| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2352 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2347 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.322
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.856
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 464
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.036
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.563
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.407
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.934
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.336
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.576
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.567
|
|
|
| Yapay Ahır Gübresi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:12 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum (1)
|
 |
Ahır gübresinin sağlanamadığı ya da az sağlanabildiği durumlarda yapay ahır gübresi üretilip kullanılabilir. Bunun için asıl olarak isletmede bol miktarda bulunan sap ve saman değerlendirilir. Ancak bu materyallerin C:N oranı 100:1 'in üzerinde olduğu için ayrıca azot karıştırılması zorunludur.
Yapay ahır gübresinin elde edilmesi için uygun bir yerde sert bir zemin hazırlanır. Üzerine 20 cm kalınlığında at gübresi serilir, üzerine su ya da sıvı dışkı ile ıslatılmış 70 cm' lik sap-saman tabakası konulur ve sıkıştırılır. lslatma işinin yalnız su ile yapılması durumunda yeterli miktarda azot da karıştırılır. Bundan sonra 70 cm' lik ikinci bir sap, saman tabakası birinci tabakanın üzerine aynı şekilde yerleştirilir ve bu iş 70 er cm. lik 4 sap, saman tabakası üst üste gelinceye değin sürdürülür. Önemli olan nokta sap ve samanın yeterli düzeyde ıslatılması ve sıkıştırılmasıdır. Dört kat sap- saman tabakası tamamlandıktan sonra yığın son kez iyice sıkıştırılır ve üzeri eski çuval, naylon vb örtülerek 5 gün kendi halinde bırakılır. Bu süre içerisinde yığında sıcaklık, çevre sıcaklığına göre biraz daha fazladır. Yığın yeniden sıkıştırılır ve aynı şekilde 70'er cm' lik sap, saman tabakası konur. Bu iş 70' er cm' lik 4'er tabakayı içeren 20 asıl tabaka oluşuncaya değin sürdürülür. Böylece yığının tamamlanması için aradan 7 haftalık bir süre geçmiş olur. Yığın tamamlandıktan sonra üstü örtülür. Yığın sıkışık ve nemli durumda aşağı yukarı 3 ay kendi halinde bırakılır. Bu süre sonunda materyal yapay ahır gübresi olarak tarlaya verilmeye hazır hale gelmiş olur.
Genel olarak 10 ton sap, saman için yaklaşık 20-.30 m² lik bir yer yeterlidir. Bu materyalin ıslatılması için yaklaşık 2500 litre suya ve 100 kg N'a gereksinim vardır. Yığın yapılırken 70'er santimlik her dört tabakanın konulmasından sonra yığının 5 gün süreyle kendi halinde bırakılmasının nedeni, yığında ihtimarın kısmen sıcak ve hızlı olmasını sağlamaktır. Böylece yığında bulunabilecek yabani ot tohumları da öldürülmüş olur.
Yukarıda açıklandığı şekilde hazırlanan yapay ahır gübresi ile toprağa asıl olarak organik madde verilmiş olur. Kimi şekillerde fosfor, potasyum ve öteki bitki besin maddeleri de yığına karıştırılmak suretiyle elde olunan materyal bitki besin maddeleri yönünden varsıl duruma getirilebilir.
|
|
|
| Ahır Gübresinden Biyogaz Üretimi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:12 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Ahır gübresinde yitmenin havaya değinme ile ahırda başladığı ve iyi koşullarda saklansa bile yitmeyi tümüyle önlemenin olanak dışı olduğu buraya değin verilen bilgilerden anlaşılmış bulunmakladır. Bu önemli durum araştırmacıların önlem almasını zorunlu kılmış ve 1940'larda ahır gübresinden ve organik gübrelerden anaerobik koşullarda ihtimar sonucu yanıcı gaz üretimine başlanmıştır. Uygun anaerobik koşullar altında ihtimar ettirilen ahır gübresinin gübre değeri yitirilmediği gibi enerji değeri yüksek yanıcı gaz üretiminin de olanaklı bulunduğu saptanmıştır. İşte anaerobik fermantasyon yolu ile ahır gübresinden elde edilen yanıcı gaza biyogaz, bihugaz ya da gübre gazı adı verilmiştir.
Bugün pek çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülke biyogaz üretimi ile ilgilenmektedir. Bunlar arasında Çin, Hindistan, Almanya, Filipinler, Nepal, Etiyopya, Kolombiya, İsviçre, Peru, Fransa, Tanzanya, Kore, Zaire, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Afrika sayılabilir. Eldeki kayıtlara göre Çin'de 7.5 milyon, Hindistan'da 90 bin, Güney Kore'de 30 bin, Pakistan'da 7 bin ve Türkiye'de ise 200 kadar değişik büyüklüklerde biyogaz üreteçleri bulunmakladır.
Türkiye'de biyogaz ile ilgili araştırmalara önceleri akademik düzeyde olmak üzere, I960'lı yıllarda başlanmıştır. Uygulamaya yönelik ilk düzenli çalışma, 1963 yıllında Eskişehir TOPRAKSU Araştırma enstitüsünde yapılmıştır. Bunu, TÜBİTAK'ın desteği ile 1964-1967 yılları arasında A.Ü. Ziraat Fakültesinde yürütülen çalışmalar izlemiştir. Daha sonra ara verilen çalışmalar, 1980 yılında yeniden hız kazanmıştır. Konu ile ilgili olarak Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, üreticiye ulaştırılan uygulamaya dönük çalışmalarını günümüzde de sürdürmektedir.
Anaerobik fermantasyon sonunda gübredeki kuru maddenin % 33'ü yitmekledir. Ancak kuru maddenin % 26'sı gaz şekline dönüşüp değerlendirilebildiğinden gerçek yitme aranı % 7'ye düşmekledir (Schmidt 1951, Alper 1962). Öte yandan anaerobik ihtimar sonunda elde olunan gübrenin normal ihtimar ettirilmiş gübreden daha üstün olduğu saptanmıştır. Günce (1957) tarafından bildirildiğine göre Alınan bilim adamı Sauerlend bu durumu açık bir şekilde saptamıştır. Buna göre biyogaz üretilen ahır gübresinde % 25 kuru maddeye göre % 16.4 organik madde, % 82 C ve % 0.85 toplanı N bulunmasına karşın normal ihtimar ettirilmiş gübrede % 15 organik madde, % 80 C ve % ü 50 toplam N bulunmuştur. Bu iki gübredeki mineral madde durumuna gelince biyogaz üretilen gübrede % 25 kuru madde ilkesine göre % 0.64 ve % 0.31 P2O5 bulunurken normal ihtimar ettirilmiş gübrede % 0. 65 K2O ve % 0. 25 P2O5bulunmuştur.
Belirli miktarlarda ahır gübresinden üretilecek biyogaz miktarı gübrenin karışımına, kıvamına, ortamın sıcaklığına ve tepkimesine bağlıdır. Gübrenin anaerobik ihtimarı bir seri kimyasal tepkimelerin oluştuğu karmaşık bir olaydır Oluşan değişik tepkimelerin çeşitli aşamalarını ve her birinin hangi mikroorganizma tararından oluşturulduğunu metodik şekilde saptamak oldukça güçtür. Rainbow ve Rose (1963), organik maddelerin anaerobik ihtimal ile parçalanmasının iki aşamada oluştuğunu saptamıştır. Bilinci aşamada (pH=4.0 - 6.5) karmaşık organik maddenin heterotrofik bakterilerin işlevleri ile fermantasyonundan uçucu yağ asitleri oluşmakladır.
İkinci aşamada ise, metan oluşum aşamasında (pH=7-7.8), metan fermantasyonu bakterilerinin etkisi ile yağ, asitleri parçalanmaktadır.
Yukarıda iki aşamada ayrıntılı şekilde gösterilen tepkimeler, genelde toplu olarak şu şekilde formüle edilebilir.
C6H12O6-——> 3CO2 + 3CH4 + 35.6 cal/g mol
Metan üreten bakterilerin etkisiyle ihtimar sonucu normal koşullar allında (30°C sıcaklık ve pH=7.5 civarında) bir ton ahır gübresinden ortalama 40-60 m³ biyogaz üretildiği oranlanmıştır (Schmidt 1951, Gerngross 1962) Loehr'e (1968) göre üretilen gaz miktarına gübredeki selülozun miktarı, çeşidi, ihtimar ortamının pH'sı, sıcaklığı, metan bakterilerinin cinsi ve miktarı, çevre sıcaklığı gibi etmenler öncelikle etki yapmakladır. O nedenle birini gübreden üretilecek metan gazı miktarları çok değişiktir. Örneğin Hintli bilim adamları Desai ve Bıswas (1945) değişik sıcaklıklarda gübreden ayrımlı miktarlarda gaz üretildiğini saptamışlardır. Bu araştırmacıların buluşlarına göre Mayıs ve Aralık aylarında sıcaklık değişikliği yüzünden bir ton gübreden bir ayda elde olunan gaz miktarında 1/5 oranında bir azalma olmuştur. Benzer sonuç Sönmez ve ark (1972) tarafından da saptanmıştır. Sıcaklıkla gaz üretimi arasındaki bu önemli ilişkiye benzer şekilde, öteki çeşitli etmenlerin etkisiyle ayrımlı miktarlarda gaz üretilebilmekledir.
