Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.783
» Son Üye Slckcdag
» Toplam Konular 12.166
» Toplam Yorumlar 30.168

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 1628 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 1624 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Google, Yandex

Son Yazılanlar
ziraatciyiz.com: Çiftçi R...
Forum: Kuruluş ve Site Tanıtımları
Son Yorum: Mr.Muhendis
Bugün, 05:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 36
meyve.biz: Meyveler ve Me...
Forum: Kuruluş ve Site Tanıtımları
Son Yorum: Mr.Muhendis
Bugün, 05:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 25
ziraatciyiz.net: Tarla Bi...
Forum: Kuruluş ve Site Tanıtımları
Son Yorum: Mr.Muhendis
Bugün, 05:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 25
ziraatciyiz.org: Ziraat Ö...
Forum: Kuruluş ve Site Tanıtımları
Son Yorum: Mr.Muhendis
Bugün, 05:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 22
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Üniversiteler ve Ziraat Fakülteleri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 58.219
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Üniversiteler ve Ziraat Fakülteleri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 8.159
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Üniversiteler ve Ziraat Fakülteleri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 480
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Üniversiteler ve Ziraat Fakülteleri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.250
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital ve Akıllı Tarım
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 60.446
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital ve Akıllı Tarım
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.668

 
  Akarsu Göl Kıyılarında Erezyon ve Peyzaj Onarı
Yazar: Livadi - 07-30-2010, 09:41 AM - Forum: Peyzaj ve Süs Bitkileri - Yorum Yok

AKARSU VE GÖL KIYILARINDA EROZYON VE PEYZAJ ONARI Pdf dosya için BURDAN

Bu konuyu yazdır

  Budama Sanatı - Topiary
Yazar: Livadi - 07-30-2010, 09:38 AM - Forum: Peyzaj ve Süs Bitkileri - Yorum (2)

Peyzaj yönüyle budama ve budama teknikleri, topiary gibi konularda farklı notlar bulunmaktadır. Notların bir kısmının dili Türkçe, bir kısmının ise İngilizce'dir. Aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz.

İNDİR

Bu konuyu yazdır

  27 bin Ağacı Kurtaran Hesap
Yazar: Livadi - 07-30-2010, 09:30 AM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

27 bin ağacı kurtaran hesap!

Yapı Kredi Bankası, 2009 yılında toplam 1 milyon elektronik hesap özeti talimatı aldı. Bu uygulamasıyla banka, yaklaşık 27 bin ağacın kesilmesini önledi

Yapı Kredi Bankası, 2009 yılında toplam 1 milyon elektronik hesap özeti talimatı aldı. Bu uygulamasıyla doğanın korunmasına yönelik çok önemli bir adım atan banka, yaklaşık 27 bin ağacın kesilmesini önledi. Çağrı merkezi, şube ve direkt satış ekipleri tarafından alınan hesap özeti talimatları, mayıs ayında yapılan dikimle Tekirdağ'da 6 bin fidanlık World Ormanı'na dönüştü. Özel günler için promosyon malzemesi üretmeyerek her sene en az 55 bin ağacın kesilmesini önleyen Yapı Kredi, 2008 yılında Mersin'de yok olan Gülnar Ormanı'nı yeniden oluşturmak üzere 100 bin fidan dikimini gerçekleştirdi.

Yapı Kredi, bireysel ve KOBİ müşterileri için sunduğu Meşe, Ardıç ve Çam Paketleri'ne üye olan 150 bin müşterisi adına fidan dikimi gerçekleştirdi. Bankanın sosyal sorumluluk anlayışıyla hayata geçirdiği paketlerin fidanları, TEMA Vakfı aracılığıyla dikildi. Ürün ile hizmetlerinin içine çevresel sürdürülebilirlik misyonunu entegre eden Yapı Kredi, 150 bin fidanın dikimi ile Tekirdağ, Antalya, Konya ve Urfa'da ormanlar oluşturdu. Bu proje kapsamında Antalya'da 41 bin fidan dikimi yapıldı. Türkiye'nin dört ayrı bölgesinde oluşturulan ormanlar ile doğal yaşamın sürdürülebilirliği adına önemli bir adım atıldı.

