| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 1763 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 1759 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Google, Yandex
|
|
|
| Buzağı İshallerini Önleme Yolları |
|
Yazar: Zooteknist - 06-12-2010, 05:03 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Buzağı ishalleri sütçü sürülerde görülen en önemli problemlerden biridir. ishaller, tedavi masrafları ve düşük performansa bağlı olarak olan belirgin ekonomik kayıplara neden olur. Hasta buzağılarda, dehidrasyon, elektrolit dengesizliği ve asidoza yol açan şiddetli bir ishal görülür. Kurtulan buzağılar ise hiçbir zaman potansiyel verimlerini ortaya koyamazlar. Buzağı ishalleri çeşitli nedenlere dayanan karmaşık bir hastalıktır.
Bu karmaşıklık, hastalığın engellenmesi, tedavi edilmesi ve kontrolünü güçleştirmektedir. İshallerin nedenleri ya enfeksiyöz ya da değildir.
Enfeksiyöz nedenler arasında E.coli, Clostridium suşları gibi bakteriler, coronavirus ve rotavirus gibi viruslarla parazitler bulunmaktadır. Enfeksiyöz olmayan nedenler de ortam ve beslenme kaynaklıdır. Bu çeşitli nedenleri verdikten sonra görüleceği gibi tek bir koruyucu önlemin çeşitlik koşullarda oluşan tüm ishalleri kontrol etmesi olası değildir.
Dikkatlice planlanmış ve uygulanmış aşı programlarında bile eğer gebe inek fiziksel kondüsyon bakımından zayıfsa (örneğin internal parazitler bulunduruyorsa) ishale karşı başarısız olunabilir.
Güç doğum oranının yüksek olduğu, ağız sütünün (kolostrum) düşük kalitede veya az miktarda alındığı durumlarda ve kötü ortam koşullarında (düşük standartlarda temizlik, yetersiz havalandırma veya aşırı kalabalık barınaklar) aşılamanın etkinliği düşük olmaktadır. Kısacası yeni doğan buzağıların ishalleri için tek ve basit bir çözüm yoktur.
Kolostrum; ineğin doğumdan sonrası ilk sütü, yavru için önemli besin maddeleri ve hastalıklara karşı koruyucu maddeler bulundurmaktadır. Maksimum oranda korunma sağlanması için yeni doğan yavrunun doğumdan sonraki ilk 4 saat içinde ağız sütü alması koruyucu antikorların buzağının bağırsaklarından geçerek kan dolaşımına karışması sağlanmalıdır. Bazı durumlarda inek yeterli miktarda ağız sütü üretemeyebilir veya ağız sütü zayıf kalitede olabilir. Pek çok sürü yönetim programlarında buzağılara direkt olarak yeterli miktarda ağız sütünün verilmesi önemli yer tutmaktadır. Kapsamlı bir program dahilinde, ortam kaynaklı stres faktörlerini minimize edip beslenmeyi optimum seviyede tutarak enfeksiyöz ajanlara karşı koruyucu aşıların yapılması ile ishallerle mücadele en iyi şekilde kontrol edilebilir. Zaman tablosuna bağlı olan buzağı ishallerinden korunma, teşhis ve tedavi konularında bir kılavuz aşağıda verilmiştir. Bu kılavuz size yardımcı olarak buzağı ishallerine karşı mücadelede optimal koruma sağlayacaktır.
[B]İSHAL BUZAĞILARI NASIL ETKİLER
![[Resim: buzagi-3.jpg]](http://www.egevet.com.tr/images/buzagi-3.jpg)
ishalli bir buzağının kalın bağırsak kesiti
İshale neden olan enfeksiyöz ajanlar, başlıca E.coli, rotavirus veya coronavirus çoğunlukla birbiriyle birarada bulunurlar. Genellikle ishale neden olan tek bir ajan bulmak olası değildir. Hem bakteri hem de viruslar buzağının bağırsak yüzeyine tutunarak tahribata neden olurlar. Bunun sonunda vücuttan bağırsağa doğru su kaybına yol açarlar. Tahrip olmuş bağırsak hücrelerinin, gıda ile alınan ve bağırsak kanalından geçen besin maddelerini absorbe etme yetenekleri kısıtlanmış olur.
Bakteriler, intestinal, dokuları tahrip eden kuvvetli toksinler salgılarlar. Bunun sonucu; fazla su kaybı, ishal, ateş, halsizlik, iştahın azalması, dehidrasyon şekillenir. Su kaybı sırasında bir buzağı, vücut ağırlığının % 10 veya daha fazlasını kaybedebilir. Vücut sıvılarının kaybı sonunda total kan hacminin azalması kan dolaşımının düşmesi ve vücut için kritik mineraller olan sodyum, potasyum ve klorür kayıplarına neden olur. Potasyum kaybı, buzağının normal kas fonksiyonları için gerekli sinir uyarımlarını etkiler.
