Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.782
» Son Üye Eren225
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 2397 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 2392 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.327
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.858
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 464
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.036
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.566
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.409
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.936
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.337
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.579
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.568

 
  Depolanmış Hububat ve Ürünlerin Zararlıları
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 07:12 AM - Forum: Bitki Koruma - Yorum Yok

Sorun Olan Zararlılar

* Buğday Biti (Sitophilus granarius (L.))Col : Curculionidae
* Pirinç Biti (Sitophilus oryzae (L.))Col :Curculionidae
* Ekin Kambur Biti (Rhizopertha dominica (F.))Col: Bostrychidae
* Khapra Böceği (Trogoderma granarium Everts )Col: Dennestidae
* Kırma Biti (Tribolium confusum Duv.)Col:Tenebrionidae
* Un Biti ( Tribolium castaneu.ni Herb.)Col:Tenebrionidae
* Boynuzlu Böcek (Gnathocerus cornutus Fabr.)Col:Tenebrionidae
* Testereli Böcek (Oryzaephilus surinamensis L.)Col:Silvanidae
* Un Kurdu (Tenebrio molitor L.) CoLTenebrionidae
* Ekin Kara Böceği (Tenebriodes mauritanicus L.)Col: Ostomatidae
* Küçük Kırma Biti (Leomophloeus ferrugineus Steph.)Col: Cucujidae
* Pirinç Kırma Biti (Latheücus oryzae Waterh)Col:Tenebrionidae
* Arpa Güvesi (Sitotroga cercalella Oliv.)Col:Gelechiidae
* Değirmen Güvesi (Ephestia kuehniella (Zell.) Col:
* Un Güvesi ( Pyr aüs farinalis L.) Lep: Pyralidae
* Kuru Meyve Güvesi (Plodia interpunctella (Hübn.) Lep:
* Un Akarı (Acarus siro L,)Acarina: Acaridae


Buğday Biti

Ergin, parlak koyu kahve veya esmer renkli 3-5 mm boydadır. Baş, ucunda bir çift kuvvetli mandibula bulunan, bir hortumla son bulur. Alt kanatlar körelmiş olduğundan uçamazlar.Pronotum ve elytraların üzerleri noktalıdır. Yumurtalar beyaz renklidir. Larvalar krem renkli 2.5-3 mm boyda ve bacaksızdır. Pupa sarımsı beyaz renkli ve 4 mm boydadır. Bu dönemde hortum, baş ve bacaklar belirgindir.

Erginler bir hatta içinde çiftleşerek yumurta bırakmaya başlar. Ergin dişi, yumurtalarını buğday danesinin embriyoya yakın kısımlarına hortumu ile açtığı deliklere bırakır. Bu delik jelimsi bir ağız salgısı ile kapatılır. Yumurta sayısı 150-300 arasında değişir. Yumurta, larva ve pupa dönemi dane içinde geçer. Elverişli koşullarda gelişme süresi 30-45 gündür. Memleketimiz koşullarında 3-4 döl verir.

Pirinç Biti

Ergin,yumurta,larva ve pupa morfolojik olarak buğday bitine benzer. Boyu 2.5 mm dir. Erginler elytralar üzerinde bulunan 4 adet turuncu leke ve gelişmiş alt kanatlan ile önceki türden ayrılır.

Yaşayış biçimi buğday bitine benzer. Elverişli koşullarda gelişme süresi 26 «ündür. Yılda 4-5 döl verir.

Ekin Kambur Biti

Ergin, esmer kırmızı renkli 2.5-3 mm boyda ve silindirik şekillidir. Baş göğsün altına eğik durduğu için kamburumsu bir görünüşe sahiptir. Pronotum ve elytralar üzerinde ince noktalar bulunur. Erginler gelişmiş zar kanatlan ile uçma yeteneğine sahiptir. Yumurta, pembe renkli ve armut biçimindedir. Larva beyaz renkli ve 5 mm boydadır. Pupa önceleri beyaz sonra kahverenklidir.

Erginler çiftleşmeden hemen sonra yumurta bırakmaya başlarlar. Ergin dişi tek yada kümeler halinde 300-500 yumurta bırakır. Çıkan larvaların bir kısmı delerek girdikleri hububat danesi içinde gelişir. Bir kısım larva ise erginlerin oluşturdukları un ve kırıntılar içinde beslenerek geliştikten sonra dane içine girer. Pupa dönemi dane içinde geçer. Ergin olan birey daneyi delerek dışarı çıkar. Elverişli koşullarda gelişme süresi bir aydır. Yılda 3-4 döl verir.

Khapra Böceği

Erginler kırmızımsı kahve renkli ve oval şekillidir. Vücut üzerinde açık renkli enine bantlar ve kıllar bulunur. Ergin dişi 2.5,erkek l .8 mm boydadır. Yumurta saydam beyaz renklidir. Larva yaşına göre 0.5-5.5 mm boyda halkalı bir görünüşe sahiptir. Vücut çok sayıda sert esmer kıllarla kaplıdır. Vücut sonunda uzun bir kıl demeti bulunur. Pupa soluk esmer renkli, sırtı hariç diğer bölümleri tüylerle kaplıdır.

Khapra böceği erginleri gıda almadan 14-22 gün yaşar. Ergin dişi 30-126 adet yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan larva ortamdaki gıdaları yiyerek gelişir. Larva 5-6 gömlek değiştirerek pupa olur. Normal koşullarda gelişme süresi 40-56 gündür. Yılda ortalama 4-5 döl verir. Elverişli koşullarda döl sayısı 12 düzeyine kadar çıktığı bilinmektedir. İlk kez Hindistan’da tuğla delikleri arasında bulunması nedeniyle Khapra böceği adını alan zararlılar kontrolünü zorlaştıran bazı önemli yaşayış özellikleri vardır. Örneğin larvalar 4-5 yıl gıda almaksızın yaşayabilirler. Ayrıca larvaların bulundukları ambarda yarık ve çatlaklarda barınma alışkanlıkları vardır.

Kırma Bitleri

Ergin parlak koyu kırmızı renkli, 3.5-4 mm boyda yassı şekildedir, baş ve göğüs sık noktalıdır. Kın kanatların üzeri boyuna ince çizgilidir. Kırma bitinde gözün ön kısmındaki şakak çıkıntısı göz hizasını geçer. Un bitinde ise geçmez. Bu iki türü birbirinden ayıran özellik ise Un bitinde antenlerin son üç halkasının diğerlerinden daha geniş olmasıdır. Her iki türün yumurtası beyaz renklidir. Larvalar olgunlaştığında 5-7 mm boyda sarımsı kahve renklidir. Pupa önce beyaz sonra sarı renklidir.

Erginlerin yaşama süresi ortalama 1 yıldır. Ancak erginlerin 3-4 yıl kadar yaşayabildikleri bilinmektedir. Ergin dişi yaşadığı sürece 300-400 yumurta bırakır. Gıda ortamına bırakılan yumurtalar, kabuklarında yapışkan bir madde olması nedeniyle gıda ile örtülüdür. Larva 5 gömlek değiştirdikten sonra pupa olur. Normal koşullarda gelişme süresi 46-60 gündür. Her iki tür yılda 3-4 döl verir.

Boynuzlu Böcek

Ergin parlak kırmızımsı esmer renkli, 3-4 mm boydadır. Ergin erkeklerde man-dibula (çene) boynuz biçimini almıştır.Alnın iki yanında konik şekilli iki çıkıntı bulunur. Yumurta beyaz renklidir. Larva, silindirik şekilli, sarı renkli 7-9 mm boydadır. Pupa sarımsı kahve renkli 3-4 mm uzunluktadır.

Erginler 1 yıl kadar yaşarlar. Ergin dişi gıda ortamına 100-200 yumurta bırakır. Gelişme süresi 6-8 haftadır.

Testereli Böcek

İnce,uzun,yassı şekilli kırmızıdan koyu kahveye kadar değişen renkte bir böcektir. Boyu 2.5-3 mm dir. Pronorumun her iki yanında 6'şar adet testere dişi şeklinde çıkıntı vardır. Yumurta beyaz renkli ince ve uzun şekillidir. Larva silindirik şekilli beyaz renkli ve 3 mm uzunluktadır. Pupa krem renkli 3-3.5 mm boydadır.

Erginler 8-10 ay yaşarlar. Bir dişi ortalama 170 yumurta bırakır. Larva 5 gömlek değiştirerek pupa olur. Uygun koşullarda gelişme süresi 5-6 haftadır. Yılda 5-6 döl verir.

Un Kurdu

Ergin, parlak koyu kahve veya siyah renkte ve 14-17 mm boydadır. Pronotum ince halkalı kın kanatların üzeri boyuna ince çizgilidir. Yumurta beyaz renkli ve fasulye tanesi biçimindedir. Larva 25-30 mm boyda, sarı renkli ve segmentli bir görünüme sahiptir. Genel olarak büyük bir tel tel kurdu larvasını andırır. Pupa 14-15 mm boyda önceleri beyaz sonraları koyu renklidir.

Ergin dişi gıda ortamına tek tek veya toplu olarak 400-500 kadar yumurta bırakır. Larva 17-18 gömlek değiştirerek gıda ortamında pupa olur. Yılda l döl verir.

Ekin Kara Böceği

Ergin parlak esmer renkli, yassı ve uzun şekilli, 10-11 mm boyundadır. Elytralar üzerinde enine çizgiler bulunur. Göğüs ve abdomen ince bir bölme ile bağlıdır. Yumurta beyaz renkli ve ip biçimlidir. Larva kirli beyaz renkli ve 15-18 mm uzunluktadır. Vücut kıllarla kaplıdır. Son iki göğüs segmentin de ikişer adet koyu leke bulunur. Pupa krem renkli ve 8-10 mm boyundadır.