Cihan

Bu konuyu yazdır

  Gıdaya Temas Eden Plastiğe Yeni Düzenleme
Yazar: Livadi - 07-30-2010, 09:26 AM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

Gıdaya temas eden plastiğe yeni düzenleme

Gıda maddeleri ile temasta bulunan plastik maddelerin nitelikleri ve kimyasal özellikleri yeniden belirlendi.



Tarım ve Köyişleri Bakanlığının, ''Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri ile Temasta Bulunan Plastik Madde ve Malzemeler Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ'', Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğ ile gıda maddeleri ile temasta bulunan plastik maddelerin nitelikleri, kimyasal özellikleri yeniden belirlenirken, halen faaliyet gösteren ve tebliğ kapsamındaki ürünleri üreten ve satan iş yerlerine, uyum için 3 ay süre verildi. Bu süre içerisinde gerekli düzenlemeleri yapmayan iş yerleri ve satış yerlerinin faaliyetine izin verilmeyecek ve haklarında yasal işlem yapılacak.

Bu konuyu yazdır

  TMO Fındık Satışını Durduracak
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 11:12 AM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

TMO, fındık satışını durduracak
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), fındıkta yeni sezonun başlamasına 1 hafta kala, satışlarını 30 Temmuz'dan itibaren durduracak. Ofis'in stoklarında 354,8 bin ton fındık bulunuyor



TMO'dan yapılan duyuruda, stoklarda bulunan 2008 yılı mahsulü kabuklu fındığın, 1 Nisan'dan itibaren peşin bedel karşılığında serbest ve protokollü satışa açıldığı, piyasa taleplerine bağlı olarak satışların devam ettiği belirtilerek, 2010/2011 fındık hasat döneminin Ağustos ayının ilk haftasında başlamasının beklenmesinden dolayı üreticilerin mağdur olmaması için 30 Temmuz 2010 Cuma günü mesai bitimi itibariyle satışların sonlandırılacağı bildirildi.

Bu tarihten itibaren kesinlikle yeni bir satış yapılmayacağı vurgulanan açıklamada, ''Geçtiğimiz dönemlerde de olduğu gibi TMO, üreticilerin piyasaya fındık arzının devam ettiği dönemlerde stoklarını satışa açmayarak, piyasada fiyatların arz talep dengesi içerisinde ve makul düzeyde oluşmasını sağlamaya çalışmaktadır'' denildi.

Edinilen bilgiye göre, TMO'nun stoklarında halen, 19 bin 82 tonu 2006 ürünü, 71 bin 739 tonu 2007 ürünü, 264 bin 55 tonu 2008 ürünü olmak üzere toplam 354 bin 877,4 ton fındık bulunuyor. Fındık müdahale alım görevi çerçevesinde 2006, 2007 ve 2008 yıllarında toplam 694 bin ton fındık alan TMO, bunun yarısını elinden çıkarmış oldu.

Levant kalite fındığı Nisan'da kilosu 4,80 lira, Giresun kalite fındığı ise 5 liradan satışa başlayan TMO, halen, levant kalite fındığı 5, Giresun kalite fındığı ise 5,20 liradan satıyor.

Hükümetin geçen yıl uygulamaya koyduğu 'Fındık Stratejisi'' kapsamında TMO, geçen yıl fındık piyasasına girmemişti.

Bu yılki fındık rekoltesi konusunda, Ulusal Fındık Konseyi 597 bin ton, fındık bölgesindeki tarım il müdürlükleri ise 655 bin ton düzeyinde tahminde bulunuyor. Fındık rekoltesi, fındık fiyatının oluşması açısından önem taşıyor.

