Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.781
» Son Üye Richarditart
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 2905 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 2900 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.195
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.813
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 463
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.003
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.450
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.359
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.900
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.296
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.555
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.499

 
  Kanatlı Etlerden Salam Üretimi
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 02:01 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi - Yorum Yok

Özet
Bu çalısmada, kanatlı derisi, taslık ve jelatin kullanılarak üç ayrı kanatlı eti salamı üretildi. Elde edilen son ürünler duyusal (gevreklik, tekstür, sululuk, lezzet ve genel kabul),
fizikokimyasal (pH, pisme kaybı, rutubet, yag, gerilme gücü) ve mikrobiyolojik (toplam
mikroorganizma, koliform) özelliklerini belirlemek için analiz edildi. Salam hamuruna % 5-10
deri ilavesi lezzeti iyilestirdi, diger duyusal özelliklerde önemli degisikliklere neden olmadı.
Daha yüksek oranlarda deri kullanımı ise yapısal özellikleri olumsuz etkiledi. Jelatin ilavesiyle
(% 1 ve üzerinde) üretilen salamlar jelatin içermeyen salamlarla karsılastırılabilir degildi. Düsük
oranda taslık (% 5) kullanılan salamlar duyusal açıdan kabul edilebilirdi fakat daha yüksek
oranlar lezzet ve renk kusurları ile sonuçlandı. Pisme kaybı jelatin ve taslık ilavesi ile azaldı, deri
ilavesiyle arttı. Salamların pH degerleri 6.06 ile 6.15 arasında bulundu ve gruplar arasında
önemli farklılıklar saptanmadı. Örneklerin hiçbirinde koliformlara rastlanmadı. Toplam
mikroorganizma sayıları 103 kob/g’ın altında bulundu. Sonuçlar, salam hamuruna % 5-10 deri ve
% 5 taslık ilavesinin duyusal, fizikokimyasal ve mikrobiyolojik kaliteyi degistirmedigini, % 1 ve
üzerinde jelatin kullanılmasının kabul edilemez oldugunu gösterdi.
Anahtar kelimeler : kanatlı eti, salam, deri, taslık, jelatin
* Bu çalısma DPT tarafından desteklenmistir
** İst. Üniv. Veteriner Fakültesi, Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı, 34851, Avcılar, İstanbul

Giris
Günümüzde bütün dünyada kanatlı eti tüketimine yönelik büyük bir egilim
görülmektedir. Kırmızı etlerle karsılastırıldıgında kanatlı etlerinin proteinden zengin ve az
yaglı olusu, daha düsük miktarlarda kolesterol içermesi, yag asidi kompozisyonundaki çoklu
doymamıs yag asitleri oranının fazlalıgı, daha az bag doku içermesiyle ilgili olarak sindirim
kolaylıgı ve ucuz olması talebin artmasındaki baslıca etkili faktörlerdir (2, 17).
Kanatlı etlerine olan talep kanatlı etinden elde edilen ürün teknolojisinde de
gelismelere neden olmustur. Kanatlı etinin çok tüketildigi ABD ve Avrupa ülkelerinde kanatlı
etlerinden yapılmıs çok sayıda ürün çesidi saymak mümkündür. İnsanların kanatlı etlerine karsı
fizyolojik doyum sınırı, taze kanatlı etlerinin koku ve lezzetinden dolayı dardır. Etler tuz, baharat
ve diger katkılarla ve degisik konservasyon usulleri ile ürün haline dönüstürüldügünde duyusal
olarak ortaya çıkan olumsuzluk ortadan kalkmakta ve tüketimleri olumlu yönde etkilenmektedir.
Aynı zamanda dayanıklılık süresi uzatılabilmekte ve mikrobiyel kalitesi iyilestirilebilmektedir.
Buna ilave olarak, sert ve lezzetsiz oldugu için tüketiciler tarafından tercih edilmeyen
yumurtadan kesilmis tavuk etleri, etlik piliçlerin kemiklerinden ayrılmıs sırt ve boyun etleri, deri
ve taslık gibi kısımlar da et ürünlerine dönüstürülerek degerlendirilebilmektedir (1, 4, 16, 26, 28,
29, 34).
Bununla birlikte, kanatlı etlerinin kullanıldıgı ürünlerde et kompozisyonundan dolayı
tekstür, emülsiyon, su tutma kapasitesi, pisme kaybı ve renk gibi özellikler bakımından bazı
sorunlarla karsılasılabilmektedir (5, 10, 18, 19, 24, 25, 37, 38). Bu nedenle kanatlı etlerinden
elde edilen sosis ve salam gibi ürünler sıgır ve domuz eti ile üretilenlerle karsılastırıldıgında
farklı bir kombinasyona ve islemeye ihtiyaç gösterirler (31).
Bu çalısma, kanatlı etinden yapılacak salamlar için formül gelistirme çalısması yapmak
ve bu formüle kanatlı derisi, taslık ve jelatin ilavesinin elde edilecek ürünün duyusal, fizikokimyasal
ve mikrobiyolojik kalitesi üzerine etkisini arastırmak için gerçeklestirilmistir.
Gereç ve Yöntem
Gereç
Salam üretimi için kullanılan kanatlı etleri özel sektörden ve fakültemiz arastırma
uygulama mezbahasında kesilen kasaplık piliç (broiler) ve hindilerden elde edilmistir. Kanatlı
karkasları elle kemiksiz hale getirildikten sonra but ve gögüs etleri karısık olarak kusbası
büyüklügünde dogranmıstır. Elde edilen deriler ve taslıklar iyice temizlendikten sonra sıcak
suda 10 dakika bekletilmis ve kullanılıncaya kadar dondurularak muhafaza edilmistir.
Yöntem
Deneysel Salam Üretimi : Öncelikle, literatür verileri dikkate alınarak yapılan ön
deneme çalısmaları sonucunda kanatlı etinden salam üretiminde kullanılacak ham madde
oranları (et % 90, sıgır et yagı %10) ve diger maddelerin hammaddeye oranları (buz % 20, toz
seker % 0.25, polifosfat % 0.4, NaCl % 2.25, nisasta % 3.0, sodyum kazeinat % 1.5, yagsız süt
tozu % 1.0, baharatlar % 2.0, sodyum nitrit % 0.125, sodyum askorbat % 0.125) belirlenmistir.
Elde edilen bu formüle degisen oranlarda deri, jelatin ve taslık ilave edilerek 3 ayrı deneme
gerçeklestirilmis ve her bir deneme 3 kere tekrarlanmıstır.
3
Deneme 1 : Asagıdaki oranlarda deri kullanarak dört grup halinde hindi eti salamı üretilmistir.
Grup Et Yag Deri
(hindi) (sıgır et yagı) (hindi)
1A % 90 % 10 -
1B % 85 % 10 % 5
1C % 80 % 10 % 10
1D % 70 % 10 % 20
Deneme 2 : Tavuk eti (% 90) ve sıgır et yagından (% 10) olusan hammaddeye % 0.0 (2A), %
1.0 (2B), % 2.0 (2C) ve % 4.0 (2D) oranlarda jelatin ilave edilerek dört grup salam üretilmistir.
Deneme 3 : Asagıdaki oranlarda taslık kullanarak dört grup halinde tavuk eti salamı üretilmistir.
Grup Et Yag Taslık
(tavuk) (sıgır kapak yagı)
3A % 90 % 10 -
3B % 85 % 10 % 5
3C % 80 % 10 % 10
3D % 70 % 10 % 20
Kanatlı etleri (but ve gögüs eti) kıyma makinasında karısık çekildikten sonra belli bir
sırayla ilave edilen diger igredientlerle birlikte kuterde (Mado D 7242) kıyılmıstır. Elde edilen
salam hamuru sucuk dolum makinası (Mainca, Model EM 12) ile 60 kalibrelik fibröz kılıflara
hava kalmayacak sekilde sıkıca doldurulduktan sonra sıcaklıgı, rutubeti, süresi ve hava
sirkülasyonu otomatik olarak ayarlanabilen pisirme fırınına (Arı Torna, özel imalat)
yerlestirilmistir. Salamlar sırasıyla kurutma (50°C’de 30 dakika), dumanlama (65°C’de 30
dakika) ve haslama (80°C’de 60 dakika) islemlerine tabi tutulmustur. Fırından çıkarılan
salamlar soguk su ile duslanarak sogutulmustur.