Erginler iki yıl kadar yaşar ve bu sürede dişi gıdalar üzerine 900-1000 kadar yumurta bırakır. Larva süresi koşullara bağlı olarak 2-14 aydır. Uygun koşullarda gelişme süresi 62-78 gündür. Larvalar uzun bir süre gıdalanmadan yaşayabilirler. Yılda bir döl verir.

Küçük Kırma Biti

Erginler yassı şekilli, kırmızımsı kahve renkli, 1 .5 mm kadar boyda küçük böceklerdir. Erkek bireylerin antenleri dişilerden daha uzundur. Kın kanatlar boyuna enine çizgilidir. Larva beyaz renkli 3 mm boydadır. Pupa sarımsı krem renkli 1.4 mm boydadır.

Erginler yumurtalarını gıda içine bırakır. Gelişme süresi 5-9 haftadır. Olgun larva pupa olmadan önce çevresindeki gıda maddelerini vücuduna yapıştırır ve bu barınak içinde pupa olur. Yılda 3-4 döl verir.

Pirinç Kırma Biti

Ergin parlak kırmızımsı kahve renkli, basık şekilli 2.5-3 mm boydadır. Antenler uca doğru genişler. Elytralann üzeri boyuna enine çizgilidir. Yumurta beyaz renkli, ince uzun biçimlidir. Larva ve pupa görünüş olarak Kırma bitlerindekine benzer.

Uygun koşullarda gelişme periyodu 4-5 hattadır. Yılda birkaç döl verirler.

Arpa Güvesi

Ergin sarımsı veya sarımsı esmer renklidir. Ergin dişi 5-7, erkek 4-5 mm. boydadır. Antenler vücuttan uzundur. Kanat açıklığı 12-14 mm.dir. Vücutları uzun tüylerle kaplıdır. Yumurta, önce gri beyaz sonraları kırmızımsı renkte ve elips biçimdedir. Larva beyaz veya pembemsi renkte kıllı vücutlu ve olgunlaştığında 4-5 mm boydadır. Pupa parlak saman renkli 4.5-5 mm boydadır.

Arpa güvesi ürüne daha tarlada iken bulaşır. Mayıs ayında ambarlan terk eden güveler çiftleşir ve yumurtalarını olgunlaşmakta olan hububat başaklarına bırakırlar. Ambarda ise dişiler yumurtalarını hububat daneleri üzerine bırakırlar. Ürün genellikle tarladan bulaşık gelir. Bir dişi l00-300 hatta 400 kadar yumurta bırakır. Çıkan larva dane içine girerek beslenmeye başlar. Larva ve pupa dönemini dane içinde geçirir.Olgun larva pupa olmadan önce ergin için çıkış deliği açar, uygun koşullarda süresi 46-58 gündür ve yılda 3-4 döl verir.

Değirmen Güvesi

Ergin güve dumanlı gri renkte ve 10-14 mm boyda dır. Ön kanatlar üzerinde enine zikzak bantlar vardır. Arka kanatlar sarımsı beyaz renkli ve saçaklıdır. Kanat açıklığı 16-20 mm' dir. Yumurta beyaz renkli ve oval şekillidir. Larva krem renkli ve kıllarla kaplıdır. Kıl diplerinde kahve renkli pigment halkalar bulunur. Olgun larva 12-19 mm boydadır. Pupa sarımsı kahve renkli ve 9 mm boydadır.

Erginler 1-2 hafta yaşarlar. Ergin dişi yaşam süresince 140 yumurta bırakır. Yumurtalar gıda ortamına bırakılır. Olgunlaşan larva gıda ortamını terk ederek ambardaki yarık, çatlak, girinti vs. yerlerde kokon örerek pupa olur. Gelişme süresi normal koşullarda 6-8 haftadır. Yılda 3-4 döl verirler.

Un Güvesi

Ergin kırmızımsı esmer renkli boyu 10-12 mm kanat açıklığı 22-26 mm olan bir güvedir. Ön kanatların ucunda ve sonunda zikzak bantlar vardır. Ön ve arka kanatlar saçaklıdır. Larva grimsi beyaz renkli, 18-30 mm dir. Larvanın vücudu kıllarla kaplıdır. Pupa beyaz bir kokon içinde kahve renkli ve 6-8 mm boydadır.

Ergin dişi l haftalık yaşam süresi içinde gıda ortamına 200-400 kadar yumurta bırakır. Gelişip olgunlaşan larva kokon içinde pupa olur. Elverişli koşullarda gelişme süresi 6-8 haftadır.

Kuru Meyve Güvesi

Erginin ön kanatlarının bir bölümü sarı, bir bölümü kırmızı ve koyu lekelidir. Boyu ortalama 9 mm kanat açıklığı 18 mm dir. Arka kanatlar sarımsı gri renklidir. Larva kirli beyazdan pembemsi kreme kadar değişen renklere sahiptir. Boyu 10-12 mm dir. Pupa kokon içinde, kahve renkli 6-8 mm boydadır.

Erginler pupa döneminden çıkar çıkmaz çiftleşerek yumurta bırakmaya başlarlar. Ergin dişi 2-4 haftalık yaşam süresince gıda ortamına 300-400 kadar yumurta bırakır. Larva 5 gömlek değiştirdikten sonra kokon ürerek pupa olur. Gelişme süresi uygun koşullarda 37-52 gündür. Yılda koşullara göre 2-5 döl verir.

Un Akarı

Saydam beyaz renkli, yumuşak vücutlu, küçük canlılardır. Gözle görülmeleri zordur. Erginler 4 çift bacaklı. 0.4 mm boydadır. Bacaklarında ve vücut sonunda uzun kıllar vardır. Larva erginden daha küçük boylu ve 3 çift bacaklıdır. Un akarı yüksek nemli ve sıcak koşullan sever. Bu koşullarda gelişme süresi 2 hafta kadardır.


Zarar Şekilleri, Ekonomik Önemi ve Yayılışları

Ülkemizde ambarlanan hububat ve hububattan üretilen mamuller yukarıda sözü edilen zararlıların saldırışıma uğrayarak çeşitli yönlerden kayıplara uğramaktadırlar. Ambar böcekleri, bulaştıkları ürünlerde yoğun bir biçimde gıdalanarak ağırlık, teknolojik değer ve tohumluk kayıplar oluştururlar. Bu kayıpların yanışını zararlıların gömlek kalıntıları, pislikleri ve salgıladıkları ağ maddeleri nedeniyle ürün nitelik kayıplara uğrar. Yoğun bulaşmalarda üründe küflenme, kızışma ve kokuşmalar ortaya çıkar.Buna ek olarak zararlılar ile bulaşık ürünlerin tüketilmesi insan sağlığı yönünden sakıncalar taşımaktadır. Bu tür maddelerin tüketilmesiyle, solunum yolları allerjisi, kaşıntı, iştahsızlık, gelişme gecikmesi gibi belirtiler ve bakteriyel enfeksiyonlar ortaya çıkabilmektedir.

Ambarlanmış hububatta zararlı olan böcekler birinci ve ikinci derecede zararlı böcekler olarak iki gruba ayrılırlar. Birinci derecedeki zararlılar doğrudan sağlam danede zarar yapabilmektedir. Buğday biti, Pirinç biti, Khapra böceği, Arpa güvesi ve Ekin kambur biti bu grupta yer alırlar. Bu zararlılar tarafından oluşturulan kırıntılarla beslenebilen, ancak sağlam danede zararlı olmayanlar ise ikinci grupta yer alırlar. Kırma bitleri, Un kurdu, Testereli böcek, Küçük kırına biti, Ekin kara böceği bu gruba giren ve varlıkları birinci derecedeki zararlılara bağlı olan türlerdir.

Ambarlanmış hububat ve mamulleri zararlılarının neden olduğu ürün kayıpları kesin verilere dayanmamakla birlikte genel olarak yılda ortalama % 10 dolayında kabul edilmektedir. Bu kaybın değer yönünden en yüksek düzeydeki ambarlanmış üründe ortaya çıkması, sorunu ekonomik yönden daha da önemli kılmaktadır.

Hububat ambar zararlılarından Khapra böceği Güney ve güneydoğu Anadolu bölgesinde, diğerleri ise tüm bölgelerimizde bulunmaktadır.


Konukçuları

Yukarıda hububat ve mamulleri zararlısı olarak belirtilen türler çok konukçulu olmakla birlikte birinci derecede tercih ettikleri ürünler vardır. Bu zararlıların bu tercihleri ve en fazla zarar verdikleri ürünler dikkate alınarak konukçuları aşağıda belirtilmiştir.

* Buğday biti, Pirinç biti, Ekin kambur biti, Arpa güvesi tüm hububat çeşitlerinde
* Khapra böceği hububat çeşitleri, süt tozu, bira mayası, organik kuru maddeler, kuru meyve, sebze tohumları, keten tohumu, pamuk tohumu vb. materyallerde
* Kırma bitleri, Boynuzlu böcek, Pirinç kırma biti, Küçük kırma biti, Ekin kara böceği, Un kurdu hububat kırmasında, un ve undan üretilen makarna, bisküvi vb. maddelerde, kepekte çorbalık materyalde nişasta ve bazı yağlı tohumlarda,
* Testereli böcek un ve mamulleri, kuru meyve, kuru tütün, kuru sebzelerde,
* Değirmen güvesi ve Un güvesi Un ve mamulleri, hububat, bazı kuru meyveler, kuru sebze, kakao, baharat vb. maddelerde,
* Kuru meyve güvesi kuru incir, kuru kayısı, tındık, kuru üzüm, yağlı tohumlar, hububat, un ve mamulleri, kakao ve baharatta,
* Un Akarı hububat, un ve undan üretilen maddelerde,


Doğal Düşmanları ve Etkinlikleri

Ambarlanmış hububat ve mamullerinde zararlıların ülkemizdeki oldukça çok sayıda doğal düşmanı saptanmış olmakla birlikte bu doğal düşmanların etkinlikleri ve zararlı kontrolünde kullanılması olanakları üzerinde özel bir çalışma yapılmamıştır. Ege bölgesinde Değirmen güvesi ve Kuru meyve güvesinin larva paraziti olarak belirlenen Bracon hebetor Say. (Hymenoptera :Braconidae) türünün zararlıların doğal ortamlarında bulunarak önemli oranda etkili olduğu gözlenmiştir. Nemeritis canescens Grat (Hymenoptera : Ichneumonidae) türü de aynı zararlıların larva paraziti olarak saptanmıştır. Arpa güvesinin larva predatörü olan ve Arpa uyuzu olarak anılan Pyemobes (Pediculoi-des) venteicosus Newp. (Acarina: Pediculoidae) türüne, zararlının bulunduğu tüm ortamlarda rastlamak olasıdır. Ancak zararlı aleyhine çalışan bu akar türü gerek kalıntıları ile ürünün niteliğini bozması, gerekse ürüne temas edildiğinde vücuda bulaşarak kaşıntılara yol açması gibi nedenlerle istenilmeyen bir doğal düşman özelliği taşimaktadir.Aynca Ege Bölgesinde Lariaphagus distinguendus Förster veAnisopteranialus calandrae How (HymTongueteromalidae)türleri, Buğday bitinin paraziti AnthocorL flavipes Reuter (Hemipte-ra:Anthocoridae)hububat ambar zararlılarının genel predetörü olarak saptanmıştır.