Bu konuyu yazdır

  Çikolata Devlerinin Gözü Türk Fındıkcısında
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 11:10 AM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

[Resim: dalinda-findik.jpg]

Çikolata devlerinin gözü Türk fındıkçıda

Üreticiye, birlikler ve odalar, ‘6 liranın altına düşme', ihracatçılar ‘Fiyatı düşür daha çok kazan' diyor. Piyasanın baş aktörü haline gelen üreticinin kararını çikolata devleri de dört gözle bekliyor

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun Karadeniz gezisinde gündeme getirmesiyle yeniden tartışmaya açılan fındıkta fiyat kavgası devam ediyor. Dünyadaki toplam fındığın yüzde 75'ini üreten Türkiyeli üreticilerin önümüzdeki dönem fiyat konusundaki tavrı, özellikle fiyatları sürekli artan kakaoya karşı alternatif hammadde olması nedeniyle uluslararası çikolata sektörünün de yakın takibinde.

Üreticinin gözü 6 TL'de

Dünyanın Türkiye'den ithal ettiği fındığın yüzde 80'ini çikolatada kullandığı düşünüldüğünde, tarladaki üreticinin vereceği karar çikolata devlerinin fiyat politikalarını belirleyecek. İhracatçılar ile üreticiler arasındaki tartışma da bu noktada başlıyor. Üretici birlikleri ve ziraat odaları fiyat aralıklarını 5.5-6 TL/Kg seviyesine oturturken Fındık Tanıtım Grubu'nu oluşturan ihracatçılar bu rakamın çok yüksek olduğu görüşünde. Giresun Ziraat Odası (GZO) Başkanı Özer Akbaşlı, konu ile ilgili yaptığı açıklamada "Üretici 6 lira istiyor. Bu parayı veren fındığı alır" diyor. Akbaşlı'ya göre bu sene fındığın serbest piyasada gerçek anlamda ilk sınavı. Geçen hafta Anadolu Ajansı'na açıklamalarda bulunan oda başkanı, Fiskobirlik'in geçmiş dönemden 47 milyon lirası üreticiye olmak üzere toplam 65 milyon lira dolayında borcu bulunduğunu belirterek "Birliğin durumu ortada, ne alım yapabilecek ne de piyasaya müdahale edebilecek gücü var" diyor. TMO'nun bundan sonra fındık alımı yapmama yönünde karar aldığını anımsatan Akbaşlı, "Fındık fiyatının oluşmasında iş artık üreticiye kaldı. Üretici ‘Benim fındığım en az 6 lira' diyebilme kararlığını gösterip, ürününü bunun altında fiyattan satmamalı. Çünkü piyasa artık aktörsüz" ifadelerini kullanıyor.

TMO cephesinden ise dün yapılan açıklamaya göre fındıkta yeni sezonun başlamasına bir hafta kala, satışlarını 30 Temmuz'dan itibaren durduracak. Ofisin stoklarında 354.8 bin ton fındık bulunuyor. Bu tarihten itibaren kesinlikle yeni bir satış yapılmayacağı vurgulanan açıklamada, "Geçen dönemlerde de olduğu gibi TMO, üreticilerin piyasaya fındık arzının devam ettiği dönemlerde stoklarını satışa açmayarak piyasada fiyatların arz talep dengesi içerisinde ve makul düzeyde oluşmasını sağlamaya çalışmaktadır" denildi.

‘Devlet politikası üretilmeli'

Konuyu Referans'a değerlendiren Giresun Ticaret Borsası Tescil Müdürü Ruhi Yılmaz fiyatın piyasada oluşacak arz-talep dengesine belirleneceğine dikkat çekiyor. Yılmaz, üreticinin kararlı olması gerektiğini söylüyor ancak mevcut ekonomik durumda bunun gerçekleşmesinin ne kadar zor olduğunun göz ardı edilmemesinin altını çiziyor. Yılmaz'ın yeni sezon için fiyat tahmini ise kilo başına 4 TL civarında. Ruhi Yılmaz'ın uzun vadede çağrısı ise şu şekilde "Fındık stratejik bir ürün olarak görülmeli ve hükümetler üstü bir devlet politikasıyla yol haritasına tabi tutulmalı."

ÇİKOLATADAKİ FINDIK ORANI YÜZDE 11

Ortalama çikolatalı ürün içindeki fındık oranı yüzde 11. Tüketicinin çikolata içindeki yüzde 11'lik fındığa ödediği para 8.4 milyar dolar. Dünyada kabuklu fındık üretiminin yüzde 80'i (650 bin ton) çikolata sektöründe kullanılıyor. 650 bin ton fındık için dünya çikolatacılarının ödediği para yaklaşık 1.6 milyar dolar.