Değişik araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan biyogaz üretim yöntemleri genelde iki grup allında toplanabilir. Bunlar (a) Kesik besleme yöntemi ve (b) Sürekli besleme yöntemidir (Eryılmaz 1981). Kesik besleme yönteminde fermantasyon tankına ahır gübresi doldurulduktan yaklaşık 15 gün sonra gaz üretimi başlar ve üretim 60 gün sürer. Bu süre sonunda gaz verimi düşer. Bu nedenle fermantasyon tankı boşaltılır ve tekrar doluma geçilir. Gaz üretiminde kesiklik olduğundan bu yönteme kesik besleme yöntemi adı verilmiştir.
Sürekli besleme yönteminde gaz üretimi kesintisiz sürdürülmekledir. Bu yöntemle biyogaz üreten Çin, Hindistan, Kore, Nepal gibi ülkeler yöntemin amaç ve dayanağına dokunmadan sürekli ve bol gaz üretimi için tesis üzerinde koşullarına en uygun değişiklikten yapmışlardır.
Gaz toplama deposu fermantasyon tankından ayrı olduğu gibi fermantasyon tankı ile birlikte de yapılabilmektedir. Fermantasyon tankında üretilen gaz ilk durumda ayrı yerde yapılmış olan gaz toplama deposuna taşınmakta ve ikinci durumda ise gaz toplama deposu fermantasyon tankının üzerinde yüzücü bir tavan şeklinde bulunmakta, gazın fazla çıkması halinde yükselerek hacmi büyümekledir.
Bir biyogaz işletmesinin verimli ve iyi bir şekilde çalıştırılabilmesi için genelde aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir
(a) Gübre tam anaerobik koşulda ihtimar edilmelidir
(b) İhtimar sıcaklığının 30 . 35°C de tutulması gerekir. Bu sıcaklığın sürekliliği için üretilen gazın % 20-25 ini kullanmak yeterli olabilir Bunun için ihtimar tankında gübre ile karıştırılacak suyun sıcaklığının 70-8O°C olması yeterlidir.
© İhtimar tankında bakteri işlevlerini en yüksek düzeyde tutabilmek için , gereksinim duyulacak N'un sağlanabilmesi yönünden litrede 200 mg NH3 halinde N bulundurulmalıdır.
(d) ihtimalin karanlık ortamda cereyan etmesi sağlanmalıdır.
(e) İhtimar tankında karışım, gaz, üretimini azaltmayacak şekilde hazırlanmalı ve karışım ne çok katı ne de çok sulu olmalıdır.
(f) İhtimar anında çok sık oluşan yüzücü örtü belli aralıklarla sürekli bozulmalıdır.
Biyogazdan pişirme, ısıtma ve aydınlatmadan başka çeşitli işlerde de yararlanılır. Biyogazın 1 m³ ünün ısıtma gücü 5700-6000 cal. dir. Biyogaz kompresörlerle tüplere doldurularak islenilen yere götürülebilir. Öte yandan traktörlerin çalıştırılmasında da biyogazdan başarılı şekilde yararlanılabilmektedir. Örneğin 28 beygir gücündeki biyogaz Deusth traktörünün iş verimi, bir diesel traktöründeki iş veriminden farksızdır.
Biyogaz üretiminin çeşitli avantajlı ve avantajsız yönleri vardır. Avantajsız yönler: (a) Ekipmanın başlangıç, yatırım giderleri oldukça yüksektir, (b) Biyogaz tesislerine her gün uygun miktar ve konsantrasyonda organik madde verilmesi zorunluluğu vardır, © Düzenli ve kesintisiz gaz üretimi için her gün tesisin bakım ve kontrolü gereklidir, (d) Patlamayı önleme yönünden fermantasyon tankından gazın atmosfere kaçağı kesinlikle önlenmelidir, (fermantasyon tankında metan gazı üretimi başladıktan sonra, atmosferden havanın tanka girmesi ve içerde metan/hava oranının hacim ilkesine göre 5/15 olması durumunda ufak bir kıvılcım karşısında patlama olabilir), (e) Fermantasyon sonucu materyalin boşaltılması da ayrıca sorun yaratabilir. Avantajlı yönler ise: (a) Atık maddenin organik kapsamı azalarak belli bir düzeye iner. Böylece çevre kirliliği ve sağlık üzerine zarar da en alt düzeye indirilmiş olur, (b) Fermantasyon sonucu artık madde kokusuz, yumuşak yapıda ve kolay akabilir durumdadır, © Fermantasyondan arta kalan materyale sinek ve böcek saldırısı söz konusu değildir, (d) Yabani ot tohumları ile hastalık etmenleri etkisiz şekle dönüşür, (e) Materyalin gübre değeri eksilmez, tersine artar.
Yapılan hesaplamalar, biyogaz maliyetinin, fosil yakıtlardan çok daha ucuz, olduğunu göstermiştir. Uygun çevre koşullarında, kırsal kesimdeki bir biyogaz tesisinde üretilen biyogaz bilinen çeşitli yakıtlarla yarışabilecek durumdadır. Çin'de kırsal kesimde 4-5 kişilik aileler için yapılan 8 m³' lük biyogaz üreteçlerinden uygun bakım ve işletme koşulları altında, yazın mutfak ve benzeri işler ile aydınlatmaya yetecek düzeyde, kışın ise ısıtma dışında tüm gereksinimleri karşılayacak düzeyde gaz üretilebildiği belirlenmiştir. Yılda 1 sığırın dışkısından 90 m³ , 1 koyunun dışkısından 50 m³ ve 1 kümes hayvanının dışkısından da 2 m³ biyogaz üretilebilmektedir. Sığır gübresine % 25 oranında kümes hayvanları gübresinin karıştırılması, gaz üretiminin artmasına neden olmuştur. Bu arada sığır dışkısının 1/1, kümes hayvanları dışkısının 1/2 ve koyun gübresinin 1/2.5 oranlarında su ile bulamaç haline dönüştürüldükten sonra fermantasyon tankına konulmasının gaz üretimini artırdığı saplanmıştır.
Daha önce de değinildiği gibi, biyogaz üretimini sınırlayan en önemli etmen çevre ve ortam sıcaklığıdır. Yapılan araştırmalar, 9 °C'de metilen net biyogaz miktarına oranla 20°C de, yaklaşık 8 kat daha fazla biyogaz üretildiğini göstermiştir. Ülkemizde biyogazla ilgili çalışmaların Orta Anadolu gibi kara ikliminin etkin olduğu soğuk yöremizde başlatılmış olması ve çalışmaların soğuk yörelerimizde sürdürülmesinde ısrar edilmesi, önemli bir şansızlıktır. On yıldan az, bir süre içerisinde Güney Kore'de biyogaz üreteç miktarının 30000 sayısına ulaşmasında, çalışmaların olabildiğince uygun çevre koşullarında sürdürülmüş olmasının etkisi büyüktür. O nedenle yurdumuzda biyogazla ilgili çalışmalar Güney ve Güneybatı Anadolu'daki kırsal alanlara kaydırılmalı, buna öncelik ve hız verilmelidir.
|
|
|
| Çeşitli Hayvanlardan Elde Edilen Dışkı Miktarları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:11 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Çeşitli hayvanlardan elde olunan dışkı miktarlarının belirlenmesi ülkede üretilen toplam ahır gübresi potansiyelinin hesap edilebilmesi yönünden yararlıdır. Türkiye'de bir yılda elde olunan ahır gübresi miktarı hesap edilirken değişik hayvanların günlük dışkı miktarlarına ait veriler genellikle literatürden alınmakla ve bu da koşullar ayrımlı olduğu için yanılgılara neden olmakladır.
Türkiye'de ahır gübresinin çok büyük bir bölümü sığır dışkısından oluşmakladır. Sığırlardan elde olunan dışkı koyun ve keçilerden ekle olunan dışkıdan aşağı yukarı 20-34 kat fazladır. Tarım istatistiklerine göre Türkiye'de hayvanların % 75.1 'ini koyun ve keçi. % 18.6'sını sığır ve geriye kalan % 6.3 ünü manda, deve. at, eşek ve katır oluşturmaktadır.