Mücadelesi

Hububat ve mamulleri zararlıları ürüne değişik yollardan bulaşmaktadırlar. Kimi zararlılar ambarda vardır ve ürün ambara konulduktan sonra bulaşır. Kimi zaman ürüne ambar öncesi devrelerde bulaşır ve ambarda zararını sürdürür. Bazen ne ambar ne ürün bulaşıktır ve zararlı ya uçarak yada değişik etkenlerin taşıyıcılığı ile ambara ve ürüne bulaşır. Bu nedenlerden dolayı söz konusu ürünlerin ambarlanmasında temel ilke, temiz ambara temiz ürün konulması ve ürünün ambarlama süresince bulaşmalardan korunması gerekir. Bu nedenle ürün daha ambara girmeden önce mücadele önlemleri uygulamaya konulmalıdır.

Yukarıda belirtildiği gibi hububat ve mamullerinde zararlı olan türler, genel olarak aynı ortamda ortaklaşa zarar yapar. Bu nedenle uygulanacak mücadele önlemleri bunların tümünü hedef alacak biçimde düzenlenmiştir.

Kültürel önlemler

Kültürel önlemler ürüne ambarda sağlıklı bir ortam sağlamak amacıyla iki aşamalı olarak uygulamaya konulur.

İlk aşamada ürün ambara konulmadan önceki önlemler uygulanır.

* Ambar eski ürün artıklarından temizlenir,
* Zararlı girişini engellemek üzere pencerelere uygun sıklıkta tel geçirilir.
* Ambar serin, havadar, aydınlık ve aktarmaya olanak verecek şekilde bölmeli olması için gerekli önlemler alınır.
* Ambarın iç ve dış yüzeyleri kireçle badana edilir.

İkinci aşamada ürün ambara alınırken ve alındıktan sonraki önlemler uygulanır.

* Yeni ürün eski ürün ayrı ayrı depolanır
* Ürünün nemi %13'den fazla olmamalıdır
* Ürünün kinksiz olması, taş, toz vb. yabancı madde içermemesi üzerinde özen gösterilir.
* Ambar zararlılarına konukçuluk edebilecek diğer gıda maddeleri ve eski ürün artıkları ambardan uzaklaştırılır.
* Ambar yüzeylerindeki yarık, çatlak vb. böceklere barınma olanağı sağlayacak girintiler sıva ile kapatılır.
* Ürün çuvallı ise ızgaralar üzerine istiflenir. Dökme ürün ise tek yığın olarak değil, bir kaç yığın halinde ambarlanır. Yığın ve istifler ile duvar arasında 0.5 m aralık bırakılır.
* Ürün ambarda kaldığı sürece en az 20 günlük aralarla kontrol edilir. Bu kontrollerde üründe zararlı bulaşması olup olmadığı aranır. Ayrıca mümkünse ürünün sıcaklık ve nemi ölçülerek zararlılar için uygun ortam oluşup oluşmadığı incelenir. Zira sıcaklık ve nem zararlı gelişmesi için önemli ekolojik etkenler olduğundan, ürünün nemi % 9'dan daha düşük ise böcek faaliyeti durur. % 15 ve üzerindeki nem oranları ise zararlıyı ve zararı artırır. Hububatta ambar zararlıları için kritik sıcaklıklar ise şöyledir. 10° C ve altındaki sıcaklıklarda genelde etkinlik ( üreme - zarar) durur. 15° C'de gelişme yavaştır. 20-30 °C de ise uygun sıcaklıklardır. 35 °C de üreme durur. 40-42 ° C de ölüm başlar.

Kimyasal mücadele

Hububat ambar zararlıları için 4 ayrı yöntemle kimyasal mücadele uygulanır.

* Boş ambarlar ilaçlaması,
* Koruyucu ilaçlama,
* Ürün fümigasyonu
* Boşluk ilaçlaması,

İlaçlama Zamanı

Boş ambar İlaçlama: Kültürel önlemler bölümünde belirtilen ambarın kireçle badana edilmesi işleminden sonra ambardaki olası bulaşmaları önlemek üzere ambarlamadan 15 gün önce uygulanır.

Koruyucu İlaçlama: Ürün ambara konulmadan önce ürünü ambarlama sürecince böceklerden korumak üzere uygulanır.

Dolu Ambar İlaçlama: Ürün ambarda iken bulaşma görüldüğünde gazlama şeklinde uygulanır. Ürünün ambarlama süresi içinde kültürel önlemler bölümünde belirtilen periyodik kontrollerde zararlı bulaşması görüldüğünde önce bu bulaşmanın düzeyi saptanır. Bunun için çuvallı yada dökme ürünün değişik yer ve derinliklerinden ürün alınarak paçal yapılır. Bu paçaldan 500 g örnek çekilir. Bu örnekte 3 yada daha fazla zararlı görüldüğünde dolu ambar ilaçlaması yapılır. Ancak Khapra böceği iç ve dış karantina zararlısı olduğundan tek böcek saptanması halinde dahi uygulama yapılır. Bu uygulama ambar öncesi dönemdeki bulaşmalar için de yapılır ve ürünün ambara canlı organizma içermeden konulması sağlanır. Ayrıca koruyucu olarak ilaçlanmış üründe aynı düzeyde bulaşma saptanırsa bu ürüne de dolu ambar ilaçlaması uygulanır.

Boşluk İlaçlama: Un üretilen yada depolanan birimlerde bulaşma görüldüğünde uygulanır.

Kullanılacak İlaçlar ve Dozları için bitki koruma ürünlerine bakınız.

Boş Ambar İlaçlama: Malathion, Bromophos, Primiphos-Methyl ve Chlorpyri-tbs- Methyl etkili maddeli ilaçlarla yapılır. Bu ilaçlamada su emine yeteneğindeki ambar yüzeyleri için ilaçların W.P. formları, su emme yeteneğinde olmayan yüzeyler için ise emülsiyon formları kullanılır.

Koruyucu İlaçlama: Malathion. Fenitrothion ve Metacrifos etkili, maddeli ilaçlar için kullanılır. Bu ilaçlamadan Malathion ve Fenitrothion'un kullanılan dozları Khapra böceğine etkili değildir.

Ürün fümigasyonu Methyl bromide ve Alüminium Phosphide etkili maddeli fü-migantlar kullanılır

Dichlorvos aktif maddeli 1 ton ürün için 11 su ile karıştırılarak doğrudan doğruya ürün üzerine püskürtülür ve ürünün üzeri en az 24 saat süreyle kapatılır. Bu uygulamada sıcaklık en az 25 °C olmalıdır.

Boşluk İlaçlaması: Un fabrikalarında Dichlorvos etkili maddeli preparatlarla yapılır.

Kullanılacak alet ve makineler

Boş Ambar İlaçlaması: Basınçlı pülverizatör veya atamizör kullanılır.

Koruyucu İlaçlama: Ürünün ilaçla karışımını sağlamak için ilaçlama bidonlarından yararlanılabilir. Yada bu karışımı sağlamak için ürünün üzerine döküleceği polieti-len örtü ve branda bezi ile karıştırıcı olarak kürekten yararlanılabilir.

Dolu Ambar İlaçlaması: Bu ilaçlama gazlama (Fümigasyon) yöntemi ile uygulanacağı için gaz geçirmez oda (fümigatuvar) ya da çadır gereklidir. Methyl bromide uygulamasında aplikatör veya anahtar kullanılır. Aliminium Phosphide ise sonda veya el ile uygulanır. Ayrıca Methyl bromide ile çadır altı uygulamaları için kum torbalan ve gaz dağıtım düzeni kullanılır.

Boşluk İlaçlama: Atomizörle yapılır.

İlaçlama Tekniği

Boş Ambar ilaçlaması: Uygulama için ambarın tüm yüzeylerinin alanı hesaplanır. Bu alan için harcanacak ilaç, önceden kalibrasyon yapılarak hesaplanan miktardaki su ile karıştırılır. bu karışım ile ambarın tüm yüzeyleri yıkama şeklinde ilaçlanır.

Koruyucu İlaçlama: Burada uygulanacak teknik, ilaçla ürünün homojen karışımını sağlayacak yeterlikte olmalıdır. Bunun için küçük miktarlardaki hububat için ilaçlama bidonları amaca uygun olarak kullanılır. Bidon içine ilaçlanacak hububat ve yeterli ilaç konulduktan sonra bidon 4-5 dakika süreyle çevrilir, bundan sonra ürün alınarak ambara konulur. İlaçlanacak ürün miktarı fazla ise birer tonluk partiler halinde ilaçlanır. Bu miktar hububat uygun bir örtü üzerine dökülür. Yeterli miktardaki ilaç, yığın üzerine dengeli bir şekilde dağıtılır. Daha sonra yığın kürekle 5-6 kez aktarılarak karışını sağlanır ve ürün ambara alınır. Metacritbs etkili maddeli ilaç ise l ton için gerekli ilaç l l.su ile karıştırarak düz bir yere serilen ürün üzerine püskürtülür ve ürün aktarılmak suretiyle karışım sağlandıktan sonra ambara alınır.

