Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı/E-Posta:
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.785
» Son Üye katalogCet
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 2336 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 2332 Ziyaretçi)
Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.841
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.686
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 451
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.926
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.103
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.271
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.848
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.217
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.462
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.440

 
  Traktörlerin Genel Özellikleri
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 07:14 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum (5)

Traktörlerden tam anlamıyla yararlanabilmenin ilk şartı onu bütün özellikleriyle tanımaktır. Bu işlem traktöre ait bakım kullanma kitaplarını öğrenmek ve kitapta verilen talimatı yerine getirmekle mümkün olabilmektedir.
Traktörü meydana getiren ana yapı elemanlarını belirleyerek, traktörü tanımaya çalışalım.

Traktörün Ana Yapı Elemanları

• Motor
• Kavrama (Debriyaj)
• Aktarma Organları
• İlerleme ve Dümenleme Organları
• Elektrik Donanımı
• Fren Donanımı

MOTOR

Güç kaynağıdır. Tekerleklere, kuyruk miline iletilen güç motorda üretilir. Günümüz traktörlerinde genellikle dört zamanlı dizel motorları kullanılmaktadır. Motor silindiri içine sadece hava emilir. Bu hava sıkıştırılır. Sıkıştırılan hava üzerine, zerreler halinde yüksek basınçla motorin püskürtülerek yanma sağlanır. Bu yanma sonucu pistonlar aşağı itilerek, motorun harekete geçmesi sağlanır.

KAVRAMA

Görevi; motorun çalışması sonucu oluşan hareketi vites kutusu ve diferansiyel üzerinden tekerleklere aktarmak ve bu hareketi ayırmaktır.
Traktörlerde bugün en çok kullanılan kavrama tipi diskli kavramadır. Sürtünmeli veya balatalı kavrama da denir.
Sürücünün oturma konumuna göre sol ayağı ile kumanda ettiği pedal, kavrama pedalıdır. Bu pedala basılınca, motordaki hareket vites kutusuna ve hareket alan diferansiyel, tekerlekler gibi yerlere iletilmediğinden motor çalışmasına rağmen traktör ilerleyemez. Kısacası kavrama, traktörün durmasında veya ilerlemesinde sigorta görevi yapar.
Kavrama pedalını kullanırken önemli sayılan şu hususlara dikkat edilmelidir.
• Kavrama pedalına sadece kalkma, durma ve vites değiştirme esnasında basılmalıdır. Bunun dışındaki hallerde ayak pedal üzerinde tutulmamalıdır.
• Basılı haldeki kavrama pedalından ayak yavaş yavaş çekilmelidir. Ani çekmeler sarsıntılı kalkışa, hatta traktörün şaha kalkmasına sebep olur.
• İniş çıkışlarda; önce traktörü uygun vitese takınız o şekilde ilerleyiniz. İniş ve çıkış esnasında vites değiştirmeyiniz.

VİTES KUTUSU

Traktör hızını ayarlayarak, en fazla verimi elde etmek amacıyla düzenlenmiş dişliler grubudur. Traktörün verimi hangi arazi koşulunda hangi vitesin kullanılacağını bilmekle artırılır.
Unutulmaması gereken traktör veriminin gaz pedalına basmakla artırılamayacağıdır. Toprak işleme ve benzeri ağır işlerde düşük vitesleri, taşıma ve benzeri işlerde yüksek hız vitesi kullanılmalıdır. Yaygın olarak mekanik vites kutuları kullanılmakta olup, bunlarda basit tip ve senkromeçli tipte olurlar.

DİFERANSİYEL

Motordan ve vites kutusundan gelen hareketin yönünü 90 derece değiştirerek tekerleklere iletir. Ayrıca dönüşlerde, dönüş yönüne göre dışta kalan tekerlek daha fazla hareket edecektir. Yani dönüşlerde içte kalan tekerlek az, dışta kalan tekerlek daha fazla dönecektir. Bunu sağlamak ta diferansiyelin görevidir.
Zor çalışma şartlarında, her iki arka tekerlekten biri patinaj yapıyorsa, her iki tekerleğin birbirine kilitlenerek bu zor durumun aşılması kolaylaştırılır. Bunu sağlamak üzere traktörlerde diferansiyel kilidi bulunur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; bu kilit takılı halde iken traktör sağa-sola döndürülmeye çalışılmamalıdır. Zorlanırsa dişliler zarar görür. Diferansiyel kilidi sadece patinaj nedeniyle traktör ilerleyemez durumda iken bu durumun aşılması için kullanılmalı ve sonra hemen çözülmelidir. Bazı traktörlerde patinaj koşulları ortadan kalktığında bu çözülme otomatik olarak kendiliğinden olur.

TEKERLEKLER

Standart tip tarla traktörlerinde ilerleme hareketi sadece arka tekerleklerden verilir. Ön tekerlekler yalnızca dümenleme görevi görürler. Ancak bazı traktörlerde ön tekerlekler de ilerleme hareketi verebilir. Bu halde bu dört tekerleğin birlikte hareketi ile traktör çeki gücü daha da artırılmış ve zor çalışma şartlarında patinaj ve benzeri durumlar azaltılmış olur. Ancak bu tür traktörlerin satın alma bedelleri daha yüksektir.
Lastik havaları her gün kontrol edilmelidir. Havası fazla lastikler orta, havası az lastikler kenarlardan daha çabuk aşınırlar, daha çabuk yıpranırlar. Lastikler ısınmış halde şişirilmemelidir.

ELEKTRİK DONANIMI

Motoru çalıştıran, aküyü besleyen, göstergeleri harekete geçiren, aydınlatma ve sinyalleri çalıştıran parçalara topluca elektrik donanımı adını vermekteyiz.
Elektrik donanımında oluşacak bir kısa devre yangın tehlikesidir. Aydınlatma ve sinyallerde oluşacak arızalar kaza sebebidir. Göstergelerin hatalı çalışması arıza sebebidir ve bunların tamamı cebimizden çok sayıda paranın çıkması demektir. Kontrollerinizi bakım ve kullanma kılavuzlarındaki talimatlara göre zamanında yapınız veya yaptırınız.

FREN DONANIMI

Frenler hayatımızı güvence altına alan donanımlardır. Durma veya yavaşlama isteğimize hizmet eder. Traktörlerde otomobillerden farklı olarak sağ ve sol tekerleklere ayrı ayrı kumanda edecek şekilde düzenlenmiştir. Sağ ayak ile kumanda edilir. Her ikisine birden aynı anda basmak gerekir. Aksi halde tekerleklerden sadece birine fren etkisi verileceğinden traktör savrulur. Buna engel olmak için sağ ve sol tekerlek frenlerini birbirine bağlayan kelepçe kullanılır. Yola çıkmadan önce bu kelepçe mutlaka bağlanmalıdır. Ayrıca traktör arkasında tarım arabası kullanılıyorsa mutlaka bununda fren düzeni olması gerekir. Aksi halde traktör fren yaptığında tarım arabasının bütün yükü traktöre bineceğinden devrilme veya benzeri istenmeyen kazalar ortaya çıkacaktır.

ÜÇ NOKTA ASKI SİSTEMİ

Aletin traktöre bağlanmasına yarayan düzendir. Aletler traktöre üç noktadan bağlanır. Bağlantı yerlerinden üstte olanına üst bağlantı kolu veya orta kol, altta bulunan iki kola da alt bağlantı kolları adı verilir. Bu kollar sayesinde alet yukarı kaldırılır, yere indirilir veya yerden belli bir yükseklikte tutulabilir. Üç nokta askı sisteminin bir parçası olmamakla birlikte bazı parçalarda vardır ki traktör arkasında asılı aletlerin veya traktör hidrolik sisteminin zarar görmemesi için konulmuştur. Bunlar yavaşlatma kolu ve taşıma kilidi koludur.
Yavaşlatma kolu, traktörün arkasına asılı aletin indirilirken hızla toprağa çarparak zarar görmesini önlemek için kullanılır. Yavaş ve hızlı olmak üzere 2 konumu vardır.
Taşıma kilidi kolu ise tarla gidiş ve dönüşlerinde traktöre asılı aletlerin taşınmasında, yol sarsıntısı ve silkelenmeleri sonucu hidrolik sistemin zarar görmemesini sağlar.

KUYRUK MİLİ

Tarla çalışmalarında kuyruk milinden hareket alan aletlerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Kuyruk mili dakikada 540 devir/dakika veya 1000 devir/dakika yapacak şekilde iki farklı yapıda imal edilir. 540 devir/dakika miller 6 kanallı, 1000 devir/dakika miller 21 kanallı olurlar. Ülkemizdeki traktörlerin kuyruk milleri genellikle 540 devir/dakika yapan kuyruk milleridir. Kuyruk milinin 540 devir/dakika yapması el gazı vasıtasıyla traktörmetreden izlenir.

TRAKTÖRMETRE

Sürücü önünde göstergeler tablosunda, traktöre ait çeşitli bilgilerin bulunduğu bir kadrandır.

Traktörmetre genel olarak şu bilgileri içermektedir:
- Motor devir sayısı (Motorun bir dakikadaki dönme sayısı)
- Kuyruk mili devir sayısı (Dakikada dönme sayısı)
- Çeşitli viteslerdeki ilerleme hızı (Kilometre/saat)
- Yağ basıncı göstergesi
- Yağ miktarı göstergesi
- Şarj göstergesi
- Farları gösteren lambalar (Uzun-kısa)
- Sinyaller (Sağ-sol)
- El freni ikaz göstergesi
- Traktörün toplam çalışma süresi (Saat-dakika)vb.

Bu konuyu yazdır

  Tarımda Enerji Tasarrufu
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 07:10 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Bir cismin iş yapabilme kabiliyetine enerji adı verilir. O halde enerji, ırmakları akıtan, yıldızlara parlaklığını veren, cisimlere hareket veren bir oluşumdur.
Enerji yaratılamaz veya yok edilemez, ancak bir şekilden başka bir şekle dönüşebilir. İşte bu dönüşüm esnasında, günümüzde yararlandığımız pek çok olayı meydana getirir.
Enerji, her iş kolunda olduğu gibi tarımda da vazgeçilmesi mümkün olmayan bir olgudur.
Traktörden bir örnek vererek açıklamamızı sürdürelim.
Traktörün aküsünde kimyasal olaylar sonucu oluşan kimyasal enerji, elektrik enerjisine dönüşerek traktör motoruna ilk dönü hareketini verir. Motor silindiri içindeki yakıtın yanması ile oluşan ısı enerjisi pistonları aşağıya doğru iterek motoru çalıştırır, bu esnada mekanik enerjiye dönüşüp hareketi tekerleklere kadar ileterek traktörün ilerlemesini sağlar.
Yine başa dönelim ve “Ortada yapılan bir iş varsa, o işi yapan bir enerji vardır” diyerek sözümüzü noktalayalım.

ENERJİNİN ÜRETİMİ

Enerjinin üretilmesi pahalıdır. Traktörü çalıştırmak için mazot (motorin), yağ gereklidir. Bir biçerdöver bir saat çalıştığı zaman 12 litre mazot tüketmektedir.
O halde, her işte olduğu gibi enerjiyi belirli kurallara göre kullanmak, yapılan masrafları azaltacak ve daha ucuza üretim yapmamızı sağlayacaktır.
Meselenin özeti “Masrafları azaltırken, üretimi arttırmanın” yollarını bulabilmektir.
Bu derste sizlere enerjide tasarruf sağlayacak temel tedbirleri vereceğiz. Bu tedbirlere riayet edilir ve uygulanırsa, masraflarınız azalacağı gibi üretiminiz de artacaktır.

TOPRAK HAZIRLIĞINDA TASARRUF

Eğitilmiş çiftçi; öğrenen ve öğrendiğini uygulayabilen çiftçidir.
Orta Anadolu şartlarında buğday üretimini örnek olarak vermek istiyoruz ve işe toprak hazırlığından başlıyoruz.
Sürüm, toprak hazırlığının ilk çalışmasıdır.
Ne kadar derinden sürelim?
Araştırmalar, Orta Anadolu şartlarında 18-20 santimetre derinden sürümün yeterli olduğunu, daha derinden sürümün verime etkisi olmadığını göstermektedir. Ancak 25 santimetre derinden sürme, üretimin artmasına katkı sağlamadığı gibi, yakıt masrafını 2/3 oranında, yani yüzde 65 artırmaktadır. Bu işi yapabilmek için, derinlik ayarının nasıl yapıldığını bilmek gerekir. Bu husus Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın kurslarında uygulamalı olarak öğretilmektedir.
Ne zaman sürüm yapılmalıdır?
Toprak tavda iken Mart-Nisan aylarında yapılan sürüm ile en iyi verim elde edilmektedir. Hayvan otlatma amacıyla sürümün geç yapılması verimi yarı yarıya varan nispette azaltmaktadır ve zarar hayvan otlatmakta elde edilen kardan çok daha fazla olmaktadır.
Ne ile sürüm yapılmalıdır?
Kulaklı pullukla sürüm yapılmalıdır. Diskaro çekmenin erozyonu arttırdığı, çocuklarımızın geleceği olan toprağın, giderek elden çıkmasına sebep olduğu unutulmamalıdır.