Laboratuvar Analizleri
a. Fiziksel ve kimyasal analizler : Homojenize edilmis salam örneklerinin nem ve yag
oranları AOAC (3), pH degerleri TSE (35) tarafından önerilen metotlara göre saptanmıstır.
Pisme kaybı ise salam örneklerinin pisme öncesi ve pisme sonrası agırlıkları arasındaki fark
üzerinden % olarak belirlenmistir. Pisirilip sogutulmus salam örneklerinin gerilme gücü (shear
force), Allo-Kramer selleri kullanılarak tekstür ölçüm cihazında (Instron, Model 1140)
ölçülmüstür.
b. Mikrobiyolojik analizler : Her bir deneme grubuna ait salam örneklerinden steril
peptonlu su ile hazırlanan homojenizettan ve seyreltilerden aerob mezofil toplam bakteri
(AMTB) sayımı için Plate Count Agar (Oxoid) plaklarına, koliform grubu
mikroorganizmaların sayımı için Violet Red Bile Agar (Oxoid) plaklarına ekim yapılmıstır
(11). Elde edilen koloni sayıları logoritmik degerlere çevrilmistir (log10 kob/g).
c. Duyusal Analizler : Deneysel olarak üretilen salam örnekleri hem vizuel (renk, kesit
yüzünün görünümü, dilimlenebilme özelligi) hem de egitilmis panelistler tarafından gevreklik
(1= çok gevrek, 5= ideal, 9= çok sert), sululuk (1= çok sulu, 5= ideal, 9= çok kuru), tekstür (1=
çok yumusak, 5= ideal, 9= çok elastik), lezzet (1= kabul edilemez, 9= mükemmel) ve genel
kabul (1= kabul edilemez, 9= mükemmel) açısından puanlandırılarak degerlendirilmistir.
4
d. İstatistiksel Analizler : Deneysel olarak üretilen kanatlı eti salamlarının duyusal,
fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik analiz sonuçları istatistiksel olarak degerlendirilmistir
(P<0.05). İstatiksel analizler (Anova, çoklu karsılastırma testi) SPSS (30) programlarından
yararlanılarak gerçeklestirilmistir.
Bulgular
Farklı Oranlarda Deri Kullanarak Hindi Eti Salamı Üretimi : Deneysel olarak,
belli oranlarda deri ilave edilerek üretilen dört grup salam örneginin duyusal, fiziko-kimyasal ve
mikrobiyolojik analiz sonuçları Tablo 1 ve 2’de gösterilmistir.
Gevreklik puanları kontrol ve % 5 deri ilave edilmis grupta ideal olan 5 puana yakın
bulunmustur. Deri oranının artırılması salam örneklerini olumsuz yönde gevreklestirmistir. Deri
ilavesinin % 10 oldugu grupta gevreklik puanı 4.21, % 20 oldugu grupta ise 3.52 olarak
belirlenmistir. Aynı sekilde % 10 ve % 20 deri ilave edilen salamlar normalden daha sulu ve
daha yumusak olarak degerlendirilmistir. En iyi sululuk puanı 4.87 ile % 5 deri ilave edilen
grupta elde edilmistir. Tekstür puanı normal salamlarda 5.09 iken, deri ilave edilenler ideal olan
5 puandan uzak (yumusama yönünde) degerlendirilmistir. En düsük tekstür puanı % 3.48 ile deri
ilavesinin % 20 oldugu grupta elde edilmistir. Salam hamuruna % 5 ve % 10 deri ilavesi lezzet
puanlarını (8.25 ve 8.39) artırmıstır. Buna karsılık % 20 deri ilavesi kontrol grubundan (7.77)
daha iyi olmakla birlikte, diger gruplarla karsılastırıldıgında lezzet puanını (8.05) az da olsa
düsürmüstür. Genel kabul puanları ise birbirine yakın olmakla birlikte en düsük % 20 deri ilave
edilen grupta (7.14), en yüksek % 5 deri ilave edilen grupta (7.95) tespit edilmistir. Vizüel olarak
yapılan kontrollerde gruplar arasında renk ve dilimlenme özelligi bakımından belirgin farklılıklar
bulunmamıstır. Ancak, kesit yüzü, deri oranındaki artısla birlikte daha pütürlü hale gelmistir.
Tablo 1 : Farklı oranlarda deri kullanılan salamların duyusal puanları *
Grup/Deri Oranı
Özellik 1A / % 0 1B / % 5 1C / % 10 1D / % 20
Gevreklik 5.09 ± 0.15 a 4.93 ± 0.14 a 4.21 ± 0.17 b 3.51 ± 0.22 c
Sululuk 5.34 ± 0.21 a 4.88 ± 0.12 ab 4.37 ± 0.25 bc 4.07 ± 0.25 c
Tekstür 5.09 ± 0.18 a 4.58 ± 0.12 b 3.80 ± 0.13 c 3.49 ± 0.16 c
Lezzet 7.77 ± 0.19 b 8.25 ± 0.15 ab 8.39 ± 0.10 a 8.04 ± 0.19 ab
Genel kabul 7.71 ± 0.19 ab 7.95 ± 0.19 a 7.58 ± 0.12 ab 7.14 ± 0.17 b
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
Farklı oranlarda deri ilave edilen örneklerin pH degerlerinde dikkate deger farklılıklar
gözlenmemistir. Normal salamlarda % 9.9 olarak belirlenen yag oranı, % 5 deri ilave
edilenlerde % 1.3, % 10 deri ilave edilenlerde % 2.0 ve % 20 deri ilave edilenlerde % 3.9
oranında artmıstır. Nem oranları % 64.4-69.4 arasında saptanmıs olup, deri ilavesiyle
azalmıstır. Pisme kaybı oranları ise % 2.68-3.30 arasında bulunmus olup deri ilavesiyle
birlikte bir artmıstır. Ancak aradaki farklar istatistiksel açıdan önemli bulunmamıstır. Duyusal
olarak belirlenen yapısal farklılıklar aletsel tekstür ölçümünde de gözlenmis ve deri oranı arttıkça
gerilme gücünde azalmalar görülmüstür. Deri ilavesi, son ürünün aerob mezofil toplam bakteri
sayısını yükseltmis ancak aradaki farklar istatiksel açıdan önemli bulunmamıstır. Hem kontrol
hem de deneme gruplarının hiçbirinde sayılabilir düzeyde koliformlara rastlanmamıstır.
5
Tablo 2: Farklı oranlarda deri kullanılan salamların fizikokimyasal ve mikrobiyolojik
özellikleri*
Grup/Deri Oranı
Özellik 1A / % 0 1B / % 5 1C / % 10 1D / % 20
Yag,% 9.90 ± 0.72 b 11.20 ± 0.81 b 11.87 ± 0.57 ab 13.77 ± 0.41 a
Rutubet,% 69.43 ± 1.28 a 67.17 ± 1.11 ab 66.43 ± 1.22 ab 64.37 ± 1.19 b
PH 6.15 ± 0.04 a 6.13 ± 0.05 a 6.13 ± 0.06 a 6.12 ± 0.04 a
Pisme kaybı, % 2.68 ± 0.13 a 3.04 ± 0.27 a 3.08 ± 0.20 a 3.30 ± 0.14 a
Gerilme gücü (nevton) 569.7 ± 30.7 a 536.3 ± 23.6 a 476.6 ± 38.2 ab 406.0 ± 44.6 b
AMTB (log 10 kob/g) 2.12 ± 0.25 a 2.57 ± 0.20 a 2.69 ± 0.19 a 2.75 ± 0.17 a
Koliform (log 10 kob/g) <10 <10 <10 <10
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
Jelatin ilave edilerek kanatlı eti salamı üretimi: Farklı oranlarda jelatin ilave edilerek
4 grup halinde üretilen kanatlı eti salamlarının duyusal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik
muayene bulguları Tablo 3 ve 4’de gösterilmistir.
Salam hamuruna jelatin ilavesi gevreklik puanlarını olumsuz etkilemis ve panelistler
tarafından kontrole göre (4.74) daha sert (5.68-7.26) olarak algılanmıstır. Sululuk açısından
benzer farklar gözlenmistir. Kontrol salam grubu ideal olan 5’e yakın bir puanla (4.74)
degerlendirilirken jelatin ilave edilenler daha kuru (5.59-6.99) olarak nitelendirilmistir.
Tekstür puanları da kontrol ve jelatin grupları arasında farklılık göstermistir. Jelatin ilave
edilenlerde tekstür puanları 5.71-7.24 arasında bulunmus ve ilave jelatin oranı arttıkça
salamlar daha elastik olarak degerlendirilmistir. Jelatin ilavesi en çok lezzet üzerine etkili
olmus ve kullanıldıgı orana baglı olarak lezzet puanını oldukça düsürmüstür. Jelatin oranının
en düsük oldugu (% 1) gruptaki salamlar bile ancak 5.50 puan alabilmistir. Yukarıda
bildirilen duyusal kriterlerdeki olumsuzluk, genel kabul puanlarını da etkilemistir. En yüksek
genel kabul puanı 8.01 ile kontrol grubu salamlarda elde edilmistir. Jelatin ilave edilenlerde
ise bu puan 4.79 ve asagısında saptanmıstır. Deneysel salamların vizüel olarak yapılan
kontrollerinde ise salam hamuruna jelatin ilavesinin son üründe düzgün bir kesit yüzü verdigi,
gözenek sayı ve çapını azalttıgı, çok ince dilimlenebilme özelligi kazandırdıgı; bununla
birlikte mat bir görünüme neden oldugu belirlenmistir.
Tablo 3 : Farklı oranlarda jelatin kullanılan salamların duyusal puanları *
Grup / Jelatin Oranı
Özellik 2A / % 0.0 2B / % 1.0 2C / % 2.0 2D / % 4.0
Gevreklik 4.74 ± 0.14 c 5.68 ± 0.13 b 6.07 ± 0.20 b 7.26 ± 0.22 a
Sululuk 4.74 ± 0.16 c 5.59 ± 0.19 b 6.03 ± 0.16 b 6.99 ± 0.21 a
Tekstür 4.62 ± 0.16 d 5.71 ± 0.18 c 6.39 ± 0.18 b 7.24 ± 0.14 a
Lezzet 7.99 ± 0.12 a 5.50 ± 0.27 b 4.21 ± 0.14 c 3.60 ± 0.10 d
Genel kabul 8.01 ± 0.25 a 4.79 ± 0.23 b 3.85 ± 0.22 c 2.60 ± 0.12 d
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
6
Farklı oranlarda jelatin ilave edilerek üretilen deneysel salam örneklerinin yag
oranları (% 9.53-9.83) ve pH degerleri (6.06-6.11) arasında belirgin farklılıklar tespit
edilmemistir. Rutubet oranları ise jelatin oranı arttıkça istatiksel açıdan önemsiz kısmi azalma
göstermistir. Kontrol grubunda % 3.04 olan pisme kaybı oranları jelatin ilavesiyle azalmıs ve
% 4 jelatin ilave edilen grupta % 2.10’a kadar düsmüstür. Aletsel tekstür ölçümlerinde
gerilme gücü jelatin ilavesine paralel olarak istatiksel açıdan önemli derecede artmıstır. Aerob
mezofil toplam bakteri sayısı bakımından gruplar arasında bir farklılık bulunmamıstır. Hiçbir
örnekte sayılabilir düzeyde koliform grubu bakteri saptanmamıstır.
Tablo 4: Farklı oranlarda jelatin kullanılan salamların fiziko-kimyasal özellikleri *
Grup / Jelatin Oranı
Özellik 2A / % 0.0 2B / % 1.0 2C / % 2.0 2D / % 4.0
Yag,% 9.80 ± 0.64 a 9.70 ± 0.55 a 9.83 ± 0.46 a 9.53 ± 0.61 a
Rutubet,% 66.40 ± 0.98 a 64.77 ± 1.00 a 63.83 ± 1.25 a 63.23 ± 1.02 a
PH 6.06 ± 0.03 a 6.08 ± 0.03 a 6.11 ± 0.04 a 6.08 ± 0.05 a
Pisme kaybı, % 3.04 ± 0.16 a 2.76 ± 0.21 a 2.60 ± 0.15 ab 2.10 ± 0.23 b
Gerilme gücü (nevton) 486.0 ± 31.4 c 612.7 ± 32.3 bc 712.7 ± 53.1 b 942.0 ± 46.0 a
AMTB (log 10 kob/g) 2.68 ± 0.10 a 2.65 ± 0.03 a 2.54 ± 0.10 a 2.52 ± 0.19 a
Koliform (log 10 kob/g) <10 <10 <10 <10
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
Taslık ilave edilerek kanatlı eti salamı üretimi : Hammaddeye farklı oranlarda taslık
ilave edilerek üretilen kanatlı eti salamlarının duyusal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik
muayene bulguları Tablo 5 ve 6’da gösterilmistir.
En iyi gevreklik puanı % 5 taslık ilave edilen grupta elde edilmistir. Taslık ilavesinin %
10 ve % 20 oldugu gruptaki salamlar ise daha sert olarak algılanmıstır. Salam hamuruna taslık
ilavesi sululuk puanları üzerine de etkili olmustur. Taslık oranı arttıkça salamlar kuru olarak
degerlendirilmistir. Kontrol grubundaki sululuk puanı 5.15 iken digerlerinde 5.45 ve üzerinde
saptanmıstır. Tekstür özelligi % 5-10 taslık ilavesiyle iyilesmistir. Deneysel salamların lezzet
puanları taslık ilavesine paralel olarak azalmıstır. En yüksek puan 8.04 ile kontrol grubu
salamlarda elde edilmistir. Taslık ilave edilenler arasında en yüksek puan 7.13 ile ilavenin % 5
oldugu salam grubunda saptanmıstır. Taslık ilave edilen salamlardaki genel kabul puanları da
kontrol grubundan önemli derecede düsük bulunmustur. Kontrol grubuna (7.81) en yakın genel
kabul puanı 6.58 ile % taslık ilave edilen salamlarda saptanmıstır.