Ürün fümigasyonu Methyl bromide ve Aliminium phosphide etkili maddeli tu-migantlarla yapılan bu ilaçlama da tümigasyon tekniği uygulanır. Bu uygulamada bulaşık ürün gaz geçirmez bir oda yada çadır altına alınarak bu ortama ekli tabloda belirtilen dozda fümigant verilir ve ürün gerekli süre içinde bu ortamda tutulur. Methyl bromide ile yapılan uygulamalarla doz ve çevre sıcaklığına bağlı olmakla birlikte süre genellikle 24 saattir. Aliminium Phosphide uygulamalarında ise süre çevre sıcaklığına bağlıdır. Bu süre 12° - 15°C'de 5 gün, 15° - 20°C arasında ve üstündeki sıcaklıklarda ise 3 gündür.

Boşluk İlaçlaması: Dichlorvos etkili maddeli preparatların buhar etkisinden yararlanmak amacına yönelik olan bu ilaçlama un üreten ve depolayan birimlerde istif, yığın veya makina aralarındaki boşluklara uygulanır. İlaçlanan birim en az 16 saat kapalı tutulur. Dolu ambar ilaçlaması ve boşluk ilaçlaması ile ilgili ayrıntılı bilgi için " Aliminium phosphide, Methyl bromide ve Dichlorvos etkili maddeli preperatların ambar zararlılarına karşı fumigasyon yöntemine göre uygulanması ile ilgili teknik talimat'a bakınız.

Uygulamanın değerlendirilmesi

Boş ambar ilaçlamasında beklenti ambardaki tüm zararlıların ölmesidir. İlaçlama öncesi ambara ürün konulmadan önce ambar köşe bucak taranarak canlı ve ölü zararlı durumuna göre ilaçlamanın başarılı olup olmadığı denetlenir.

Koruyucu ilaçlama ile ürünün, en az 6 ay süre ile zararlılardan korunması amaçlanır. İlaçlamadan sonra, aylık aralarla, ürünün değişik kesimlerinden örnekler alınır. Bu örnekler oda koşullarında 6 gün bekletildikten sonra canlı zararlı organizma içerip içermediği incelenerek ilacın etkisinin sürekliliği kontrol edilir.

Dolu ambar ilaçlamasının yöntemi olan fumigasyondan % 100 etki beklenir. Fu-migasyonun etkisini saptamak amacıyla fumigasyondan sonra üründen alınacak örneklerde canlı ergin,larva ve pupa olup olmadığı araştırılır. Daha sonra bu örnekler dane içinde gelişen böcekler için bir süre (2 ay kadar) bekletilir. Böcek çıkışı olup olmadığı saptanır. Tüm bu incelemelerden elde edilen sonuçlara göre fumigayonun başarılı olup olmadığı belirlenir.

Boş ambar tumigasyonunda beklenti,tumigasyon yapılan yerdeki tüm zararlıların ölmesidir.Fumigasyon sonunda ortamdaki canlı ölü zararlı durumu belirlenerek ilaçlamanın başarısı belirlenir.

Hububat ambar zararlılarına karşı mücadele uygulamaları olası bulaşmaların önlenmesi ve olan bulaşmaların yok edilmesi amacı ile yapılır. Başka bir deyimle hedef zararın oluşmaması yada olduğu noktada durdurulmasıdır.

Dolu ambar ilaçlamalarında çevre ile ilgili bazı sorunların önlenmesi üzerinde durulmalıdır. Bu uygulamalar mümkün mertebe meskun yerlerden uzak yerlerde yapılmalı, uygulama ortamlarında bir uyarı işareti kesinlikle bulunmalı ve fumigasyon işlemi bu konuda yetişmiş teknik elemanlar tarafından yapılmalıdır.

Bu konuyu yazdır

  Çeşitli Bitkiler için Gübre Tavsiyeleri
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 07:03 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Tarımsal üretimi arttırmak için alınması gerekli olan önlemler; sırası ile gübreleme, sulama, tohumluk, toprak işleme ve tarımsal mücadele olarak sıralanabilmektedir. Birim alandan daha çok ürün alınmasında etkili olan bu önlemler içerisinde gübrelemenin rolü başta gelmektedir.

Gübre, tarımsal üretim için gerekli temel girdilerin biridir. Gübreleme ise bitkisel üretimde amaçlanan verim ve kaliteye ulaşmak için içerisinde bir veya birkaç çeşit bitki besin maddesi bulunan organik veya inorganik bileşiklerin toprağa veya doğrudan doğruya bitkiye verilmesi şeklinde tarif edilebilir.

Genel olarak, bütün tarım topraklarında her çeşit bitki besin maddesinin az veya çok olduğu bilinmektedir. Bu nedenle de gübrelemede esas beceri; toprakta eksik olan bitki besin maddesinin cins ve miktarını tespit ederek, gübrelemenin zamanında ve usulüne uygun olarak yapılmasını sağlamaktır.

Bütün dünyada olduğu gibi yurdumuzun çeşitli bölgelerinde yapılan araştırmalarda gübreleme ile genellikle % 50’nin üzerinde verim artışı sağlanabileceğini göstermektedir. Bu artış bazı ürünlerde % 80’in üzerine çıkmaktadır. Gübrelemenin ürünün verim ve kalitesinde meydana getirdiği olumu sonucun bir yıl gibi kısa bir süre içersinde açık bir şekilde görülebilmesi nedeni iledir ki; kalkınmakta olan ülkelere teknik ilerlemeye geçişin ilk dönemlerinde, işe gübreleme ile başlaması önerilmektedir.

Ülkemizde ticaret gübrelerinin kullanılmaya başlaması çok yeni olmakla beraber bu alanda kısa zamanda meydana gelen gelişmeler komşu ülkeler arasında az rastlanan bir seviyeyi bulmuştur ve bu gelişme hızla devam etmektedir. Uzun zaman gübre kullanan gelişmiş ülkelerle kıyaslanırsa; Türkiye’nin bugün eriştiği gübre kullanma seviyesi sözü edilen ülkelere oranla daha azdır. Fakat ülkemizin halen tükettiği gübre miktarından çok büyük bir gübre tüketicisi olma yolunda her yıl kaydettiği ilerlemeler dikkat çekici olmaya başlamıştır.

Gübre tüketiminin artmasına paralel olarak ürün artışının da en iyi şekilde olması için kullanılan gübrelerden yararlanma olanağının yüksek olması gerekmektedir ki bu da bilgili bir gübreleme ile gerçekleşebilecektir.

Gübrelemede, ticaret gübreleri yanında çiftlik gübresi, yeşil gübre, kompostlar, çeşitli guanolar, kemik unu, balık, kan, boynuz, tırnak, deri unları, pamuk çiğidi küspesi ve çeşitli yağ sanayii artıkları gibi diğer organik gübrelerinde kullanılmasının; toprakta organik madde birikiminde ve dolayısı ile bitki besin maddeleri artışında ve toprağın fiziksel ve biyolojik özelliklerinde yaptıkları olumlu etkileri neden ile bitki gelişmesi için uygun bir ortamın oluşmasında büyük ölçüde yararları vardır.

Çiftlik gübresi ile yapılacak bir gübrelemenin daha etkili olacağı bir gerçektir. Ancak yurdumuzda çiftlik gübresinin büyük bir kısmı yakıt olarak kullanılmakta olduğundan bu maddeden tarımsal amaçla yeteri kadar yararlanılmaktadır. Çiftlik gübresinin yakılmadan tamamının tarlaya verilebilmesi için onun yerine yakıt olarak kullanılabilecek diğer maddelerin temini hususu önemle üzerinde durulması gereken bir kondur.

Çiftlik gübresi ile ilgili diğer önemli bir konu da bu gübreden biyogaz denilen, ısıtma ve aydınlatmada kullanılan bir gazın üretilmesidir. Çiftlik gübresinin özel tesislerde havasız fermantasyonu sonucunda bir taraftan büyük bir kısmı metandan oluşan yanıcı gaz elde edildiği gibi diğer taraftan kullanılan çiftlik gübresi değerinden hiçbir şey kaybetmeden ve hatta daha iyi özellikte bir gübre elde edilmiş olmaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Gübre Uygulama Zamanı
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 07:02 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Gübrenin ürün artışına olan etkisini çoğaltmak için gübre uygulama zamanının bölgenin iklim ve toprak karakterlerine, gübrelenecek bitkiye veya uygulanacak edilecek gübrenin çeşidine göre ayarlanması gerekir. Bütün mesele bitkinin ihtiyacı olduğu zaman ona gerekli besin maddesini sağlamaktır. Bu nedenle bazı bölgelerde yetiştirilen belli bitkiler için verilmesi gerekli olan gübrenin tamamı bir defada ve genellikle ekimden verilirken bazı hallerde bu miktar bitki gelişmesinin çeşitli dönemlerinde olmak üzere birkaç defada verilmektedir. Gübrelerin çok erken veya çok geç verilmesi halinde yararlılıkları da büyük ölçüde azalır. Gübre verme zamanı konusunda üzerinde durulması gereken en önemli konulardan birisi tohumun çimlenmesi sırasında toprakta yeteri kadar bitkiye yarayışlı besin maddesi bulunduracak şekilde gübreleme zamanını ayarlamaktır. Aksi halde gübrelemeden beklenen başarı çok yüksek olmayabilir.