Çeşitli hayvanlardan elde olunan dışkı miktarlarının yaklaşık olarak hesaplanmasında, hayvanlara yedirilen yemin hazmolma derecesi ile yataklık miktarı dikkate alınarak geliştirilmiş bir formül kullanılmakladır. (Dillihgen 1934). Hazım anında organik maddenin parçalanması nedeniyle hayvanın yediği yemdeki kuru maddenin tamamı hiç bir zaman dışkıda bulunmaz. Taze yemler ve küspeler çok kolay hazmolmasına karşın ot ve saman göreceli olarak güç hazmolabilmekledir. Ortalama bir hesapla hayvanlara yedirilen yemin kuru maddesinin yarısı dışkı şeklinde çıkarılmakladır. O nedenle dışkının kuru maddesinin bulunmasında yedirilen yemin kuru maddesinin öncelikle 2'ye bölünmesi gerekir. Bu arada dışkıdaki kuru maddenin yataklık olarak kullanılan materyallerden geldiği için dışkı miktarının hesabında dikkate alınması gerekir. Yataklıktan gübreye gelen kuru madde miktarı ise yapılan oranlamalara (tahminine) göre, hayvana yedirilen yemdeki kum maddenin ¼ 'üne özdeştir. Öte yandan çeşitli hayvanların dışkılarındaki su miktarları ayrımlı olduğu için dışkı miktarının hesabında kuru maddenin belli bir etken (faktör) ile çarpılması gerekir. Bu etken sığırlar için 5.0, atlar için 3.7 ve koyunlar için 1. 8'dir. Genelleme yapılması gerekirse bu etken ortalama 4.0 olarak kabul edilebilir. Buraya değin söylenenler dikkate alınmak suretiyle dışkı miktarı kuramsal olarak su şekilde hesaplanabilir
Dışkı miktarı = (2/4 Hayvana yedirilen yemin kuru maddesi + 1/4 Hayvana yedirilen yemin kuru maddesi) x 4
Dışkı miktarı = (3/4 Hayvana yedirilen yemin kuru maddesi) x 4.0 Dışkı miktarı = 3 x Hayvana yedirilen yemin kuru maddesi
Kaçar (1968 a) Ankara'ya yakın bir köyde üretici ahırındaki süt inekleri ile A.Ü. Ziraat Fakültesi Zootekni ahırlarındaki süt ineklerinin günlük katı dışkı miktarlarını belirlemiştir. Üretici ahırlarındaki inekler için belirlenen ortalama katı dışkı miktarı (11.975 kg), iyi bakım ve yemlemenin uygulandığı A.Ü.Z.F. Zootekni Kürsüsü ahırındaki yerli kara inekler için belirlenen günlük ortalama katı dışkı miktarı (17.458kg) ile doğu kırmızı inekler için belirlenen günlük ortalama katı dışkı miktarından (21.740 kg) önemli derecede düşük bulunmuştur.
Üretici ahırındaki ineklerin günlük ortalama katı dışkı miktarı (l l. 975 kg) Kleberger tarafından bildirilen en az katı dışkı miktarından daha düşüktür. Zootekni Kürsüsü ahırındaki inekler için belirlenen ortalama günlük katı dışkı miktarları ise Kleberger tarafından verilen ortalama değere yakındır. Literatür karşılaştırmasından da anlaşılacağı gibi genellikle öteki ülkelerde ineklerin katı dışkı miktarı için verilen değerler, ülkemiz koşullarında belirlenen değerlerden önemli derecede daha yüksektir. Kuşkusuz bu duruma hayvanların cinsi, yaşı, yedirilen yemin miktarı, çeşidi vb. etmenler etki yapmakladır.
|
|
|
| Ahır Gübresinin Kullanılma Zamanı ve Miktarı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:11 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Ahır gübresinin tarlada kullanılma zamanı, şekli ve miktarı, toprak özelliğine, yetiştirilen bitkinin çeşidine, çevre koşullarına ve kimyasal gübrenin uygulama yöntemine, zamanına ve miktarına bağlı olarak belirlenir. Ancak bu şekilde ahır gübresinden en yüksek yararın saklanması olanaklıdır..
Ahır gübresinin kullanılma zamanı
Kimyasal gübrelerle yapılmış çeşitli araştırmalar ekimden önce toprağa verilme zamanına bağlı olarak kimyasal gübrelerin etkinliklerinin azaldığını göstermiştir. Bu durum kimyasal gübrelerdeki bitki besin maddelerinin yıkanmasına ya da bitkiye daha az yarayışlı şekilde toprakta tutulmasına dayanılarak açıklanmıştır. Benzer durum ahır gübresi için de söz konusudur. Anımsanacağı gibi taze ya da uygun durumda ihtimar ettirilmiş ahır gübresinden oldukça fazla çözünebilir bitki besin maddelerinin kolayca yıkanıp gitmesi olanaklıdır. Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan araştırmalarda mısır tarlasına Sonbaharda verilen ahır gübresinin İlkbaharda verilene oranla daha az etkili olduğu saplanmıştır. Bu durum ahır gübresindeki çözünebilir bitki besin maddelerinin yıkanmasıyla açıklanmıştır. Eğer ahır gübresindeki bitki besin maddeleri tarlaya taşınmadan önce yıkanmışsa bu konuda yapılacak fazla bir şey kalmamış demektir.
Ortadan inceye değin değişen tekstüre sahip topraklara normal düzeylerde verilen ahır gübresinden bitki besin maddelerinin yitmesi göreceli olarak daha azdır. Bunlar Sonbahar ve Kış aylarında ahır gübresinin daha güvenle verilebileceği topraklardır. Ancak bu topraklarda bitki besin maddeleri göreceli olarak daha fazla fikse edilir. Kumlu ya da eğimli topraklara, yıkanımı ve erozyon nedeniyle, ekimden çok önce ahır gübresinin verilmesi doğru değildir. Bununla beraber eğimli topraklarda ahır gübresinin erozyonu önlediği de akıldan çıkarılmamalıdır. Böyle durumlarda yitme ve kazanein oranlanmasında araştırıcının aklı en değerli yol göstericisidir.
Ahır gübresinin toprağa verilme şekli
Tarlaya taşınan ahır gübresinin zaman yitirilmeden düzenli bir şekilde serilip toprakla karıştırılması gerekir. Bir dekar toprağa en az 1 ton ahır gübresi düzenli bir şekilde serilebilir. Bu iş gelişmiş ülkelerde özel dağıtıcılardan yararlanılarak yapılmakta ve başarılı sonuçlar da alınmaktadır.
Ahır gübresinin toprakla karıştırılma derinliği iklime, toprağın özelliğine ve kullanılan ahır gübresine bağlı olarak ayarlanabilir. Genelde ahır gübresi, ihtimalin normal olabilmesi için yeterli havanın bulunabileceği bir derinliğe verilmelidir. Bu derinliğin ahır gübresinin kurumasına olanak vermeyecek düzeyde olması da akıldan çıkarılmamalıdır. İnce tekstürlü yada nemli topraklara oranla kumlu geçirgen topraklarda gübrenin daha derine verilmesi gerekir. Ahır gübresinin toprağa gerek veriliş yönteminde gerekse toprağa verilme derinliğinde göz önünde bulundurulması zorunlu en önemli nokta gübrenin toprakla tamamen örtülmesini sağlamaktır.
Ahır gübresinin toprakla karıştırılması ya da toprak yüzeyine verilmesi asıl olarak yetiştirilen bitkiye, toprağın özelliğine ve gübrenin durumuna bağlıdır. Örneğin çayır ve mer'alara ahır gübresi toprak yüzeyine serilmek suretiyle verilir. Buna karşın kimi bitkilerde örneğin sebzelerde, ahır gübresinin toprağa karıştırılması gerekir, öte yandan iyi ihtimar etmemiş kaba ve iri parçalardan oluşmuş ahır gübresinin özellikle uygun derinlikle toprak altına verilmesi gerekir.
Amerika Birleşik Devletlerinde Ohio deneme istasyonunda yapılan araştırma sonuçlarına göre ahır gübresinin toprakla karıştırılması kışlık buğdayda hektara 296 kg ürün artışına neden olurken gübrenin toprak yüzeyine saçılarak verilmesi hektara 61 kg ürün artışına neden olmuştur. Öte yandan buğdaydan sonra üçgülün ekilmesi durumunda ahır gübresinin toprakla karıştırılmasının ve toprak yüzeyine verilmesinin ürün artışı üzerine etkileri sıra ile hektara 9-13 kg ve 1796 kg olmuştur (Tisdale ve Nelson 1950).
Toprak yüzeyine serildikten hemen sonra, zaman yitirilmeden ahır gübresinin toprakla karıştırılması gerekir. Aksi halde gübredeki azot amonyak şeklinde yiter yada gübredeki çözünebilir bitki besin maddeleri yağışlarla yıkanır gider. Danimarka'da yapılan bir araştırmada (Iverson 1931) toprağa serildikten sonra toprakla hemen karıştırma, 6 saat, 24 saat ve 96 saat geçtikten sonra toprakla karıştırmanın yulaf ve patateste ürün miktarı üzerine etkileri saplanmıştır.
Kullanılacak ahır gübresi miktarı
Kullanılacak ahır gübresi miktarını öncelikle eldeki olanaklar ile işletmeden elde olunan gübre miktarı sınırlar. Amaç, olanaklar elverdiğince geniş kültür topraklarına ahır gübresi vermektir. O nedenle küçük bir alana fazla miktarda ahır gübresi verme yerine daha geniş alana daha az, ahır gübresinin verilmesi yeğlenmelidir. Bir başka deyişle dekara 4 ton yerine 2 ton ahır gübresi vermek suretiyle daha fazla toprak gübrelenmelidir.
Genelde toprağa uygulanacak ahır gübresi miktarının belirlenmesinde topraktaki organik madde miktarı, yetiştirilecek bitkinin çeşidi, toprak tekstürü ve yağış miktarı dikkate alınmalıdır. Örneğin organik maddece yoksul topraklara daha fazla ahır gübresi verilmelidir.