Salam örneklerinin vizüel kontrollerinde taslık içerenlerin ilave edilen orana paralel
olarak rengi arzu edilmeyen bir sekilde kırmızılastırdıgı saptanmıstır. Ayrıca, taslık ilave edilen
salamlarda kesit yüzü pütürlü bir karakter göstermistir. Dilimlenme özelligi bakımından gruplar
arasında belirgin farklılıklar görülmemistir.
7
Tablo 5: Farklı oranlarda taslık kullanılan salamların duyusal özellikleri *
Grup / Taslık Oranı
Özellik 3A / % 0.0 3B / % 5.0 3C / % 10 3D / % 20
Gevreklik 4.63 ± 0.10 c 5.00 ± 0.16 bc 5.25 ± 0.12 ab 5.64 ± 0.12 a
Sululuk 5.15 ± 0.15 b 5.45 ± 0.12 ab 5.57 ± 0.15 ab 5.82 ± 0.18 a
Lezzet 8.04 ± 0.18 a 7.13 ± 0.17 b 6.17 ± 0.20 c 5.57 ± 0.26 c
Tekstür 4.62 ± 0.14 b 4.81 ± 0.11 ab 4.92 ± 0.13 ab 5.29 ± 0.19 a
Genel kabul 7.81 ± 0.12 a 6.58 ± 0.14 b 6.23 ± 0.21 bc 5.74 ± 0.18 c
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
Salam hamuruna taslık ilavesi pH degerlerini önemli derecede etkilememistir. Yag
oranları % 8.93-10.1 arasında saptanmıs olup taslık ilavesiyle yag oranlarında istatiksel açıdan
önem tasımayan kısmi düsüsler kaydedilmistir. Rutubet oranları ise % 65.3 - 63.0 arasında
saptanmıstır. Kendileri arasında belirgin bir farklılık olmamakla birlikte taslık ilave edilenlerin
pisme kaybı oranı (% 2.17-2.40) kontrol grubundan (% 2.71) önemsiz düzeyde daha düsük
tespit edilmistir. Aletsel olarak saptanan tekstür ölçümlerinde taslık ilavesinin salamlardaki
gerilme gücünü artırdıgı görülmüs; ancak aralarındaki farklar önemli bulunmamıstır.
Mikrobiyolojik analizlerde örneklerin hiçbirinde sayılabilir düzeyde koliform grubu
mikroorganizma üremesi kaydedilmemistir. Aerob mezofil toplam bakteri sayıları ise oldukça
birbirine yakın bulunmustur.
Tablo 6: Farklı oranlarda taslık kullanılan salamların fiziko-kimyasal özellikleri *
Grup / Taslık Oranı
Özellik 3A / % 0.0 3B / % 5.0 3C / % 10 3D / % 20
Yag,% 10.10 ± 0.40 a 9.80 ± 0.64 a 9.43 ± 0.74 a 8.93 ± 0.70 a
Rutubet,% 65.33 ± 1.16 a 64.40 ± 1.06 a 63.67 ± 0.98 a 62.93 ± 1.16 a
PH 6.11 ± 0.04 a 6.11 ± 0.02 a 6.10 ± 0.02 a 6.09 ± 0.05 a
Pisme kaybı, % 2.71 ± 0.16 a 2.17 ± 0.56 a 2.40 ± 0.18 a 2.28 ± 0.18 a
Gerilme gücü (nevton) 377.0 ± 35.0 a 410.1 ± 31.4 a 435.4 ± 22.2 a 447.0 ± 36.2 a
AMTB (log 10 kob/g) 2.16 ± 0.18 a 2.28 ± 0.23 a 2.25 ± 0.14 a 2.27 ± 0.20 a
Koliform (log10 kob/g) <10 <10 <10 <10
* : Aynı satırda farklı harf tasıyan ortalamalar arasındaki farklar önemlidir ( P<0.05)
Tartısma ve Sonuç
Kanatlı etlerinin degerlendirme sekillerinin gelistirilmesine yönelik olarak bu
çalısmada degisik formülasyonlarda 3 ayrı salam üretim denemesi gerçeklestirilmistir. Her bir
deneme üçer kere tekrarlanmıs, elde edilen ürünlerin duyusal, fiziko-kimyasal (pH, pisme
kaybı, yag oranı, nem oranı, tekstür) ve mikrobiyolojik (aerob mezofil toplam bakteri,
koliformlar) analizleri yapılmıstır (Tablo 1-6).
8
Birinci denemede, salam üretiminde belli oranlarda derinin (% 0, % 5, % 10, % 20)
kullanılabilirligi arastırılmıstır. Salam hamuruna deri ilavesi (% 10’a kadar) lezzet üzerine
olumlu etki göstermis; gevreklik, sululuk ve tekstür puanlarında ise deri oranı arttıkça olumsuz
etki saptanmıstır. Ancak, genel begeni dikkate alındıgında % 20 deri ilave edilen grup hariç
digerleri, kontrol grubundan daha yüksek puan almıstır. Bu durum, tüketicilerin ürünlerde önem
verdikleri en önemli kriterin lezzet oldugunu, diger hususların ikinci planda yer aldıgının bir
göstergesidir. Duyusal olarak belirlenen yapısal farklılıklar aletsel tekstür ölçümünde de
gözlenmis ve deri oranı arttıkça gerilme gücü degerlerinde azalmalar görülmüstür.
Kanatlı eti ürünlerine deri ve tavuk yagı ilavesi baska arastırıcılar tarafından da
incelenmistir. Swatland ve Barbut (32) kanatlı derilerinin islem görmüs kanatlı eti ürünlerinde
maliyeti düsürmek için kullanılabilecegini; ancak asırı miktarlarda kullanımının yüksek yag ve
kollajen içeriginden dolayı ürün kalitesinde gerilemeye neden olacagını ileri sürmüslerdir.
Arastırıcılar, yüksek oranda deri kullanımının jel gücünü azalttıgını bildirmislerdir. Kollajen ve
diger bag doku proteinleri miyofibril ve sarkoplazma proteinlerinin aksine suda ve tuzla suda
yeterince çözünmezler. Bundan dolayı da bulundukları emülsiyonun özelliklerini olumsuz
etkilerler. Swift ve ark. (33) da yüksek oranda kollajen içeren etlerle yapılan emülsiyonların
dayanıklı olmadıgını ileri sürmüslerdir. Sams ve Diez (25) ise tavuk etinden yapılan salamlarda
tavuk yagı ve domuz yagı kullanımının ürünün yapısal özellikleri üzerine etkisini arastırmıslar ve
domuz yagı kullanılanlardaki sertligin arzu edilen düzeyde oldugunu, tavuk yagı kullanıldıgında
ise yapının olumsuz etkilendigini (yumusak) bildirmislerdir. Bizim çalısmamızda da tavuk yagı
yerine yagdan zengin deri kullanılmasıyla tekstürde yumusama yönünde bir degisim
gözlenmistir. Benzer bir çalısmada ise sosis hamuruna % 15 oranına kadar ilave edilen derinin
tekstür üzerine etkisinin önemli olmadıgı bildirilmistir (4).
Deri ilavesinin muhtemel bir sonucu da kullanıldıgı üründeki yag oranını artırmasıdır.
Yaptıgımız çalısmada % 5 deri ilavesi son üründe % 1.1, % 10 deri ilavesi % 3.6 ve % 20 deri
ilavesi % 7.2 oranlarında yag oranında artısa neden olmustur. Yag oranındaki artısa paralel
olarak kalori degerinde de bir artısın olması olagandır. Deri, kolesterol miktarını da etkileyebilir.
Hanikel ve Arneth (13) inceledigi derisiz tavuk gögüs etindeki yag oranını % 0.2, kolesterol
miktarını 43.4 mg/100 g; derili gögüs etindeki yag oranını % 6.2 ve kolesterol miktarını 61.4
mg/100 g olarak belirlemistir. Bu nedenle, kanatlı eti ürünlerinde deri kullanımı kalori ve
kolesterol sorunu olan kisiler için elverisli olmayabilir.
kinci denemede, salam hamuruna belli oranlarda (% 1, % 2, % 4) katılan jelatinin ürün
kalitesine etkisi arastırılmıstır. Jelatin ilavesi dilimlenebilme özelligini iyilestirmesi, düzgün bir
kesit yüzü vermesi ve pisme kaybı oranını azaltmasına ragmen ürünlerin duyusal özelliklerinde
önemli degisikliklere neden olmustur. Jelatin oranı arttıkça örnekler daha sert, daha kuru, daha
elastik ve yavan lezzetli olarak degerlendirilmislerdir. Çalısmamızda jelatin kullanılan
salamlarda duyusal özelliklerin oldukça olumsuz algılanması, jelatin ilavesiyle beklenen
jellesmenin gerçeklesmedigini, dolayısıyla tekstürel özelliklerde iyilesmeden ziyade gerilemenin
meydana geldigini göstermektedir. Bunun muhtemel nedenlerden birisi jelatinin kullanım
oranının yüksek olusu ve salam hamuruna jel olusturacak kadar su (buz) ilavesinin yapılmamıs
olmasıdır. Foegeding ve Ramsey (12) düsük yaglı olarak ürettikleri sosislerini hamuruna
karragenan ilave ettiklerinde su oranını artırmıslar ve elde ettikleri sosislerin duyusal açıdan
kontrol (yaglı) sosislere benzer oldugunu bildirmislerdir. Crehan ve ark. (9) da yag oranını
azalttıkları (% 5-12) sosislerde yag yerine su ve maltodekstrin (% 2) kullandıklarında, tekstürel
özelliklerin kontrol grubuna (% 30 yaglı) yakın oldugunu saptamıslardır. Degisik baglayıcı
maddelerle yapılan çalısmalarda da elde edilen ürünlerin duyusal ve fiziksel özelliklerinde
farklılıklar olusmustur. Lin ve ark. (22) düsük yaglı frankfurterlerde karboksimetilsellüloz
ilavesinin tekstürel parametreleri düsürdügünü bildirmistir. Shand (27), nisasta ve tahıl unu ilave
9
(% 4) edilerek hazırlanan bologna tipi salamların duyusal muayenelerde daha sert ve kuru; soya
ilave edilenlerin (% 1) daha yumusak, karregenan ilave (% 0.25) edilenlerin daha sulu olarak
algılandıgını bildirmistir. Aynı arastırıcı, soya proteini ve bugday unu ile yapılan salamların renk
bakımından kontrole yakın oldugunu, karragenan, nisasta ve arpa unu ile yapılanların ise daha
koyu renkli oldugunu saptamıstır. Bizim çalısmamızda da jelatin ilavesi rengi matlastırmıstır.
Chang ve Carpenter (7), yulaf kepegi ile yapılan düsük yaglı frankfurterlerin kesmeye karsı
daha dirençli oldugunu bildirmistir. Matulis ve ark. (23) su baglama özelligi yüksek
maddelerden biri olan karragenan ilavesinin (% 0.2-0.4) frankfurter tipi sosislerde sertligi
artırdıgını; soya proteini ilavesinin (% 1.5-3.0) sertligi artırmakla birlikte sululuk ve lezzet
yogunlugunun azalttıgını bildirmistir.
Üçüncü denemede, kanatlı etinden üretilen salamların hamuruna belli oranlarda (% 5,
% 10 ve % 20) taslık ilave edilerek ürün kalitesi üzerine etkisi arastırılmıstır. Elde edilen
sonuçlar kontrol grubu (taslık içermeyen) ile karsılastırılmıstır. Buna göre; salam hammaddesine
% 5 taslık ilavesi yapısal özellikleri iyilestirmis ve lezzette çok az bir azalmaya neden olmustur.
Buna karsın daha yüksek oranlarda kullanıldıgında ise lezzet kusurlarına neden olmustur ve rengi
arzu edilmeyen bir sekilde kırmızılastırmıstır. Akça (1) da taslık kullanarak (% 6) hazırladıkları
tavuk eti salamlarını, sadece tavuk etinden ve tavuk etine aynı oranda (% 6) sıgır eti ilave edilen
salamlarla karsılastırmıs; gruplar arasında duyusal (renk, görünüm, lezzet ve tekstür) bakımdan
istatistiksel bir farklılıgın olmadıgını bildirmistir. Arastırıcı, taslık içeren formülasyonun ( % 67.7
tavuk eti, % 12.52 tavuk derisi ve yagı, % 3.65 sıgır but üstü yagı ve % 6 taslık) et sanayiinde
kullanılmasını önermistir.
Çalısmamızda elde edilen salamların nem oranları % 63.23-69.43, yag oranları % 8.93-
13.77 arasında tespit edilmistir. Deri ilavesi, son üründeki yag oranını artırmıs, rutubet oranını
düsürmüstür. Brauer (6)‘e göre et ürünlerindeki yag ve nem oranları arasında açık bir iliski
vardır ve yag içeriginin azaltılması ile nem içeriginin yükselmektedir. Akça (1997)’nın
çalısmasında da tavuk etinden yapılan salamlardaki rutubet oranları % 65.39-67.06, yag oranları
% 11.86-13.06 olarak saptanmıstır. Karaçam (14)’ın deneysel olarak ürettigi farklı oranlarda
NaCl ve fosfat içeren tavuk eti salamlarındaki rutubet oranları (%57-71-61.65) ise
çalısmamızdakinden düsük bulunmustur. Bu düsük nem oranı uygulanan teknolojik islemlerden
kaynaklanabilecegi gibi, söz konusu çalısmada hammadde içindeki yag oranının yüksek (% 20)