Gübrenin toprağa uygulama zamanı toprağa, iklime ve yetiştirilen bitkiye bağlı olarak değişir. Toprak sahip olduğu fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleriyle gübrenin uygulama zamanını önemli ölçüde etkiler.

İklim, gübreleme zamanının belirlenmesinde göz önüne alınacak en önemli etmenlerden biridir. Gübrenin tarlaya uygulama zamanı ile bitkiler tarafından yararlanma zamanı arasındaki yağış miktarı, gübreden yararlanılmasını etkileyen en önemli etmendir. Sıcaklık da çoğu kez bitki besin maddelerinin yarayışlılığını etkiler. Örneğin organik maddenin parçalanması sonucu azot, fosfor ve kükürdün bitkilere yararlı şekle dönüşmesi sıcaklık ile yakından ilgilidir. Ayrıca sıcaklık nitrifikasyonu artırır, fosfor ve potasyumun alımını olumlu yönde etkiler.

Bitkilerin özelliği de gübre uygulama zamanı üzerine önemli etki yapar. Çok yıllık yem bitkilerine uygulanacak azotlu gübreler bir kez değil iki ya da dört kez ayrı ayrı zamanlarda uygulanmalıdır. Öte yandan kırmızı turp gibi gelişmesini kısa sürede tamamlayan bitkilere uygulanacak gübrelerin tümünün bir defada uygulanması yeğlenmelidir.

Kuramsal olarak fosfor, ekimden çok önce uygulanmamalıdır. Çünkü çözünebilir fosfor daha az, yarayışlı şekle dönüşebilmekledir. Bu olayın boyutları toprakların fiksasyon güçlerine göre büyük değişiklik gösterir. Ayrıca gübre uygulama zamanı, diğer tarla işleri ve işçi sağlama durumuna göre de ayarlanmakladır.

Fosforlu gübrelerin aksine azotlu gübrelerin toprağa uygulama zamanının saptanmasında gözönüne alınacak en önemli hususlardan biri azot yitmesidir. Kuramsal olarak azotlu gübrelerin toprağa en uygun uygulama zamanı, bitkilerin azota en fazla gereksinim gösterdikleri zamandır. Azotun her koşulda önemli ölçüde yitmesi nedeniyle azotlu gübrelerin az miktarlarda ve değişik zaman aralıklarıyla toprağa uygulanması en doğru yoldur.

Çeşitli bölgelerde ekilecek çeşitli bitki için gübre verme zamanı konusunda tek bir reçete vermek mümkün görülmemektedir. Bununla beraber gübre verme zamanı ile ilgili olarak aşağıdaki genel kurallara uymakta yarar vardır.

1)Ülkemiz toprakları çoğunlukla kireçli ve bir kısmı da asit karakterli topraklar oldukları için bu topraklara verilen fosforlu gübreler zamanla bitkilerin kolaylıkla yararlanmayacağı şekilde toprakta bağlanırlar. Bu nedenle fosforlu gübreler ekimden veya dikimden hemen önce veya ekim sırasında verilmeli ve toprağa mutlaka gömülmelidir. Çok erken verilmesi halinde toprakta zamanla bitkinin hemen yararlanamayacağı şekle dönüşeceğinden; bitki büyüdükten sonra verilmesi halinde ise toprak yüzeyinde kalacağı için bitkiye yararlı olmayacaktır. Şu halde fosforlu gübrenin tamamını güzlük ve yazlık ekimlerde ekimden hemen önce veya ekim esnasında toprağa tohum derinliğine gömmek gerekir. Yazlık ekim yapılacak yere sonbahardan fosforlu gübreyi gömmek onun etkisini büyük ölçüde azaltacağı için yazlık ekim yapılacak bitkilere, ekime en yakın olan uygun bir zamanda fosforlu gübre verilmelidir.

2)Potasyum, topraklarımızda genellikle yeteri kadar bulunmamakla beraber bazı alanlarda potasyum eksikliği tespit edilmiştir. Toprak analizleri yapılarak potasyum eksikliği görülen yerlere potasyumlu gübre verilmesi gerekir. Bu gübrede fosforlu gübreler gibi ekim veya dikim zamanında verilmelidir. Verilen gübrelerin yıkanma ihtimali olan yağışlı alanlarda, yüksek dozda kullanıldığında potasyumlu gübrenin bir kısım bitki gelişmesinin belli bir döneminde verilebilir.

3)Azotlu gübrelere gelince bunlar toprakta çok hareketli gübreler oldukları için fazla yağışlarla ve sulama suyu ile yıkanarak; veya gaz halinde uçmak suretiyle kayıplara uğrayabilirler. Bu gibi kayıpları önlemek ve bitkinin bu besin maddesine en fazla ihtiyacı olduğu zamanda onu toprakta hazır bulundurmak için bazen gerekli azot miktarının hepsi bir defada ekim veya dikimde verilmeyip çeşitli büyüme devrelerinde olmak üzere birkaç kısma bölünerek verilmektedir. Azotlu gübrenin bölünerek uygulanmasına karar verildiği zaman ekim veya dikimde mutlaka yarısına yakın bir kısmının verilmesi çok faydalıdır. Gübrenin geri kalan kısmı bitki gelişmesinin hızlı olduğu dönemlerde ve çok geç kalmadan uygulanmalıdır.

Güzlük ekimler için yapılacak azotlu gübre uygulamasında genellikle amonyum veya amid ( üre ) formundaki gübrelerin; ilkbahar veya yazın yapılacak uygulamalarda ise nitratlı gübrelerin kullanılması tercih edilmelidir. Buna rağmen azotlu gübre çeşitleri arasında ürünü arttırma yönünde büyük bir fark olmaması nedeniyle herhangi bir azotlu gübrenin piyasada bulunmaması halinde onun yerine diğer bir azotlu gübrenin kullanılması uygun olur.

Bu konuyu yazdır

  Gübrelemenin Amacı Nedir
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 07:01 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Gübrelemenin amacı; tarım alanına uygulanan birim gübreden üstün nitelikli ve en yüksek miktarda ürün almaktır. Özel olarak gübrelemenin temel amacı üreticiye net kazanç sağlanmaktır. Bu da gübrenin uygun şekil, miktar ve biçimde kullanılmasıyla olanaklıdır. Gübrelemenin başarılı olmasında ve elde olunan kazancın en yüksek düzeye ulaşmasında agronomik, ekonomik ve kültürel etmenlerin etkisi büyüktür.

Gübrelemeden sağlanacak kazanç basit olarak şu şekilde formüle edilebilir. Kuşkusuz, gübrelemeden sağlanacak kazancın belirtilmesi formülde;

KAZANÇ = GELİR-GİDER

ifade edildiği kadar basit değildir. Çünkü tarım ürünleri üzerine pek çok etmen etki yapar ve bunların çoğunun kontrol altına alınması olanaksızdır. Başta iklim olmak üzere, hastalık ve böcek zararlıları gibi çeşitli doğa etmenleri yanında, arz ve talebe dayalı fiyat değişiklikleri, ,tarım ürünlerine karşı siyasal iktidarların tutum ve davranışları vb etmenler yukarıda formüle edilen eşitliğin açıklanmasını güçleştirmekledir.

Herhangi bir bitkiden alınacak ürün miktarı üzerine başta gübreleme olmak üzere, toprak özelliği, bitki sıklığı, bitki çeşit özelliği, nem durumu, böcek ve hastalık zararlılarının kontrolü, toprak işleme vb çok çeşitli gelişim etmenleri etki yapmakladır. Bir gelişim etmeninin yokluğu ya da fazlalığı diğer bir etmenin etkinliği üzerine olumsuz etki yapabilmekledir. Örneğin kuru tarım yapılan alanlarda iyi bir ürün için yeterli sayılabilecek bitki besin maddeleri miktarı, sulamanın uygulanmasıyla yetersiz kalmakta ve ek gübrelemeye gereksinim bulunmaktadır. Toprakta bitki besin maddeleri noksanlıklarının ürün üzerindeki olumsuz etkileri ise kimyasal gübrelerin uygulanmasıyla ortadan kaldırılabilmektedir.

Toprağa artan miktarlarda uygulanan gübreye bağlı olarak aynı oranda ürün miktarı artmaz. Uygulanan gübre miktarı artarken üründeki artış azalan oranlarda gerçekleşir.

Gübrelemede en yüksek düzeyde kazanç sağlanabilmesi için toprağa uygulanacak gübre miktarının olabildiğince doğru olarak belirlenmesi gerekir. Aslında üreticinin yanıt beklediği en önemli suru da gübrelemede kullanacağı en kazançlı gübre miktarının ne olduğudur. Bu sorunun yanıtı ise kolay değildir. Çünkü uygulanacak gübre miktarının belirlenmesinde diğerleri yanında gübre fiyatı gübreleme için yapılan giderler ve yetiştirilen bitkinin tarımsal değeri de önemli etki yapar. Kural olarak tarımsal değeri yüksek olan bitkilere uygulanacak gübre miktarı tarımsal değeri düşük olanlardan daha yüksektir.

Bu konuyu yazdır

  Toprak Analizlerinin Amacı ve Önemi
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 06:57 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Toprak analizlerinin amacı; topraklarda bulunan bitki besin maddesi miktarlarını tespit yoluyla o topraklarda yetiştirilecek bitkilerin isteği olan gübre cins ve miktarlarını ortaya koymaktır. Karlı bir gübreleme ancak bitkinin isteği olan gübre cins ve miktarlarını bilmek ve bu gübreleri en uygun zamanda ve şekilde toprağa uygulamakla yapılabilir. Belli bir tarla toprağı, bu amaçla kurulmuş laboratuarda kimyasal yollarla analiz edilerek içerisindeki bitki besin maddeleri miktarları bulunur ve böylece o toprakta yetiştirilecek bitkinin büyümesi ve iyi bir ürün vermesi için hangi besin maddelerinin eksik olduğu tespit edilerek verilmesi gerekli gübre miktarları belirlenebilir.