Rotavirus enfeksiyonları çoğunlukla 1-3 günlük buzağılarda görülür.
Bu virus bağırsaklardaki su ve besin maddelerinin emilmesine olanak sağlayan tüy benzeri oluşumları enfekte ederek yıkımlar. Bu yıkım sonunda buzağının sindirim sisteminden sıvı ve besin maddelerinin alımı durarak ishal, vücut sıvılarının kaybı (dehidrasyon) ve intestinal boşlukta elektrolitlerin kaybı ile sonuçlanır. Rotavirus'lar özelikle ısı ve kuruluğa karşı dirençlidirler ve kötü ortam koşullarında bile haftalarca dayanabilirler. E.coli: Bu bakteri özellikle 1-7 günlük buzağılarda ishal oluşturması ile bilinir. Şiddetli intestinal yıkım, toksin oluşumu, ishal ve dehidrasyon sonucu ölüme neden olur.
Enfeksiyon, bakteri filamentlerinin bağırsak yüzeyine tutunması ile başlar. Bakteri, koloni oluşturur ve ishal ile sonuçlanan aşırı miktarda toksin salgılar. Coronavirus enfeksiyonu çoğunlukla 7- 14 günlük buzağılarda görülür.
Başlıca belirtiler, sulu, yeşilimsi ishal, halsizlik ve iştahsızlıktır. Bu virus, ince ve kalın bağırsak yüzeyinde ciddi yıkıma neden olur ve buna bağlı olarak yüksek oranda mortalite görülür. Bu viruslar, vücuttan büyük miktarlarda atıldığından hastalık bir hayvandan diğerine kolayca bulaşır.
Clostridium perfringes Tip C tarafından oluşturulan clostridial ishaller, buzağılarda ani ölümlerle karakterizedir. Bu tip ishaller daha çok 1-28 günlük arasında olan buzağılarda görülür. Enfeksiyon belirtileri eğer görülür ise kanlı ve kokulu bir ishal şeklindedir.
BUZAĞI İSHALLERİNİ ENGELLEME KILAVUZU
(Korunma, Tanı ve Kontrol)
PLAN A:
KoruyucuAşılama: (BOVİNE PİLİ SHİELD)
1-Gebe düve ve ineklere doğuma 2-6 hafta kala yapılır. Boyun bölgesinden kas içi 1 ml şeklinde uygulanır. Yılda bir kez uygulanır, rapeli gerekmez.
[COLOR="Red"]PLAN B :
Koruyucu Uygulamalar: (ECOLiZER)[/COLOR]
1-E.coli'nin üniversal K 99 pilus antijeni ve tüm somatik antijenlerini bulunduran antiserumlar yeni doğan buzağılara ağız yolu ile doğumdan sonra, tercihen 12 saat içinde ağızdan 10 ml iğnesiz şırınga ile verilmesi ile E.coli ishallerinden tam koruma sağlanır. 2-Karma antiserumlar: (BOVi SERA) E.coli, P.haemolytica P.multocida, Corynebacterium pyogenes ve S. typhimurium'un neden olduğu bağırsak ve solunum yolu enfeksiyonlarında koruyucu ve tedavi edici olarak kullanılan antiserumlardır. Buzağılara doğumdan sonra mümkün olan en kısa zamanda verilir.
BUZAĞI DOZU:
Koruyucu: 20 ml, deri altı veya kas içi
Tedavi edici: 40-100 ml, deri altı veya kas içi.
[COLOR="Red"]PLAN C:
TEŞHiS VE KONTROL[/COLOR]
Oral rehidrasyon tozlarının kullanılması: (SKY HIGH ENERGY) Bu amaçla hazırlanmış tozlar, buzağılarda bakteriyel, viral veya beslenme ile ilgili olarak oluşan ishallerde şekillenen dehidrasyon, asidoz ve elektrolit kayıplarını gidermek için kullanılır. ishalin ilk belirtileri görülür görülmez kullanılmaları ile ishal kontrol altına alınabilir. Ağızdan verilen bu rehidrasyon maddeleri; buzağı ishalini derhal keser ve buzağının kaybettiklerini geri verir. Bir paket (105 gr) 1.5-2 litre ılık suda (37°C) iyice karıştırılarak jel oluşturmadan önce 15 dakika içinde buzağıya içirilir. ilk uygulamadan 12 ve 24 saat sonra tekrarlanır.