Öte yandan organik maddece yoksul hafif - tekstürlü topraklara ağır tekstürlü topraklara oranla daha fazla ahır gübresi verilmeli ayrıca halli tekstürlü topraklara gübrenin bir değil bir kaç kez uygulanması yeğlenmelidir. Aynı şekilde fazla yağış alan yöre topraklarına göreceli olarak daha fazla gübre verilmelidir.
Kültür bitkilerinin ahır gübresinden yararlanmaları da birbirlerinden ayrımlıdır. Örneğin killini bitkileri içerisinde çapa bitkileri ahır gübresinden en çok yararlanır. Aslında bu bitkilere ahır gübresi verilmeden bunlardan iyi ürün elde etme olanağı da sınırlıdır. Duna karsın tahıl bitkilerinin ahır gübresinden yararlanmaları çapa bitkilerine oranla çok daha azdır. Tahıl bitkileri içerisinde çavdar ahır gübresinden en fazla yararlanmaktadır.
|
|
|
| Ahır Gübresinin Saklanması |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:09 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Ahır gübresinin uygun şekilde saklanmasının asıl amacı, bitki besin maddeleri yitmesini olanaklar elverdiğince önlemektir. En uygun koşullar altında bile bir bölüm azotun ve organik maddenin yitmesini pratikle önlemek olanaklı değildir. Buna karşın buharlaşarak yitmedikleri için fosfor ile potasyum yönünden bir sorun yoktur.
Her ne kadar gübrenin saklanması anında a/ot ve organik maddenin yitmesini tümden önlemek olanaklı değilse de yitme uygun saklama koşullarında en az düzeye indirilebilir. Gübrenin saklanması anında olası yitmeyi en az düzeye indirebilmek için alınması gerekli önlemler üzerinde aşağıda kısa bilgi sunulmuştur.
Yataklığın kullanılması
Yataklığın kullanılmasının asıl amacı hayvanlar için ahırda temiz, ve kuru yatacak yer sağlamaktır. Daha önce de işaret edildiği gibi yataklık idrarın akıp gitmesini önlemek, gübrenin kullanılmasını kolaylaştırmak, bitki besin maddelerini adsorbe ederek yitmelerini önlemek ve gübrenin bitki besin maddeleri ile organik madde kapsamlarını artırmak suretiyle gübre üzerinde olumlu etki yapmaktadır.
Yataklığın asal önemi idrarı adsorbe ederek gübrenin gübre değerinin genelde yarıdan fazlasını oluşturmasından kaynaklanır. Yataklık olarak kullanılan çeşitli materyallerin değerleri, belli ağırlıktaki materyalin sıvıyı adsorbe etme niteliklerine dayanılarak belirlenmektedir. Olağan sap saman karışımı, ağırlığına oranla 2-3 kat, ince kıyılmış saman ise ağırlığına oranla yaklaşık 5 kat daha fazla suyu adsorbe edebilmekledir.
Yataklık olarak kullanılan materyalin özellikle azot kapsamı düşüktür. Yataklık içeren ahır gübresi özellikle ihtimar ettirilmeden toprağa verilirse, daha önce de işaret edildiği gibi, ürün üzerine olumsuz etki yapar.
Yataklığının asıl önemi idrarı absorbe ederek idrarı absorba ederek gübrenin gübre değerinin genelde yarıdan fazlasını oluşturmasından kaynaklanır. Yataklık olarak kullanılan çeşitli materyallerin değerleri, belli ağırlıktaki materyalin sıvıyı absorbe etme niteliklerine dayanılarak belirlenmektedir. Olağan sap saman karışımı, ağırlığına oranla 2-3 kat, ince kıyılmış saman ise ağırlığına oranla yaklaşık 5 kat daha fazla suyu absorbe etmektedir.
Yataklık olarak kullanılan materyalin özellikle azot kapsamı düşüktür. Yataklık içeren ahır gübresi özellikle ihtimar ettirilmeden toprağa verilirse, daha önce işaret edildiği gibi, ürün üzerine olumsuz etki yapar. Ürün miktarında azot noksanlığından ileri gelen bir azalma olur. Bunun nedeni gübrede organik bileşikleri parçalayarak inorganik bileşikler şekline dönüşmesini sağlayacak olan mikroorganizmaların yarayışlı azotu öncelikle kullanmaları ve gereksinimleri için bitkilerin yeterli düzeyde azot bulamamalarıdır.
Gübrenin tarlaya doğrudan taşınması
Kimi çiftçiler ahırdan çıkan gübreyi doğrudan tarlalarına taşıyıp hemen toprakla düzenli şekilde karıştırırlar. Bu uygulama gübreden olası yitmesi büyük ölçüde ortadan kaldırması ve zamanın daha iyi değerlendirilmesi yönünden önem taşıyabilir. Ancak hayvanların sindirim organlarından bozulmadan dışkıya geçen yabani bitki tohumlarıyla tarla kirletilebilir. Hastalık etmenleri de sorun oluşturabilir. Ayrıca kimi çiftçilerin yaptığı gibi ahır gübresi öbekler şeklinde tarlada bir süre bırakılacak olursa gübreden önemli düzeyde yitme ortaya çıkar. Tarlaya taşınan gübrenin hemen düzgün olarak serilip toprakla karıştırılması gerekir. Ahır gübresinin düzenli şekilde serilip toprakla karıştırılıp karıştırılmadığı ise bitkinin gelişme durumundan kolaylıkla izlenebilir.
Tarlaya taşınan ahır gübresi öbekler şeklinde ya da toprak yüzeyine serildikten sonra kısa bir süre bırakılacak olursa kuruma, donma ve rüzgarın etkisiyle önemli düzeyde amonyak yitmesi olabileceği gibi gübredeki bitki besin maddeleri de yıkanarak yiter. Kuskusuz ahırdan çıkan gübrenin sık sık tarlaya taşınıp toprakla karıştırılması pratik yönden olanaksızdır. Bu durumda olası yitmeyi en az düzeye indirecek şekilde ahır gübresinin saklanması gerekir.
Ahır gübresinin yığın şeklinde saklanması
Yitmeyi en az düzeye indirebilmek için ahır gübresinin korunmasında her türlü önlemin alınması gerekir. Zaman, işgücü ve para gerektiren koruma işi uygun şekilde yapılmazsa gübrenin önemli düzeyde değer yitirmesi nedeniyle de zarar büyüyecektir.
Yığın seklindeki gübrenin uygun biçimde korunabilmesi için; (a) Gübre yığınının iyice sıkıştırılmış olması, (b) Gübre yığınının yeterli düzeyde nem içermesi, © Gübre yığınının hava koşullarından en az düzeyde etkileneceği bir yerde yapılması ve (d) Olanaklar elverdiğince yığının bozulmadan saklanması gerekir. Bu dört noktada açıklanan hususlar asıl olarak gübrenin korunması ile ilgili iki önemli noktayı vurgulamakladır. Bunlardan ilki gübre yığınında yeterli düzeyde nem ile birlikte anaerobik koşulların .sağlanması ve ikincisi yıkanmaya da yol açabilmesi nedeniyle suyun gübre yığınının içerisine sızmasının önlenmesidir.
Almanya'daki kimi işletmelerde uygulandığı gibi, yeterli düzeyde yataklık kullanılmak koşuluyla, gübrenin ahır içerisinde düzgün şekilde serilerek hayvanların ayaklarının allında sıkıştırılarak bırakılması da bir başka koruma şeklidir. Bu usul özellikle besi sığırlarının bulunduğu alanlarda uygulanmakladır. Bu usulde fazla miktarda kullanılan yataklık sıvı dışkıyı adsorbe etmekte ve hayvanların ayaklarının altında bulunan gübre sıkıştırıldığı için ihtimar anında ortaya çıkan yitme en az düzeye indirilebilmektedir. Bu usul gübrenin uygun zamanda tarlaya taşınmasına olanak sağlaması yönünden önem taşımaktadır, öte yandan ahır tabanının toprak olması durumunda sıvı dışkı yitmesi yine önemli düzeye ulaşabilmekledir.
Kimi tarımsal işletmelerde gübre, parasal güçlerine uygun betondan yapılmış özel gübreliklerde korunmaktadır. Yukarıda açıklanmağa çalışılan ilkeler gözönünde bulundurularak sert bir taban üzerine (çimentodan yapılanlar yeğlenir), olanaklar elverdiğince çevre koşullarından daha az etkilenecek şekilde gübre yığınının gerçekleştirilmesi yerinde olacaktır.
Koruyucu maddelerin ahır gübresine karıştırılması
Azot yitmesini önlemek için gübreye kimyasal koruyucuların karıştırılması giderek daha fazla uygulanmakladır. Kimyasal koruyucular ürenin ve öteki azotlu bileşiklerin kimyasal parçalanmalarını önlemek ya da uçucu azotlu bileşikleri uçmaz şekildeki tuzlara çevirmek suretiyle görev yaparlar. En yüksek düzeyde etkili olabilmek için koruyucu maddeler sıvı dışkı ile zaman yitirilmeden karıştırılmalıdır. Çünkü almosferle değinir değinmez sıvı dışkıda azot yitmesi hemen başlar.