Değişik tarlalara ait topraklarda farklı miktarlarda bitki besin maddeleri bulunur. Toprak analizleri sayesinde topraklarda eksik olan ve dolayısıyla bitkinin büyümesini engelleyen bitki besin maddelerinin hangileri olduğu anlaşılır ve böylece de çiftçiye, gübre için sarf ettiği paradan en çok yarar sağlamak için yardım eder. Toprak analizleri sayesinde çifti yetiştirildiği bitkinin iyi bir şekilde gelişmesi için tarlasına vereceği gübre cins ve miktarlarını en doğru bir şekilde öğrenebilir. Toprak analizi yapılmadan gübre kullanılacak olursa aşağıdaki yanlışlıklar yapılabilir

* Gereğinden daha çok gübre kullanılabilir, böylece gerekli miktardan daha çok masraf yapıldığı gibi fazladan verilen gübre toprağa ve ürüne kötü tesirler yapabilir.
* Bitkinin isteğinden daha az gübre kullanılabilir ki bu takdirde gübreden tam olarak yararlanılamaz
* Yanlış cins gübre kullanılabilir. Bunun sonucu olarak da ürün azalabilir. En azından, üründe bir artış olmayabilir ve böylece de gübreye verilen para ziyan olur. Hem çiftçi hem de ülke ekonomisi zarara uğrar.
* Yanlış zamanda ve yanlış şekilde gübre kullanılabilir. Bunun sonucu olarak da gübrelemekten beklenen yarar sağlanamaz. Bunun içindir ki, gübre kullanmadan önce çiftçi toprağını mutlaka analiz ettirmeli ve laboratuardan alacağı toprak analiz raporuna göre gübre kullanılmalıdır.

Ancak, toprak analizlerinden beklenen yararların sağlanabilmesi için, analiz edilen toprak numunelerinin usulüne uygun olarak alınmış olmaları gerekir. Usulüne uygun alınmamış bir örneğin analiz sonucu insanı yanlış yola sevk edebileceği gibi aynı zamanda para ve zaman kaybına da neden olur. Bunun içindir ki, toprak örneklerinin usulüne uygun olarak alınmalarına özen gösterilmelidir.

Bu konuyu yazdır

  Türkiye'de Kimyasal Gübre Tüketimi
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 06:56 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Beş Yıllık Plan öncesi dönemlere ait Türkiye'de tüketilen gübre miktar ve çeşitleri üzerindc elimizde güvenilir bilgi bulunmamaktadır. Evliya (1960) tarafından da işaret edildiği gibi 1934'den 1945 yılına değin dış alım yoluyla yurdumuza giren çeşitli gübreler gümrüklerimizde "Kimyevi gübrelcr" adı allında kayda alınmış ve çeşit belirtilmemiştir. Derlenen bilgilere göre 1934 yılında Türkiye'de bitki besin maddeleri esasına (N + P2O5 + K2O) göre kimyasal gübre tüketimi 280 ton olmuştur. Bu miktar 15 yıl sonra yaklaşık 3000 tona ve I962 yılında ise 61000 tona ulaşmıştır.

Azotlu gübre tüketimi 1963 yılından başlayarak genelde sürekli artmıştır. Azotlu gübrelerde en yüksek tüketim 1993 yılında 1335300 ton olarak gerçekleşmiş ve geçtiğimiz 1995 yılında bu miktar % 21 azalarak 1053700 ton olmuştur. Beş Yıllık Plan dönemleri içerisinde en fazla azotlu gübre tüketimi 6. Beş Yıllık Plan döneminde gerçekleşmiş ve l Beş Yıllık Plan döneminden başlayarak azotlu gübre tüketimi 6 Beş Yıllık Plan dönemine değin doğrusal bir şekilde altmıştır. Birinci Beş Yıllık Plan dönemine göre 2., 3 , 4., 5., 6., ve 7. Beş Yıllık Plan dönemlerinde azotlu gübre tüketimi sırasıyla 33, 60, 94, 123, 14. l ve 139 kat artmıştır. Bu önceki Beş Yıllık Plan dönemine göre 2 , 3 , 4., 5, 6, ve 7 Beş Yıllık Plan dönemlerinde azotlu gübre tüketimindeki artış oranları sırasıyla % 229, %8I, %57, %31, % 15 ve %1-3 olarak gerçekleşmiştir. Yedinci beş Yıllık Plan dönemi henüz tamamlanmamış olup 3 yıla ait tüketim ortalaması değerlendirmeye alınmıştır. Azotlu ve fosforlu gübrelerin tüketimleri arasındaki oran 2:1 şeklinde gerçekleşmiş ve bu oran özellikle 5 , 6 , ve 7 Beş Yıllık Plan dönemlerinde korunmuştur.

Fosforlu gübre tüketimi de azotlu gübre tüketimine benzer bir değişim göstermiş en fazla tüketim 787000 ton olarak 1993 yılında gerçekleşmiştir. Geçtiğimiz 1995 yılında fosforlu gübre tüketimi % 26 azalarak 579600 tona inmiştir. Birinci Beş Yıllık Plan dönemine göre 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , ve 7. Beş Yıllık Plan dönemlerinde fosforlu gübre tüketimi sırasıyla 2.7, 5.1, 7.6, 7.4, 8.0 ve 8.1 kat artmıştır. Birinci beş Yıllık Plan döneminden başlayarak bir önceki Beş Yıllık Plan dönemine göre fosforlu gübre tüketiminde gerçekleşren artış oranları sırasıyla % 167, % 93, % 48, % 24, % 78 ve % O.9 olmak gerçekleşmiştir. Fosforlu gübre tüketimi 5 Beş Yıllık Plan döneminde 4 Beş Yıllık Plan dönemine göre azalmıştır. Bu durum 1980 yılında çeşitli nedenlerin etkisiyle tüketimin bir önceki yıla göre % 27 azalarak 482800 ton olarak gerçekleşmesiyle yakından ilgilidir.

Potasyumlu gübre tüketimi azotlu ve fosforlu gübre tüketimleriyle kıyaslandığında çok düşüktür. Ancak aradaki oran giderek daralmakladır. Örneğin 5. Beş Yıllık Plan döneminde N: P2O5: K2O oranı 27:15:1 şeklinde iken bu oran 6. ve 7. Beş Yıllık Plan dönemlerinde sırasıyla 21:11:1 ve 16:9:1 şeklinde değişmiştir. Bir başka deyişle potasyumlu gübre tüketimi sürekli anmaktadır ve bu doğal bir beklentidir. Potasyumlu gübre tüketimi 1. Beş Yıllık Plan dönemine göre 2. , 3., 4. , 5. , 6. , ve 7. Beş Yıllık Plan dönemlerinde sırasıyla 2.2, 2.9, 5.2, 5.6 , 8.2, ve 10.4 kat artmıştır. Potasyumlu gübre tüketimi azotlu ve fosforlu gübrelerin aksine 6. Beş Yıllık Plan dönemine göre 7. Beş Yıllık Plan döneminde artmıştır. Daha öncede işaret edildiği gün gübreleme programında potasyumlu gübrelere yer verilmesi ve uygulanacak miktarların gerçeğe uygun şekilde belirlenmesi günümüz koşullarında büyük önem taşımakladır.

Beş Yıllık Plan Dönemlerinde toplam kimyasal gübre tüketiminde (N + P2O5 K2O) sürekli artış görülmüş ve toplam en yüksek gübre tüketimi 1993 yılında gerçekleşerek 2207200 tona ulaşmıştır. Gübre üretimine paralel olarak geçtiğimiz 1995 yılında gübre tüketimi % 23 azalarak 1700400 ton olmuştur. Beş Yıllık Plan dönemlerinde de gübre tüketiminde dikkate değer artışlar gerçekleşmiş ve 1. Beş Yıllık Plan Döneminden başlayarak bir önceki Beş Yıllık Plan dönemine göre 2 , 3., 4 , 5., 6., ve 7. Beşer Yıllık Plan dönemlerinde gübre tüketimi sırasıyla % 196 % 84, % 54, % 17, % 13 ve % 0.3 artmışın.

Tarım bölgelerimizde tüketilen kimyasal gübrelerin 1993-1995 yıllarında azotlu gübre en fazla Akdeniz Bölgesinde tüketilmiş, bunu Marmara ve Ege Bölgeleri izlemiştir. Fosforlu gübre tüketimi en az Kuzey Doğu Anadolu Bölgesinde gerçekleşmiştir. Fosforlu gübrelerde tüketim en fazla Orta Kuzey Anadolu Bölgesinde gerçekleşmiş bunu Akdeniz ve Ege Bölgeleri izlemiştir. Azotlu gübrelerde en az tüketim Kuzey Doğu Anadolu da saptanmıştır Fosforlu gübrelerde en fazla tüketimin Orta Kuzey Anadolu bölgesinde gerçekleşmesi doğal bir beklentidir. Bu bölge toprakların genelde fosforca yoksul olmaları yanında üreticilerin tahıl tarımında fosforlu gübreleri yer yer gereğinden fazla kullanmaları bunun temel nedenidir.