ve dolayısıyla son üründeki muhtemel yag oranının çalısmamızdakinden çok daha fazla
olmasından ileri gelmis olabilir. Çalısmamızda, salam hamuruna jelatin ve taslık ilavesi de son
üründeki rutubet oranını düsürmüstür. Ancak, aradaki farklar istatiksel olarak önemli
bulunmamıstır. Shand (27) ise baglayıcı madde olarak karragenan (% 0.25) ve soya proteini (%
1) kullanılan salamların rutubet oranlarının kontrole yakın; nisasta ve tahıl unları (% 4)
kullanılan salamların ise kontrolden daha düsük oldugunu saptamıslardır.
Isıl islem görmüs kanatlı eti ürünlerinde önemli kriterlerinden birisi de su tutma
kapasitesi ve bununla iliskisi olan pisme kaybı oranıdır. Yaptıgımız çalısmada pisme kaybı
oranları % 2.10-3.30 arasında degismistir. Swatland ve Barbut (32) derinin et içindeki oranının
artırılmasının daha yüksek pisme kaybı oranı ve daha düsük su tutma kapasitesi ile
sonuçlandıgını saptamıslardır. Çalısmamızda da salam hamuruna deri ilavesi pisme kaybı oranını
artırıcı etki göstermistir ancak aradaki farklar istatiksel açıdan önemli bulunmamıstır. Claus ve
ark. (8) yag yerine sadece su ilavesinin bologna tipi salamlarda yüksek pisme kaybı ile
sonuçlandıgını bildirmistir. Ancak, ürün hazırlanmasında baglayıcı maddeler kullanılması
durumunda ise su tutma kapasitesindeki artısa baglı olarak kayıp oranları azalmaktadır (12,15).
Zayas (39) da jelatin kullandıkları ürünlerde randımanın önemli oranda iyilestigini
saptamıslardır. Çalısmamızda da jelatin ilave oranı arttıkça pisme kaybı oranlarında önemli
düsüsler kaydedilmistir.
10
Deneysel olarak hindi ve tavuk etinden farklı kompozisyonlarda ürettigimiz salamların
pH degerleri ise 6.06-6.25 arasında saptanmıs olup gruplar arasında önemli farklılıklar
gözlenmemistir. Baska bir çalısmada da belli oranlarda tavuk derisi ve yagı , sıgır et yagı, taslık
ve sıgır eti karıstırılarak üretilen tavuk eti salamlarında pH degerleri 6.10-6.21 arasında
saptanmıstır (1). Hammaddenin % 80 tavuk eti, % 10 tavuk derisi ve yagı ve % 10 sıgır but üstü
yagının olusturdugu diger bir çalısmada ise pH degerleri bulgularımızdakinden biraz daha
yüksek (6.40-6.51) bulunmustur (14).
Deneysel olarak ürettigimiz salamların hiçbirinde sayılabilir düzeyde koliform grubu
mikroorganizmaya rastlanmamıstır. Aerob mezofil toplam bakteri sayıları ise 1.000 kob/g’ın
altında bulunmus olup TSE (36)’nün sıgır etinden yapılan salamlar için bildirmis oldugu kabul
edilebilir maksimum sayıdan (105 kob/g) oldukça düsüktür. Mikrobiyolojik bulgularımız,
salamların pisirilmesinde uyguladıgımız sıcaklık ve sürenin (80°C/60 dakika) yeterli oldugunu
göstermektedir. Kanatlı karkaslarında mikroorganizmaların en yogun oldukları bölge deridir.
Yapılan arastırmalar deri üzerindeki kıvrımların ve tüy folliküllerinin mikroorganizmalar için iyi
bir barınak olusturdugunu, kesim prosesi sırasında nem çekmesi nedeniyle de mikrobiyel gelisim
için iyi bir ortam sagladıgını göstermektedir (19, 20). Mikroorganizmadan bu kadar zengin olan
derinin kullanıldıgı ürünlerde de mikrobiyel kaliteyi olumsuz etkilemesi dogaldır. Ancak
arastırmamızda (birinci deneme) salam hamuruna deri ilavesi son üründeki aerob mezofil toplam
bakteri sayısında sadece önemsenmeyecek bir artıs ile sonuçlanmıstır. Deri ilave edilerek tavuk
etinden üretilen salamlar üzerinde yapılan çalısmalarda ise genel canlı bakteri sayıları 7,3.103/g
ile 4,2.104/g (1) ve 1,1.104/g ile 9,2.104/g (14) arasında bulunmustur. Bildirilen sayılar
çalısmamızdakinden oldukça yüksektir. Bu farklılıgın kullanılan hammaddenin mikrobiyolojik
kalitesi ve uygulanan teknoloji ile baglantısı olabilecegi gibi çalısmamızda derinin kullanılmadan
önce ısıl isleminden geçirilmesiyle ilgisi vardır.
Çalısmamızda elde edilen bulgular, kanatlı etlerinden yapılan salamlara % 5-10 oranında
yapılan deri ilavesinin duyusal açıdan sorunsuz ürünler verebilecegini, daha yüksek oranlarda
kullanımının ise sorunlara yol açabilecegini; jelatinin % 1 ve üzerindeki oranlarda lezzet ve yapı
kusurlarına neden oldugunu ve tekstürel yapıyı iyilestirmek için % 5’e kadar taslık ilave
edilebilecegini, daha yüksek oranlarda kullanılmasının renk ve lezzeti olumsuz etkileyecegini
göstermektedir.
Kaynaklar
1. Akça, E. (1997): Tavuk etinden salam üretimi ve kalitesi üzerine arastırmalar. Doktora
Tezi. Selçuk Üniversitesi Saglık Bilimleri Enstitüsü, Konya
2. Anon. (1992): The rise and rise of chicken. Frozen and Chilled Foods, 46 (3): 13
3. AOAC (1997): Official methods of analysis. 16th ed. Association of Official Analytical
Chemist. Washington, D.C.
4. Baker, R.C., Darfler, J.M., Bourne, M.C. (1968): The effect of level of skin on the
quality of chicken frankfurters. Poultry Sci., 47: 1989-1996
5. Barbut, S., Gassens, R.G., Maurer, A.J. (1985): Morphology and texture of turkey
summer sausage. Poultry Sci. 64: 932-936
6. Brauer, H. (1999): Fat reduced frankfurter-type sausage. A technology for preventing to
firm and rubbery a bite. Fleischwirtschaft, 7(1): 64-65
7. Chang, H.C., Carpenter, J.A. (1997): Optimizing quality of frankfurters containing oat
bran and added water. J. Food Sci., 62(1): 194-197,202.
8. Claus, J.R., Hunt, M.C., Kastner, C.L. (1989): Effects of substituting added water for
fat on textural, sensory, and processing characteristics of bologna. J. Muscle Foods, 1, 1-
21
11
9. Crehan, C.M., Hughes, E., Troy, D.J., Buckley, D.J. (2000): Effects of fat level and
maltodextrin on the functional properties of frankfurters with 5, 12 and 30% fat. Meat
Sci., 55: 463-469.
10. Dobson, B.N., Cornforth, D.P. (1992): Nonfat dry milk inhibits pink discoloration in
turkey rolls. Poultry Sci. 71: 1943-1946
11. FDA (1995): Bacteriological Analytical Manual. Food and Drug Administration (6th ed.)
AOAC Int. Gaithersburg
12. Foegeding, E.A., Ramsey, S.R. (1986): Effects of gums on low-fat meat batters. J. Food
Sci., 51: 33-36, 46
13. Honikel, K.O., Arneth, W. (1996): Cholesteringehalt in Fleisch und Eiren-
Fleischwirtsch., 76: 1244-1253
14. Karaçam, S. (2000): Tuz oranı azaltılmıs tavuk salamlarında sodyum polifosfat
kullanımının kaliteye etkisi. Doktora Tezi. S.Ü.Saglık Bilimleri Enstitüsü, Konya
15. Khalil, A.H. (2000): Quality characteristics of low-fat beef patties formulated with
modifed corn starch and water. Food Chemistry, 68:61-68
16. Kim, J.W., Ahn, B.Y., Lee, Y.B. (1981): Chemical and functional characteristics of
mechanically deboned chicken meat and its utilization in processed meat. II- Utilization of
mechanically deboned chicken meat. Korean J. Food Sci. Technol., 13 (3) : 176-180
17. Kondaiah, N., Panda, B. (1991): Relevance of poultry products technology for poultry
industry development. Poultry Guide, 28 (10) : 21-31
18. Kumar, S., Keshri, R.C., Mendiratta, S.K. (1988): Quality of patties prepared from
chicken and rabbit meat. Fleischwirtsch. Int., ½ : 36-39
19. Larsen, J.E., MacNeil, J.H., Mast, M.G. (1986): Sensory and quality characteristics of
poultry frankfurters containing nitrite or sorbate. Poultry Sci., 65:1542-1546
20. Lillard, H.S. (1989): Incidence and recovery of salmonellae and other bacteria from
commercially processed poultry carcasses at selected pre- and post-evisceration steps. J.
Food Prot., 52 (2) : 89-91
21. Lillard, H.S. (1990): The impact of commercial procedures on the bacterial contamination
and cross-contamination of broiler carcasses. J.Food Prot. 53(3) :202-204.
22. Lin, K.C., Keeton, J.T., Gilchrist, L.C., Cross, H.R. (1988): Comparisons of
carboxymethyl cellulose with differing molecular features in low-fat frankfurters. J. Food
Sci., 53(6): 1592-1595
23. Matulis, R.J., McKeith, F.K., Sutherland, J.W., Brewer, M.S. (1995): Sensory
characteristics of frankfurters as affected by salt, fat, soy protein, and carrageenan. J. Food
Sci., 60: 48-54
24. Maurer, A.J. (1979): Extrusion and texturizing in the manufacture of poultry products.
Food Technol., 33 (4): 48-51
25. Sams, A.R., Diez, F.N. (1991): Characteristics of chicken frankfurters formulated with
varying levels of pork and chicken fats. Poultry Sci., 70: 1624-1629.
26. Scott, D.L., Baker, R.C. (1989): Frankfurters made from broiler and turkey necks
mechanically deboned using two different machines. Poultry Sci. 68: 1653-1657
27. Shand, P.J. (2000): Textural, water holding, and sensory properties of low-fat pork bologna
with normal or waxy starch hull-less barley. J. Food Sci., 65(1): 101-107
28. Smolinska, T., Kopec, W., Trziska, T. (1968): Effect of skin addition on the technological
properties of comminuted chicken meat emulsions. Int. J. Food Sci. Technol., 23 : 441-446
29. Sönmez, B.F. (1990): Frankfurter tipi sosislerin üretiminde reforme yumurta tavugu eti
kullanılması üzerinde bir arastırma. Yüksek Lisans Tezi. A.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü,
Ankara
30. SPSS (1998): SPSS 9.01 for windows. SPSS Inc, Chiago, IL
12
31. Stadelman, L.K., Olson, V.M., Shemwell, G.A., Pasch, S. (1988): Egg and Poultry Meat
Processing. Ellis Horwood Ltd. England
32. Swatland, H.J., Barbut, S. (1991): Fluorimetry via a quartz-glass rod for predicting the
skin content and processing characteristics of poultry meat slurry. Int. J. Food Sci.
Technol., 26 (4): 373-380
33. Swift, C.E., Lockett, C., Frayr, A.J. (1961): Comminuted meat emulsions. The capacity
of meat for emulsifying fats. Food Technol., 15, 468
34. Tömek, S., Gönencayoglu, D. (1989): Use of hen meat and different nitrite levels in a
fermented meat products “sucuk”. 35. Int. Cong. Meat Science and Technology, 20-25
August, Copenhagen, Denmark
35. TSE (1978): Et ve mamullerinde pH tayini. Referans Metot. TS 3136 Türk Standartları
Enstitüsü, Ankara.
36. TSE (1992): Salam. TS 979 Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
37. Whiting, R.C., Jenkins, R.K. (1981): Comparison of rabbit, beef and chicken meat for
functional properties of frankfurter processing. J. Food Sci., 46: 1693-1696