Fosforik, sülfürik ve hidroklorik asit gibi güçlü asitler etkili koruyucu maddelerdir. Anılan kimyasal maddeler gübrenin tepkimesini asit yaparak ürenin parçalanmasını önlerler ve amonyağın uçmaz şekilde tuz bileşiklerine dönüşmesine neden olurlar. Her ne kadar belirtilen asitler etkili koruyucu maddeler ise de pahalı olmaları ve kullanma güçlükleri nedeniyle pratikte uygulanmaları sınırlıdır. Koruyucu maddeler içerisinde fosforik asil ötekilerine oranla daha avantajlıdır. Çünkü fosforik asil yalnızca azot yitmesini önlemekle kalmaz, fosforca yoksul olan gübrenin fosfor kapsamının artmasına da neden olur.
Güçlü asitlerin kalsiyum tuzlarından olan CaSO4, CaCI2, ve Ca(NO3)2 koruyucu madde olarak da değer taşırlar. Gübre ile karıştırılmaları durumunda belirtilen tuzlar azot yitmesini önler. Kalsiyum sülfatın (jipsin) amonyum karbonat ile kimyasal tepkimesi aşağıda formüle edilmiştir
CaSO4 + (NH4)2CO3 CaCO3 + (NH4)2SO4(3)
Formülden de izlendiği gibi kalsiyum sülfat amonyağı durağan tuz, (NH4)2 SO4 şekline dönüştürerek azotun yitmesini önler. Gübre yeterli düzeyde nem içerdiği sürece amonyak yitmesi olmaz. Fakat gübre kuruduğu zaman yukarda formüle edilen kimyasal tepkime sola doğru gelişir ve amonyak yitmesi olabilir.
Özellikle Amerika Birleşik Devletlerinde koruyucu madde olarak süperfosfat gübreye karıştırılmaktadır. Çoğunlukla % 16-18 P2O5 içeren normal süperfosfat bu iş için kullanılmakla ve l ton taze gübreye 30-50 kg kadar süperfosfat karıştırılmakladır. Normal süperfosfat % 40-50 civarında jips (CaSO4) içermekte ve azot yitmesinin önlenmesinde bu yönden etkili olmaktadır.
Tripl süperfosfat çok az kalsiyum sülfat içerdiği için koruyucu madde olarak normal süperfosfat kadar etkili değildir.
Öte yandan fosforu tutma (fikse etme) kapasitesi ayrımlı değişik topraklar üzerinde yapılan araştırmalar ahır gübresiyle karıştırılmış haldeki süperfosfatın toprağa verilmesinin ayrı ayrı verilmelerine oranla çok daha etkili olduğunu göstermiştir. Bu durum ahır gübresindeki organik madde fraksiyonunun toprakla fosforu göreceli olarak daha çok yarayışlı hale getirmesiyle açıklanmıştır.
|
|
|
| Ahır Gübresinden Kayıpların Nedenleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:08 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Ahırda ya da ahırdan çıkarıldıktan sonra gereken dikkat gösterilmez ve yeterli önlemler alınmazsa, tarlaya taşınmadan çok önce ahır gübresi değerini büyük ölçüde yitirir. Bu nedenle ahır gübresinin ahırdan başlayarak ahırın dışında saklanmasında ve tarlaya verilmesi anında gerekli önlemlerin noksansız alınması ve yerine getirilmesi gerekir. Ahır gübresinde bulunan bitki besin maddeleri ile organik madde çeşitli yollarla yiter. Bunlar ;
Sıvı Dışkı Kaybı
Ahır gübresinde sıvı dışkının yitmesi bitki besin maddeleri yönünden önemli bir sorundur. Yeterli düzeyde yalaklığın kullanılmaması halinde sıvı dışkı, başka bir deyişle idrar ahırın tabanından ve gübre yığınının altından sızarak önemli ölçüde yiter.
Daha önce verilen bilgilerden de anımsanacağı gibi ahır gübresinde bulunan toplam bitki besin maddelerinin yaklaşık yüzde ellisi sıvı dışkı içerisindedir. Sıvı dışkıda bulunun bitki besin maddelerinin bitkiye yarayışlı şekilde oldukları düşünüldüğünde ortaya çıkan yitiğin önemi daha da belirginleşir. Pek çok tarım işletmelerinde sıvı dışkının yarıdan fazlasının çeşitli yollarla yittiğini söylemek yanlış bir oranlama olmaz. Bu yüzden ürün olarak ya da parasal yönden ortaya çıkan zarar olağanüstü büyüktür.
Yıkanma Şeklinde Kayıp
Ülkemizde çoğunluklu tarım işletmelerinde gübre ahırın ufak bir penceresinden dışarı atılır ya da yağmur ve hava koşullarının etkisinde kalacak şekilde doğrudan açıkta bırakılır. Kimi köylü işletmelerinde gübre yığını çatıdan akan suyun doğrudan etkisi altındadır.
Ahırdan çıkarılan gübre açıkta ufak ve gevşek yığınlar şeklinde bırakıldığı zaman yıkanarak yitme büyük boyutlara ulaşır. İklim koşulları ile yığının durumuna da bağlı olarak 6 aylık süre içerisinde ahır gübresi gübre değerinin yaklaşık yüzde ellisini yitirmektedir
Ahır gübresinden yıkanarak yiten bitki besin maddeleri ise bitkiler tarafından çok kolay yararlanılabilir şekilde, bulunanlardır. Yıkanma ile yalnızca sıvı dışkı değil katı dışkı içinde çözünebilir şekilde bulunan azot, fosfor, potasyum da yiter. Öte yandan çözünür organik madde de önemli düzeyde yiter. Bu durum gübre yığınından drene olan suyun siyah renginden de kolaylıkla anlaşılır.
Gaz Şeklinde Kayıp
Buharlaşma sonucu gaz şeklinde yitme asal olarak gübrenin azot ve organik madde kapsamında görülür. Gübrede bulunan üre ve öteki azotlu bileşiklerden fazla miktarda amonyak oluşur. İhtimarın ilk aşamasında çoğunlukla amonyum karbonat ve bikarbonat oluşur. Bu amonyum bileşikleri durağan olmadıkları için gaz şeklinde amonyak yitmesi kolaylıkla oluşmaktadır. Amonyak yitmesi amonyum karbonat konsantrasyonu ve sıcaklık artışına bağlı olarak artmaktadır.
Normal sıcaklıkla ve pH= 7'de ya da biraz altında azot yitmesi göreceli olarak azdır. Gevşek gübre yığınlarında aerobik ihtimar sonucu oluşan yüksek sıcaklık amonyak yitmesinin çok hızlı olmasına yolaçar. Aynı şekilde donma sonucu suyun kristalizasyonu ile çözelti konsantrasyonunun artması nedeniyle de amonyak yitmesi artar.
Hava harekeli de gaz şeklinde amonyak yitmesini önemli ölçüde artırır. Hava cereyanı suyun buhar şeklinde yitmesini hızlandırırken suyun amonyağı tutma sığasını (kapasitesini) azaltır. Bir başka deyişle gübre kudurukça amonyak yitmesi önemli düzeye ulaşır. Bu durum toprakla karıştırılmadan önce tarlanın yüzeyine serilen gübrenin kurumağa bırakılmasından ileri gelecek yitmeyi de açık bir şekilde ortaya koyması yönünden dikkat çekicidir.
Daha önce de açıklandığı gibi ihtimar anında gübrenin organik maddesinde önemli yitme oluşmakta ve bu da çoğunlukla karbonhidratların parçalanarak yitmesinden ileri gelmektedir.
Karbonhidratların parçalanmaları sonucu asal olarak fazla miktarda oluşan karbondioksit gübreden gaz şeklinde yiter. İhtimar sonucu gübrede ağırlık azalması çoğunlukla organik maddenin yitmesi sonucu ortaya çıkar.
Gübrenin içerdiği fosfor ve potasyumun gaz şeklinde yitmesi ya çok az, olur ya da hiç olmaz.
|
|
|
| Ahır Gübresinin Çürümesi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:05 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Alından çıkarılan gübre öteki sakıncaları yanında uygulama güçlükleri nedeniyle tarlaya her gün taşınamaz. O nedenle gübre yığın seklinde bir süre bekletilir, geçen zaman içerisinde koşullara bağlı olarak çok sayıdaki çeşitli mikroorganizmaların işlevleri sonucu gübrede aerob ve anaerob ihtimar oluşur. Gevşek gübre yığınlarında yeterli havanın bulunması nedeniyle aerob ihtimar oluşur ve yığında sıcaklık kısa sürede 60 °C ye değin yükselir. Bu koşullarda gübredeki organik bileşikler çok kısa denilebilecek bir süre içerisinde su, karbondioksit ve amonyağa parçalanır. Bu arada yabani bitki tohumları çimlenme güçlerini yitirirken hastalık etmenleri de etkisiz hale dönüşür.
