ve gölge ağaç altlarına da funda ve eğrelti otlarıyla güzel bir görüntü verip, kır çiçekleriyle süsleyebilirsiniz.

1. Hydrangea quercifolia 'Pee Wee'
• Adiatum pedatum
• Clintonia borealis
• Cypripedium pubescens
• Jeffersonia diphylla
[URL="http://images.google.com.tr/images?gbv=2&svnum=10&hl=tr&q=Trillium+grandiflorum+&btnG=G%C3%B6rsellerde+Ara"]• Trillium grandiflorum
[/URL]


2. Hamamelis vernalis
• Disporum maculatum
• Erythronium americanum
• Iris cristata
• Polystichum acrostichoides
• Stylophorum diphyllum

3. Mahonia aquifolium 'Compactum'
• Mertensia virginica
• Sanguinaria canadensis
• Trillium grandiflorum
• Uvularia grandiflora


[Resim: 2e6fqjt.jpg]

Bu konuyu yazdır

  Yer Örtücüler ve Yayılıcılar
Yazar: Livadi - 12-10-2009, 11:38 AM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

Çeşitli koşullara göre uygun yer örtücü bitkilerin listesi

Kurak ortama uygun yer örtücü bitkiler
Acacia, Achillea, Artemisia, Bamboo, Centranthus, Cistus, Convolvulus, Cotoneaster, Hypericum, Iberis, Juniperus, Lantana, Polygonum, Ribes, Rosmarinus, Sedum, Teucrium, Thymus (kekik), Verbena, Vinca (cezayir menekşesi), Sempervivum.

Erozyon kontrolünde kullanılan yer örtücü bitkiler
Abelia, Arctostaphylos,Arctotheca,Artemisia, Atriplex, Centranthus, Cistus, Convolvulus, Cotoneaster, Euonymus, Hedera, Hemerocallis, Juniperus, Lantana, Lonicera, Mahonia, Rosa, Rosmarinus, Vinca

Gölge ortamda gelişen yer örtücü bitkiler
Anemone, Asparagus, Astilbe, Campanula, Euonymus, Hedera, Hosta, Hypericum, Iris, Pachysandra, Ranunculus, Taxus, Vinca

Gösterişli çiçekleri olan yer örtücü bitkiler
Agapanthus, Astilbe, Bougainvillea, Campanula, Catharanthus, Centranthus, Chrysanthemum, Convallaria, Convolvulus, Dianthus, Helianthemum, Hemerocallis, Hosta, Iberis, Lantana, Lobelia, Lobularia, Myosotis, Phlox, Rosa, Rosmarinus, Spiraea, Verbena.

Büyük alanlarda kullanılabilen yer örtücü bitkiler
Acacia, Cotoneaster, Euonymus, Forsytia, Hedera, Hemerocallis, Hypericum, Juniperus, Lantana, Lonicera, Lotus, Oenothera, Pachysandara, Polygonum, Prunus, Rosa, Sedum, Vinca.

Ağaç ve çalı altında barınabilen yer örtücü bitkiler
Epimedium, Euonymus, Hedera, Hemerocallis, Hypericum, Nandina, Pachysandara, Polygonum, Ribes, Vinca.


Kaynak:
Yer örtücü bitkiler, Prof. Dr. Mükerrem Arslan

Bu konuyu yazdır