[COLOR="Red"]İSHALLERDEN KORUNMA ANAHTAR LİSTESİ
[/COLOR]
1-Sürüde sağlıklı inekler oluşturarak sağlıklı ineklerin yavrularına koruyucu maddeleri aktarması temin edilir. Koruyucu sağlık programının yaratılması için veteriner hekiminiz ile işbirliği yapınız.
2-Yavruyu ishallerden korumak için gebe ineğe E.coli' ye karşı aşı uygulayınız. (BOVİNE PiLi SHiELD)
3-iç parazitler için gerekli ilaçların yapılması gerekir. Pasif immunitenin sağlanması için parazit mücadelesinin yapılması şarttır.
4-Gerekli gördüğünüz hallerde, anne ve yavruya stres oluşturmamak için doğuma yardımcı olunuz.
![[Resim: buzagi-4.jpg]](http://www.egevet.com.tr/images/buzagi-4.jpg)
Beyaz ishalli bir buzağının arkadan görünüşü
5-Buzağı doğar doğmaz mümkünse ilk 4 saat içinde ağız sütünü alması sağlanır. Düveler ve ikinci doğumunu yapan inekler yeterli miktarda antikor oluşturamayabilirler. Olgun ineklerden alacağınız ağız sütü ile yavruları destekleyiniz. Doğan yavrulara K 99 pilus antijeni ile hazırlanmış antiserum uygulayınız. (BOVİ SERA)
6-Doğum odasını ılık ve temiz tutunuz. Doğumdan sonra oda temizlenip dezenfekte edilmelidir.
7-En kısa süre içinde anne ve yavruyu başka temiz bir bekleme bölmesine veya temiz bir meraya alınız.
8-Buzağıları temiz ve ılık tutunuz. Soğuk ve ıslak hava şiddetli ishallerin oluşmasını sağlayan unsurlardır.
9-Hayvanları kalabalık halde tutmayınız. Yeterli havalandırmayı sağlayınız.
10-Buzağılar arasında ishal çok süratle yayılır. Şişeler, kovalar ve ağız sondaları dezenfekte edilerek bulaşma riski azaltılmalıdır.
11-Hasta hayvanları sağlıklı alanlardan hemen ayırınız. iyi direnajı olan buzağı boksları kullanınız.
12-Eğer hasta buzağıları tedavi etmek için yutturma sondası kullanıyorsanız her buzağıdan sonra dezenfekte ediniz. Genel sanitasyon kurallarına uyunuz; iğne uçlarını sıkça değiştiriniz, aşıların kontaminasyonunu engellemek için transfer iğne uçları kullanınız. Dışkı ile kaplı, nemli ortamlarda buzağılara aşı yapmaktan kaçınınız.
13-Bir ishal salgınında, erken tanı ve tedavi çok önemlidir. İshal başladıktan 12 saat içinde dışkı örneklerini teşhis için laboratuvara gönderiniz. İshal görülür görülmez oral rehidrasyon preparatlarını kullanınız. (SKY HIGH ENERGY)
14-İshalleri engellemek ve salgınları tedavi etmek için ishaller ile mücadeleyi bir plan dahilinde uygulayınız.
Kaynak : Egevet
[/B]
|
|
|
| Hayvan Beslemede Mineral Ve İzmineraller |
|
Yazar: Zooteknist - 06-12-2010, 04:15 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
[B]Kalsiyum Fosfor (Ca/P): İneklerin sağlığı, performansı, süt verimi, gebeliği ile ilgili minerallerdir. Belli bir oran içerisinde bulunmalıdırlar. Kalsiyum kemik ve dişlerin gelişimi, kan pıhtılaşması ve kas kontraksiyonları için gereklidir.
Fosfor yine kemik ve diş gelişiminde rol oynar. Aynı zamanda DNA ve RNA’nın parçası olarak enerji metabolizmasına katılır. Fosfor rumendeki mikroorganizmaların selüloz sindirimi ve mikrobial protein sindirimi için de gereklidir.
Fosfor büyüme, süt verimi ve gebelik için çok önemli bir mineraldir.
Kalsiyum eksikliğinde;
-Raşitizma,
-Osteomalacia,
-Kemiklerin kırılmaya yatkın olması,
-Süt veriminde azalma,
-Büyümede yavaşlama,
-Normal kalsiyum metabolizmasının bozulmasına bağlı olarak süt humması,
Fosfor eksikliğinde;
-Kemiklerde kırılganlık,
-Büyümede gerilik,
-Yenilmeyecek maddelerin yenilmesi,
-İştah azalması,
-Üreme fonksiyonlarında zayıflama,
-Kemiklerde kırılma olmaksızın, eğrilme,
Potasyum (K); elektrolit dengesinin sağlanmasında rol oynar. Kas ve sinir fonksiyonlarında görev alır. Enzim aktivatörüdür.