Gübre yığınında ihtimar sonucu giderek oksijenin tükenmesi ve ortamda fazlaca karbondioksitin bulunması ya da gübre yığınının sıkıştırılarak havasız ortamın sağlanması sonucu belli mikroorganizmalar tarafından anaerobik ihtimar oluşturulur. Anaerobik ihtimar göreceli olarak daha yavaş cereyan eder ve ortam sıcaklığı önemli derecede düşer. Anaerobik ihtimarda amonyak oluşmaz ve azotlu bileşiklerin az bir bölümü kötü kokulu maddelere parçalanır.
Organik ve inorganik bileşimi nedeniyle heterojen yapı gösteren ahır gübresinde çok sayıda çeşitli mikroorganizmaların etkisiyle gübrenin saklandığı koşullara da bağlı olarak önemli kimyasal değişiklikler ortaya çıkar. Bu kimyasal değişiklikler aşağıda özel olarak açıklanmıştır.
Azotlu bileşiklerdeki değişmeler
Hava ile değinim sonucu gübrede hızlı aerobik ihtimar başlar. Gübrede bulunan basit azotlu bileşikler öncelikle etkilenir. Ahır gübresinde azot, asal olarak üre, hazmolamaz protein ya da mikrobiyal dokular .şeklinde bulunur. Üre kolayca hidrolize olarak amonyum karbonata dönüşür. Bu tepkime aşağı yukarı beş gün içinde tamamlanır. Durağan olmayan amonyum karbonatları da aşağıdaki formülde gösterildiği amonyak gazı ve karbondioksit oluşur. Ahırlarda hissedilen yoğun amonyak kokusu bunun en açık kanıtıdır. Yüksek sıcaklık ve alkali ortamlarda amonyağa dönüşme çok hızlıdır.
CO(NH2)2 + 2H20—— (NH4)2, CO3 Üre
(NH4)2CO3 ——> 2NH3 + CO2 + H2O
Kuruma, amonyak yitmesini (NH4)2 CO3 çözeltisinin yoğunlaşması nedeniyle hızlandırır. Amonyak yitmesi donma sonucu da artar. Çünkü kristalleşme nedeniyle amonyum karbonat çözeltisinin yoğunluğu artmaktadır. Don görülen günlerde ahır gübresinin tarlaya saçılarak verilmesinden kaç gün sonra, gübredeki amonyağın aşağı yukarı yarısı yiter.
Ahır gübresinde bağımsız şekle dönüşen amonyak ya nitrifikasyona uğrar ya da yataklık tararından adsorbe edilir Nitrifikasyon için oksijene gereksinim vardır Bu oksijen gübre yığınının atmosfere yakın kenarlarında bulunur. Gübre yığını sıkıştırılınca bu olanak da ortadan kalkar Bu arada iyi havalanan gübre yığınlarında yüksek sıcaklık ( 50-60°C) oluşur ki bu nitrifikasyonda görev alan mikroorganizmaların ölümüne yol açar. Gübre yığınının atmosfere yakın kenarlarında oluşan nitratlar çoğu kez yıkanma sonucu yığının içine doğru taşınır. Yığının iç bölümüne taşınan nitratlar binada anaerobik koşullarda mikroorganizmaların etkinliği ile denitrifikasyona uğrar.
Hayvan dışkılarındaki hazmolamaz protein ileri düzeyde parçalanmağa karşı daha dayanıklıdır Bununla beraber ; mikroorganizmalar gerek aerobik ve gerekse anaerobik koşullar altında bileşikleri de parçalayabilirler. Bu bileşiklerden bir bölümü amonifikasyona uğrarken bir bölümde de mikrobiyal proteine dönüşür. Bu arada proteinlerin parçalanmaları sonucu kötü kokulu skolol, indol, hidrojen sülfür ve aminler oluşur.
Hayvan dışkılarındaki hazmolamaz protein ileri düzeyde parçalanmağa karşı daha dayanıklıdır Bununla beraber ; mikroorganizmalar gerek aerobik ve gerekse anaerobik koşullar altında bileşikleri de parçalayabilirler. Bu bileşiklerden bir bölümü amonifikasyona uğrarken bir bölümde de mikrobiyal proteine dönüşür. Bu arada proteinlerin parçalanmaları sonucu kötü kokulu skolol, indol, hidrojen sülfür ve aminler oluşur.
Karbonhidratlardaki değişmeler
Ahır gübresinin katı bölümünde fazla miktarda selüloz, hemiselüloz, lignin ve öteki bileşiklerle hazmolmadan dışkı içinde alılan mikrobiyolojik parçalanmağa dayanıklı maddeler bulunur. Sap, saman vb gibi yataklık olarak kullanılan maddeler fazla miktarda selüloz ve hemiselüloz ile az, miktarda oldukça kolay parçalanabilir şeker, nişasta ve proteinleri içerirler. Gübrelerin saklanması anında lignin ve proteinin birleşmesi sonucundu humus adı verilen ve güç parçalanan ligno-proteinal kompleksi oluşur.
Karbonhidratların parçalanma düzeyleri ile parçalanma sonucu oluşan ürünlerin cins ve nicelikleri asal olarak havalanma durumuna bağlıdır, Parçalanma açık havaya bırakılmış gevşek yığınlarda özellikle oldukça yüksek sıcaklıkla (37°C), havalanmanın iyi olduğu ve nemin bol bulunduğu koşullarda çok çabuk olur. İlk aşamalarda parçalanma, ürenin amonyum karbonata dönüşümü ile oluşan alkalin tepkime sonucu, yavaş yavaş gelişir. Karbonhidratların parçalanmaları anında karbondioksit, H2O ve sıcaklık şeklinde enerji açığa çıkar. Ihımın sonucu toplam ağırlık kuşkusuz, önemli ölçüde azalır. Gübre yığınlarında karbonhidratların parçalanmaları sonucu karbondioksit gazı ile sıcaklık başlangıçta giderek artarken zamanla parçalanarak karbonhidrat miktarına bağlı olarak azalır.
Anaerobik koşullar altında karbonhidratların parçalanmaları çok yavaş olduğu gibi parçalanma ürünleri de ayrımlıdır. Parçalanma sonucunda genellikle karbondioksit, metan (CH4), hidrojen ile asetik, bütirik ve süt asitleri gibi uçucu organik asitler oluşur. Parçalanma ürünleri asit tepkimelidir. O nedenle gübrenin pH' sı asil yöne doğru değiştiği için gaz şeklinde amonyak yitmesi de önlenir. Ahır gübresinin anaerobik koşullarda saklanması ile azot yitmesi göreceli olarak azaltılabildiği gibi kuru madde yitmesi de azalır.
Mineral maddelerdeki değişmeler
Fosfor çoğunlukla katı dışkı içinde organik ve inorganik şekillerde bulunur. Ahır gübresinin mikrobiyolojik parçalanması anında organik fosfor bileşikleri bitkiye daha yararlı olan inorganik bileşiklere dönüşür. İhtimar etmiş gübrede bitkiye yarayışlı fosfor genelde amonyum fosfatlar ve monokalsiyum fosfatlar şeklinde bulunur Kuşkusuz yarayışlı fosforun az bir bölümü ihtimar anında mikroorganizma proteinini; sentezlenerek bitkiler tarafından yararlanılamaz şekle dönüşür.
Ahır gübresindeki potasyumun büyük bölümü suda çözünebilir şekilde olup bundan bitkiler kolaylıkla yararlanır. Suda çözünemez. potasyum, kalsiyum ve magnezyum bileşikleri de ihtimar anında bitkiye yarayışlı şekle dönüşür. Anılan elementlerin hiçbiri azot gibi gaz şeklinde yitmezler. Bu elementlerde yitme yalnızca yıkanma sonucu ortaya çıkar.
Taze ve ihtimar etmiş ahır gübrelerinin karşılaştırılması
İhtimar etmiş gübre denildiği zaman gübredeki materyallerin orijinal yapılanılın tamamının ya da bir bölümünün değişmiş olduğu hemen akla gelir. Normal koşullar altında taze gübre katı ve sıvı dışkılarla yataklığı içeren gübrelerdir. Taze ve ihtimar etmiş gübreler çeşitli yönlerden birbirleriyle karşılaştırılabilir.
(a)- İhtimar etmiş gübre bitki besin maddelerince daha varsıldır. İhtimal anında toplam ağırlığın azalması gübrede bitki besin maddeleri konsantrasyonunun yükselmesine neden olur. Bir ton taze gübre ihtimardan sonra ağırlığının % 50'sini yitirir. Genelde yitme, içerisinde mineral bitki besin maddeleri bulunmayan ve azot da içermeyen organik bileşiklerdeki yitme ile ortaya çıkar.
(b) - Taze gübredeki azotun büyük bölümü suda çözünebilir şekildedir. Gübrenin organik bölümünün parçalanması anında suda çözünen azotun bir bölümü mikroorganizma proteinine sentezlenir. Bunun için öncelikle gübreye karışmış idrardaki azot kullanılır. Böylece gübredeki bitkiye yarayışlı azot miktarı azalır, ihtimar koşulları dikkatli bir şekilde kontrol edilmezse gaz şeklinde önemli düzeyde azot yitmesi ortaya çıkar.