KANATLI ETİNDEN SALAM ÜRETİMİ ÜZERİNE DENEYSEL ÇALISMALAR *
Kamil BOSTAN * Muammer UGUR * Ömer ÇETİN *

Bu konuyu yazdır

  Tavuk Eti Muhafaza Yöntemleri
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:59 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi - Yorum Yok

Özet

AB’ye uyum sürecinde çıkan gıda yasasıyla, üretim ve tüketim aşamaları yeni bir boyut kazanmıştır. Gıdaların üretildikten sonra tüketiciye ulaşmasında muhafaza yöntemlerine gerekli önem verilmemesi veya bilinçsizce yapılması, sağlık sorunları ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Tavuk eti, doymamış yağ asidi yüksekliği nedeniyle kısa sürede oksidasyona uğramaktadır. Bu nedenle muhafaza işlemi kısa sürede yapılmalıdır. Muhafaza konusunda yapılan çalışmalarda klasik soğutmanın yanı sıra yeni uygulamalar kullanılmaya başlanmıştır.

Giriş

Dünyada giderek artan gıda yetersizliğinin karşılanmasında, gıda üretiminin arttırılmasının yanı sıra üretilen gıdaların muhafazasının da etkisi çok büyüktür.
Genel olarak gıdaların iyi muhafaza edilememesinden dolayı besin değerlerinin yaklaşık 1/5’nin kaybolduğu düşünülür ise gıda muhafazasının ne kadar önemli olduğu açık bir şekilde ortaya çıkmış olur (Çopur ve Tamer, 1998).

Soğutma

Soğutma, yiyeceklerin bünyesinde bulunan sıcaklığa bağlı olarak sayıları hızla artan bakterilerin çoğalmalarını yavaşlatıp, ürünün raf ömrünü arttırmak amacıyla sıcaklığının belirli bir dereceye kadar düşürülmesidir. Soğutma işleminin amacı ürün kalitesinin mümkün olduğunca korunmasına yardımcı olmaktır (Devres,1998).
Kesim sonrası sıcaklığı 35-40 °C civarında olan piliçlerin raf ömrünün uzun olması için, soğutma süresinin kısa olması gerekir. Sıcaklık düştükçe bozulmanın azalıp, depolama süresinin uzadığı bir çok çalışmada vurgulanmıştı (Kundakçı,1982).
Piliç karkaslarının soğutulma yöntemleri

Su ile soğutma

Karkasların soğuk su içerisinde kalma süresi karkas kalitesini ve besin değerini olumsuz etkilediğinden bu sürenin az olması istenir. Bu amaçla özel olarak yapılmış içinde helezon götürücü bulunan üst tarafı açık, yarı silindirik kaplarda soğuk (buzlu) su ile doğrudan muamele edilen karkasların soğuma süresi 30 dakikaya kadar indirilebilmektedir (Akkuş,1998).

Hava ile soğutma

Bu sistem tek başına kullanıldığı gibi, su ile soğutmanın akabinde de uygulanabilir. Klasik soğuk oda içinde karkaslar zincir konveyör vasıtası ile belirli bir süre dolaştırılarak + 4 °C kadar soğuması sağlanır (Akkuş, 1998).

Sıvı karbondioksit ile soğutma

Su ile soğutmadan çıkan piliç karkaslarının bünyelerine aldıkları suyu muhafaza etmeleri ve fireyi azaltmak için hızla soğutulmaları gerekmektedir. Ticari olarak 20 bar basınç -20 °C sıcaklık altında özel çelik tanklarda tüketime sunulan sıvı CO2, su ile soğutma da +7 °C ' ye kadar soğutulan karkaslara uygulanarak - 2 °C 'ye kadar soğutulması sağlanır (Akkuş,1998).

Dondurma yöntemleri

•Yavaş dondurma
•İki aşamalı dondurma
•Tek aşamalı (Hızlı) dondurma

Tek aşamalı dondurma

Tek aşamalı dondurmada etler kesimden sonra ön soğutmaya tutulmadan –25 ile -30 °C, %70-90 rutubet ve 4-9 m/s hava akımı ile dondurulurlar. Hızlı yapılan dondurma işleminde hem hücre içi ve hem de hücreler arası su aynı anda donar. Böylece histolojik yapıda herhangi bir değişiklik oluşmaz, buna bağlı olarak da etler çözünme sırasında fazla su kaybetmezler ve besleyici değerlerinde de bir azalma olmaz (Topal ,1997).
Dondurulmuş beyaz etlerin çözdürülmesi
Donmuş etlerin çözdürülmesi genellikle 4 metotla yapılır;
•Oda sıcaklığında,
•Ev tipi buzdolabında,
•16-20 °C de akan musluk suyuna tutarak ve sıcak suya daldırılarak yapılmaktadır.
Çözdürmede hangi metot uygulanırsa uygulansın buzlar çözülür çözülmez etin bekletilmeden pişirilmesi gerekir (Karaman, 1995).
Tavuk etinin konservelenmesi
Konserve yapımında karkas randımanı yüksek besili tavuklar kullanılmalıdır. Tavuk etlerinin tümünün kutulanması halinde; 115 °C de 75 dakikada pişirilmesi ve piliç etlerinin kutulanmadan önce 2 °C de tuzlu suda bir süre bekletilmesi, tuz ve su düzeyinin daha yüksek olmasını ve buna bağlı olarak daha lezzetli konserve elde edilmesini sağlamaktadır (Göğüş, 1986).