Eksikliğinde;
-İştah ve süt verimi azalır,
-Tüy dökülmesi, ortaya çıkar,
-Şiddetli eksiklik durumlarında kas zayıflığı, bağırsak hareketlerinde azalma meydana gelir.
Magnezyum (Mg); enzim aktivatörüdür. İskelet sisteminin (doku ve kemiklerin) yapısında yer alır. Üçyüzden fazla enzimi aktive eder. Biyosentetik işlemlerde, özellikle glukoz kullanımı, genetik kodun aktarılması gibi işlemlerde, gereklidir.
Eksikliğinde;
-Çayır tetanisi görülür,
-Çabuk irrite olma olayları artar,
-İştah azalır.
Sülfür (S) (kükürt); rumende mikrobial protein sentezinde gerekir. Metionin, sistin, sistein, homosistein, taurin gibi aminoasitlerin ve tiamin, biotin gibi B vitaminlerinin oluşmasında rol oynar. Karbonhidrat, enerji ve lipid metabolizmasında önemlidir.
Eksikliğinde;
-Süt azalır,
-Yemden yararlanma oranı düşer,
-Gelişme yavaşlar,
[COLOR="Red"]
Çinko (Zn); [/COLOR]nükleik asit metabolizması, karbonhidrat ve enerji metabolizması ile ilgili ikiyüzün üzerinde enzim sistemi için gerekli bir izmineraldir. Protein sentezi, hücrelerin onarılması, immunite ve üreme sistemi sağlığı, erkeklerde testis gelişimi için gereklidir. Tırnak ve deri sağlığında önemli rol oynar. Meme ucundaki keratin tabakasının yenilenmesini sağlar. Kan plazmasında betakaroten seviyesinde artış meydana getirir.
Eksikliğinde;
-Ayaklarda dayanıksızlık,
-Büyümede gerilik,
-Döl tutmada problemler,
-Bağışıklık sisteminde eksiklikler,
-Tırnak yangılarında, tırnak arası yangılarda artış,
-Anormal fetus,
-Boğalarda testislerin küçük kalması ve libido eksikliği, spermatozoa’ların olgunlaşmasında azalma,
-Yaraların iyileşmesinde gecikme,
-Yemden yararlanmanın azalması,
-Sütte somatik hücre sayısında artış,
-Parakeratosis,
-Meme ucundaki keratin tabakasının geç yenilenmesi veya yenilenmemesi sonucu Mastitis
Bakır (Cu); süperoxide dismutase, lysyl oxidase ve thiol oxidase enzimlerinin bileşimine atılır. İmmun sistem fonksiyonlarında kan hücrelerinin yapımında rol oynar. Macrofaj ve neutrofillerin fonksiyonları için gereklidir.
Eksikliğinde;
-Zayıf tırnak yapısı,
-Son atmama olaylarında artış,
-Büyüme hızının yavaşlaması,
-Ayak problemlerinin artması,
-Hücresel savunma sistemi aktivitesi baskı altından kalacağından, hastalıklara karşı duyarlılığın artması,
-Sessiz kızgınlık, embriyonik ölüm,
-Damızlık boğalarda sperma kalitesinde düşüklük,
-Laminitis (özellikle mide asidinin yüksekliği sonucunda bakır emiliminin azalmasıyla ilgili olarak),
-Boğalarda Libido azlığı,
-Ketosis ve pneumoniye yatkınlık,
-Dil yuvarlama,
-Tüylerde renk kaybı ve kabalaşma, sertleşme (özellikle göz çevresinde ve kulak uçlarında),
-Ataxi,
-Anormal tırnak büyümeleri,
-Anemi (kansızlık) (hipokromik macrocytic anemi),
-Plasenta nekrozu,
-İshal,
(simmental ve şarole ırkları bakır yetmezliğine daha hassastırlar)
Manganez (Mn); Üreme, protein sindirimi ve normal kemik gelişimi için gerekli bir mineraldir. Antikorların ve hastalıklara karşı koymada gerekli diğer faktörlerin artmasına yardımcı olur. Superoxide dismutase enziminin yapısına girdiğinden immun sistemi olumlu yönde etkiler.
Eksikliğinde;
-Gizli ve sessiz kızgınlık,
-Gebe kalma zorluğu,
-Yavru atma olaylarında sıklık,
-Zayıf iskelet yapısı,
-Eklem ve ayaklarda zayıflık,
-Damızlık boğalarda libido ve spermatozoa sayısında azalma,
-Dişilerde ovulasyonun gecikmesi,
-Düşük doğum ağırlığı,
Kobalt (Co); Ruminantlarda B12 vitaminin sentezi için gereklidir.