© - İhtimar etmiş gübrede fosforun çözünürlüğü daha fazladır. Eğer yıkanma olmazsa ihtimar anında gübrenin fosfor ve potasyum kapsamınla bir değişiklik olmaz.
(d) - İhtimar sonucu gübrenin C:N oranı 20:1'e değin düşer. Taze gübrede C:N oranının yüksek olması bitkide azot noksanlığının ortaya çıkmasına yol açar. İhtimar anında ayrıca gübredeki yabani ot tohumları ve hastalık etmenleri de yok olur.
|
|
|
| Ahır Gübresinin Önemi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:02 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Tarım yönünden ahır gübresinin önemini 3 başlıkta inceleyebiliriz:
1) Ahır gübresinin toprağın yapısına etkisi yönünden önemi
Ahır gübresi toprağın su tutma kapasitesini artırır. Az yağış alan yörelerde özellikle suyun bitki gelişmesindeki işlevi son derecede büyüktür.
Ahır gübresi toprağın su geçirgenliğini de olumlu yönde etkilemektedir. Ahır gübresi suyun toprak yüzeyinde bağımsızca akmasına, buharlaşmasına ve tarıma yarayışlı toprakların taşınıp götürülmesine engel olmaktadır. Bu durum, erozyonun son derece büyük zarar verdiği ülkemiz toprakları için gerçeklen önemlidir. Örneğin Kızılırmak nehri yağış havzası yukarı kesimlerinde yapılan bir araştırmada arazının % 91 'inde erozyonun etkin durumda olduğu ve %51 inde ise toprağın hiç kalmadığı saplanmıştır (Yamanlar 1957). Yapılan bir araştırma sonucuna göre ahır gübresinin erozyon üzerine olan etkisi % 12 eğimli ahır gübresi verilmeyen toprakta dönüme 4 ton toprağın taşınmasına karşın, ahır gübresi verildiğinde 1 ton toprak taşınmıştır.
Toprak işlemesinde toprağın zamanında tava gelmesi önemlidir. Ahır gübresi toprağın kolay tava gelmesini sağlar. Ahır gübresi uygulanan kumlu toprakların parçacıkları birbirlerine bağlandığı gibi ağır killi topraklarda parça bağlılığı gevşeyerek porozite artar ve topraklar bitki gelişmesi için daha uygun bir yapı kazanır.
Ahır gübresi organik yapısı nedeniyle toprak havalanmasına uygun etki yapar Öte yandan ahır gübresinin toprakla parçalanması sonucu oluşan karbondioksit ve organik asitler bitki besin maddelerini bitkiler için yarayışlı şekle sokar. Ahır gübresi verilen toprakta CO2 miktarının verilmeyen nadas toprağa göre 2-4 kat daha yüksek olduğu saptanmıştır (Baver I948).
Koyu renkli toprakların ısı tutma kapasitesi açık renkli topraklara göre daha fazladır. 1872-19-10 yılları arasında Rothamsted' de (İngiltere' de) yapılan denemeler sonunda ahır gübresi verilen toprakların koyu renk aldığı saplanmışın (Smith 1952). Bu özelliği nedeniyle ahır gübresi toprak sıcaklığını da bitki gelişmesi için uygun duruma getirmekledir.
Ahır gübresi hafif alkali tepkimeye (reaksiyona) sahip olması nedeniyle toprakların pH' sı üzerinde de etkili olmaktadır. Toprağa uzun yıllar değişik miktarlarda ahır gübresi veren Muhr ve ark (1943) toprak pH' sının yükseldiğini saptamışlardır. Bu arada ahır gübresinin asit tepkimeli topraklarda kullanılmasıyla baklagil bitkilerinin iyi bir şekilde yetiştiği de görülmüştür (Wörthern 1948).
Ahır gübresi toprak mikroorganizmalarının gerek miktar ve gerekse etkinlikleri üzerine olumlu etki yaptığı gibi gelişmeleri için gerekli toprak tepkimesi, nem, sıcaklık, havalanma gibi etmenleri de uygun duruma sokar. Ahır gübresiyle toprağa fazla miktarda
mikroorganizma verilir. Böylece toprakta biyolojik değişmelerin hızı artar. Bir bölüm araştırmacılar ahır gübresinin toprak verimliliği üzerindeki etkisini, bitki besin maddelerinden çok içerdiği olağanüstü fazla miktardaki mikroorganizmaların, işlevlerine dayandırmışlardır. (Waksman veStarkey 1950).
2) Ahır gübresinin bitki besin maddeleri kaynağı olarak önemi
Yapılan çok sayıda analiz sonuçları kolay değişkenliği nedeniyle ahır gübresinin kapsamının durağan olmadığını ortaya koymuştur. Ahır gübresinin kapsamı üzerine pek çok etmen etki yapar. Bunlar: (a) Hayvanların cinsi, (b) Yaşı, © Yedirilen yemin miktarı ve besi değeri, (d) Hayvanların gördüğü iş, (e) Kullanılan yataklığın cinsi ve miktarı, (I) Gübredeki katı dışkı ve idrar oranı, (g) Ahırın durumu ve son olarak da (h) Gübrenin saklanma tekniğidir.
Değişik hayvan dışkılarındaki ayrımlılık genelde içerdikleri ayrımlı su miktarlarından ileri gelmektedir. At ve koyun dışkıları göreceli olarak az su içerirler. Bunlara sıcak ya da kuru gübreler denir. İhtimarları (çürümeleri) kolay olduğu gibi ihtimar anında da yüksek sıcaklık oluştururlar. Öte yandan göreceli olarak fazla miktarda kuru madde içeren bu gübreler bitki besin maddeleri yönünden de varsıldırlar. Buna karşın daha fazla su içeren sığır ve domuz gübrelerine soğuk gübreler denir ve öteki gübrelere göre daha az bitki besin maddeleri kapsarlar.
Hayvanların katı ve sıvı dışkıları, içerikleri yönünden önemli ayrımlılık gösterir. Genelde fosfor dışında N ve K2O miktarları sıvı dışkıda katı dışkıya oranla daha yüksektir. Buna karşın P2O5 yönünden katı dışkı idrara göre daha varsıldır.
Yapılan karşılaştırmalarda 1 sığıra karşın 7 domuz ve 200 kümes hayvanının dışkısı birim olarak ele alınmıştır. Üç değişik hayvandan 1 yıl süre ile elde edilen dışkılardaki N miktarları birbirine çok yakın olmasına karşın P, K ve Mg miktarlarında önemli farklılıklar saptanmıştır. Büyük olasılıkla bu durum hayvanlara yedirilen yemin çeşit ve miktarıyla ilgili olarak ortaya çıkmıştır.
Gübrelerin kapsamları üzerinde hayvanların yaş durumları da önemli etki yapar. Genç hayvanlar kemik yapılarını sağlamlaştırmak ve kas sistemlerini geliştirmek için fazla miktarda P, Ca ve K gibi madensel maddelerle hazmolabilir proteine gereksinim gösterirler, ve bunları yedikleri yemlerden almak durumundadırlar. Yedikleri yemlerde bulunan hazmolabilir maddelerin çok azından yararlanabilen yaşlı hayvanların dışkılarında N, P, K gibi bitki besin maddeleri miktarları genç hayvanlarınkine göre daha fazladır.
Hayvanlara yedirilen yemin hazmolabilme derecesi, gübrelerin kapsamına etkisi yönünden önem taşır. Yemlerde hazım enzimlerine dayanıklı bileşikler doğrudan dışkı şeklinde alılırlar. Hayvanların besin değen yüksek yenilerle beslenip beslenmemeleri ve hayvana yedirilen yemin miktarı da gübrenin kapsamına etki yapar. Besin değeri yüksek yemlerle beslenen hayvanların gübrelerinde fazla miktarda bitki besin maddeleri bulunur. Yalınız potasyum bu kurala uymaz. Kaba yemlerle beslenen bir hayvanın gübresinde fazla miktarda potasyum bulunmasına karsın besin değeri yüksek yemlerle beslenen hayvanın gübresinde potasyum az bulunur. (Wörthern I948)
Van Slyke' a (1953) göre çiftlik hayvanları yedikleri yemdeki N ve P2O5'in ortalama olarak % 80 'ini, K2O'in % 90'ını ve organik maddesinin % 50'sinı dışkı halinde çıkarırlar. New Jersey deneme istasyonunda 6 Holstein süt ineği üzerinde yapılan araştırmada yemde bulunan N' un % 70' inin, P2O5 in % 63 ünün, K2O'in % 86' sının ve CaO' in % 65'inin katı ve sıvı dışkı halinde çıkarıldığı saplanmıştır (Bear ve ark 1950).
Hayvanların yedikleri yemlerden yararlanma durumları da gübrenin kapsamı üzerine etkilidir. Örneğin süt veren ineklerin laktasyon dönemlerindeki gübreleri kumdaki zamanlarına göre daha az N, P, K gibi bitki besin maddesine sahiptir Stil inekleri süt verebilmek için yemden fazlasıyla yararlanmak zorundadırlar. Besi ve iş hayvanları yedikleri yemdeki daha çok karbonhidratlardan yararlanırlar. Bir stil ineğiyle bir besi sığırından alınan gübrelerin analizleri sonunda aralarında N miktarı yönünden bir ayrım bulunmamasına karşın, besi sığırı gübresinin P2O5 ve K2O miktarı yönünden daha varsıl olduğu saplanmıştır (Smith 1952).