TRAKTÖRE UYGUN ALET VE MAKİNE SEÇİMİ

Traktör ve aletleri satın almadan önce, yapacağımız işin özelliğine göre, tarım kuruluşları ile bilgi alışverişi yapmalısınız. Traktöre uygun alet seçmek ve kuyruk milinden hareket alan aletlerin sayısını artırmak gerekecektir.
Toprak sıkışması verimin azalmasına sebep olur. Toprak, üzerinden birçok sefer gidilirse sıkışmaktadır. Sürüm, ikileme, üçleme, gübreleme, ilaçlama yapmak amacıyla toprak birçok kez traktör tarafından çiğnenmekte ve sıkıştırılmaktadır.
En az sayıda çalışma ile bu işlerin tamamlanması, zaman ve yakıt tasarrufu sağlayacağı gibi, verimin azalmasını da engelleyecektir.
O halde, bu işlemleri en aza indirgeyecek aletlerin traktör arkasına birlikte takılması gerekecektir. Bu işleme kombinasyon adı verilmektedir ve önemli bir tasarruf unsurudur.

EKİMDE TASARRUF

Ekimde tasarruf, her bitkiye eşit yaşama alanı vermek, bir metrekareye eşit sayıda tohum ekmek suretiyle elde edilmektedir. Bunun için ekim makinesi kullanmak şarttır. Ülkemizde bir dekar araziye 20-30 kilogram arasında hububat tohumu atılmaktadır. Oysa bu rakam ileri ülkelerde 15-17 kilogram arasında değişmekte adeta yarı yarıya tohum tasarruf edilmektedir.
Ülkemizde 95 milyon dekar alana buğday ekildiği düşünülürse, Katrilyon lira ile ifade edilecek kayıpların oluştuğunu görmekteyiz.

GÜBREDE-İLAÇTA TASARRUF

Günümüzde yılda 9 milyon ton gübre kullanmaktayız ve bunu 250.000 civarındaki aletle veya elle serpmekteyiz.
Elle yapılan gübrelemede her tarafa eşit gübre verebilme imkanı yoktur. Bir tarafa fazla, bir tarafa az düşecektir.
Aletle yapılan gübrelemede ise aletin ayarlarının iyi bilinmesi halinde eşit gübreleme yapılabilecektir.
Tarım kuruluşlarından alınacak bilgilerle dekara ne kadar gübre atacağınızı bilmek ve bunu usulüne uygun yapabilmek önemli miktarda paranın cebimizde kalmasını sağlayacaktır.
Benzer şeyler, zirai mücadele ilaçları için de geçerlidir. Ayrıca ilaçların pahalı olması, ürün üzerinde kalıntı bırakması ve çevre kirliliği oluşturması, çok daha dikkatli davranılması için yeterli sebeplerdir.

HASATTA TASARRUF

Hasat olgunluğuna erişen mahsul, zaman geçirilmeden hasat edilmelidir. Gecikmeler, dökülmeyi arttırır. Dane kaybını ortaya çıkarır.
Tarımda enerji tasarrufu sağlayacak daha birçok tedbiri burada sıralayabiliriz. Örneğin hayvancılık tesislerinde çatı-tepe havalandırması, diğer havalandırma sistemlerine göre %20-25 tasarruf sağlayabilmektedir. Evlerde yapılacak yalıtımlar, mutfakta, ısıtmada biogaz kullanılması, güneş enerjisinden yararlanarak su ısıtılması, harcanması gerekli paralardan önemli tasarruflar sağlayabilecek tedbirler olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bütün bunların temelinde bilgili olmak ve bildiğini uygulayabilmek yatmaktadır. Bilmediklerinizi öğrenmenin yolu tarım kuruluşlarından geçmektedir.
Tarım kuruluşları sizlere her türlü desteği vermeye hazırdır.

Bu konuyu yazdır

  Tarım Alet ve Makinelerinde Emniyet Kuralları
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 06:47 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Tarımda makine kullanmanın artışına paralel olarak üretimin bir veya birkaç kademesinde makine kullanmaktasınız. Makineler; gübreyi tarlaya, bağa-bahçeye götürmekten tutun ilaç atmaya, hasat yapmaya kadar her işte kullanılmaktadır.
Makine kullanımını gerektiren her işte emniyet açısından dikkatli olmak önemlidir. İstatistikler, makinelerle ilgili kazaların büyük kısmının insanların ihmali,dikkatsizliği neticesinde oluştuğunu göstermektedir. İnsanların makine kullanırken yaptığı hatalara;

• Zaman kazanmak için işin yapılmasında normal yolları değil hızlı yolları takip etmek,
• Bakım kullanma kitabını okumamak,
• Uyarıları dikkate almamak,
• Yetersiz veya eksik öğrenme,
• Emniyet kurallarına uymada yetersizlik,
• Makineye uygun olmayan ya da eksik bakım yapma vb.
dahildir.

ÇALIŞMA SIRASINDA UYULMASI GEREKEN EMNİYET KURALLARI

Hiçbir zaman unutulmamalıdır ki tarım makinelerinin çalıştırılması ciddi bir iştir. Bu nedenle bunlarla ilgili kazalardan, yaralanmalardan kaçınmak için emniyet kurallarının uygulanmasında çok katı olmak gerekir. Bu kuralları ana başlıklar halinde aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.

• Asla alkol ve uyuşturucu almış durumda makine çalıştırılmamalı. Operatör, yani alet veya makineyi kullanan kişi bu durumda yalnız kendini değil, çevresindeki kişi veya kişileri de tehlikeye atmış olur. Bu kuralın istisnası olamaz.
• İster kendi ailenizden olsun, ister arkadaşınız veya başka bir işçi olsun herhangi bir tarım alet veya makinesini kullanmak üzere bir başka kişiye izin vermeden önce onun makine hakkında tam olarak eğitilmesini sağlamalısınız. Bu kişiyi makinenin yanlış kullanılmasıyla meydana gelebilecek tehlikeler hakkında da bilgilendirin ve uyarın. Eğitim, makinenin kullanımı konusunda tam olarak bilgi sahibi bir kişi tarafından verilmelidir. Kişi aldığı bu eğitimin yanında kullanacağı makinenin kullanma bakım kitabını sayfa sayfa tam olarak okumalı ve iyice anlamalıdır.
• Tarım alet ve makinelerini çalıştırırken işe uygun koruyucu elbiseler giyilmelidir. Asla bol, sarkık ve üzerinize uymayan gömlek ve pantolonlar giymeyin. Bol elbiseler hareketli parçalara bir kez yakalandığında kurtarmak hemen hemen imkansızdır.
• Makinelerin çoğu tek bir sürücüye göre yapılmıştır. İki veya üç kişinin bir makine üzerine binmesi doğru değildir. Kazalarda ölen veya yaralananların pek çoğu bu ikinci veya üçüncü kişilerdir.
• Makine üzerine sürücüden başka kimsenin binmesine izin vermeyin. Çünkü bu kişiler kolayca araçtan savrulabilir veya düşebilirler. Ülkemizde maalesef yaygın olarak traktörün arka hidroliği üzerine yerleştirilmiş taşıyıcı düzenlerle insan taşındığını görüyoruz. Bu emniyet açısından son derece tehlikelidir ve derhal son verilmesi gereken bir davranıştır.
• Kişilerin traktörle kullanılan ön kepçe içine veya traktörle çekilen römork veya diğer ekipmanların çeki okları üzerine binmesine asla müsaade edilmemelidir. Çok özel durumlarda eğer kişinin traktör arkasında çekilen ekipmana binmesi gerekiyorsa normal güvenlik önlemleri yanında ilave önlemler alınmalıdır.
• Traktörün dengesini bozmamak açısından ön yükleyici hareket halinde olabildiğince aşağıda tutulmalı ve arka tekerleklere ağırlık takılmalıdır.
• İşle doğrudan ilgisi olmayan herkes, özellikle çocuklar çalışma ortamından ve makinelerden uzak tutulmalıdır. İşin yapılışını seyreden veya merak eden pek çok insan-çocuk gereksiz yere yaralanmaktadır. Çünkü, bu kişiler gerek makinenin parçaları gerekse bunların hareketlendirdiği taş, toprak, dal vb. diğer parçaların farkında değildirler. Bu kişiler işin yapılmasından sorumlu olmadıkları için koruyucu bir elbiseleri de yoktur.
• Hangi makine olursa olsun yakıt ikmali yapılırken motor stop edilmelidir. İşçi çalıştırıyorsanız onları da yakıt ikmalinin doğru olarak nasıl yapılacağı konusunda bilgilendirin. Depo, hortum ve enjektörlerde periyodik bakım ve kontroller yapılmalı ve yakıt ikmal alanında sigara içilmemesi gibi emniyet kurallarına kesinlikle uyulmalıdır.
• Kullanılan bir makine, ister park etmek amacıyla ister bir arızayı kontrol etmek amacıyla veya başka bir amaçla; kısa bir süre dahi terk edilmeden önce bile motoru stop edilmeli, frenlenmeli, transmisyon ünitesi veya vites kutusu park durumuna konmalı, kontak anahtarı alınmalı ve herhangi bir makineye hareket aktarıyorsa(örneğin balya makinesi veya çayır biçme makinesi) hareket kesilmelidir. Çok sayıda insan motor çalışırken veya çalışmazken doğru şekilde park edilmemiş traktörler tarafından ezilerek ciddi şekilde yaralanmış veya ölmüştür.
• Emniyet muhafazaları makine çalışırken daima takılı olmalıdır. Pek çok kişi makinenin muhafazasız yerlerine elini, kolunu,paçasını kaptırarak sakat kalmakta veya ölmektedir. Muhafazasız makine şaftları ve miller, bu konuda emniyet açısından özellikle tehlikeli olanlarıdır. Dakikada 540 devirle dönen bir şaft bir saniyede 9 devir yapar ve bu esnada kaptığı bir şeyi 1.5 metre dolayabilir. Bu nedenle bunların muhafazalı olmasına özel bir dikkat gösterin. Şaftın muhafazalı olması yetmez, muhafazanın mutlaka zincirle uygun bir yere tespit edilmesi de şarttır.

1. Mafsallı şaft mafsalları da içine alacak şekilde koruyucu muhafazası takılarak koruma altına alınmalıdır. Daha sonra da koruyucu muhafazanın dönmemesi için zinciri takılarak sabitlenmelidir.
2. Traktör kuyruk mili koruyucu muhafazası takılı olmalıdır. Kuyruk mili koruyucu sacı, mafsallı şaft mafsalını en az ortasına kadar kapatmalıdır.
3. Alet tarafındaki mafsallı şaft bağlantısı da 2. Maddede açıklandığı şekilde koruma altına alınmalıdır.
4. Mafsallı şaft kullanılmadığı zamanlarda alet çeki oku, üzerinde bulunan mafsallı şaft tutucusu üzerine oturtularak bırakılmalıdır. Bu suretle mafsallı şaftın yere temas ederek kirlenmesinin ve hasar görmesinin önüne geçilmiş olur.