Eksikliğinde;
-Anemi (kansızlık),
-Zayıflık,
-İştah azalması,
-Gebelik oranında düşme (fertilite düşüklüğü),
-Isı stresine karşı aşırı duyarlılık,
-Ketosis’e yatkınlık,
-Kolostrum miktar ve kalitesinde azalma,
-Buzağı ölümlerinde artış,
-Tüylerde kabalaşma,
İyot (I); metabolizma düzenleyicisi olarak yaşamsal öneme sahiptir. Tiroid hormonunun (thyroxine) sentezi için gereklidir.
Eksikliğinde;
-Görülebilecek en önemli problem guatr hastalığıdır.
-Gizli kızgınlık veya kızgınlık göstermeme,
-Üreme problemleri,
-Süt azalması,
-Mastitis görülme sıklığında artış,
-İmmun sistemin zayıflaması,
-Sonun atılamaması,
-Ayak hastalıklarında ve solunum yolu enfeksiyonlarında artış,
-Gebelik oranında düşme, ergenliğin gecikmesi,
-Boğalarda Libido eksikliği, düşük sperma sayısı ve kalitesi, özellikle kuyruksuz sperm,
-Erken embriyonik ölüm,
Demir (Fe); hemoglobin ve myoglobinin en önemli komponentidir. Oksijenin hücrelere nakli ve kullanılmasında görev alır.
Eksikliğinde;
-İştah azalması,
-Solunum güçlüğü,
Selenyum (Se); stres ve serbest radikaller ile mücadelede rol oynar. Vücutta E vitamini ile birlikte çalışır. E vitaminsiz Selenyum’un, Selenyumsuz E vitamininin bir fonksiyonu söz konusu değildir. Vücutta antioksidan rol oynayan Glutathion Peroxidase enziminin fonksiyonunda görev alır. Vücudun immun fonksiyonlarını arttırır.
Eksikliğinde;
-Buzağı ve kuzularda beyaz kas hastalığı,
-Kistik ovarium,
-Sonun atılamaması ve üreme organlarında problemler (metritis gibi),
-İnek ve koyunlarda infertilite,
-Damızlık boğalarda sperm kalitesinde düşüklük,
-Ölü veya çok zayıf buzağı,
-Uterus involusyonunun gecikmesi,
-Büyümede yavaşlama,
-Tüylerde zayıflık,
-Kolostrum kalitesinde ve miktarında azalma,
-Spermatogenesiste problemler,
-Embriyonik dejenerasyon,
-Kuzularda yün üretiminde azalma,
-Kuzularda yem tüketiminde ve büyümede azalma,
Yemlerine Se+E Vitamini katılan sürülerde mastitis görülme sıklığının ve şiddetinin azaldığı, sonun atılamaması olaylarının hemen hemen hiç görülmediği, kistik ovarium problemlerinin %30 oranında daha az görüldüğü çeşitli çalışmalarda ortaya konulmuştur.
Memeli Hücrelerinin Antioksidan Sistemleri ve İzminerallerle ilişkileri
Superoxide dismutase (Cytosol) Bakır ve Çinko
Superoxide dismutase (mitokondria) Manganese ve Çinko
Ceruloplasmin Bakır
Glutathione peroxidase (cytosol) Selenyum
Catalase (cytosol) Demir
Stres İmmun Sistemi baskı altına alır
[COLOR="Indigo"]Sığırlarda stres faktörleri:
1) Yüksek verim
2) Barınakların uygun olmaması
3) Aşırı sıcak-Aşırı soğuk
4) Kötü besleme (yetersiz ve dengesiz besleme)
5) Aşılama, boynuz köreltme v.b. çalışmalar
6) Doğum (buzağılama)
7) Hastalıklar
[/COLOR]
Kaynak : Egevet [/B]
|
|
|
| İneklerin Yaz Bakımı |
|
Yazar: Zooteknist - 06-12-2010, 04:04 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
İnekler yaz aylarında bir dizi problemle karşılaşabilirler. İnekleri aşırı sıcaklık rahatsız eder ve strese sebep olur. “Aşırı sıcaklar çok sürmez” diye düşünülebilir. Ancak; inekler için 22°C’nin üzerindeki sıcaklıklar strese sebep olabileceğinden, ülkemizin hemen hemen her yerinde yaz ayları “stres ayları” olarak kabul edilebilir. Diğer bir yaz problemi sineklerin yarattığı stres ve taşıdıkları mikroplardır.