İyonize ışın kullanımı

Gıdaların saklanmasında iyonize ışınların kullanımı son yıllarda çok önem kazanmıştır. Gıdanın ışınlanmasıyla elektromanyetik enerji kullanılarak mikroorganizmalar, parazitler ve diğer zararlılar etkisiz hale getirilmektedir (Serdaroğlu, ve Değirmencioğlu 1998).
Kanatlı karkasları için önerilen doz 2.5-5 kGy arasındadır. Bu doz uygulaması kanatlı etinin organoleptik özelliklerini etkilemeden raf ömrünü 6 günden 14 güne uzatabilmektedir. Kanatlı etlerinde sıklıkla görülen Salmonella ve Campylobacter gibi patojen mikroorganizmalar da bu dozlar ile etkisiz hale getirilmektedir (Kolsarıcı ve Kırımca, 1995, Serdaroğlu, ve Değirmencioğlu, 1998).
Işınlamanın etteki besin kayıpları üzerine etkisi diğer tekniklerle karşılaştırıldığında önemsiz olurken, etteki B vitamini kayıplarının artmasına neden olduğu çeşitli araştırmalarda vurgulanmıştır (Ova ve Gür, 1998).

Vitamin e kullanımı

Tavuk etinin muhafazasında üzerinde durulan yeni bir uygulama yöntemi de piliçlerin beslenmesi sırasında E vitamini kullanımıdır.
Yapılan çalışmalarda vitamin E düzeyinin artmasıyla oksidasyona neden olan TBARS (Tyobarbituric asid Reaktive Substance) değerinin düştüğü belirtilmiştir. Normal olarak beslenen piliçlere ait karkaslar 4 °C sıcaklıkta 12 gün sonra bozulmaya başlarken, 160 mg/kg vitamin E katkılı yem ile beslenen piliç etlerinin ise bozulmadığı gözlemlenmiştir (Yücelt, 1998).

Modifiye edilmiş atmosferde paketleme

Modifiye edilmiş atmosferde tavuk etinin paketlenmesi konusunda ilk çalışmaları Oglivy ve Ayres (1951) yapmıştır. Yapılan bir çok çalışmada tavuk etlerine modifıye edilmiş atmosferde paketleme uygulamasında, CO2 miktarının artmasına bağlı olarak ürünün raf ömrünün de artığı görülmüştür. Tavuk etlerinde bozulma yapan aerobik mikroorganizmalar üzerine inhibitör etkisi olan C02 kullanımıyla, ürünün raf ömrü normal atmosfer koşullarında paketlenen ürüne oranla 2-3 kat artmaktadır (Ova ve Gür 1998; Farber, 1991).

Koruyucuların kullanımı

Taze tavuk etinde mikrobiyal yükü azaltmak için bir çok kimyasal katkı maddeleri kullanılmaktadır. Bazı antibiyotiklerde bu amaçla denenmiş ve sonuçta karkaslarda mikroorganizma yükünün azaldığı ancak antibiyotiğin maya ve küfler üzerine etkisi olmadığı görülmüştür.
Koruyucu olarak kullanılan, yüzde 10’luk potasyum sorbat, karkaslarda bakteri gelişmesini durdurmuş yine 1 dakika %5 oranında potasyum sorbata batırılan tavuk etlerinde, Salmonella ve Staphylococcus aureus’un gelişmesinin durdurduğu gözlemlenmiştir (Küçüköner ve ark. 1997).
Yüksek basınç uygulaması Hidrostatik basınç uygulaması, gıdaların 100-600 MPa aralığında yüksek basınca tabi tutulduğu yeni bir gıda işleme ve muhafaza metodudur. Yüksek basınç etkisi ile canlı mikroorganizmalar inaktif hale gelirken vitaminler, tat ve aroma maddeleri zarar görmediği için gıdaların besin ve duyusal kalitesi minimum seviyede etkilenir.
Et gibi katı gıdalarda 300-600 MPa basınç uygulaması (25oC de 10-30 dakika) ile vejetatif mikroorganizma sayısı azaltılabilmektedir (Yetim ve ark. 2003).

Sonuç

Avrupa Birliği’ne girme uğraşı veren ülkemizde, bir çok konuda olduğu gibi, gıdaların üretiminden raflara ve sofradaki tüketimine kadar her aşamayı içine alan yeni yasal düzenlemeler yapılmaktadır. Yeni çıkan 5179 sayılı Gıda Yasasının; gıdaların korunmasında ve muhafaza yöntemlerinde de, birçok olumsuzluk ve keşmekeşliğe son vereceği, gıdalarda kalite ve güven unsurlarını ön plana çıkaracağı umulmaktadır.
Hayvancılık sektörü içinde organize olmuş tavukçuluğun, üretimlerini, gerek dış, gerekse iç piyasadaki tüketiciye sağlıklı ve besleyici ürünler sunacak şekilde tasarlamaları, yasa ve yönetmeliklerle öngörülen muhafaza koşullarına tam olarak riayet etmeleri gerekmektedir. Belirli mevsimlerdeki üretim fazlalığının tavuk ürünlerine işlenerek uygun şartlarda muhafazası, bu alandaki bazı olumsuzlukları da ortadan kaldırabilecektir.

Yrd. Doç. Dr. Mesut KARAMAN
Ziraat Yük. Müh. Ali Kemali ÖZUĞUR / Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü

Bu konuyu yazdır

  Katkısız Yoğurt Nasıl Anlaşılır
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:52 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Sağlıklı beslenme için vazgeçilmez nitelikteki süt ürünlerinden yoğurdun da doğal ve doğal olmayanının olduğu hepimiz tarafından bilinmektedir gıda mühendisleri arkadaşlarım.

Piyasadaki yoğurtların koruyucu maddeler sebebiyle "ekşimediği", bunun da vücuda yararlı bakterilerin "uyutulması" sonucu gerçekleştirildiği gözlemlenmektedir. Ekşimeyen yoğurt böyle yapılıyor, amaaaaa, aması var. Yoğurdun bilinen birçok faydası var, ama örneğin meyveli yoğurtlara katılan kimyasallarla bu özelliklerin çoğu malesef yok ediliyor. Yoğurt bağışıklık sistemimizi güçlendiriyor. Bağırsaklara giren birçok zararlı bakteri çeşidini, panzehir olma özelliği ile bertaraf ediyor.


Piyasada satılan yoğurtlar değişikliğe uğratılarak özellikleri gideriliyor, özellikle son yıllarda değişik koruyucularla yoğurdun ömrü uzatılmaya çalışılıyor. Mesela içindeki yararlı bakteriler uyutularak yoğurdun ekşimesi engellendi. Halbuki yoğurdun ekşimesi lazım. İçindeki bakterilerin çalışması lazım. Yani ekşiyen yoğurt, doğru yoğurttur. Uyutulmuş bakteriler vücuda girdikten sonra da uyumaya devam ettiği için bağırsak düzenleyici ya da panzehir olma özelliğini devam ettiremiyor.

Meyveli yoğurt almak yerine piyasadan, evde kendimiz taze mevsimlik meyvelerden yoğurt ile karıştırarak tüketirsek daha faydalı olacaktır.

Gerçek yoğurt sulanabilir, küflenebilir hatta ekşiyebilir. Ama yoğurt sulanmıyorsa, ekşimiyorsa, maya tutmuyorsa sütü doğru değildir. Tüketici aldığı yoğurdu, başka sütle mayalayarak yoğurt yapabilir. Eğer yoğurt tutuyorsa bu maya olarak kullandığı yoğurt doğru yoğurt ve süttür.

Bu konuyu yazdır

  Sütte Yağ Tayin Metotları
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:51 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

İlke: Yağ hariç sütün diğer elementlerini sülfirik asit yardımıyla parçalayıp açığa çıkan yağı amilalkol vasıtasıyla berrak hale getirerek, miktarının okunması işlemine dayanır.


Ayıraç ve Çözeltiler:

- Teknik: Sülfirikasit d=1.825 + 0.005, Pratik olarak erlenmayerde 1 volüm distile su üzerine soğutucu altında yavaş yavaş cidardan sızdırılarak ve devamlı çalkalayarak 10 volüm sülfirikasit karışımıyla elde edilir.
-Amilalkol d=0.815 (Furfurolsuz)= Furfurol bulunması halinde Furfurol yağa geçer ve neticeyi yanıltır.


İşlem:

a- Butirometreler taşıyıcılara ağızları yukarı gelecek şekilde yerleştirilir.
b- Butirometrenin içine hava kabarcığı oluşturmayacak şekilde 10 ml. H2SO4 (d=1,825)konur.
c- Homojen hale getirilmiş süt örneğinden 11ml. alınarak butirometrenin ağzının alt tarafından,cidardan sülfirik asitle iki tabaka oluşacak ve ilk karamelizasyon oluşmayacak şekilde yavaşça ilave edilir.(İlk karamelizasyon meydana gelirse süt yağı çok koyu renk alır.)
d- 1ml. amilalkol butirometreye yavaşça ilave edilir ve kauçuk tıpa ile butirometrenin ağzı kapatılır.
e- Butirometrenin alt ve üst uçlarından tutularak çalkalamadan yarım dönme hareketleriyle pıhtılaşan kazein kayboluncaya kadar alt-üst edilir. Bu esnada butirometre ısısının aniden yükseldiği (80 ºC) gözlenir.
f- Butirometreler,tıpa kısmı santrifüjün dış kısmına,dereceli (kapalı) kısmı içe bakacak şekilde santrifüje yerleştirilerek 5 dakika santrifüj edilir.
g- Okuma işlemi, göz önünde dik tutularak butirometredeki yağın alt ve üst sınırlarına denk gelen rakamların okunması şeklinde olup 10 saniye içinde yapılmalıdır.