• Şaft takılırken üzerinde traktör resmi bulunan taraf kuyruk miline takılmalıdır.
• Şaft aralığı örtme payı genel olarak 1 m şaft boyu için en az 10 - 15 cm olmalıdır.
• Mafsallı şaftın periyodik yağlanması unutulmamalıdır.
• Tüm traktörler Devrilmeye Karşı Koruyucu Çatıyla (DKKÇ) donatılmalıdır. DKKÇ olmayan traktörlerle olan takla atma veya devrilmelerin hemen hemen tümü ölümle sonuçlanmaktadır. Yeni ve kabini olmayan traktörlerin hemen tamamına DKKÇ fabrikasınca monte edilmektedir. Ülkemizde 2001 yılından itibaren DKKÇ, kabinsiz traktörlerde zorunlu olacaktır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken şudur ki bazı kabinler operatörü sadece yağmur,kar gibi dış etkilere karşı korumak amacına yönelik olarak yapılmaktadır. Bu tip traktörlere ya standart bir yapıya sahip kabin ya da DKKÇ takılmalıdır. Eğer bir traktör DKKÇ olmadan kullanılıyorsa bu çok tehlikelidir ve DKKÇ taktırılması önerilir. Ancak bir DKKÇ hiçbir zaman basit bir muhafaza gibi dizayn edilemez. Tekniğine uygun dizayn edilir,üretilir ve monte edilirse tam olarak görevini yapabilir. Bu nedenle bu tür bir yapı taktırırken mutlaka standartlara uygun olup olmadığının araştırılması gerekir.
• Traktörler üzerinde bulunan DKKÇ’nın etkili olabilmesi için emniyet kemeri ile birlikte kullanılmaları gerekir. Bu yapılarla takla atma veya devrilme durumunda emniyet kemeri sizi emniyetli olan bölgede tutacaktır. Kapalı kabinlere sahip makineleri çalıştırırken bile varsa emniyet kemerini kullanmak, olası muhtemel bir kazada pencere veya kabinden savrulmanızı önler.
• Makinelerle çalışma esnasında oluşan gürültü seviyesi konuşarak anlaşmayı güçleştirir. Bu nedenle çalışanların ortak, standart bir işaret dili kullanmaları önem taşır. En azından acil durumlar için “ motoru stop et”, “yavaşla” , “ekipmanı kaldır”, “ekipmanı indir” gibi ifadelerin standart işaretlerini çalışanların öğrenmesi ve bunda birlik sağlamaları doğru olur.
• Tüm ekipmanlar ve bunların ilavelerinin dizaynlarına uygun tarzda kullanılmaları ve traktörü terk ederken veya traktör stop edildiğinde tamamen yere indirilmeleri gerekir.
• Römorka yükleme yapılmadan önce yan kapak gerdirme zincirleri takılmalıdır.
• Römork üzerinde yazılı olan tonaj değerinden fazla yük yüklenmemelidir. Fazla yük frenleme tesirini azaltır, dümenle-meyi bozar.
• Römork üzerinde belirtilen azami hız ve yükleme sınırlarının üzerindeki değerlerde kullanılmamalıdırlar.
• Yük iyi ve sağlam yüklenmeli, römork genişliğinden fazla, kenarlara taşmamalıdır. Arka ve yanlardan taşma olursa işaretleme bayrakları ve reflektör takılmalıdır.
• Eğer bir ekipman tıkanmışsa bu tıkanıklığı asla makineyi stop etmeden ve tüm parçalarının çalışması tamamen durmadan gidermeye kalkışmayın.
• Traktöre veya çekici bir araca doğru olarak bağlanmamış makineleri asla çekmeyin. Çekilen ekipmanlar çeki demirine doğru bir şekilde bağlantı pimi ile bağlanmalı ve bir yaylı pimle emniyet altına alınmalıdır.
• Ekipmanları zincir, kablo veya iple çekmeyin. Zincir, kablo veya ipin çekme esnasında kopması ciddi yaralanmalara ve hatta ölüme yol açabilir. Traktör üzerindeki çeki demiri veya çekici araç üzerindeki bağlantı olabildiğince aşağıda tutulmalıdır. İmalatçı tarafından önerilen çekme yüksekliğini öğrenin ve bu limiti geçmeyin. Asla traktör aks veya çatısına (gövdesine) ekipman bağlamayın. Uygunsuz denge şartlarında geriye takla atacağı hesap edilmeli.
• Tarım araçları sürülürken daima arazi şartları dikkate alınmalıdır. Traktörün ağırlık merkezi arka tekerleklerin arkasına düştüğünde traktörün devrilmesi muhtemeldir. Devrilmeyi önlemek için; çok eğimli yerlerde, kanallarda, çok aşırı engebeli arazilerde, kütük, büyük kaya vb. şeylerin üzerinde sürüşlerden kaçının. Traktörü dere ve çukurluklar boyunca sürmekten de kaçınılmalıdır. Dere kenarlarına çok yakın toprak şeritlerinin traktörün ağırlığı ile çökmesi ihtimal dahilindedir. Yokuş aşağı inişlerde traktörü daima viteste bulundurun. Vitesi boşa almayın. Tehlikeli olduğunu düşündüğünüz iniş yerlerinde alternatif iniş yerleri arayın. Eğer başka bir iniş yeri yoksa düşük hızda dikkatlice inin.
• Traktörü büyüklüğüne göre çok ağır olan yükleri çekmeye zorlamayın. Aşırı çekme kuvveti traktörün kontrolden çıkmasına neden olur.
• Traktör kazalarının çoğu aşırı hızla da ilgilidir. Hızınızı ;
Yaptığınız işe
Hareket ettiğiniz arazi şartlarına
Kullandığınız ekipman sayısına
uygun olarak ayarlayın.

Dönüşlerde yavaşlamanız gerektiğini de unutmayın.

Karayolunda giderken trafik kurallarına uyun. Trafik kanunumuza göre traktör kullanacakların F, biçerdöver kullanacakların G sınıfı sürücü belgeleri bulunmalıdır. Traktör ve biçerdöverin şehir içi ve şehir dışı azami hızı 20 km/saat olmalıdır.
Tarım römorkuyla gerekli emniyet tedbirlerini alarak tarım işlerinde kullanmak şartıyla ton başına 3 tarım işçisi taşınabilir. Traktör çamurluk ve basamak üstünde, tarım römorkunun yükü üzerinde yolcu taşımak yasaktır.
Pek çok traktör kaynaklı kaza, karayolunda giderken oluşmaktadır. Bunun iki sebebi vardır. Biri, kırsal alanda artan otomobil trafiği, diğeri ise çiftçilerin bir tarladan diğer tarlaya giderken hızlı olması nedeniyle karayolunu tercih etmeleridir.
Biçerdöverleri nakliye için hazırlarken önce, ürün deposunu boşaltmanız gerekiyor. Boşaltma elevatörü de taşıma durumuna getirilir. Biçme ünitesini çıkarıp arkada tarım arabası üzerinde taşımakta trafik emniyeti açısından fayda var. Biçerdöverlerde, traktörler gibi kolayca devrilebilir. O nedenle engebeli arazilerde yavaş kullanılmalıdır.
Hareket eden kayış, zincir, kasnak ve dişli gibi aksamlar muhafazalı olmalıdır.


Yangın tehlikesini de düşünmek zorundayız. Birisi sürücü mahallinde, öbürü de davlumbazın sağ arka tarafında olmak üzere, 2 adet 6 kg’lık yangın söndürme cihazı, bir kazma, bir kürek ve 10-15 m2 branda bezi bulundurmalıyız.
Harman makinelerinde kasnak hareketi güç kaynağından ayrılıp tamamen durmadan gerginlik ayarı yapılmaz. Kayış takılmaz. Hareketli kısımlar üzerinde muhafazalar bulunmalıdır. Yangın tehlikesini azaltmak için, sabit olarak çalıştırılan makinelerin yanında su ve yangın söndürme cihazları bulundurmalıyız.
Otomatik besleme düzeni bulunmayan batöz ya da sap döver harman makinesinde, besleme haznesi batözden mümkün olduğunca yukarıda bulunmalıdır.
Silaj makineleri çalışır durumda iken, bıçak koruma kapağı ve üfleme kapağı kesinlikle açılmaz, ayar ve bakım yapılmaz.
Biçme düzeninin bir engelle karşılaşması halinde zarar görmemesi için, makinelerdeki emniyet düzenleri uygun ölçülerde ayarlanmış olmalıdır. Bu tip makinelerde çalışırken taş fırlatma tehlikesi olduğundan çalışırken yanına yaklaşılmamalıdır.

Bu konuyu yazdır

  Türkiye 'de Tarımsal Mekanizasyonun Genel Durumu
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 06:31 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Tarımsal üretim sırasında adına girdi denilen tohum, fidan, damızlık, ilaç, gübre, su, makine ve benzeri masrafları yaparız. Bunların her biri, üretimi yaparken cebimizden çıkan harcamalardır.
Genel olarak makine dediğimiz girdi; toprak işlemeden ekim-dikime, gübrelemeden ilaçlamaya, hasattan taşımaya her türlü traktör, pulluk, ekim makinesi, gübre dağıtıcı, biçerdöver, römork ve benzeri alet ve makineyi içine aldığından, bunlara genel olarak tarımsal mekanizasyon araçları adını vermekteyiz.
Ülkemizin hızlı gelişimine paralel olarak tarım makineleri de gelişimini sürdürmektedir. Günümüzde, işlerin zamanında bitirilmesi için vazgeçilmez bir girdi haline gelen tarımsal mekanizasyon araçları, her geçen gün önemini giderek artırmaktadır.
Ülkemiz çiftçilerinin sahip olduğu tarım arazilerinin birçoğu miras yoluyla bölünerek küçük araziler şekline geldiğinden, bu arazilerde yeterli makine kullanarak tarım yapmak ekonomik olmamaktadır. Bu durumda hem tarımsal mekanizasyon araçlarını yeterince kullanıp hem de ekonomik tarım yapmanın iki yolu vardır.
Birincisi; tarım arazilerimizin parçalanmasını önleyici tedbirler almak bir başka değişle tarımda çalışan nüfusun oranını düşürmek.
İkincisi; ortak makine kullanımı konusunda bilinçlenerek makine girdisi fiyatlarını düşürmektir.
Birinci yol, yasal düzenlemeler gerektiren uzun ve zorlu bir yoldur. O halde, tarımda mekanizasyonu yeterli düzeye getirebilmek için bizlere düşen görev, ikinci yolu seçerek elimizdeki mevcut makineleri ortak kullanmak amacıyla bir araya gelerek “Makine Birlikleri” oluşturmaktır. Bu konuda sizlere ilerdeki derslerde daha detaylı bilgi verilecektir.

Sizlere ülkemizdeki tarımsal mekanizasyon araçlarına ilişkin bazı rakamlar vererek, bu konudaki bilgilerinizi tazelemek, unuttuklarınızı hatırlatmak, bilmediklerinizi aktarmak arzusundayız.

TÜRKİYE’DE TARIM MAKİNELERİNİN DURUMU

Günümüzde ülkemizde üretim yapan 13 traktör fabrikası, ülke ihtiyacının tamamını karşılayabildiği gibi, ortalama % 50 kapasite ile çalışmaktadır. Traktörü meydana getiren parçaların % 90’ı ülkemizde üretilmektedir. Geri kalan % 10’luk kısım, üretilemeyeceğinden değil, bunları üretmek için yatırım yapmanın ekonomik olmamasından dolayı ithal edilmektedir. 2000 yılı itibarıyla traktör sayımız ise 1.000.000’u aşmış bulunmaktadır.
Traktörle beraber çalışan pulluk, ekim makinesi, gübre dağıtıcılar ve benzeri alet ve makinelerin ise tamamı yurdumuzda imal edilebilmekte, % 100 yerli malzeme kullanılmaktadır.
Biçerdöver durumumuz ise oldukça ilginçtir. Bugün ülkemizde 11.000 kadar biçerdöver bulunmaktadır. Bu az sayıdaki biçerdöver ile Türkiye ekili alanlarındaki hububatın yüzde 70’ini hasat edebilmekteyiz. Müteahhitlik hizmeti şeklinde çalışan biçerdöverler dünya ortalamalarının 8-9 misli üzerinde alanın hasadını yapabilmektedir. Bunun sebebi hasat mevsiminin ülkemizde çok uzun olmasıdır. Ülkemizin sahip olduğu farklı iklim bölgeleri sebebiyle; Mayısta Çukurova’da başlayan hasat, Eylülde Malatya Uzunyayla’da devam edebilmektedir. Biçerdöverlerin hasat edemediği % 30 kadar alan ise diğer biçme makineleri ve az miktarda tırpanla hasat edilerek, harmanı sapdöver makineleri ile gerçekleştirilmektedir.

MAKİNE İLE ÇALIŞMAK MASRAFLIDIR.

Alet ve makinelerin özelliklerinden biri de tarımsal üretimin en pahalı girdisi olmasıdır. Tarımsal mekanizasyon araçları ile çalışmak pahalı bir çalışmadır. Bir örnek vermek gerekirse, buğday üretiminde bulunurken 1000 lira masraf edilmiş ise, bunun 400 lirasının makine ve aletlere yapılan masraf olduğunu görmekteyiz.
Bunun anlamı, tarlayı kiralamış iseniz, kira masrafınızdan fazladır. İlaç ve gübre kullanmışsanız, sulama yapmışsanız, bunların her birinden daha pahalı bir harcama yapmış olmanız demektir. O halde sahip olduğunuz alet ve makineleri bilerek kullanın, işin erbabı olun.

Bilgisiz ellerde kullanılan alet ve makineler, satın alma bedeli çok yüksek olan malzemelerin kısa sürede elden çıkmasına sebep olur. Bunun için her alet ve makine için verilen bakım-kullanma kılavuzlarını dikkatlice okuyun, gerekli bakımlarını zamanında yapın.
Araştırmalar, bakımı iyi yapılmış alet ve makineler ile yapılmamışlar arasında, satın alma bedelinin % 20'si kadar aşırı masraf olduğunu göstermektedir. Bu para cebinizde kalacaktır. Az bir miktar değil, 1 milyar lira ödeyip aldığınız makineye günde 5 dakika bakım yaparsanız 200 milyon lira cebinizde kalır.

NEDEN MAKİNE ALIYORSUNUZ?

İyi düşünün, gerçekten makine almanıza gerek var mı? Bunu başkalarına gösteriş yapmak için mi satın alıyorsunuz, yoksa gerçekten iş yaptıracak mısınız ?
Bir örnekle açıklayalım ve örneği traktörden verelim. Bir traktör satın almak istiyorsanız, ilk olarak düşünülmesi gereken, bununla yılda kaç saat çalışılacağıdır. Bir traktörün yılda en az 600 saat çalışması gerekir. Bundan az çalışılırsa yatırdığınız paranın karşılığını alamazsınız.
Dünyadaki hesaplamalar, traktörün yılda 1000 saat çalıştırılması üzerine yapılır.
O halde, traktör alacaksanız ve araziniz az ise, yılda 1000 saatlik bir çalışmayı hesaplamanız gerekir ki, kârlı bir çalışma yapılabilsin. Düşünün ve başka arazi sahiplerinin işini de yapacak düzenlemeler yapın.

SÜRÜCÜ BELGENİZ VAR MI?

Traktörden vazgeçemiyoruz. Bütün dünyada, tüm tarım işlerinde, düşünülebilecek en uygun makine traktördür. Ancak traktöre sahip olunursa, önüne, arkasına, altına, yanına takılan-bağlanan alet ve makinelere işler üretilebilecektir.
Traktör sadece tarlada kullanılmaz. Evden tarlaya gitmek için karayolunu kullanmak mecburiyeti vardır. O halde; niye bir ehliyet (sürücü belgesi) almıyorsunuz?

TARIM KURULUŞLARINA BAŞVURUN.