Kuzey Doğu Anadolu da azotlu, fosforlu ve potasyumlu gübrelerin az tüketilmesinin nedeni bu bölgede iklim ve arazi yapısı yönünden bitkisel üretim deseninin de büyük etkisi vardır. Potasyumlu gübre tüketimi en fazla Akdeniz ve Ege Bölgelerinde gerçekleşmiştir. Bu olgu da doğal bir beklentidir. Söz konusu bölgelerimizde yüksek gelir getiren ürünler yetiştirilmekte ve nitelikli bol ürün için gübreleme programında potasyumlu gübrelerin yer alması zorunlu bulunmakladır. Yöre tüketicilerinin bilinçli olmaları özellikle üründe nitelik üzerine etki yapan potasyumlu gübrelerin öneminin ve değerinin söz konusu bölgelerimizde daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Toplam gübre tüketimi ele alındığında Akdeniz Bölgesinin başta geldiği bunu Orta Kuzey Anadolu Bölgesi ile Ege ve Marmara Bölgelerinin izlediği görülmekledir. En az toplam gübre tüketimi Kuzey Doğu Anadolu bölgesinde saplanmıştır

Tarım bölgelerinde işlenen birim tarım arazisine bitki besin maddeleri esasına göre tüketilen gübre, miktarları incelendiğinde azotlu gübre (100.7 kg/ha) en fazla Akdeniz Bölgesinde, fosforlu gübre (44.7 kg/ha) Marmara Bölgesinde ve potasyumlu gübre (8.4 kg/ha) Akdeniz Bölgesinde gerçekleşmiştir. Toplam gübre tüketimi 149.l kg/ha olarak en hızla Akdeniz Bölgesinde gerçekleşmiş bunu az farkla Marmara Bölgesi izlemiştir. Türkiye genelinde: toplam gübre tüketimi 97.0 kg/ha olarak belirlenmiştir.

Türkiye genelinde tüketilen gübrelerin yarıdan daha fazlası % 57.1 hububat tarımında gerçekleşmiş bunu % 21.8 ile sanayi bitkileri ve % 12.0 ile de meyve ağaçları izlemiştir. En az gübre tüketimi % 0.9 ile yem bitkilerinde belirlenmiştir. Yem bitkilerinin üretilmesinde göreceli olarak yok denecek kadar az gübre tüketilmiş bulunması üzerinde dikkatle durulması gerekli önemli bir olgudur.

Yem bitkilerinin dengeli bir şekilde beslenmelerinin sağlanması suretiyle nitelikli bol ürün alınması hayvan ve insanların beslenmeleri yanında hayvansal ürünlerin nitelik ve niceliği ile de yakından ilgilidir Yetiştirilen ürünün cinsine göre azotlu ve fosforlu gübre tüketimi benzer şekilde gelişmiştir. Ancak potasyumlu gübre tüketimi en fazla sanayi bitkilerinde gerçekleşmiş bunu meyve ve sebzeler izlemiştir.

Bu konuyu yazdır

  Kimyasal Gübrelerle İlgili Temel İlkeler
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 06:55 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Kimyasal gübreler üzerinde ayrıntılı bilgi vermeden önce ticarette kullanılan kimi sözcükleri açıklamakla yarar vardır.

Genelde bir kimyasal gübrede bulunan bitki besin maddeleri miktarı yan yana üç rakamla ifade edilir. Bu rakamlar sırasıyla azot, fosfor ve potasyumu simgelemektedir. Azot N, fosfor P2O5, ve potasyum da K2O şeklinde (N-P2O5-K2O) ifade edilmekledir. Herhangi bir kimyasal gübrede bu bitki besin maddelerinden biri ya da ikisi bulunmuyorsa, bulunmayan elemeni (O) ile gösterilir. Örneğin %20.5 N içeren amonyum sülfat gübresinin etiketinde 20.5-0-0 yazılıdır. Aynı şekilde % 16 P2O5 içeren süperfosfatın etiketinde 0-16-0 ve % 48 K2O içeren potasyum sülfat gübresinin etiketinde ise 0-0-48 yazılıdır. Etiketinde 20.5-0-0 yazılı bir amonyum sülfat gübresinin 100 kg' ında 20.5 kg N'un bulunduğu geri kalanın ise dolgu materyali olduğu anlaşılır.

Kimyasal gübrelerde bulunan fosforun P2O5 ve potasyumun K2O şeklinde ifade edilmesinin bilimsel bir dayanağı yoktur. Gerçekle kimyasal gübrelerde, ne fosfor P,O5 şeklinde ve ne de potasyum K2O şeklinde bulunur. Kimi kitaplarda P2O5 fosfat olarak ve kimi kitaplarda da fosforik asit olarak ifade edilmekte ve bu yanlış anlaşılmalara yol açmakladır.

Gübrelerde bulunan azot, l916 yılına değin NH3 şeklinde ifade edilmiştir Anlaşılma ve ifade güçlüğü nedeniyle azotun NH3 şeklinde ifade edilmesine son verilerek o zamandan bu yana azot, N şeklinde ifade edilmiştir. Nitekim Amerika Birleşik Devletleri Toprak İlmi Cemiyeti 1963 yılında gübrelerde bulunan Fosforun ve potasyumun ise (K) şeklinde ifade edilmesini kabul etmiş ve bunun uygulanmasını önermiştir

Gübrelerde bulunan fosfor ve potasyumun, oksitleri yerine elementel olarak ifade edilmesi önemli kolaylık getiren bir değişikliktir. Gübredeki fosfor ve potasyum isler oksitler seklinde islerse elementel şekilde ifade edilsin, sahip olunan bitki besin maddesi miktarları yönünden bir fakirlik yaratmamakladır. Gübredeki bitkiye yarayışlı fosfor ve potasyum miktarları her iki şekilde de aynı kalmakladır. Örneğin triple süper fosfatla fosfor, oksit esasına göre 0-46-0 şeklinde gösterilirken elemenlel esasa göre 0-20-0 seklinde gösterilir aynı şekilde potasyum klorür gübresinde potasyum oksit esasına göre 0-0-60 şeklinde gösterilirken, elementel esasa yöre 0-0-50 şeklinde gösterilir.

Ticaretle kimyasal gübrelerin ağırlıklarını belirtmek için kimi ülkelerde

metrik ton (l l 00) kg), kimi ülkelerde kısa ton (907.2 kg) ve kimi ülkelerde ise uzun ton (1016 kg) kullanılmaktadır Örneğin ham fosfat ticaretinde genellikle uzun ton (1016 kg) kullanılır.

Fosforlu gübrelerde bulunan fosforun çözünürlüğünün ifade edilmesinde ayrımlı sözcükler kullanılmakladır Bunlar: (a) Suda çözünebilir P2O5 (b) Sitratta çözünebilir P2O5 © Sitratta çözünmez P2O5 (d) Yararlanılabilir P2O5 (e) Toplam P2O5 dir.Aşağıda bu sözcüklerin anlamı kısaca açıklanmıştır.

(a) Suda çözünebilir P2O5 : Fosforlu gübrelerdeki sudu çözünebilir P2O5 miktarını gösterir. Bunun belirlenebilmesi için belli bir miktar fosforlu gübre örneği alınır. Üzerine yine belli bir miktar su konur ve bir süre çalkalanır. Daha sonra süzülür ve süzükte P2O5 miktarı belirlenir. Bulunan değer, fosforlu gübrenin içerdiği suda çözünebilir P2O5 miktarını göstermektedir. Bu miktar ağırlık ilkesine göre yüzde olarak ifade edilir.

(b) Sitratta çözünebilir P2O5 : Suda çözünebilir P2O5, kapsamı belirlendikten sonra aynı gübre örneği belli miktarda 1 N amonyum sitrat çözeltisi ile belli bir süre çalkalanır. süzülür ve süzükte P2O5 miktarı belirlenir. Ağırlık ilkesine göre yüzde olarak ifade edilen bu değer, fosforlu kimyasal gübrede bulunan sitratta çözünebilir P2O5 gösterir.

© Sitratta çözünmez P2O5;Suda ve sitratta çözünebilir P2O5 miktarı belirlenen gübre örneğinin P205 kapsamı da belirlenir. Bulunan değer; fosforlu gübredeki silratta çözünmez P2O5 verir.

(d) Yararlanılabilir P2O5 : Fosforlu gübrede suda çözünebilir P2O5 miktarı ile sitratta çözünebilir P2O5 miktarının toplamı gübrede yararlanılabilir P2OS miktarını gösterir.

(e) Toplam P2O5 : Yararlanabilir P2O5 miktarı ile sitratta çözünmez P2O5 miktarının toplamı toplam P2O5 miktarını gösterir. Toplam fosfor, açıklandığı şekilde hesaplama yoluyla belirlenebileceği gibi doğrudan kimyasal olarak da belirlenebilir.

Üretilen ve tüketilen kimyasal gübre miktarları değişik ülkelerde ve ülkemizde uzun yıllar gübrelerin içerdikleri azot, fosfor ve potasyum miktarlarının % 21 N, %17 P2O5 ve % 50 K2O ya dönüştürülmesi sonucu bulunan miktarlara göre ifade edilmiştir. Geçtiğimiz 20 yıla yakın süredir bu uygulamaya diğer pek çok ülkede son verilmiş ve yakın bir süre ünce ülkemizde de benzer olgu benimsenmiştir. Günümüzde üretilen ve tüketilen kimyasal gübreler bitki besin maddeleri ilkesine göre ifade edilmekte ve veriler buna göre düzenlenmektedir. Bir başka deyişle kimyasal gübreler içerdikleri % N, %' P2O5 ve % K2O miktarlarına göre belirtilmekte ve karşılaştırmalar buna göre yapılmaktadır. Kitabımızda da bu ilke benimsenmiştir.

Bu konuyu yazdır

  Yeşil Gübre Bitkileri
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 06:54 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Yeşil Gübrenin Yararları

1) Yeşil gübrelemenin en başta gelen yararı toprağın organik madde yönünden zenginleştirilmesidir. Özellikle ahır gübresinin az bulunduğu yerlerin yeşil gübreleme yoluyla toprağın organik madde kapsamı önemli düzeyde artırılmakladır.

2) Yeşil gübre olarak uygulanan bitkinin azot kapsamına bağlı olarak yeşil gübreleme ile toprağa azot verilir. Eğer yeşil gübre olarak baklagil bitkileri kullanılmış ise toprağa göreceli olarak daha fazla azot sağlanır.

3) Yeşil gübreleme ile toprağa organik materyalin verilmesi, toprak mikroorganizmalarına gıda kaynağı sağlanması nedeniyle, toprakla mikroorganizmaların nicelik ve işlevleri üzerine olumlu etki yapar. Mikroorganizmaların nicelik ve işlevlerinin artması ise toprakta bir seri olumlu değişikliklerin ortaya çıkmasına neden olur.