Gübreye karışan yataklığın cins ve miktarı da çeşitli yönlerden önem taşır Yataklık: (a) İdrarı adsorbe ederek yıkanıp yitmesini önlemek, (b) İçerdiği organik madde ve bitki besin maddelerini gübreye vermek, © NH3 yitmesini önlemek ve (d) Gübrenin kullanılmasını kolaylaştırmak suretiyle etkisini gösterir. Munzet Girard' ın yaptığı denemeye göre,yataklık inek gübresinden N yitmesini % 18 azaltmıştır (Hall 1947). Yataklığın idrarı adsorbe edişi önemle üzerinde durulmağa değer bir noktadır. Bitkiler tarafından kolay alınabilir şekildeki besin maddelerini içeren idrarda, yitme her yönden kolay ve çabuk olur Bear ve ark (1950)'na göre N' un idrar ve katı dışkı içinde benzer olarak dağılmasına karşın, P2O5'in % 1'i ile K2O'in % 84'ü idrar içerisinde bulunmaktadır.
Ahır gübresi kapsadığı mikro elementler yönünden de değerli bir gübredir. l. eeper' e (1952) göre 10 ton ahır gübresinde 453 g Mn, 57 g Cu ve 27 g B bulunmaktadır.
Bitkiler için ahır gübresindeki fosfor, kimyasal gübrelerdeki fosfora göre çok daha yararlıdır. Bir çok topraklar fosforu bitki tarafından yararlanılamaz, ya da güç yararlanılabilir şekilde tutar (fikse eder). O nedenle bitkiler kimyasal gübreler şeklinde toprağa verilen fosforun kimi hallerde % 5-30)' undan yararlanabilmekledir (Smith 1952). Ahır gübresinde bulunan organik fosfor bileşikleri, bitki tarafından alınamaz ya da güç alınabilir şekilde toprakla tutulmaz. Ahır gübresinin toprakla yavaş yavaş parçalanması sonucu bağımsız, şekle dönüşen fosfordan bitkiler kolaylıkla yararlanırlar. Ahır gübresi kullanılan topraklarda toplam ve bitkiye yarayışlı fosfor miktarlarının ahır gübresi verilmeden münavebeli tarım yapılan topraklara göre daha fazla olduğu saptanmıştır (Rhoades ve Harrıs 1954).
Organik bir gübrenin gerçek değerini belirtmede C:N oranının bilinmesi de büyük önem taşır. C:N oranı geniş olan gübreler, toprağa ayrıca azot verilmeden kullanıldıkları zaman bitkilerde azot noksanlığına yol açabilmekledir. Çünkü organik parçalamağa çalışan mikroorganizmalar toprakla bitkiler tarafından kolay yararlanılabilir azotu vücut proteinlerini oluşturmak için kullanırlar. Bu yüzden mikroorganizmaların işlevleri sonucu organik materyaldeki azot bağımsız şekle dönüşünceye değin bitkiler azot noksanlığını göstermeyi sürdürürler. Karbon: azot oranı 40.1 olan organik materyalin parçalanma süresi uygun koşullarda 2-4 haftadır. Bu oran 25: l olduğu zaman süre 1-2 hafta olmaktadır. Örneğin mısır sapının C:N oranı 50: 1 'dir. Mısır sapının tarlaya verilmesi durumunda ekim için koşullara göre 4-8 hafta bir süre beklemek gerekir. Bir dekar tarlaya 400 kg mısır sapı ile birlikle uygulanacak 32 kg azot (N), C:N oranının 25: 1 'e düşmesine ve ekimin bir haftalık süre içinde yapılmasına olanak verir.
3. Ahır gübresinin ürün miktarı üzerine etkisi yönünden önemi
Daha önceki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi ahır gübresi gerek toprak üzerindeki etkileri yönünden ve gerekse bitki besin maddelerini içermeleri yönünden değerli bir gübredir. Çok yönlü etkiye sahip böyle bir gübrenin bitkilerde ürün miktarı üzerine olumlu etki yapması doğaldır. Ülkemizde ve öteki ülkelerde çeşitli bitkiler üzerinde ahır gübresi ile yapılan denemeler bu görüşü doğrulamıştır.
Ahır gübresinin etkisi giderek azalmak suretiyle 3-4 yıl sürer. Bir başka deyişle ahır gübresinin dikkate değer son etkisi vardır. Örneğin, dekara 4 ton hesabıyla uygulanan ahır gübresinin gübresize göre buğday ve arpada ürün miktarı üzerine etkisi dördüncü yılda dahi olumlu ve önemlidir.
Keeble' a (1932) göre ahır gübresiyle sağlanan ürün artışı bitki köklerinin toprakta göreceli olarak daha iyi gelişmelerinden ve dolayısıyla bitkilerin toprak derinliklerinde bulunan besin maddelerinden ile yararlanabilmelerinden ileri gelmekledir. Stapledon (1936) bozulmağa yüz tutmuş otlakların düzeltilmelerinde ahır gübresinin çok etkili olduğunu rapor etmiştir.
Berkman'ın (1952) Ankara Zirai Araştırma Enstitüsü deneme tarlalarında anıza ve nadasa bırakılan topraklarda, dekara 2 ve 4 ton hesabıyla ahır gübresi kullanmak suretiyle yaptığı deneme sonuçlarında, ahır gübresinin ürün miktarı üzerine etkilerini açık bir şekilde ortaya koymuştur.
|
|
|
| Gübrelerin Sınıflandırılması |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 12:52 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Gübreleri aşağıdaki şekilde sınıflandırabiliriz.
A. Organik Gübreler
1. Ahır Gübresi
2. Kompost
3. Kent Atıkları
4. Kan Tozu
5. Deri Tozu
6. Boynuz Ve Tırnak Tozu
7. Guan
8. Yeşil Gübre
9. Biyogübre
B. Kimyasal Gübreler
1. Azotlu Gübreler
2. Fosforlu Gübreler
3. Potasyumlu Gübreler
4. Kompoze Gübreler
5. Kalsiyumlu Magnezyumlu Kükürtlü Gübreler
6. Mikro Element Gübreleri
7. Yaprak Gübreleri
|
|
|
| Kalsiyum Magnezyum Kükürt Önemi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 12:46 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Kalsiyum
Kalsiyum, bitkiler ve hayvanlar için en önemli besin maddelerinden biridir. Yapraklarda fazla miktarda kalsiyum vardır. Fosfor ve potasyumun tersine kalsiyum yaşlı yapraklarda gençlere oranla daha çoktur. Hücre zarı yapısında, hücre protoplazmasında ve hücre içerisindeki bazı proteinlerin içerisinde bulunmaktadır. Kalsiyum, hücre bölünmesinde ve tohum çimlenme oranının artmasında rol oynamaktadır.
Ülkemiz topraklarında kalsiyum yeteri kadar vardır. Çünkü topraklarımızın çoğunluğu kireçli topraklardır. Yağışların fazla olduğu yerlerdeki kireçsiz ana kaydan oluşan topraklardaki kalsiyum ve magnezyum yağışlarla yıkanarak kaybolunca toprak asit karakter alır. Örneğin ülkemizin Doğu Karadeniz bölgesinde böyle asit karakterde topraklar vardır. Asit topraklara kireç ilave ettirilerek asitlik giderilir. Asit toprakları kireçlemek; onların yalnız bitki besin maddesi olarak kalsiyum ve magnezyum vermek değildir. Bundan daha önemli olarak toprak asitliğini gidererek diğer besin maddelerinin yarayışlılıklarını arttırmak, zararlı etkilerini azaltmak, toprağın fiziksel özelliğini düzeltmek ve mikrobiyolojik faaliyetin artmasını temin etmektir.
Magnezyum
Magnezyum bitki ve hayvanlar için gerekli besin maddesidir. Genellikle kalsiyumdan daha az miktarlarda bulunur. Yaprağa yeşil rengi veren klorofilin içerisinde magnezyum vardır.
Ülkemiz topraklarında kalsiyum gibi magnezyum da bitkilerin ihtiyacına yetecek miktarlarda bulunmaktadır.
Kükürt
Bitki büyümesi için gerekli olan besin maddelerinden biri olan kükürt bitki içerisinde önemli miktarlarda bulunur. Gübre elementi olarak üzerinde fazla durulmayışının nedeni toprakların büyük çoğunluğunda kükürt eksikliğinin görülmeyişi yanında kullanılan gübrelerin çoğunda fazla miktarda kükürt bulunmasıdır.
Ülkemiz topraklarındaki kükürt miktarı yeterli ölçüler içerisinde bulunmaktadır. Kükürt noksanlıkları, bitkide azot noksanlık arazında görüldüğü gibi yapraklarda üniform bir sararma ve vejetatif büyümenin gerilemesi şeklindeki belirtilerle anlaşılmaktadır.
|
|
|
|