Trafik kanunumuza göre ehliyeti olmayan hiç kimse karayolunda traktör kullanamaz, hatta mobilet bile kullanamaz.
Ancak ehliyet almak, o kadar zor değil. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı sizlere yardımcı olmaya hazırdır.
Bunun için, en yakınınızdaki, tarım kuruluşuna başvurun, istekleriniz kesinlikle dikkate alınacak, size yardımcı olunacaktır.
Ehliyet almak için, yapılacak bütün işlemler Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nca tamamlanacaktır.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ehliyet kursları için size hangi bilgileri verecek biliyor musunuz?
Önce traktör ve birlikte kullandığınız aletlerin bakım-onarım ve kullanım tekniklerini, sonra da trafik kurallarını ve kazalarda ilk yardım kurallarını.
Traktör ve birlikte kullandığınız aletlerin bakım ve kullanımı konularına diğer dersler içerisinde ayrıca yer verilecektir.
İsterseniz bir iki cümle ile trafik ve emniyet kuralları ile ilk yardımdan söz edelim.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığının açtığı kurslarda uyulması gerekli trafik kuralları ve çevre bilgisi 20 saatlik, motor araç tekniği 10 saatlik, ilkyardım bilgisi 12 saatlik bir program içinde, yeni trafik kanunumuz çerçevesinde, sizlere aktarılacaktır.
Ayrıca, istenmeyen bir kaza sonucu oluşacak durumlarda, hayat kurtarmak için kullanılacak ve hepimizin basit olarak uygulayabileceği ilk yardım teknikleri pratik olarak sizlere aktarılacaktır.
Öyleyse, haydi bu programı birlikte izleyelim, ve tarımsal mekanizasyon denilen bu çalışmada sizlere neler aktarılıyor birlikte görelim.

Bu konuyu yazdır

  Turunçgillerde Kanlı Balsıra Mücadelesi - Ceroplastes rusci - Orjinal PDF
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 03:12 PM - Forum: Bitki Koruma - Yorum Yok

Turunçgillerde Kanlı Balsıra hakkında bilgiler, resimler ve mücadelesi anlatılmaktadır.


İNDİR


Kaynak: Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü

Bu konuyu yazdır

  Salkım Güvesi ve Bağ Mildiyösü Mücadelelerinde Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 02:17 PM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

9.1. Bağ Salkım Güvesi Mücadelesinde Tahmin Uyarı

Direkt olarak üründe yaptığı zarar sebebiyle salkım güvesi gerek dünyada gerekse ülkemizde bağların en önemli zararlısıdır. Bu zararlı ile mücadele zamanına karar vermede asmaların salkımlarının tomurcuk, çiçek, koruk, olum zamanı gibi gelişme dönemleri esas alınıyordu. Ancak buna göre yapılan ilaçlamalar isabetli olmuyordu. Ya larvalar zarar yapmaya başlamadan önce ilaç atılıyordu. Bu durumda ilacın etki süresi azaldıktan veya bittikten sonra zarar başlıyordu ve ilaçlamadan yeterli sonuç alınamıyordu, ya da larvaların ilk çıkışları fark edilmiyordu, zarar yapmaya başladıktan sonra ilaç atılıyordu. Bu nedenle üreticiler zarar görmemek amacıyla çok sayıda ilaçlama yapmak zorunda kalıyordu.

Halbuki son yıllarda Salkım güvesi mücadelesinde tahmin-uyarı sistemi sayesinde aşırı sayıda yapılan ilaçlamalar çok az sayılara indirilebilmiştir.

Tahmin-uyarı sisteminde, salkımın gelişme dönemlerine paralel olarak salkım güvesinin yaşayışı, döllerinin mevsimsel çıkışları, iklim koşulları ile birlikte değerlendirilerek en isabetli ilaçlama zamanları Tarım Teşkilatlarına bağlı teknik elemanlar tarafından saptanmaktadır.

Bağ salkım güvesinin tahmin-uyarısı için geniş bağ alanlarının bulunduğu yörelere çeşit yaş ve diğer yönleriyle bölgeyi temsil edebilecek 5 dekarlık bir Asal Gözlem İstasyonu kurulur. Bu istasyonlarda Meteoroloji Genel Müdürlüğünün standartlarına uygun bir rasat siperi konur. Bunun içine sıcaklık ve nem değerini almak için termohigrograf, maksimum-minimumlu termometre yerleştirilir. İstasyona ayrıca yağış miktarını ölçmek için plüviyometre yerleştiriliri.Ayrıca zararlının yaşayışını incelemek için 130-140-190 cm boyutlarında kültür kafesi konulur. Kültür kafesinin raflarına 7-15-25 cm boyutlarında, kapağına elek teli geçirilmiş kültür kutuları yerleştirilir.


Tahmin-uyarı asal gözlem istasyonuna ait bağın yarısı şahit olarak Salkım güvesi ve diğer zararlılara karşı ilaçlama yapılmamak üzere ayrılır. Hastalıklara karşı ise ilaçlama yapılır.

Diğer taraftan bağ Salkım güvesi Asal Gözlem İstasyonunun etki alanı içine giren ve yörenin özelliklerine sahip üretici bağları seçilir. Bu bağlar Tarım Teşkilatı teknik elemanları tarafından devamlı kontrol edilir. Teknik elemanların talimatlarına göre bağ sahibi tarafından ilaçlanır.

Salkım güvesi’nin döllere göre ergin çıkışlarını, erginlerin uçuş seyirlerini uçuşlar bitinceye dek izlemek için, bağların uyanmasından önce istasyon bağlarına eşeysel çekici tuzaklar asılır. Bir tuzak 1 hektar alana etkilidir. Bu tuzaklarda yakalanan kelebekler sorumlu teknik elemanlarca haftada 2 kez sayılarak kaydedilir. Elde edilen kelebek sayım sonuçlarına göre kelebek uçuş grafikleri çizilir.

Ergin çıkışları ayrıca kültür kafeslerinde de takip edilir. Bir önceki yılın yaz sonunda zarar görmüş ve üzerinde çok sayıda larva bulunan salkımlar plastik kaplar içine alınır. Salkımlar arasına olgun larvaların pupa olmak için girebileceği oluklu karton şeritler konur. Şeritler haftada 2 kez kontrol edilerek pupa olmak üzere kokon örenlerin bulunduğu şerit parçaları kesilerek kültür kutularına yerleştirilir ve kutular kültür kafesi raflarına koyularak kışı orada geçirirler. İlkbaharda pupalardan kelebekler çıkmaya başlayınca, bu kelebekler cam tüplere alınarak, üzerinde salkım bulunan ve omcanın güney yönündeki dallara geçirilmiş naylon tülbentten yapılmış çapı 20, boyu 40 cm. olan dal kafesleri içine verilir. Burada kelebeklerin yumurta bırakması izlenir ve kayıtları tutulur.

Ayrıca salkım güvesi ilk dölünün ergin çıkışlarının tahmin edilmesinde termohigrograftan alınan maksimum sıcaklıklardan yararlanılır. 1Ocaktan itibaren günlük maksimum sıcaklık toplamının 1000 °C ye yaklaştığı günlerde eşeysel çekici tuzaklarda ilk erginlerin yakalanması beklenir.

Yine termohigrograftan 1 Ocak'tan itibaren elde edilen verilerle hesaplanan etkili sıcaklık toplamlarına göre salkım güvesinin yumurtalarını bırakması ve yumurtalardan ilk larva çıkışları tahmin edilir.

Bütün bu yapılan çalışmalar sonucu elde edilen veriler sorumlu elemanlarca bir arada değerlendirilerek her döle ait ilaçlama tarihleri, uygulanacak ilaçlar ve dozları kitle iletişim araçları ile üreticiye duyurulur. İlaçlama uyarısını alan üreticiler vakit geçirmeden ilaçlama yapmalıdır.

9.2. Bağlarda Mildiyö Hastalığı Mücadelesinde Tahmin ve Uyarı

Bağ mildiyösü daha çok yağışlı ve çok rutubetli yerlerde görülen ve salgın yaptığı yıllarda büyük ürün kayıplarına yol açabilen önemli bir bağ hastalığıdır. Ülkemizin bağcı yörelerinde her yıl görülmese de, bu tehlikeli özelliği yüzünden üreticilerimiz bağlarını bu hastalığa karşı düzenli olarak ilaçlamak gerektiğine inanırlar. Bu ilaçlamaları da yıllardır kendilerine tavsiye edildiği biçimde yani bitkinin gelişme dönemlerini dikkate alarak yaparlar.

Bu mücadele şekli bağcıların her ne kadar bağlarını ve ürünlerini hastalığa karşı korumada etkili oluyorsa da hastalığın görülmediği yıllarda da yapmak zorunda kaldıklarından gereksiz yere ilaçlama masraflarına katlanmalarına yol açıyordu.

Son yıllarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı Zirai Mücadele ile ilgili araştırma kurumlarında geliştirilen tahmin ve uyarı sisteminin uygulamaya sokulmasıyla üzüm üreticileri artık bu hastalığa karşı ancak gerek olduğunda ilaçlama yapmaktadırlar. Böylece hem maliyet giderlerini azaltmış olmakta, hem de çevre kirlenmesinin önlenmesine karınca kararınca katkıda bulunmuş olmaktadırlar.

Bu sistemin uygulanmasında bağcılarımızdan beklenen, dikkatle bu konuda kendilerine çeşitli haberleşme araçlarıyla duyurulacak uyarıları izlemelerinden ibarettir. Çünkü hastalığın çıkıp çıkmadığını, çıkacak ise ilaçlamanın ne zaman yapılması gerektiğini kendilerine bildirmek için, konu uzmanları gece gündüz sürekli olarak en gelişmiş aletlerle bölgelerinde hastalığı ve onu ortaya çıkaracak hava şartlarını izlemekte, gerekli hesaplamalarla tahminlerde bulunmaktadırlar.

Bu gözlemler her önemli bağ yöresi için kurulmuş tahmin ve uyarı gözlem istasyonlarında yürütülmektedir. Söz konusu istasyonlarda daha önce bahsedilen salkım güvesi ile birlikte bağ mildiyösü ile ilgili gelişmeler de günü gününe tespit edilip kaydedilmekte, zamanı geldiğinde üreticiler uyarılmaktadır.

İki konuda da kullanılan meteorolojik ölçüm aletleri ortaktır, ancak bağ mildiyösü için ayrıca Yaprak Islaklık Ölçme aleti de kullanılır. Bu aletle hastalığın çıkışı için en önemli şart olan yaprağın ıslak kalma süresi saptanabilmektedir. Sisteme göre ilaçlamaya geçiş için şu şartların bir araya gelmesi beklenir.

1. Asmanın gelişme dönemi: Sürgünlerin en az 5-6 cm boya ulaşmış olması
2. Toprak nemi: Yağışlardan sonra toprağın sıcaklıklara bağlı olarak 3-8 gün boyunca %70 nem taşıması
3. Asmanın yeşil organları üzerinde (yaprak, sürgün vb.) en az 2 saat süreyle ıslaklık olması

Bu koşulların saptanmasından itibaren uzmanlarca yapılan hesaplamalar ile ilaçlamanın hangi tarihte yapılması gerektiği kolayca belirlenir ve üreticiler ilaçlamalara başlamaları için uyarılırlar.

Bu ilk ilaçlamanın ardından yine gözlemler sürdürülerek 2. ve gerekirse müteakip ilaçlama zamanları için duyurularda bulunulur.

Bu sistem ülkemizde özellikle Ege Bölgesi’nde İzmir, Manisa, Denizli, Çanakkale, Uşak illerimizin bağlarında, kısmen de Marmara, Akdeniz ve Orta Anadolu bağlarında başarı ile uygulanmakta ve önemli ilaç tasarrufu ile ülke ekonomisine her yıl milyarlarca lira kazandırılmaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Bağ Hastalık ve Zararlıları
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 02:07 PM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum (2)

8.1.1 Bağ Küllemesi

Bağ hastalıkları arasında en fazla bilinen ve en sık görülenidir. Hastalığı bir tür fungus (mantar) meydana getirir. Hastalık omcanın bütün yeşil organlarında görülebilir. İlk gelişme döneminde genç yapraklarda hastalık güç farkedilir. Yaprağın alt yüzünde yağ lekesine benzeyen, üst yüzünde renk açılması gösteren belli belirsiz tekeler oluşur. Yaprak yaşlandıkça normal parlaklığını kaybeder, kalınlaşıp gevrekleşir. Daha ileri dönemde yaprak yüzeyinde kirli beyaz renkte kül serpilmiş gibi lekeler oluşur ve kenarlarından içe doğru kıvrılır. Hastalığa erken yakalanan tane büyüyüp gelişemez, olgunluğa yakın dönemde hastalığa yakalanırlarsa danelerin çatladığı, çekirdeklerin dışa doğru çıktığı görülür.


Çubuklar üzerindeki lekeler, yeşil dönemde iken siyahımsı, sonbaharda odunlaşmış dönemde ise kahverengimsidir. Hastalık Türkiye'nin hemen her yöresindeki bağ sahalarına yayılmış durumdadır. Mücadelesi yapılmadığı zaman büyük oranda ürün kaybına yol açar ve omcayı zayıflatarak bir sonraki yılın ürününü de etkiler.

Mücadelesi

Hastalıkla mücadelede kültürel önlemler önem taşır. Kısa budama ile omcaların çubuk ve tomurcuk pullarında kışı geçiren mantarın zararını bir ölçüde hafifletmiş oluruz. Omcaların havalanmasına ve güneşlenmesine imkan veren budama şekliyle de hastalığın şiddetini azaltma şansı yaratılmış olur.