Sineklerin naklettiği mikropların başında da meme iltihabı yapan mikroplar gelir. Demek ki; yazın sinek mücadelesine, sağım esnasında “ temiz ve kuru” sistemine dikkat edilmezse “mastitis” le karşılaşmak kaçınılmaz bir sonuçtur. Sıcaklık stresiyle ilgili olarak ise bunun çok daha fazlası problemler ortaya çıkar. Yazın inekleri serinletmezsek süt miktarları düşecektir. Böylece başlayan problem orada kalmayacak, “ zincirleme kaza” şeklinde son atmama, döl tutmama, rahim iltihapları, ketosis, süt yağının azalması ve topallık olarak devam edecektir.
![[Resim: 3494099-Walking_among_cows-Netherlands.jpg]](http://cache.virtualtourist.com/3494099-Walking_among_cows-Netherlands.jpg)
Süt miktarının azalması ilk görülen ve en belirgin sonuç olduğundan çoğu üreticilerimiz tarafından bilinir, farkına varılır. Fakat; hemen farkına varılmayan problemlerin başında döl tutmama gelmektedir. Sıcak günlerde yapılan tohumlamaların başarısızlıkla sonuçlanma ihtimali çok yüksektir. İneklerin döl yoluna döllenme yeteneğinde yumurta atamamaları, yumurtanın enerji noksanlığından yumurtalıktan atılamaması, ya da erken embriyonik ölümler sıcak günlerde başa gelebilecek dertlerdendir.
Sıcakta, eğer serinletme tedbirleri almamışsak, inekler sarsıla sarsıla, sık sık ve ağızlarını açarak nefes alırlar. Bu durum enerji kaybına sebep olur. İneğin kalbi daha çok atar. Vücut daha fazla efor sarfeder. İnek adeta sıcaktan yorgun düşer. Ama; bunu karşılayacak miktarda yemi tüketemez. İhtiyacı arttığı ve daha çok enerji alması gerektiği halde, daha az yem yer, daha az enerji alır. Enerji eksikliğiyle ilgili problemlere yatkınlık kendini gösterir. Çok soluma karbondioksit atılımı ile birlikte vücudun asit rezervini azaltır. Vücut otomatikman asit - alkali dengesini kurabilmek için idrarla karbonat atar. Vücudun alkali rezervi tüketildiğinden asidoz olayı şiddetlenir. Görüldüğü gibi sıcaklık, vücudu normal işleyişinden başka bir yola saptırır. Sıcak günlerde doğum yapan inekler sonunu atmakta, ya da rahim içerisindeki kalıntıları kasılma suretiyle dışarı çıkarmakta zorlanır. Rahim içi boş ve pörsümüş bir balon gibi kalır. Kendini temizleyemez ve iltihaplanır.
Öte yandan asit ortam ayaklarda, tırnak içindeki canlı bölgenin şişmesine ve iltihabına sebep olur. Yazın sıcak günleri geçer. Sonbaharda ayak hastalıkları artar. Aslında asıl problem olmuş, geçmiştir. Hasar topallık ile devam eder. Bunun yazın sıcak günlerinin yarattığı bir problem olduğu da çok kimsenin aklına gelmez.
Süt miktarının ve yağının azalmasını, döl tutma problemlerini, ketosisi, rahim iltihaplarını ve topallığı önlemenin yolu, yaz aylarında inekleri serin tutmaktır. Barınak dizaynında duvarların olmaması, çatıda bir açıklık bırakılması, çatının yüksekliği gibi doğal havalandırma yöntemlerinin yanısıra, çapının on katı mesafede dizilen vantilatörler ve duşlama gibi mekanik soğutma önlemleri de alınmalıdır. Ayrıca ineklerin özellikle gece saatlerinde önlerinde yem bulundurulması, gündüz aşırı sıcak saatlerde yemek istemedikleri miktarın gece alınmasını sağlamak açısından yararlı olur. Yemlere asidoz dengeleyici katkı maddelerinin katılması da iştahın kesilmemesi ve ileride topallık oluşmaması için özellikle tavsiye edilir.
Kaynak : Egevet
|
|
|
| Sığırlarda Tırnak Sorunları |
|
Yazar: Zooteknist - 06-12-2010, 03:57 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Modern sığırcılık işletmelerinde üreme ve mastitis problemleri ile birlikte
hayvanların sürüden istem dışı olarak atılmalarına yol açan en önemli problemlerin
başında genelde topallıklarla ortaya çıkan ayak ve tırnak problemleri gelmektedir.
Türkiye’de konunun ekonomik boyutu henüz yeterince anlaşılmamış olup, düzenli
tırnak bakımı yaptıran işletme sayısı yok denecek kadar azdır. Dünya’da da birçok
yetiştirici tırnak bakımını sürünün geleceği için yapılmış bir yatırım değil, bir külfet ve
ek bir masraf olarak görmektedir.