11 ml Süt Numunesi 10 ml H2SO4 1 ml amilalkol

Butirometre

Santrifüj (5 dak.65 ºC)


Sonuçların Değerlendirilmesi:

-Butirometrede okunan yağın alt sınırı A , üst sınırı B olursa yağ miktarı % = B – A ‘dır (g/Kg).
-Bir numune için iki analiz yapılmalı ve iki butirometreden okunan yağ miktarları arasındaki fark 0,1’den fazla olmamalıdır. Çıkan değerler analiz sonuç raporunda belirtilir.

Bu konuyu yazdır

  Süt ve Süt Ürünlerinde Kül Tayini
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:51 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

01.01. Yöntemin Prensibi

Kül, gidalarda mineral ve tuz içeriginin bir göstergesidir. Belli bir miktar numunenin yakilip küllendirilerek kül miktarinin saptanmasi ilkesine dayanir.

01.02. Deneyin Yapilisi
Porselen krozeler kullanilmadan bir gün önce içerisine nitrik asit (HNO3) koyularak bekletilir. Ertesi gün önce musluk suyu ile iyice çalkalanir daha sonra saf sudan geçirilerek kurutulduktan sonra sabit tartima getirilir. Krozenin darasi kaydedilir (M1). Daha sonra numuneden 3-5 g örnek krozeye tartilarak alinir. Krozeler bir gece 110 ºC’da etüvde bekletilir. Böylece örnegin yavas yavas kurumasi saglanir. Aksi taktirde kül firinina direkt koyuldugu zaman siçramalar meydana gelir. Daha sonra 520 ºC’deki kül firinina koyularak 5-6 saat bekletilir.Bu sürenin sonunda eger karbonlasmis kisim varsa süre biraz daha uzatilir. Daha sonra krozeler desikatöre alinarak oda sicakligina gelene kadar bekletilir ve tartim alinir (M2).

01.03. Hesaplamalar

% Kül = [ (M2-M1) / m ] x 100

M2= Yakmadan sonraki kroze+ kül agirligi
M1= Sabit tartima getirilen krozenin agirligi
m = Alinan örnek agirligi

Eger kurumaddede sonuç isteniyorsa yukaridaki deger 100/Km faktörü ile çarpilir.
Km = Numunenin 100 graminin içerdigi kuru madde miktaridir.

01.04. Kullanilan Malzemeler
Nitrik Asit
Porselen kroze
Analitik Terazi
Etüv
Kül Firini
Desikatör

Bu konuyu yazdır

  Yoğurdun Bileşimi ve Besleyici özellikleri
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:50 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

1-YOĞURDUN BİLEŞİMİ

Yoğurt, bileşimi yönünde sütte fazla benzeyen bir üründür. Diğer süt ürünlerinde sütün bileşimine katılan maddelerin miktarında, süte göre büyük bir değişiklik görülür. Halbuki yoğurttaki değişiklik pek fazla değildir. Süt ile yoğurdun bileşim farkı, yoğurdun ve kullanılan hammaddenin çeşidine göre; genellikle kuru madde ve süt şekerinde kendini gösterir. Sütün işlenmesi sırasında pişirilmesi veya konsantre süt ürünleri ile takviyesi sonucunda, yoğurdun kuru maddesi ve onu meydana getiren maddelerde şeker hariç, genellikle %5-10 oranında bir yükselme olur. Fermantasyon sonunda da şekerin bir kısmı parçalandığında yoğurdun sadece şeker oranında bir azalma meydana gelir.
Buna karşılık şekerin parçalanması sonucu meydana gelen süt asidi miktarı yaklaşık 5 kat artmaktadır. Yoğurdun bileşimi ile ilgili veriler çok faklılık gösterir. Çünkü kullanılan hammadde ve işleme tekniğinin değişikliği birkaç değişik bileşimde yoğurtla karşı karşıya bırakılmaktadır.

Çizelge-1: Yoğurdun içindeki maddelerin miktarı
BİLEŞİM MİKTAR

Su %80-86
Kuru Madde %14-20
Yağ %2-8
Protein %4-8
Süt Şekeri %2-5
Minertal Madde %0,8-1,2
Asitlik 0,9

Çizelge-2: Yağ Oranlarına Göre Yoğurdun Bileşimi

BİLEŞİM TAM YAĞLI YOĞURT DÜŞÜK YAĞLI YOĞURT
Protein 3,9 5,0
Yağ 3,4 1,0
Karbonhidrat 4,9 6,5

2-YOĞURT BESİN ÖĞELERİ

İnsan diyetinde önemli bir yeri tutan yoğurdun kimyasal bileşimi üretiminde kullanılan çiğ sütün bileşiminde ve laktik asit fermantasyonu sırasında süt bileşenlerinde meydana gelen gelişmelere bağlıdır. Yoğurt yapımın sırasında sütün bileşimini etkileyen faktörler yağ ve kuru madde standardizasyonları ile ısıl işlemdir.
Kuru madde standardizasyonundan dolayı süt bileşenlerinin miktarı arttığından yoğurdun beslenme açısından önemi bir kat daha artmaktadır. Uygulanan ısıl işlem sonunda bazı vitaminlerin (C, B1, B6, B12 ve folik asit) miktarı azalmaktadır.
Laktik asit fermantasyonu esnasında süt bileşenlerinde görülen kimyasal değişimler şöyle sıralanabilir laktoz içeriği azalmakta, oldukça fazla laktik asit oluşmakta, serbest peptit, amino asit ve yağ asitleri miktarı artmakta, bazı vitaminlerde azalır ve artışlar meydana gelmektedir. Yoğurdun kalori değeri, laktozun laktik aside dönüşmesine bağlı %3-4 oranında azalmaktadır. Ancak laktoz intoleransı olan insanlar tarafından rahatlıkla tüketilebilen bir ürün niteliğini kazanmaktadır.
İnsan sağlığı açısından yoğurdun yararları şunlardır;
1. Besin değeri süte göre daha yüksektir.
2. Önemli bir protein, yağ, vitamin ve mineral madde kaynağıdır.
3. Fermantasyon sırasında laktozun bir kısmı hidrolize olduğu için sütü sindirmekte güçlük çekenler tarafından (laktoz intoleransı) daha rahat tüketilmektedir.
4. Sindirimi daha kolay olduğu gibi sindirim sistemi düzenleyici etkiye de sahiptir.
5. Yoğurt bakterileri antigonestik etkilerinden dolayı intestinel patojen ve saprofit organizmaların gelişimini inhibe etmektedir. Kolestolü düşürücü etkiye sahip olduğu belirtilmektedir (Anonim 2004).
5. Yoğurdun İnsan Sağlığı ve Beslenmesindeki Rolü ve Önemi
Yoğurt, zengin bir karbonhidrat (laktoz), protein, yağ, vitamin, kalsiyum ve fosfor kaynağıdır. Fermantasyon sırasında sütün, protein, yağ ve laktozun oluşan kısmı hidrolizasyon nedeniyle sindirimi kolaydır. Ayrıca laktoz intolerans kişilerin tüketime elverişli, antitümör ve antikolesteromelik özellikleri bulunmaktadır. Laktik asit bakterilerinin ürettiği antibiyotikler ve antimikrobiyal maddeler insanları patojen M. O’ lara karşı korumaktadır. Bu nedenle yoğurt, her yaş grubundaki insanın günlük, beslenmesinde bol ve ucuz bir şekilde yararlanabileceği fermente bir süt ürünüdür.
Yoğurt bakterilerinin faaliyeti sonucu B grubu vitaminler, özellikle riboflavin (B2) sentezi oluşmaktadır. Yoğurdun önemli bir fonksiyonu da gıda azaltmakta görüyoruz. Bu gün bilindiği gibi batı dünyasında herkesin üzerinde hassasiyetle durduğu bir noktada da: kilo almamak, gençlik formunu muhafaza etmektedir.
Bunun içinde kilo kazandırmayan, buna mukabil vücut zindeliğini muhafaza ettiren yiyecekler içinde rağbet görmektedir. Yapılan incelemeler, mükemmel ve kolay hazımlı bir yiyecek olan yoğurdun gıda azaltmada da iki önemli fonksiyonunu ortaya çıkartmıştır. Bunlardan birincisi yoğurdun doyurucu ve tatmin edici hassası, diğeri de bağırsak hareketlerine tesir yapmasıdır. Mesela iki kilo sütü kolaylıkla içen bir kimsenin bir buçuk kilo yoğurdu güçlükle yediği denemelerle sabit olmuştur.
Yoğurdun gıda azaltmada ki ikinci fonksiyonu bağırsak hareketlerine yaptığı tesiri de görüyoruz. Bu hususta yapılan araştırmalar yoğurttaki süt asidinin bağırsak mukozasına tesir ederek bağırsağın peristaltik hareketi hafiflettiğini ve buda bağırsaktaki ifrazatı ve elektrolik zayiatını dolayısı ile gıda sarfiyatını azalttığını ortaya koymuştur.
Nihayet 13-01-1957 tarihinde Tokyo’da açılan ve binlerce Japon bilim adamının katıldığı atom enerjisi konferansına sunduğu bir raporda Prof. Hsukehihen Huguşi radyoaktivitelerin sebep olduğu hastalıkları tedavisi sırasında yoğurdun mükemmel bir önleyici ilaç olduğunu bildirmektedir. Prof. Huguşi insanlar ve fareler üzerinde yaptığı denemeler sonunda bu hususu tespit ettiğini söylemiştir. Bir yıl müddetle atom ışınlarına maruz kalan ve bu süre için de yoğurdun daima esas teşkil yiyeceklerle beslenen kimselerde radyoaktivite hastalıklarının arızalarına rastlanmamaktadır. Prof.e göre yoğurdun içindeki müessir bir madde bu hususta organizmayı korumaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Yoğurt üretiminde Süt Tozu Kullanımı
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:49 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum (2)