İlaçlı Mücadelesi

Külleme hastalığına karşı ülkemizdeki farklı bölgelere göre ilaçlama sayıları değişmekle beraber, genellikle yılda iklim şartlarına bağlı olarak, 3-5 arasında olmaktadır.

Birinci İlaçlama: Çiçeklenmeden önce ve sürgünlerin 20-25 cm. boya ulaştığı devrede yapılmalıdır.

İkinci İlaçlama: Çiçek taç yapraklarının döküldüğü ve korukların saçma tanesi iriliğine ulaştığı devrede uygulanmalıdır.

Üçüncü ve diğer ilaçlamalar kullanılan ilacın etki süresine bağlı olarak 1 hafta ya da 10 gün aralar ile hastalığın durumuna göre yapılmalıdır. İlaçlamalarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığının il, ilçe ve köylerdeki ilgili uzmanlarına danışılarak hangi ilacın kullanılacağı öğrenilmelidir. Bu uzmanların Teknik talimatlarla dayanarak yapacağı tavsiyeler doğrultusunda davranılmalıdır.

Bağ küllemesi ile mücadelede kükürtün yanı sıra kullanma izni olan bazı sistemik ilaçlar kullanılabilir. Kükürt toz olarak bulunabileceği gibi suda eriyebilir nitelikte olanlar da vardır. Toz kükürt kullanılacak ise sabah erken saatlerde yahut akşam üzeri atılması uygundur.

Sistemik ilaçları sık sık ve birbiri ardı sıra bilinçsizce kullanmak bazı durumlarda sakıncalı sonuçlar doğurabilmektedir. İlgili tarım kuruluşlarından bilgi alınmalıdır. En iyisi bir kez sistemik ilaç kullanılmışsa arkasından gelen ilaçlama kükürtle yapılmalı ve ilaçlamalar münavebeli sürdürülmelidir.

8.1.2. Mildiyö

Bağcılar arasında Pronos diye bilinen bir fungal (mantari) hastalıktır. Daha çok yağışlı ve rutubetli ilkbahar ve yaz başlangıcında dikkati çeker. Kurak bölgelerde ve yörelerde pek görülmez. Ülkemizde, külleme hastalığı gibi her yıl görülen bir hastalık değildir. Ancak görüldüğü yıllarda ve yerlerde mücadelesi yapılmazsa çok büyük ürün kayıplarına yol açar. Asmanın her türlü yeşil organını (yaprak, sürgün, salkım, sülük) hastalandırabilir. Sürgünler 25 cm boya ulaşınca hastalık önce yapraklarda dikkati çeker. Başlangıçta yaprak bir yağ lekesi görünümünde olan lekelerin bir süre sonra alt yüzünde beyaz bir küf örtüsüyle kaplandığı görülür. Bu kısımlarda yaprak rengi sarımtıraktır. Lekeler zaman geçtikçe büyür orta kısımları kızarır kurur ve dökülür. Sürgünler de bazen hastalığa yakalanır. Hastalık şiddetli olursa sürgünleri kurutabilir. Çiçek salkımlarının hastalığa yakalanmaları sıkça görülür. Böyle çiçek salkımları bembeyaz bir küf örtüsüyle kaplanır ve sonuçta kururlar. Daneler ise külleme hastalığında olduğu gibi çatlamaz sadece suyu çekilir, buruşur ve adeta meşinleşir.

Mücadelesi

Kültürel Önlemler

Özellikle hastalığın art arda görüldüğü yıllarda ve yerlerde yere dökülmüş hastalıklı yaprakları ve omca üzerinde hastalıklı kısımları toplayıp imha etmek bir sonraki yıl için yararlı olur.

İlaçlı Mücadele

Bugün ülkemizde bu hastalık için geliştirilmiş tahmin ve uyarı sistemi ile uygulamaların yapıldığı bölgeler olduğu gibi klasik mücadelenin uygulandığı yöreler de vardır. Tahmin ve uyarı sistemine ileriki sayfalarda yer verileceği için burada klasik mücadele biçimine değinilecektir. Hangi sistem uygulanırsa uygulansın mücadeleye hastalık görülmeden önce başlamak esastır. Bu bakımdan genellikle sürgünler 20-25 cm. boya ulaştığında 1. ilaçlamayı yapmak gerekir. 2. ve daha sonraki ilaçlamalar için yörede hastalığın görülüp görülmediğine ve havanın yüksek orantılı nemli, yağışlı ve çiğli olup olmadığı dikkate alınarak karar verilir. Hastalığın çıkışı için uygun koşullar varsa ilaçlamalara devam edilmelidir.

Bu konuda Tarım ve Köyişleri Bakanlığının kitle haberleşme araçları ile yaptığı duyurular dikkatle izlenmelidir. Mildiyöye karşı bordo bulamacı veya ruhsatlı diğer hazır ilaçlar koruyucu olarak kullanılabilir. İlaçlamalara nem ve yağış devam ettiği sürece devam edilmelidir.

İlaçlamalarda dikkat edilmesi gereken husus pülverize edilen ilacın, omcanın bütün yeşil aksamını ve özellikle de yaprakların alt ve üst yüzeylerini ince zerreler halinde tam olarak kaplamasını sağlamaktır.

8.1.3. Bağlarda Ölü Kol Hastalığı

Bağlarda görülen fungal (mantari) hastalıklardan biridir. Omcanın bütün yeşil kısımlarında görülebilir. Ancak daha çok sürgünlerde dikkati çektiği için, bir sürgün hastalığı olarak bilinir. Bu yüzden bazı yörelerde sürgün kuruması olarak da anılır. İlkbahar veya yaz başlarında sürgünler üzerinde önceleri siyah lekecikler halinde görülür. Daha sonra da birleşip genişleyen bu lekeler yüzeyde çatlak ve yaralar meydana getirir. Bu belirtiler sürgünlerin daha çok dip kısımlarında ilk 5 boğuma kadar olan bölgelerde yoğunlaşır. Yapraklar ise sararır buruşur ve parçalanır. Daneler üzerinde de yuvarlak siyah lekeler meydana gelir. Sonbahara doğru hastalığa yakalanmış çubuklar beyazlaşarak hastalık için çok tipik olan bir görünüm alırlar.


Mücadelesi

Kültürel Önlemler

Asmalarda budama ve temizleme işleri zamanında yapılmalı hasta sürgünler dipten kesilerek bağdan uzaklaştırılmalıdır. Budama artıkları bağın içinde bırakılmamalı mutlaka imha edilmeli, yakılmalıdır.

İlaçlı Mücadele

Kış İlaçlaması

Budamadan sonra gözler uyanmadan hemen önce yapılmalıdır.

Yaz İlaçlamaları

1. İlaçlama: Sürgünlerin 2-3 cm boya ulaştığı devrede
2. İlaçlama: Sürgünlerin 8-10 cm boya ulaştığı devrede
3. İlaçlama: Sürgünlerin 25-30 cm boya ulaştığı devrede yapılmalıdır.

Kış ilaçlamalarında %4'lük bordo bulamacı veya ruhsatlı kışlık ilaçlar kullanılabilir. Yaz ilaçlamalarında da yine bu hastalık için ruhsatlı ilaçlardan biri seçilerek kullanılmalıdır.

8.1.4. Kurşuni Küf

Kurşuni küf hastalığı sadece bağda değil çok sayıda bitkide görülmektedir. Hastalığı bir tür fungus (mantar) meydana getirir. Ilıman ve serin, yağışlı iklimler hastalığı teşvik ederler. Hastalık daha çok üzümlerin olgunlaşma dönemi ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Özellikle hasadı sonbaharda olan çeşitlerde daha da önem kazanmaktadır. Hastalıklı taneler üzerinde yuvarlak açık kahverenginde lekeler oluşur, bu lekeler parmakla bastırılacak olursa, kabuğun üzümün etli kısmından kolayca ayrıldığı görülür. Kurak havalarda bu taneler kururlar. Nemli ve yağışlı havalarda ise taneler yarılır, içindeki tatlı su dışarı çıkar, ve bunların üzerinde kurşuni renkli küf tabakası oluşur. Küf zamanla salkımın her tarafını kaplar. Salkım güvesinin, dolunun ve kuşların yol açtığı yaralar hastalık için kolay birer giriş yoludur. Kurşuni küf bağda, depoda ve nakliyat sırasında üzümün kalitesini düşürür.



Mücadelesi

Kültürel Önlemler

Bağlarda aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır. Asmalarda güneşlenme ve havalanma iyi bir şekilde sağlanmalıdır. Salkımlarda yaralanmalara meydan verilmemelidir. Özellikle salkım güvesi mücadelesi çok iyi gerçekleştirilmelidir.


İlaçlı Mücadele

İlk ilaçlama, tanelere ben düşme zamanında yapılmalıdır. Diğer ilaçlamalar ilacın etki süresi bitince yinelenmelidir. Son yapılan ilaçlama ile hasat arasında geçmesi gereken gün sayısı dikkate alınarak mücadeleye son verilmelidir. Bu süre, ilaçların üzerindeki etiketlerinde yazmaktadır. Hasat bu süreden önce yapılmamalıdır.

8.1.5 Bağ Kanseri

Bu hastalığı bir tür bakteri meydana getirmektedir. Bağcılık yapılan hemen her ülkede görülen bu hastalığa ülkemizde Orta Anadolu bağlarında daha sık rastlanmaktadır. Ege Bölgesi’nde ise soğuk ve don olaylarının fazlaca görüldüğü kesimlerde dikkati çeker.

Bağ kanseri, fidanlıklarda, asma fidanlarının aşı yerlerinde ve köklerinde omcalarda ise toprak üstü kısımlarında, fındık veya ceviz büyüklüğünde tümörler şeklinde görülür. Tümörler yeni meydana geldiğinde yuvarlak, yüzeyleri düz, renkleri açık kahverengi ve yapıları yumuşaktır. Eskidikçe renkleri esmerleşir ve yüzeyleri çatlayarak girintili çıkıntılı bir hal alır. Adeta karnabahar çiçeğini andırır.

Kanserle bulaşık fidanlar iyi gelişmezler ve bu fidanlarla tesis edilen bağlar hastalıklı olur. Yıldan yıla şiddetini arttıran hastalık asmaları zayıflatır, ürün miktarı düşer ve sonunda asmalar kurur.

Mücadelesi

Kültürel Önlemler

Fidanlık toprağının bu hastalıkla bulaşık olması en önemli husustur. Şüpheli fidanlıklardan köklü fidan ya da aşı kalemi alınmamalıdır. Şüpheli hallerde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ilgili kuruluşlarının tavsiyeleri doğrultusunda dezenfekte edilmesi gerekir.



Kanser, eğer fidanlıkta değil de bağda görülmüş ise ilaçlama ile birlikte koruyucu önlemler almak gerekir. Hasat sonrasında Ağustos Eylül aylarında önce tümörler bağ bıçağı ile sağlam dokuya kadar derinleşerek çıkarılır ve temizlenir. Sonra yara yerlerine %5'lik göztaşı eriyiği sürülür daha sonra bitkisel katranla yara yeri örtülür.

Koruyucu önlem olarak da budama, don ve dolu yaralarından olabilecek bulaşmaları önlemek için bu gibi olaylardan hemen sonra bağlar %3'lük bordo bulamacı ile ilaçlanmalıdır.

8.2. Bağ Zararlıları

8.2.1. Maymuncuk

Maymuncuklar genellikle siyah veya koyu kahverenkli 5-15 mm boyunda böceklerdir. Vücutlarının üzeri yaldızla kaplı veya çizgilidir. Ağız parçaları kısa ve geniş hortum şeklindedir. Yurdumuzda bölgelere göre zaman zaman yoğun olarak bulunmakla beraber daha ziyade kumsal ve taban yerlerde tesis edilmiş olan bağlarda her yıl ve yer yer görülürler.

Maymuncuk erginleri ilkbaharda gözler uyanmağa başladığı zaman kışladıkları yerden çıkarak kabarmakta olan gözleri genç aşıları, filizleri daha sonraları yaprakları yemek suretiyle zarar yaparlar. Yoğunlukları fazla olduğunda gözlerin uç kısmından başlayarak taban kısmına kadar tamamen yediklerinden, zarar yaptığı omcalar yeşermezler.



Böyle bir bağa uzaktan bakıldığında don vurmuş bir bağ gibi, görünür. Maymuncuklar gözlerden başka olgun yapraklarda da beslenirler. Yaprakların kenarlarını yarım yuvarlak şekiller meydana getirecek şekilde, damar aralarını genişçe, muntazam sadece yaprak damarları kalacak şekilde yemek suretiyle de zararlı olurlar.

Larvalar (kurtlar) omcaların kökleri ile beslenirler. Yoğun larva hücumuna uğrayan omcalar kurur veya cılız kalıp verimden düşer. Özellikle yeni kurulmuş bağlardaki zararları önemlidir.

Maymuncukların en ekonomik zararı baharda gözlerde meydana getirdikleri zarardır. Özellikle zararlı yoğunluğu fazla ise zarar gören omcalardan o yıl ürün almak mümkün olmaz.