Ayak ve tırnaklardaki problemler tedavi edilmedikçe hayvanlara sıkıntı
vermekte, onların yürümelerine, yem yemelerine, merada gezinmelerine mani olarak
sonuçta hayvanların süt, et ve döl verimlerinin azalmasına, sürü dışına
çıkarılmalarına hatta ölümlerine dahi neden olabilmektedir.
[B]AYAK VE TIRNAK PROBLEMLERİNİN NEDENLERİ
Doğal yaşam ortamı çayır ve meralar olan sığırların, yoğun yetiştirme
programları gereği yaşamlarının büyük kısmını beton zeminler üzerinde geçirmeye
zorlanmasının topallık ve ayak problemlerinin başta gelen nedeni olduğu ileri
sürülebilir.
Ayak ve tırnak problemleri ile topallıklar genetik (kalıtsal) ve çevresel (dış
etkilerle oluşan) birçok etmenin ayrı ayrı veya birlikte etkisi sonucu ortaya çıkabilir.[/B]
[COLOR="Navy"]Bunların başında:
? Doğuştan olan bazı tırnak bozuklukları.
? Bozuk, aşındırıcı ve kaygan beton zeminlerde yürüme ve uzun süreli ayakta durma.
? Aşırı ıslak, çamurlu, gübre ve idrarla dolu pis ahır içi yollar, yatma yerleri (duraklar)
ve gezinti alanları.
? Yetersiz yataklık kullanımı.
? Stres.
? Toprak ve benzeri yumuşak zeminlerden ani olarak beton zeminlere geçiş.
? Dengesiz beslenme.
? Hayvanların uzun süre ayakta kalması, yeterince yatıp dinlenememesi.
? Rasyonda kaba-kesif yem oranının (60/40 veya 50/50) bozulması ve yoğun yem
ağırlıklı yemlerle aşırı besleme.
? Kaba yemlerin çok ince kıyılmış olarak verilmesi.
? Hayvanın yaşı ve vücut yapısı.
? Laktasyon (süt verim) dönemi.
? Doğum sırasındaki hormonel bazı değişikliklerin neden olduğu yan etkiler.
?Tüm vücut sistemini etkileyen (sistemik) bazı hastalıklar.
?Travmalar ve darbeler.
? Düzenli tırnak bakımı yapılmaması.
? Hatalı tırnak kesimi.
[/COLOR]
TIRNAK PROBLEMLERİNİN ÜREME ÜZERİNE ETKİSİ
[COLOR="Black"]Tırnak problemlerinden dolayı yürüyemeyerek strese giren hayvanlar
yemliklere gidemez, oluşan metabolik stres sonucu kızgınlık döngüsü yavaşlar.
Ayakları ağrıyan hayvanlar ayakta duramayacağından birbirlerinin üzerine atlayamaz,
bu nedenle kızgınlıkların tespiti güçleşir, gebelik başına aşım (tohumlama) sayıları
artar, servis periyodu uzar. Ayak problemi olmayanlara göre daha fazla yumurtalık
kisti oluşur. Sonuçta yavru verimi azalır.ÖNEMLİ BAZI TIRNAK HASTALIKLARI
Genelde, önceki bölümlerde belirtilen kimi etkilerle oluşan ve sık görülen bazı
tırnak hastalıkları şunlardır:[/COLOR]
Taban Ülserleri : [COLOR="Black"]Daha çok tırnak tabanı ile ökçe bölgesinin birleşim yerinde
görülen lezyonlarla ortaya çıkar. Tırnakların dengeli olmayışı, aşırı uzamış tırnaklar,
besleme bozuklukları, stres, beton zeminlerde uzun süre ayakta durma ve kötü tırnak
kesimi başlıca risk faktörüdür.[/COLOR]
Ökçe Erozyonu (Ökçe Çürüğü) : Ökçe bölgesindeki boynuzsu tırnağın düzensiz
aşınması ve oluşan derin yarıklarla ortaya çıkan bir hastalıktır. Duraklarda biriken
gübreler, genel tırnak sağlığı sorunları ve laminitis, hastalığın ortaya çıkmasında
başlıca risk faktörleridir.
Beyaz Çizgi Hastalığı : Boynuzsu tırnağın ön ve yan duvarının, tırnak
tabanındaki Solea ungulae’ ye birleşme yerinde beyaz çizgi olarak görülen hattaki
bağ dokunun zarar görmesi, taş, kum, çakıl v.b. maddelerin buraya sıkışması gibi
nedenlerle apseler oluşması şeklinde görülen bir hastalıktır. Aşırı büyümüş ve
dengesiz tırnaklar, boynuzsu tırnak tabakasının aşırı aşınması, kötü tırnak kesimi,
beslenme bozuklukları, kaygan beton zeminler ve uzun mesafelere yürüme başlıca
risk faktörleridir.