4) Yeşil gübreleme için yetiştirilen bitkiler toprağın,derinliklerinden aldıkları bitki besin maddeleri ile toprağın üst kısımlarının varsıl hale gelmelerine yardımcı olurlar. Örneğin meyve bahçelerinde yeşil; gübreleme bitkisi olarak yetiştirilen bir baklagil bitkisi meyve ağacının azot gereksiniminin karşılanmasında önemli derecede yardımcı olur. Yeşil gübre bitkileri; meyve ağaçlarının köklerine oranla, kökleriyle daha geniş., toprak kesimlerine değinerek çeşitli mikroelementlerin toprağın altından toprak yüzeyine taşınmasına ve yüzey toprağın mikroelementler yönünden varsıllaşmasına yardımcı olurlar.

Yeşil gübre bitkileri toprak yüzeyini çeşitli etkenlere ve özellikle erozyona karşı konular. Aynı zamanda azotun nitrat şeklinde toprakları yıkanıp yitmesini de büyük ölçüde önlerler.

Yeşil Gübre Bitkilerinde Aranılan Özellikler

Bir bitkinin amaca uygun yeşil gübre bitkisi olabilmesi için: (a) Hızlı gelişmesi, (b) Bol miktarda vejetatif organ oluşturması © Yoksul topraklarda bile iyi gelişme gösterebilmesi gerekir. Bitkinin hızlı gelişme göstermesi, o bitkiden gerek münavebede ve gerekse toprağın ıslahında daha fazla yararlanılmasına olanak verir. Bitkinin vejetatif organlarının fazla olması, toprağa daha fazla bitki organlarının karıştırılmasına olanak vermesi yanında yüksek su kapsamı nedeniyle toprakta bitkinin çürümesini daha kısa sürede tamamlamasına da olanak verir. Yoksul, toprakların organik madde yönünden gereksinimlerinin varsıl topraklara göre daha fazla olduğu ise tartışılmayacak kadar açıktır.

Öteki koşulların benzer olması durumunda; yeşil gübre bitkisi olarak, baklagil olmayan bitkilere göre baklagil bilkilerinin yetiştirilmesi yeğlenmelidir. Çünkü baklagil bitkileri ile toprağa daha fazla azot verilebileceği gibi daha fazla organik madde verilmesi de olanaklıdır.

Yeşil Gübre Bitkileri

Yeşil gübre bitkisi olarak yetiştirilen bitkilerin yeşil gübre bitkisi olarak yararlılık durulularını çevre koşulları en başta etkiler.

Yeşil gübre bitkisi olarak iki bitkinin yan yana yetiştirilmesi çoğu kez önerilmekledir. Kuşkusuz yan yana yetiştirilecek iki bitkinin gelişmeleri üzerine karşılıklı olumsuz etki yapmamaları öncelikle gerekir. Bu arada bir baklagil bitkisiyle bir baklagil olmayan bitkinin birlikle yetiştirilmesi çeşitli yönlerden yarar sağlar.

Yeşil gübre bitkilerinin birlikte yetiştirilmesine yulaf ile bezelye ve çavdar ile fiğ çok iyi örnektir. Anılan bitkiler birlikte kısa sürede gelişebildikleri gibi fazla miktarlarda vejetalif organ oluşturur ve yoksul topraklarda daha iyi bir şekilde gelişme gösterirler.

Yeşil Gübre Yapılması

Yeşil gübre bitkileri en uygun zamanda toprakla karıştırılmalıdır. Burada en önemli nokta bitkinin C:N oranıdır. Daha önce de açıklandığı gibi C : N oranı büyük bitkilerin toprakla çürümeleri için daha uzun zamana gereksinim vardır.

Yağışı az, olan yörelerde yeşil gübrelemenin yapılması çok daha fazla dikkati gerektirir, toprakta sınırlı düzeyde bulunan yeşil gübre bitkisi tarafından da kullanılacağı için asıl bitkinin su güçlüğü çekmesi olasıdır, öte yandan toprakta suyun az, bulunması nedeniyle yeşil gübre bitkisinin çürümesi de bir sorun olur. O nedenle kurak yörelerde yeşil gübrelemenin yatarına göre zararı kimi durumlarda daha fazla olabilir.

Bu konuyu yazdır

  Kompost Yapımı
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:14 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Kompost yapımında gerek işletme içerisinde gerekse işletme dışında elde edilen bitkisel ve hayvansal kökenli tüm organik materyaller kullanılır. Örneğin işletme içerisinde elde olunan tüm bitkisel atıklar, saplar, dallar, yapraklar, yabani otlar mutfak atıkları kompost yapılarak iyi bir şekilde değerlendirilebilir. Kompost yapımında kullanılacak hayvansal atıklar ise özelliklerine göre bir ön hazırlığı gerektirir.

Kompost için uygun bir yer belirlenir ve taban iyice sıkıştırılır. Yığın yapılacak yere önce bir tabaka saman serilir. Üzerine kompost yapılmak üzere toplanan organik materyal 25-30 cm kalınlıkta tabakalar halinde yerleştirilir, Her tabakadan sonra üzerine bir miktar toprak ve sönmüş kireç serpilir. Organik materyalin bu şekilde yerleştirilmesi yığının yüksekliği 1-1.5 metre oluncaya değin sürdürülür. Sonra yığının üstü ve yanları ince bir toprak tabakası ile örtülür.

Yığının kurumasına meydan verilmemesine bekletilme süresince özenle dikkat edilmesi gerekir. Öte yandan ihtimamı aerob koşullarda ve hızlı bir şekilde oluşabilmesi için yığının çok sıkıştırılmaması gerekir.

Kompost yapımı için gerekli süre kullanılan materyalin çeşidine bağlı olarak 6 ile 24 ay arasında değişir. O nedenle yığının yılda iki ya da üç kez bozularak havalandırılması ve bu arada ihtimar tamamlanmış materyallerin elenerek ayrılması yerinde olur. Bu arada kompostun değerini artırmak için N, P, K ve öteki bitki besin materyalleri de yığına karıştırılabilir. Genelde kompost yapımında kullanılan her bir ton kuru bitkisel materyale 20 kg amonyum sülfat ile 7 kg süper fosfatın karıştırılması önerilmektedir.

Bu konuyu yazdır

  Tezek Nedir - Tezek Üretimi
Yazar: Mr.Muhendis - 02-21-2010, 01:13 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum Yok

Türkiye ahır gübresini yakıt olarak kullanan sayılı ülkelerden biridir. Yapılan oranlamalara göre Türkiye'de elde olunan ahır gübresinin yılda yaklaşık % 55'i yakılmakla buna karşın yalnızca % 5.5'inden gübre olarak yararlanılmakladır. Yurt içi gezi izlenimlerini yazan Eyüboğlu (1952) "............ tezek memleketimizin yüreğine saplanmış bir bıçak,sırtımıza lök gibi çullanmış bir yara ve bütün aydın/arımızın yıizüne sürülmüş bir karadır" demek suretiyle bu önemli ülke sorununu açık ve duygulu bir şekilde orlaya koymuştur.

Uzunca bir işlemden soma yakılabilecek duruma sokulan ahır gübresine tezek denir. Türkiye'de tezeğin yapılmasında ve şeklinde yöreler arasında kimi ayrımlılıkların bulunmasına karşın esas aynıdır. Tezek, çoğunlukla kış süresince biriktirilmiş ahır gübresinden yapılır. Yağış ve sıcaklık durumuna göre Şubat ayı sonundan başlamak üzere Mart ayı sonuna değin uygun bir zamanda, ahır gübresi su ve samanla iyice karıştırılarak sert bir zemin üzerinde yığın yapılır. Bu yığında olanaklar elverdiğince gübre sıkıştırılır. Genellikle yığınların yüksekliği 1-1.5 m civarında olup, genişlik gübre miktarına göre ayar edilir. Çoğu kez yığının yan ve üstü ince bir tabaka çamur ile sıvanır. Kimi yerlerde bu iş gübre ile de yapılır. Gübre yığınları bu durumda havaların ısınmasına değin bekletilirse de işlerin en az, olduğu bir zamanda Mayıs ayının ortalarına doğru tezek yapılır.

Tezek yapılmasında genellikle iki usul izlenir. Bunlar: (a) Kasnak usulü ve (b) Serme usulüdür. Kasnak usulü ile tezek yapılması daha yaygın olup bu usulde tezeğe şekil vermek için kasnak kullanılır. Kasnaklara konulan gübre ayakla çiğnenerek iyice sıkıştırılır. Kurumağa, bırakılacağı yere kasnakla birlikle götürülen gübre, kasnak kenarından hafifçe silkelenerek kalıp halinde yere bırakılır, Havanın durumuna göre 15-20 gün sonra, tezekler alt üst edilerek her iki yanının iyice kuruması sağlanır. Kuruma tamamlandıktan sonra tezekler toplanıp Sonbaharın ilk yağışlarına değin açıkta yığın yapılarak bırakılır.

Serme usulünde ise, gübre basmalık denilen yere 20-25 cm kalınlığında serilir. İnsanlar ve hayvanlar tarafından iyice sıkıştırılan gübre bu şekilde kurumağa bırakılır. Bir süre sonra kalıplar halinde kürekle kesilerek alt üst edilir ve iyice kuruması sağlanır.

Yaz ayları süresince ahırdan çıkarılan gübre çoğunlukla mutfak işlerinde kullanılan ve yapma denilen tezek yapımında kullanılır. Yapma denilen bu tezeklerin yapılması için gübre bir miktar saman ve su ile karıştırılarak duvarlara yapıştırılır ve kurutulur. Küçük ve ince oldukları için bunlar kısa zamanda kuruyarak kullanılabilecek duruma gelir.

Bu konuyu yazdır