Maymuncuklar kışı ergin halde toprakta, omca kabukları altında, yere düşmüş yapraklar altında geçirirler. İlkbaharda gözler uyanmaya başlarken omcalara tırmanarak kabaran gözleri, daha sonraları yeni çıkan yaprakları yiyerek beslenirler. Gündüzleri omcaların dibinde, toprakta, omcanın yarık ve çatlaklarında, kabuk altında gizlenirler. Geceleri faaliyete geçerler. Yumurtalarını omcaların dibine veya toprak içerisine bırakırlar. 15-20 gün sonra yumurtalardan çıkan larvalar bitki kökleri ile beslenerek gelişirler. Toprak içerisinde yaptıkları odacıklarda pupa olurlar. Pupa dönemleri genel olarak 20-35 gün devam eder. Çıkan erginler asma yapraklarında beslenirler. Yılda 1-1,5 döl verirler.


Mücadelesi

Bağın içinde ve çevresinde zararlının kışlayabileceği barınak yerleri yok edilmeli, bağ otlu bırakılmamalıdır. Ayrıca zararlının omcaya yerden sürünerek tırmanması dolayısıyla, omcaların dallarına yapışkan bir macunun çepeçevre sürülmesi halinde gelen erginler, yakalanır ve bunlar kısa aralıklarla yapılan kontrollerde yok edilebilir.

Erken ilkbaharda zararlının çıkması muhtemel olan zamanlarda bağlarda gözlemler yapılmalı, zararlının kendisi veya zararı görülür görülmez ilaçlamaya geçilmelidir. İlaçların uygulanmasında omcaların tümüyle ilaçlanmasına özen gösterilmesi, özellikle gözlerin ve kök boğazlarının da ilaçla kaplanmış olması gerekmektedir.

8.2.2. Bağ Salkım Güvesi

Salkım güvesi ergini küçük bir kelebektir. Kelebeğin kanat açıklığı 10-12 mm, boyu 6 mm kadardır.

Ön kanatların zemini gri renkte, üzeri gri-mavi, kahverengi, kızılımsı sarı ve zeytin yeşili renklerle mozaik gibi süslüdür. Arka kanatlar ise gri renkte açık sarı, mavi parıltılıdır. Etrafı saçaklıdır. Yumurta mercimek şeklinde ve çok küçüktür. Larva yumurtadan yeni çıktığında yaklaşık 1 mm boyundadır. Olgun larva ise 9-10 mm boyundadır. Larvanın vücut rengi genellikle sarımsı yeşildir. Koyu renkli üzüm çeşitlerinde beslenen larvanın rengi mor renkte olabilir. Larvanın başı kahve renklidir. Larva her döneminde çok hareketlidir. Rahatsız edildiğinde salgıladığı ince bir iplikle kendini yere sarkıtır.




Pupa kahve renginde ve boyu 5-7 mm' dir. Beyaz bir kokon içinde bulunur. Salkım güvesi yurdumuz bağlarının tümünde yayılış göstermektedir. Salkım güvesinin 1. döl larvaları salkımın tomurcuk ve çiçekleri, 2. döl larvaları korukları 3. döl larvaları olgun taneleri delip içine girerek beslenir. Tomurcuk çiçek veya tanede beslenen larva oradan çıkıp hemen yanındakine girerek içinde beslenir. Bu şekilde birden fazla tanede beslenir. Bu arada beyaz renkli salgıladığı ipliklerle taneleri birbirine birleştirir. Olgun üzümde beslenme esnasında tanelerde sulanma başladığı için larva bir tane içinde uzun süre kalamaz ve daha fazla yer değiştirir. Bu arada larvanın girip çıkarken deldiği tanelerden akan şekerli su çürüklük meydana getiren mantarların çoğalması sonucu salkımda önemli derecede zarar meydana gelir. Salkım güvesi bu şekilde direkt olarak üründe meydana getirdiği zararla bağların en önemli ve en ekonomik öneme haiz zararlısıdır.

Ayrıca yaş üzüm ihracatında ambalajlamada sorun olarak karşımıza çıkar. Zarar görmüş üzümlerden yapılan şarapların da kalitesi düşük olur.

Salkım güvesi kışı omca kabuklarının altında ya da barınabileceği yerlerde pupa halinde geçirir. İlkbaharda uygun orantılı nem ve sıcaklıkta pupalardan kelebekler çıkar. Kelebekler gündüzleri omcanın iç kısımlarında hareketsiz dururlar. Akşamüstü güneş battıktan sonra sıcaklığın 10°C üstünde olduğu saatlerde uçuşmaya başlarlar. Uçuşlar gece yarısına kadar devam eder. Dişiler yumurtalarını baharda çiçek tomurcuklarına, çiçeklere ve çiçek saplarına bırakırlar. Bir dişi 60-70 yumurta bırakabilir. Yumurtalardan 8-10 gün sonra larva çıkar. Yeni çıkan larva bir süre dolaştıktan sonra çiçek kılıflarını delip tomurcuk veya çiçek kılıfı içine girer ve beslenir. Dört gömlek değiştirdikten sonra olgun larva salgıladığı iplikçiklerle bir kokon örer ve onun içinde pupa olur. 1. dölün yaşam süresi 35-40 gün kadardır. 2. döl larvaları korukta; 3. döl larvaları da asmanın olgun üzüm döneminde zararlı olurlar. Bu dönemlerde hava koşulları zararlının gelişme isteklerine daha uygun olduğundan bu döllerin gelişme süreleri daha kısadır. Salkım güvesi genellikle yurdumuzda 3 döl verir. Ancak hava koşulları zararlının isteklerine uygun olan bölgelerde ve yıllarda 4. bir döl daha meydana gelebilir.

Mücadelesi

Salkım güvesi larvalarının faaliyeti için sıcaklık ve orantılı nem bakımından omcaların iç ve alt kısımları daha uygun olduğu için salkım güvesi dişi kelebekleri yumurtalarını iç alt kısımlardaki salkımların üzerine bırakılır. Bu nedenle omcayı askıya almak, aralama ve uç almayı omcanın iç kısmını havadar tutacak şekilde yapmak, bağı otlu bırakmamak, kış temizliğine önem vermek zararlının faaliyetini azaltmak bakımından yararlıdır.

Bugün için salkım güvesi ile en etkin mücadele yöntemi kimyasal mücadeledir. Kimyasal mücadelede en önemli husus ilaçlama zamanının iyi bilinmesidir. Bunun için de Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı kuruluşlarda çalışan Ziraat Mühendisleri ve Ziraat Teknisyenlerince, tahmin-uyarı yöntemi esaslarına göre yapılan incelemeler sonucunda saptanan ilaçlama tarihleri, çeşitli araçlarla üreticilerimize bildirilmektedir. İlaçlamalar için uyarı alındığında görevli elemanların önerdikleri ilaçları, verilen dozlarda kullanmalıdır. Uygulamalarda özellikle salkımların ilaçlanmasına özen gösterilmeli ve ilaçlama günün serin saatlerinde yapılmalıdır.

8.2.3. Unlu Bit

Ergin dişi oval ve yassı biçimde, 3.5 mm uzunluğunda, 2-2,5 mm genişliğindedir. Vücut rengi sarı veya sarımsı turuncudur. Ancak üzeri un görünümünde beyaz mumsu tabaka ile örtülü olduğu için beyaz renkte görünür.

Yumurta, uzunca oval şekilde ve sarı renktedir. Yumurtalar beyaz mumsu iplikçiklerden oluşmuş yığınlar arasında kümeler halinde bulunur. Bir kümede 150-200 adet yumurta vardır.


Larva açık sarı renklidir. Mumsu örtüleri yoktur. Unlu bit asmanın her tarafına yayılarak, yaprak sürgün salkım ve gövdede zarar yapar.

Bitkinin özsuyunu emerek omcanın zayıflamasına, üründen düşmesine ve sonunda kurumasına neden olur. Unlu bitin salgıladığı tatlımsı maddeler çürüklük yapan mantarların gelişmesine ortam sağlar. Böylece bitki organlarının üzerinde siyah renkli küfler oluşur. Bunlar solunuma ve bitkinin güneş ışığından yararlanarak besin maddesi üretmesine engel olarak bitkiyi zayıf düşürdüğü gibi meydana gelen ürün de kalitesiz olur.

Unlu bit kışı ergin, yumurta ve çeşitli larva dönemlerinde omcaların kabuk altında, yarık ve çatlaklar arasında, kök boğazına yakın yerlerde geçirir. Mayıs ayı sonunda kışlağı terk eden ergin ve larvalar, beslenmek üzere omcanın yeşil kısımlarına tırmanırlar. Yaz ortalarında, taneler sulanmaya başlayınca salkımlara geçiş başlar ve bu dönemde çoğalmaları da hızlanır. Yumurta bırakma süresi uzundur. Bu nedenle, her zaman ergin yumurta ve larva dönemlerine her zaman birlikte rastlamak mümkündür. Bir dişi 250-600 adet yumurta bırakabilir.

Unlu bit sıcak ve nemli yerleri seven bir zararlıdır. Bu nedenle ilkbaharda ve yaz mevsiminde orantılı nem yüksek olduğu zaman çoğalmakta, kurak geçen yıllarda zarar daha az olmaktadır. Bu nedenle unlu bitin zararı yıldan yıla değişmekte ve özellikle sık dikilmiş nemli ve gölgelik bağlarda daha fazla zarar yapmaktadır. Unlu bit yurdumuzda 2-6 döl vermektedir.

Mücadelesi

Çok su tutan taban arazide ve gölgelik yerlerde bağ tesis edilmemelidir. Zorunlu kalındığı taktirde omcalar seyrek dikilmeli ve sürgünler yükseltilmelidir.

Bulaşma görülen bağlarda omcaların yaprakları seyreltilmeli, salkımların havalanması temin edilmelidir. Ayrıca kışın budama yapılırken kabuklar soyulup yakılarak, zararlı yoğunluğunun azalması sağlanmalıdır.

Bağda unlu bite karşı kimyasal mücadele iki devrede yapılabilir. 1. devre omcanın gövdesinde kabuklarda ıslaklık görülmeye başladığı ve unlu bitin bitkinin yeşil kısımlarına doğru yürümeye başladığı devredir. Bu devrede koruklar tahminen nohut büyüklüğündedir. 2. devre unlu bitin yaprak ve salkımlara geçtiği tanelerin sulanmaya başladığı devredir.

Ancak 1. devrede zararlı birkaç omcada ve çok seyrek olarak rastlanmışsa sadece 2. devrede ilaçlama yapılmalıdır.

İlk devrede omcaların çoğunda, bulaşma saptanırsa ve ayrıca ihraç edilen çeşitlerde her iki devrede de ilaçlama yapmak zorunludur.

Her iki devrede de tarım teşkilatlarınca öğütlenen ilaçlar önerilen dozlarda yazlık yağ ile karıştırılarak kullanılmalıdır. Ancak yazlık yağların kükürt ile karışması halinde yakma yapabileceği göz önünde bulundurularak bağlarda kükürt kullanılması gereken durumlarda unlu bite karşı yapılan uygulamalarla kükürt uygulaması arasında en az 15- 20 gün zaman bulunmalıdır. Mecbur kalınırsa, ilaçlar yazlık yağ karıştırılmadan kullanılmalıdır.

İlaçlamalarda gövde, sürgün ve salkımların iyice ilaçlanmasına dikkat edilmeli ve ilaçlama kaplama şeklinde yapılmalıdır.

8.2.4. Bağ Uyuzu

Bağ yaprak uyuzunu meydana getiren zararlı, gözle görülemeyecek kadar küçük bir akardır. Akar kışı asmanın gözlerindeki tüyler arasında, kalın ve ince dalların çatlakları arasında ergin halde geçirir. İlk baharda taze yapraklara geçerek beslenmeye başlar. Yaprakları alt yüzünden emer. Emgi yaptığı yerlerde yaprak üst yüzüne doğru kabarcıklar meydana gelir. Kabarcıkların içinde beyaz renkli tüyler meydana gelir. Dişiler bu tüylerin arasına yumurtalarını bırakır. Yumurtalar açılınca çıkan yavrular da aynı erginler gibi beslenerek zararlı olurlar.

Bu akar türü yılda 7-8 döl vermektedir. Bu nedenle yapraklardaki belirtiler devamlı olarak görülür. Uygun giden havalarda bulaşmalar çok olduğu için yaprakların üstünde, çiçek tomurcuklarında ve çiçeklerde de beslenir ve ağır zararlar meydana gelir. Kabarcıkların içinde önceleri beyaz renkli olan tüyler zamanla kahverengi olurlar. Yeni bulaşmalarla meydana gelen kabarcıkların üzerindeki tüyler beyaz renklidir. Beslenme İlkbaharda gözler açılırken başlar, geç sonbahara kadar devam eder. Zarara uğrayan yapraklar özümleme işini tam olarak yapamazlar ve zararının yoğunluğu oranında ürün miktarı etkilenir.

Külleme hastalığı için kükürt kullanılıyorsa bu zararlının zararı pek hissedilmez. Çünkü kükürt bu zararlıyı da kontrol altında tutar. Ancak kükürt kullanılmayan bağlarda yapraklarda kabarcıklar görüldüğü zaman ilaçlama yapılmalıdır.



8.2.5. Bağ Filokserası

Filokseranın köklerde yaşayan formuna kök filokserası, yapraklarında yaşayan formuna yaprak filokserası denir.

Kök filokserası yerli asmaların köklerinde, yaprak filokserası ise Amerikan asmalarının yapraklarında zarar yapar.