Süttozu yine kreması çekilmiş sütten elde edilen bir süt ürünüdür. Bilindiği üzere sütçülükte çok tezat bir hammadde durumu var. Satışların fazla olduğu yaz döneminde hayvan süt verimi %20-30 düştüğü için, iyi satışı olan firmalar süt sıkıntısı çekerler. Tabii ki yaz döneminde de bırakın kaliteli sütü, kötü özellikli süt bulmak bile çok zordur. Bu sebeptendir ki firmalar üretimlerini süttozu ile desteklerler. Yani vakum (evaporasyon) yapmak yerine kurumaddeyi süttozu ile yükseltirler. Kışında %20-30 inek süt verimi artar, aynı zamanda satışlarda düşeceğinden süt fazlalarını süttozu yapan firmalara göndererek kış için stok yaparlar. Bilindiği üzere sütü stok yapmanın en iyi yolu toz haline getirmektir.
Süttozu alımında dikkat edilecek en önemli noktalar:
süttozunda protein aralığı %34-38 arasında olmalıdır. Protein oranının yüksek olması yoğurt yapımı açısından önemlidir. Bilindiği üzere yoğurt protein pıhtısıdır.
Yağsız süttozunda yağ oranı önemli değildir. Yoğurt yapımındada genellikle yağsız süttozu kullanılır. Ancak süttozunda bitkisel yağ asitlerinin bulunmamasına özen gösterilmelidir. Bitkisel süttozu varlığı yabancı maddeler ile paçal yapıldığının göstergesidir.
Birim sütte ne kurumaddeyi ne kadar arttırdığının testi yapılır. yaklaşık olarak 9,2 kg sütten 1 kg süttozu elde edilir. buradan yola çıkarak kurumadde testi yapılabilir
Ambalaj mutlaka dışarıdan hava almayacak şekilde kapatılmış olmalı. Bazı ithalatçı firmalar maalesef yurt dışından getirdikleri süttozlarının ambalajını açarak peynir altı suyu tozu yada bildiğimiz kahve kreması ile paçal yapıp tekrar kapatıyorlar ve piyasaya bu şekilde sunuyorlar.
Süt tozunda mutlaka test kitleri yada tarım il kontrol laboratuvarı aracılığı ile antibiyotik testi yaptırın. Antibiyotik bulunması yoğurt yapımında işinizi zorlaştıracaktır
Topak yapmamış olmak, kolay çözünmek gibi fiziksel konularada dikkat edilmesi gerekmektedir

Üretimde kullanımına geçecek olur isek eğer tam süttozulu yani vakumsuz üretim yapılacak ise 13 kurumaddeli (refrakto değeri olarak) bir üretim yapılacak ise 1500 kg süte 50 kg süttozu kullanılmalıdır. Hesap olarak yapacak olur isek eğer ki ben uzun yoldan gösteriyorum.

vakumlu çalışır isek eğer 1500kg ürün için bize (1500*1,3=1950) 1950 kg süt lazım olacaktır. 1950-1500=450 kg sütü biz süttozundan elde edeceğiz demektir. süttozunu hesaplayalım: Yani 1500 kg süte 450/9,2=48,9 kg süttozu ilavesi yapılmalı ki vakum yapmadan 1500kg lık 13 kurumaddeli yoğurt elde edelim. 2 torba (50kg) kullanmanız yeterlidir.
Eğer üretimde yarım vakum yarım süttozu kullanacak iseniz yine yukarıdaki hesaplamalardan giderek kullanacağınız süttozunu bulabilirsiniz. Süt durumuna göre süttozu, vakum+süttozu yada vakum çalışacağınızı hesaplayabilirsiniz.
Yanlız sadece süttozu çalışsanız bile mutlaka vakumdan yani evaporatörden buhar vermeden geçirin, en azından sütte rahatsız edici koku varsa onu uzaklaştırmış olursunuz.

Bu konuyu yazdır

  Yoğurt Teknolojisinde Pastörizasyon
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:48 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

yoğurt teknolojisinde pastörizasyonda temel prensip serum proteinlerinin %85 nin denaturasyonunu sağlamaktır.bu ise en yakın 85 derecede 20 dakikada gerçekleşmektedir.Ancak bu dereceler yoğurt yapısı için uygun olabilir ama dayanımı için yetersizdir.Yoğurtta iyi bir dayanım için yeteri kadar sülfitril gruplarının HMF un ve ısı ile açığa çıkan ph yı tamponlayıcı diğer maddelerin açığa çıkması gerekir bu da 90 derecede 20 daika ile gerçekleşmektedir.90 derecede 20 dakikada ısıl işleme tabi tutulan yoğurtların raf ömrü 85 derece 20 dakika tutulanlara göre çok uzundur.
kazeinin hepimizin bildiği tek bir franksiyonu yoktur kappa kazein diğerlerine göre daha üst ph larda izo elektirik nokta da bulur 5,8 yoğurda tahsis edilen süt çok kaliteli olmalı hepsi kaliteli olmalı ama işletmelerde çok sayıda tank varsa en kalitelisi sterilize süt ardından yoğurda tahsis edilmeli.
sıcak döküm yapılan işletmelerde iş planı 90 derecede 20 dakikası dolan tankların hemen döküme geçilmesi yönünde olmalıdır aksi takdirde yoğurtlarda bu sefer gevşek yapı sağlanır.

serum proteinlerin amacımıza en uygun denaturasyonunu sağlamak amacıla evaparasyon öncesi ürünün pastörizasyon normunun belirlenmesinde sadece homojenizasyon işleminde açığa çıkan doğal lipazın inakif hale getirilmesi ile termodirik bakterilerin evaparasyonda faaliyetini durdurmaya yönelik olmalı bu nun için yani evaparasyon öncesi ısıl işlem 75 derece yetrli gelir 90 derecede 20 dakika koyulaştırma sonucunda yapılmalıdır.
böyle işlemlerde kültürünüzün st.thermofilus ile l.bulgaricusun oranları 1/1 olursa sıcak dökümlerden kaynaklanan uzun süre sıcaklığa mahruz kalma sonucunda oluşan gevşek yapı kusurlarıda büyük ölçüde giderilir.

Bu konuyu yazdır

  Yoğurt Mayalama Sıcaklığının Tespiti
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:48 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Yoğurt bakterilerinin her ikisinin de çalışma sıcaklıkları hemen hemen aynıdır.Ancak Yoğurt kıvamının yapısının arzu edilen durumda olabilmesi için mayalama sıcaklığının yanında her iki yoğurt bakterilerinin oranın da önemi vardır en iyi oran her ikisininde eşit olduğu 1/1 oranıdır.yoğurt 42-45 dereceleri arasında çok rahatlıkla mayalanabilir.42 ile 45 dereceleri arasında 4 derece gibi dar bir alan olmasına rağmen bu sıcaklık farklılıklarının ürün yapısında çok etkileri vardır.Yani 42, 43,44 ,45 dreceler arası nda çok ciddi durumlar saklıdır.
Yoğurt işletmelerinde bu derecelerin belirlenmesinde en büyük etken mikroorganizmaları gözle görmektir.Bunun için her işletme standart bir yoğurt imalatı için aynı kültürü her gün basit byamalı ve mikroskopla oranlarına baklmalıdır.
Eğer laktobasillerin oranı az ise mayalama sıcaklığını onların daha iy geleşebileceği 45 dereye getirmek
Eğer laktobacil oranı çok fazla ise aşırı laktobasillerin faaliyetlerinin olumsuzluklarından kurtulmak için 42 drecelerde mayalamak en akılcı iştir.

Genç bakteriler her zaman yan yana kalın orta büyüklükte bulunur.laktobacillerin uzayıp incelmesi iyibir durum değildşir.
Hatta insan öyle bir tecrübe kazanıyorki her zaman aynı oranda tek öze kültür alıp yayıldığında bakterilerin sayılarının yoğunluğu hakkında bile tecrübe kazanılıyor.buradan da canlı bakteri sayılarının az olduğu durumlarda inökülasyon miktarını yükseltmek gerekmektedir.
İşte standart bir yoğurt üretimi için kültür hergün mikroskopta incelenmelidir.Unutulmamalıdır ki aynı kültür de her zamn gün geçtikçe oran laktobasillerin artışı lehine doğru gider bu durumlarda hem mayalama sıcaklığı hem de kültürün inokülasyon miktarı hem de artık değiştirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

İşte bu sebeptendir ki yoğurt kültür poşetleri tasarruf yapılacak diye direk kültür redi set gibi kullanılmaz kullanıldığında kültürlerin her biri ayrı ayrı dondurulup paketleme aşamasında birleştirildiğinden acıcık alıpta geliştirmeye çalışıldığında hangi bakteriden hangi oranda alındığı bilinemez bu da ancak gelişmesi sonucunda mikroskopla anlaşılabilir.Yoğurt işletmeleri ne kadar küçük yada büyük olsun bu işten rahat sıkıntısız bir imalat için mikroskop olmazsa olmazdır.

Bu konuyu yazdır

  Ayran Üretiminde Alt Yapı
Yazar: Mr.Muhendis - 01-28-2010, 01:47 PM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Ayran üretiminde en önemli konulardan biri alt yapııdr.Ayran seksiyonunda sütün pastörizasyonu tanklarda yapılması ayran dayanımı üzerine çok etkilir.Ayranın vizkozitesi için her ne kadar özel pompalarda mevcutsa da en büyük husus Ayran tanklarının dolum makinasına kendi ağırlığınca cazibe yüksekliğnde olmalıdır.Bu şekilde ayranda vizkozite kaybedilmemektedir.
yine ayran da tuz ilavesi için tzun başta su ile birlikte ilavesi de düşünülebilir ama bu durum aroma maddelerinin zayıf oluşmasına sertliğine olumsuz etkilemktedir tuz için örneğin 200 litrelik bir kültür tankı gibi bir tankta %25 lik tuz slusyonu yani salamura hazırlanır pastörize edilir soğutulu kullanılır ve inkübasyon sonu soğutmadan soğutma 30 derenin altına geldiğinde ilave edilmelidir.
ayran tanklarının üst katta düşünüldüğünde kapak açılacak kadr yükseklik düşünülmeli ve çıkan buharlarla mücadele edebilecek havalandırma tertibatı düşünülmelidir.
Ayran üretiminde ayran için üretilmiş filant kültürler kullanılmalı
ayranda dayanım için en önemli konu bulaşma riskidir.Ortamın maya ve küflerle çalışamayacağı bir ortamı düşünmektir.Bunun içinde sütün tamponlanması gerekmektedir.Bunun içi sütün pastörizasyonu 90 derecede en az 20 dakika bekletilmelidir.bu sıcaklık seçiminde dakikaka bekletilmesi asitliğin daha fazla ilerlememesi sağlayacak maddelerin açığa çıkmasına neden olur.
bu da ayranın uzun süre dayanmasını sağlar.Ayranda kesinlikle post adifikasyonu en az olan kültürler kullandığınızda dolum makinasının dolum başlıkları çok temizlendiğinde şişme sorunlarıyla pek karşılaşılmaz
yaz aylarında çok sıcaklarda post adifikasyonu en az -40 derecelerde saklanan direkt kültürleri kullanılmalı.

Bu konuyu yazdır