Ayak Çürüklüğü (Interdigital flegmon) : Genelde arka ayaklarda parmaklar arası
deride ve korona bölgesinde yumuşak dokularda şişkinlik, kızarıklık ve buradaki
kıllardaki dökülmelerle ortaya çıkar. Şişkinlik giderek yayılır ve pis kokulu bir akıntı
ortaya çıkar. Enfeksiyona Fusabacterium necrophorum adlı bir bakterinin neden
olduğu belirtilmekle birlikte iki ayrı bakterinin birlikte etki etmesinin hastalığı
oluşturduğuna dair görüşler de vardır. Bulaşıcıdır. Kısa sürede yayılabilir. Erken
dönemde antibiyotiklerle tedavi edilmezse daha derindeki dokulara yayılma olasılığı
fazladır.
Interdigital Dermatitis : Tırnaklar arası ve yumuşak ökçe bölgesindeki derinin
epidermis katının enfeksiyöz bir yangısıdır. Hastalığın etkeninin Dichelobacter
nodosus olduğu belirtilmektedir. Bulaşıcıdır. Enfeksiyon ilerleyene kadar ayaklar
şişmez ve ağrı görülmez. Hayvanlar ayakta dururken acıyı hafifletmek için arka
ayaklarını kaldırır ve silkelerler. Nemli ve kirli ahır koşulları ile çinko ve vitamin-A
eksikliklerinin hastalığın önemli nedenlerinden olduğu, ayak çürüklüğüne neden olan
Necrophorus tipi bacterinin de interdigital dermatitis oluşumunu yaratabileceği
bildirilmektedir.
Digital Dermatitis : Çoğunlukla arka ayaklarda, ökçenin yakınında parmaklar
arası boşluğun birleşim yerinde görülen çok derin olmayan bir dermatittir. Bakteriyel
katılımla oluşan çok faktörlü bir hastalık olduğu belirtilmekle birlikte, hastalığın
etkeninin spirochete denilen spiral şekilli bir bakteri olduğu ileri sürülmektedir.
Laminitis : Ayak dokularının bulaşıcı olmayan iltihabı olarak adlandırılır. Büyük ve
modern sığırcılık işletmelerinin en önemli sorunlarından biridir. Tırnaktaki hassas
tabakanın herhangi bir etki sonucu iltihaplanması sonucu oluşur. Subklinik ve klinik
formları vardır. Ayak tabanının delinmesi, tırnakların çok kısa kesilmesi sonucu
hassas dokunun enfeksiyona maruz kalması, tırnak kesiminde kullanılan bazı
aletlerin hatalı kullanımı sonucu tırnakta aşırı ısınma, aşırı yoğun yem (fabrika yemi
ve benzerleri) tüketimi, kaba yemlerin çok ince kıyılması, asidoz, aşırı terli iken soğuk
su içilmesi, pnömoni, metrit, mastitis, ciddi sindirim bozuklukları, kan zehirlenmeleri,
alerjik reaksiyonlar, gastrointestinal sistemde üretilen ve kan dolaşımına geçen bazı
endotoksinler (zehirli maddeler), kimi hormonel etkiler ile bilinmeyen diğer bazı
faktörler hastalığın en önemli nedenleri olarak gösterilmektedir.
Kronik problemler ayak kemiğinin (ayağın en alt kısmındaki kemik) aşağı
sarkmasına ve taban ülserlerine yol açar. Kemiğin hassas tabakalar üzerine baskısı
ile 2-4 ay içerisinde ortaya çıkan ezik ve kanamalara neden olur. Laminitisli ayak
ağrır ve dokunulduğunda sıcak olarak hissedilir. Kan damarları tıkanır ve ayak
parmağı atardamarının tırnağın üzerinde inciğin ön ve yan tarafında sert ve ağır
şekilde attığı hissedilir. Hastalık çok ciddi ve sürekli tedavi gerektirir. Korunma çok
daha ekonomiktir.
Belirtilen bu hastalıklar yanında; Tırnak çatlakları, Taban eziği, Eklem iltihabı,
İnterdigital hiperplazi, Verriköz dermatitis ve kimi derin doku hastalıkları da önemli
ayak hastalıklarından olup, herhangi bir ayak problemi ile karşılaşıldığında en kısa
zamanda bu konuda uzman bir veterinere başvurmalıdır.
[COLOR="Navy"]Unutulmamalıdır ki:
Sağlıklı tırnaklar
Mutlu inekler
Daha yüksek verim
Mutlu sığır yetiştiricileri demektir.
[/COLOR]
Kaynak : Dr. Sencer TÜMER
|
|
|
|