Kök filokserası oval veya armut şeklinde, sarımsı yeşil esmer, kırmızı kahverengine kadar değişen renklerdedir. Sırtında koyu renkli lekeler vardır. Ağız uzun bir emici hortum şeklindedir. Vücut uzunluğu 0,5-1,3 mm' dir.

Yaprak filokserası ise 1,5-1,7 mm, sarı renkli sırt kısmı lekesizdir. Emici hortumu daha kısadır.

Ayrıca filokseranın kanatlı ve kanatsız olan formları vardır. Filokseranın değişik formları tarafından 4 farklı tipte yumurta bırakır. Bunların bir kısmı küçük bir kısmı büyüktür. Bir kısmı döllenmiş bir kısmı döllenmemiş yumurtadır.
Yumurtalardan çıkan larvalar gözle görülmeyecek kadar küçüktür. Boyları 0,55 mm kadardır. Yeşilimsi sarı renklidir. Dört gömlek değiştirdikten sonra ergin olurlar.

Yurdumuzun tüm bağ yetiştiriciliği yapan yerlerinde yayılmıştır. Zaman zaman hissedilecek derecede zarar yapar. Kök filokserasının köklerde beslendiği yerlerde emgi sonucu meydana gelen şişkinlikler görülür. Bu şişkinliklerin çürüyüp dağılmaları ve bu şeklin devamlı tekrarı köklerin görev yapamaz hale gelmesine sebep olur.

Yaprak filokserası ise yeni açılan tomurcuklara girerek taze tomurcuk ve yaprakları sokup emer. Emgi noktalarında yaprak dokusu alt yüze doğru çıkıntılar yaparak şişkinlikler meydana gelir.



Filoksera ile bulaşık olan bağlarda zamanla sürgünlerde genel bir durgunluk, omcada zayıflık, yapraklarda küçülmeler, sararmalar görülür. Boğum araları daralır. Çubuklar odunlaşamadıklarından kışın soğuktan etkilenirler. Ayrıca salkımlarda tanelerin seyrekleştiği, normal şekerleme ve renklenmenin olmadığı görülür. Omcalar birkaç yıl içinde ağır bir durgunluk göstererek kururlar. Bu tip omcalar bağın içinde kümeler halindedir:

Kök filokserası, kışı nimf halinde omca köklerinde geçirir. İlkbaharda beslenerek ergin olurlar ve yeni dölleri vermeye başlarlar. Köklerde yumurtalar ve larvalar ana etrafında birlikte bulunurlar. Beslenen ve gelişen larvalar ergin olarak yaz süresince bir kökten diğerine ve toprak yarık ve çatlaklarına çıkarak diğer omcalara geçerler. Bunlara göçmen denir ve yeniden çoğalarak yeni bulaşmalara sebep olurlar. Bir yılda 4 veya daha fazla döl verirler.

Yaprak filokserası, kışı omca gövde ve dallarının kabukları arasında yumurta halinde geçirir. Havaların ısınması ve gözlerin uyanması ile birlikte yumurtalar açılır ve genç larvalar genç yapraklara giderek yaprakların alt yüzeylerinde şişkinlikler meydana getirirler. Yaz boyunca 6-7 döl verir.

Filokseranın omca kökünü emdiği kısımda omcanın gösterdiği reaksiyon ile bir mantar tabakası meydana gelir ve bu tabaka kökün iç kısımlarını çürümekten korur. Yerli asmalarda bu reaksiyon yavaş olduğundan mantar tabakası ya çok ince teşekkül eder veya hiç teşekkül etmez. Amerikan asmalarında bu tabaka çok kalın olmaktadır. Bu bakımdan %60'dan az kum ihtiva eden topraklarda bağ tesisinde toprağın tipine göre filokseraya dayanıklı, toprağın kireç oranına, üzerine aşılanacak asma çeşidine ve bölge koşullarına uyabilen anaçlar kullanılmalıdır. Filoksera ile mücadelede en etkili yöntem budur. Bundan başka şu hususlara da dikkat edilmelidir;

Filoksera'nın bulunduğu bölgelerde temiz bölgelere topraklı veya topraksız asma fidan ve çubukları nakledilmemelidir.

Kök filokserasının kimyasal mücadelesi yoktur. Yaprak filokserası için yapraklarda şişkinlikler görülür görülmez fidanlıklarda bulunan aşısız köklü Amerikan asma fidanları sökülerek yakılmalıdır. Filokseranın kontrolü ancak karantina önlemleri ve dayanıklı asma anaçlarının kullanılmasıyla mümkündür. Bu nedenle filokseraya dayanıklı anaçların üzerine yerli çeşitlerin aşılanmasıyla oluşmuş fidanlarla bağ tesis etmek, filokseradan korunmak için tek yöntemdir.


Ayrıca Bakınız:

Asma Kırmızı Örümceği
Asma Maymuncuk Zararlısı
Asma Kurşuni Küfü
Asma Salkım Güvesi - Asma Ödemis
Bağ Asma Mildiyösü
Bağ Külleme Hastalığı
Asma Bağ Uyuzu Hastalığı
Asma Dürümce Hastalığı
Asma Filoksera Hastalığı
Asma Biti Zararları

Bu konuyu yazdır

  Üzümlerin Muhafazası ve Değerlendirilmesi
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 02:00 PM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

7.1. Sofralık Üzümlerin Muhafazası

Bazı sofralık üzüm çeşitleri soğuk hava depolarında bir süre muhafaza edildikten sonra daha yüksek fiyatlarla pazara sunulmaktadır. Müşküle, Alphonse Lavallée, Hafızali, Erenköy Beyazı, İri Kara, Kozak Siyahı, Emperor, Amasya Siyahı, Almeria, Ribol ve Palieri gibi genellikle orta veya geç mevsimde olgunlaşan, tane kabuk kalınlığı nispeten daha fazla ve tane sap bağlantıları daha güçlü olan çeşitler soğukta muhafazaya uygundur.

Muhafaza edilecek sofralık üzümler de tam yeme olumuna geldiklerinde hasat edilmelidirler. Üzümler –1 ve +1 oC’ ler arasında muhafaza edilebilirler. –1 o C’ nin altındaki sıcaklıklarda üzümler donabileceği için dikkatli olunmalıdır. Tanelerden meydana gelebilecek su kaybını en aza indirmek için ortamın nispi nem oranı %95’e kadar çıkarılabilir.


Sofralık üzümlerin muhafazasını diğer meyve türlerinin muhafazasından ayıran en önemli özellik muhafaza süresince yapılan kükürtdioksit gazı ile fümigasyondur. Fümigasyon yapılmadığı takdirde üzümlerde düşük sıcaklıklarda bile özellikle Kurşuni Küf hastalığından dolayı çürümeler meydana gelebilir.

Kükürtdioksit ile fümigasyon başlıca iki şekilde gerçekleştirilmektedir. Birinci yöntemde içerisinde basınçla sıvı hale getirilmiş kükürtdioksit bulunan çelik bir tüpten oda içerisine gaz verilmektedir. Plastik bir hortum yardımıyla fanların önüne verilen gaz oda içerisinde dolaştırıldıktan sonra havalandırma yapılarak dışarı atılmaktadır. Hastalık gelişiminin önlenmesi için başlangıçta yapılan fümigasyonun 7-10 gün aralıklarla tekrarlanması gerekmektedir. Hasattan sonra yapılan ilk fümigasyonda oda içerisinde %1 konsantrasyonda kükürtdioksit gazı bulunmasını sağlayacak şekilde 20 dakika süre ile yapılan fümigasyon yeterli olmaktadır. Daha sonra yapılan fümigasyonlarda ise doz %0.25’e düşürülmekte, süre ise 30 dakikaya çıkarılmaktadır. Odaya verilecek kükürtdioksit gazının miktarı bir formül yardımıyla hesaplanmakla birlikte % 1’lik dozda fümigasyon için kasalar ve soğutma ekipmanı hariç serbest oda hacminin m3‘üne 28 g kükürtdioksit gazı verilmektedir.

Diğer bir yöntem kapalı ambalaj içerisinde muhafaza boyunca kükürtdioksit gazı yayan üzüm koruyucu kağıtların kullanılmasıdır. Polietilen bir ambalaj içerisinde bulunan üzümlerin üzerine üzüm koruyucu kağıtlar konduktan sonra ambalajlar kapatılarak soğuk hava deposuna konmaktadır. Burada dikkat edilecek nokta, üzüm koruyucu kâğıdın direk üzümlerle temasını önlemek için araya kağıt konması ve üzüm koruyucu kağıdın kahverengi yüzünün üzümlere bakmasıdır.


7.2. Üzümlerin Kurutulması

Üzümü değerlendirme yöntemlerinden birisi de kurutularak saklanmasıdır. Ülkemizde bu amaçla geniş ölçüde ve ticari anlamda çekirdeksiz ve çekirdekli kurutmalık üzüm yetiştiriciliği yapılmaktadır. Kurutulan üzümler çerezlik olarak ve sanayide kullanılmaktadır.
Kurutmalık üzümlerden elde edilecek kuru üzüm verimi ve kalitesi açısından hasat zamanının doğru seçilmesi çok önemlidir. Bunun için hasat, yaş üzüm şırasında şeker oranı en yüksek seviyede olduğu zaman yapılmalıdır.

Hasat olgunluğuna gelen üzümler toplayıcılar tarafından uygun kesici aletlerle tanelenmeden kesilip alınır ve toplama kaplarına konur.

Kurutma işlemi doğal olarak ve bandırma yapılarak iki şekilde olmaktadır. Doğal kurutma yöntemi genellikle siyah renkli çekirdekli üzüm çeşitlerinde kullanılmaktadır. Bu yöntemde hasadı yapılan üzümler bağda bol güneş gören yerlere toprak üzerine serilmekte veya salkımlar ipe dizilerek bağdaki çardaklarda veya sundurma altlarında gölgede kurutulmaktadır.

Gerek çekirdekli ve gerekse çekirdeksiz beyaz çeşitler bandırma yöntemi kullanılarak kurutulmaktadır. Bandırmada amaç üzüm tanesi üzerindeki mumsu pus tabakasının uzaklaştırılıp ve bir miktar çatlama sağlayarak tanenin su kaybını hızlandırmak suretiyle kurumanın çabuklaştırılması ve iyi bir renk elde edilmesidir.

Bandırma sıvısı olarak potasa denilen potasyum karbonat ile buna zeytinyağı ilave edilmiş şekli bazen de küllü su-zeytinyağı karışımı kullanılmaktadır. Bandırma işlemine tabi tutulan üzümler toprak, kağıt, beton veya tel sergi yerlerinde kurutulmaktadır.


7.3. Pekmez Yapımı

Türkiye’de pekmez üretimi geleneksel olarak binlerce yıllık bir geçmişe sahiptir. Üretim daha fazla aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır. Eskiden beri halk arasında pekmezin insan sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğuna inanılmaktadır.

Bir kg pekmez; bomesi 11, şıra randımanı %70 olan 5-6 kg üzümden üretilmektedir.

7.3.1. Ev Koşullarında Üretim

Pekmezlik üzümler çeşitli şekillerde sıkılır ve şırası elde edilir. Bu şıra üzerinde ekşiliği giderme işlemi uygulanır. Ekşiliği giderme ve durultma genel olarak %50-90 kireç içeren pekmez toprağı kullanılarak yapılmaktadır. Şıraya pekmez toprağının katılmasının nedeni, şırayı durultmak, süzmeyi kolaylaştırmak ve şıra ekşiliğini azaltmaktır.

Kestirme işlemi; presten alınan şıra 50-60 C’ de 10-15 dakika kaynatılıp, pekmez toprağı ilave edilerek yapılmaktadır. Şıraya katılacak toprak miktarı 100 kg üzüm şırasına 1-5 kg arasında değişmektedir.

Kestirilen şıra dinlendirme kaplarında en az 4-5 saat durulması için bekletilir. Bu süre sonunda kabın dibinde tortu oluşur. Şıranın berrak kısmı sifon yapılarak alınır. Berrak şıra hemen kaynatma kazanlarına boşaltılır.



Kaynatma işlemi açık yayvan kaplarda yapıldığı gibi, vakum kazanlarında daha düşük ısıda koyulaştırma işlemi ile açık renkli pekmez üretilebilir.

Kaynatma kazanında şıra kaynamaya başlayınca köpük oluşur. Bu köpükler kepçe ile alınır. Kaynama ilerledikçe şıra üstü gittikçe kızaran köpükler bağlar, şıra içten içe kızarır. Daha sonra şıra göz göz olarak kaynar ve kendine has pekmez kokusunu yayar. Bu gözlemler sonucunda pekmezin kıvama geldiği anlaşılabilir.


Pekmez toprağıyla ekşiliği giderilen, 50-60 C’de 10-15 dakika kestirilip, tortusundan
ayrılan şıranın ateşte kaynatılmasıyla elde edilen ürüne tatlı cıvık pekmez denir.

Diğer bir usulde pekmeze işlenecek şıra güneş altında geniş yayvan kaplarda suyu uçurularak koyulaştırılarak günbalı denen pekmez elde edilmektedir.
Türkiye’de piyasadaki katı pekmezler ise tatlı cıvık pekmeze maya katılarak ve devamlı karıştırmak suretiyle hava emdirilip ağartılması sağlanarak elde edilir.

Katı Pekmez: Cıvık pekmez ateşten indirilerek devamlı karıştırılır. Bu arada pekmez soğurken bir yandan pekmezin katılaşmasını sağlayacak maya hazırlanır. 25 kg pekmez için 5 yumurta akı, 500 g pudra şekeri ve 500 g eski pekmez katılarak pekmez devamlı savrulur. Bu şekilde rengi ağartılan pekmez bir gün bekletilip, ertesi gün tekrar iyice karıştırılır. Elde edilen katı tatlı pekmez ambalajlara alınır.

7.4. Pestil Yapımı

Pekmez pestil üretiminde hammadde olarak kullanılır. Tatlı cıvık pekmezler bunun için en uygun olanlarıdır.

Pekmez üretiminde olduğu gibi elde edilen üzüm şırası durultulur ve ekşiliği giderilir. Şıra bunun için pekmez toprağı ile kestirilir. Bu şıranın yarıdan çoğu kaynatma kazanlarına alınır. Geri kalan ise şıra bulamacı hazırlamak üzere ayrılır. Bulamaç için nişasta veya düşük randımanlı un kullanılır. Bulamaç şırasına katılacak nişasta veya unun miktarı şıranın onda biri kadarıdır. Hazırlanmış olan bulamaç diğer taraftan kaynamış olan cıvık pekmeze karıştırılarak ilave edilir. Yayma kıvamına ulaştığında bu işleme son verilir.

Tahta kerevet veya kaput bezi üzerine ince bir tabaka olarak yayılır. Bu işlemden önce, eğer istenirse ceviz, badem pestile katılabilir. Bir gün süre ile güneşte tutulur. Ertesi gün elle bezden ayrılır ve ipe asılarak diğer yüzeyinin de kuruması için 1-2 saat bekletilir. Bükülgen bir yapıdaki pestil istenilen şekil ve büyüklükte kesilir. Katlamada yapışmayı önlemek için iki tabaka arasına pudra şekeri veya nişasta serpilir. Hazırlanan pestil nemli olmayan bir ambalaj ve depoda muhafaza edilmelidir. .

7.5. Köfter Yapımı

Üzüm şırası pekmez toprağı ile kestirilir. Şıra duru ve berrak hale getirilir. Şıra kaynatma kazanlarında kaynatılır, tatlılaşınca; 8 birim şıraya 1 birim iyi un veya nişasta konur. Bunun için; şıra ateşten indirilir. Un ölçülerek başka bir kaba konur. Üzerine kaynamış şıra yavaş yavaş karıştırılarak katılır. İçerisinde hiç topak kalmayacak şekilde çırpılır. Lokma hamuru gibi bir hal aldıktan sonra ölçüler şıranın hepsi karıştırılarak ateş üzerine konur. Uzun saplı kaşıkla karıştırılarak 1 saat pişirilir. Bu arada bir miktar numune alınır, hamur kokusu var ise kaynatma biraz daha uzatılır. İstenilen koyuluğa gelince ateşten indirilir.

Köfter 4-5 cm yüksek kenarlı tepsilere dökülür. Güneşte 1 gün kaldıktan sonra baklava dilimleri şeklinde bıçakla dilimlenir. Böylece 1 gün daha güneşte bırakılır. Yavaş yavaş tepsiden çıkarılır. Alt tarafı üste gelecek şekilde güneş altında sergilere dizilir. Bu şekilde ne az nede çok kurutulmamalıdır. Kuruma az olursa ileride küflenir, çok kurur ise, sert olur ve ileride şekerlenme yapmaz. Şekerlenme istenen bir özelliktir.

Bir ay kutu içerisinde kalan köfterler terlemeğe, üstünde bir nem oluşmaya başlar. Bu zamanda kutudan çıkarılır ve birbirinden ayrılır. Sık olmayacak şekilde tekrar kutulara konur. Aradan 1-2 ay geçince yüzeyi şekerlenir. Beyaz bir renk alır. Bundan sonra tüketime çıkartılır.

7.6. Salamura Yaprak Üretimi

Türkiye’den son zamanlarda salamura yaprakların yurt dışına ihraç edildiği gözlenmektedir. Bu nedenle salamura yaprak üretimi üzerinde önemle durulması gerekmektedir. Salamura yaprak üretimi asmada gözler uyanıp yaprak oluştuğu anda başlamaktadır.

Kış aylarında asma yapraklarından yararlanabilmek için yaprak salamurası yapılmaktadır. Yaprak asmanın önemli bir organıdır. Salamura için kullanılacak yaprakların büyüklüğü, rengi ve şekli üzüm çeşidine, büyüme şartlarına ve yaprağın sürgün üzerinde yerine göre değişir. Örneğin Tekirdağ’da yetiştirilen Yapıncak, Tokat yöresinde ise Narince üzüm çeşitlerinden çok kaliteli yaprak salamurası üretilmektedir.

Salamura kurmak için sürgün üzerinde bulunan 4, 5 ve hatta 6. yapraklar toplanır. Yapraklar çok fazla soldurulup, kurutulmadan salamura kaplarına uygun bir şekilde dizilir. Daha önceden hazırlanmış olan %8-10’luk tuzlu su, salamura kaplarına yaprakların üzerini örtecek şekilde doldurulur. Salamura suyuna %0.2 oranında limon asidi katılmasının yararı vardır. Bundan sonra yaprakların salamura yüzeyine çıkmaması ve hava ile temasını önlemek için bir ağırlık ile bastırılır. Böylece yaklaşık 2 ay sonra güzel açık rengi olan salamura yaprakları elde edilir.

Bu konuyu yazdır

  Bağcılıkta Hasat ve Ambalajlama
Yazar: Mr.Muhendis - 12-15-2009, 01:56 PM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

Üzümler olgunluklarını omca üzerinde tamamlamalarından sonra hasat edilmelidir. Zira hasattan sonra olgunlaşma devam etmez. Hasadın da belli bazı kurallara uygun olarak yapılması gerekmektedir.

6.1. Sofralık Üzümlerde Hasat Zamanının Tespiti

Hasat zamanı tanenin rengi, tane kabuğu kalınlığı, tane sapının rengi ve salkım iskeletine bağlantısı, salkım iskeletinin rengi, tane etinin sertlik, yumuşaklık, gevreklik ve liflilik durumu ile çekirdekten ayrılıp ayrılmama hali ve üzümün şırasında bulunan kuru madde ve asit miktarı ile bunların birbirine oranı (buna olgunluk indisi denir), ile üzümün lezzet durumu göz önünde bulundurularak saptanmaktadır.

Üzümün şırasında % kuru madde refraktometre denilen aletle, asit miktarı da titrasyon yoluyla tartarik asit cinsinden kolayca saptanabilmektedir. Refraktometre ile kuru madde, salkımın orta kısmındaki taneleri sıkarak çıkan meyve suyunu, refraktometre prizmasına damlatmak ve okuma yapmak suretiyle tespit edilir.

Herhangi bir bölgede ya da bir çeşitte, birkaç yıl doğru bir şekilde olgunluk indisi tespiti yapıldıktan sonra, her yıl tayine gerek kalmadan bu oran için gerekli kuru madde miktarına ulaşıldığında üzümün olgunlaştığına karar verilerek hasada başlanabilir. Bunun tayin imkanı yoksa, üzümün görüntüsü, çeşide has bir renk kazanması ve tanenin tadılması suretiyle hasada karar verilebilmektedir.




6.2. Sofralık Üzümlerin Hasat ve Ambalajlanması

Genellikle taze olarak tüketilen sofralık üzümlerin hasadı güney illerimizde Haziran ayında erkenci tabir edilen üzüm çeşitleriyle başlar. Ekim ayı sonuna kadar orta mevsim daha sonra ise son turfanda üzüm çeşitleri ile devam eder.

Sofralık üzümler kurutmalık ya da şaraplık üzümler gibi bir defada değil, birkaç defada (ortalama bir hafta aralıklarla) hasat edilirler. Sofralık üzümlerin pazarda yüksek fiyatla satılabilmeleri için görünüşlerinin alıcıyı çekmesi ve yemeklik özelliklerinin iyi olması gerekmektedir. Bunu sağlamak için de hasat sırasında uyulması gereken kurallar bulunmaktadır.

Hasadına karar verilen üzümler çekme, serpet, çakı ve sivri uçlu makaslar kullanarak kesilirler. Toplayıcı, tanenin pusunu silmemek için salkımı avuç içine almamalı sapından tutarak kesmelidir. Sivri uçlu makas yardımıyla çürük ve yeşil tane gibi istenmeyen kısımlar temizlendikten sonra toplama kabına sap kısmı yukarıya gelecek şekilde konmalıdır. Hasat; üründe su kaybını ve dolayısıyla ağırlık kaybını önlemek için günün serin saatlerinde yapılmalı, kasalar mümkün olduğunca gölgede tutulmalıdır.



Hasadı yapılan üzümlerin bozulmadan pazara nakledilmesi gerekmektedir. Bu iş için özel kaplar kullanılmaktadır. Bu kaplara ambalaj kabı, yapılan işleme de ambalajlama denir. Üzüm ambalajlamada tahta, oluklu mukavva vb. malzemeden yapılmış ambalaj kapları kullanılmaktadır. Tahta kasaların kasa tabanı ve kenarları kağıtla kaplanmalıdır. Kasa doldurulduktan sonra üzeri kağıt ya da naylon örtü ile kaplanır. Kasanın köşe tahtalarından ip geçirilerek sabitlenir.

Ambalaj işi çok önemlidir. Zira iyi ambalaj yapılmış üzüm yarı yarıya satılmış demektir. Bunun için ambalaj kapları gösterişli, hafif olmalı ve ucuza mal edilmelidir. Ayrıca ambalaj edilen üzüm, kabın her yerinde aynı kalitede olmalıdır.

6.3. Şaraplık-Şıralık Üzümlerin Hasadı

Ülkemizde şaraplık üzümlerin alımı Tekel ve özel şarap işletmeleri tarafından yapılmaktadır. Şaraplık üzümler 10.5-12.5 bome dereceleri arasında, kanyaklık üzümler 9 bome derecesinde hasat edilir. Şarap işletmeleri çeşitler ve yöreler itibariyle kampanya dönemleri tespit ederek bağcılara standart ölçülerde plastik kasalar dağıtmaktadır.

Şaraplık üzümlerin hasadında uygun olgunluğun yanında şıra randımanı önemli olmaktadır. Bu nedenle hasat esnasında üzümler taneleri dökülmeden ve ezilmeden toplanmalıdır. Hasat edilen üzümlerin uzak mesafelerden dökme olarak taşınması şarap kalitesini olumsuz etkilemektedir.

Hasat edilen üzümler plastik kasalara konularak alım yerlerine götürülmekte, buralarda preslenerek şaraba işlenmektedir.

Bu konuyu yazdır

  Votka - Votka Üretimi
Yazar: Mr.Muhendis - 12-14-2009, 08:13 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi - Yorum Yok

Votka,iki kez rektefiye edilmiş aktif kömürden süzülmüş ve içilebilecek düzeye dek sulandırılımış saf alkoldür.Bunun için özel tat ve kokusu yoktur ve renksizdir. İsminin Slavca su anlamına gelen "voda" (woda, водаWink'dan geldiği sanılmaktadır.

Votkanın ham maddesi çavdar,buğday ve benzeri tahıl ile patatestir.Bunlar pişirilir ve malt ile mayşelenerek şekerlendirilir.süzüldükten sonra %40-57 alkol derecesine düşürülür.

İçindeki alkol oranı %35 ile %70 arasında değişse de standart Rus votkasının oranı ünlü Rus kimyacı Dmitri Mendeleev tarafından %40 olarak belirlenmiştir.Ama 1990 yılında üretimi durdurulan Sovyet votkasının alkol oranı %92 idi.İşlem sırasında tam 5 kez damıtılır bu nedenle içimi çok zordur.Sovyet votkası şimdiye dek üretilen en sert votkadır.Günümüzde Sovyet votkası üretilmemektedir.Bugün Smirnoff(3 kez damıtılır), Finlandia(2 kez damıtılır), Stolıchnaya(3 kez damıtılır) üretilmekte olan en sert votkalardır.

Doğu Avrupa ve Slav ülkelerinde sek olarak içiliyor olsa da dünyanın geri kalanında Bloody Mary veya Vodka Martini gibi kokteyllere katılmasıyla popülerleşmiştir. Votka içimi serttir ama kokteylle tatlandırabilir en güzel tat ise vişne,kola,ananas,limon gibi tatlarla kokteyl yapılabilir.

Ayrıca votkanın karabiber ile karıştırılarak az miktarda shot şeklinde içilmesi ile ruslar gribe iyi geldiğini, sinüsleri açtığını düşünmektedir.


---------


Votka Nedir?
Saf ispirtonun fiziki usullerle sağlığa zararlı olmayan bitkisel maddelerle masere edilmesinden elde edilen bir içkidir. Saf alkole doğrudan doğruya bazı tabii esanslar katmak suretiyle de elde edilebilir. Votka berrak, kendine has koku ve tatta bir içkidir. Alkol derecesi %39-41 arasında değişebilir.

Votkanın Yapılışı:
Saf alkol değişik bitkisel droglarla (güzel tatta ve kokudaki bitki, çiçek, kabuk, tohumlar…Wink masere edilir. (Karıştırılıp dinlendirilir ve bitkisel madde koku ve tadının alkole geçmesi sağlanır.) Aktif kömürden geçirilerek süzülür ve şişelenir. Patates alkolünden yapılan votka, tahıl alkolünden yapılanlara göre daha kalitesizdir.

Bu konuyu yazdır