Bu konuyu yazdır

  Sebzecilik İşletme Şekilleri
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 11:06 AM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

SEBZECİLİK İŞLETME ŞEKİLLERİ/SEBZECİLİK

Dünyamızdaki modernleşme ve teknolojik gelişmeler her konuda olduğu gibi sebzecilik konusunda da eskiye göre birçok değişimler meydana getirmiştir. Bu değişimlerden birisi de sebze işletmelerinde ortaya çıkmıştır. Her ülkenin kendine özgü bir sistem oluşturması doğaldır. Ancak birbirlerinden de etkilenmeleri kaçınılmazdır. Bu yüzdendir ki sebze işletmeleri bir tipten diğer bir tipe gerektiğinde çabuk olarak dönüşebilmektedir. Zaten bu dönüşüm yapılmazsa işletmeler ekonomik olarak karlı çalışamaz, günün koşullarına ayak uyduramaz ve bu durumdaki işletmeler de eninde sonunda yok olur gider.
İşletmelerdeki değişimi meydana getiren çeşitli etmenler vardır.

Bunları şu şekilde sıralayabiliriz.
a. Sebze bahçeleri genellikle yerleşim yerlerinin çevresinde kurulur. Yerleşim yerlerindeki nüfus, yeterli nüfus planlaması yapılmadığından, sosyal yaşamın köylerde ağırlaşması ve şehirlere göçün artması hızlandığından devamlı artmaktadır. Artan nüfusun barınmasını sağlamak üzere yapılan binalar sebze bahçelerinin kapanmasına yol açmaktadır. Bunun en güzel örneğini İstanbul’da görmek mümkündür. Bir zamanlar Maltepe, Pendik, Kartal, Çengelköy gibi ilçelerde nadide sebze bahçeleri varken, şimdi bu bahçelerin yerini dev binalar ve fabrikalar almış bulunmaktadır. Kıyı şeritlerimizdeki bahçeler üzerine turistik tesisler ve yazlık evler yapılmaktadır.
b. Ülkemizde yolların artık en ücra köylere kadar açılmış olması, dolayısıyla seyahat ve nakliyenin daha kolay yapılmasını sağlamaktadır.
c. Eskiden nüfusun % 80’i tarımla uğraşırken, endüstri ve sanayileşme sonucu nüfusun daha büyük kesimi endüstri ve sanayi alanına kaymış ve köylerden şehirlere büyük göç dalgaları oluşmuştur.
d. Ekonomik koşullardan ileri gelen yığılmalar buna etken olmaktadır.
e. Özel girişim ve planlamalar artmış, halkın refah seviyesi yükselmiştir. Bu da insanların yaşam tarzını değiştirmektedir.
f. Teknolojideki yeni buluşlar, eskiden kullanılan el alet ve gereçlerinin mekanizasyona dönmesine sebep olmaktadır.
g. Ulaşım olanaklarının artması iç pazarlarda ve özellikle dış pazarlarda yeni yeni pazarlar oluşturmuştur.
h. Çevre etmenlerinin daha kullanılabilir hale gelmesi, yeraltı sıcak sularının kullanılması, rüzgar ve güneş enerjisinden yaralanılması da değişimlerde rol oynamaktadır.
i. Teknik bilgilerin değişmesi ve daha faydalı kullanım olanaklarının yaratılması bu değişimde etken olmaktadır.

Sebze işletmelerini büyüklüklerine, çalışma şekillerine, kullandıkları teknolojik araç ve gereçlere, ülkelerin kendi koşullarının getirdiği özelliklere göre sınıflara ayırmak mümkündür. İşletmeler büyüklüklerine göre küçük, orta ve büyük işletmeler olarak ayrılır.
Küçük işletmeler daha çok aile işletmesi olup, 5-10 dekar gibi küçük bir arazi parçası üzerinde mahalli pazarların sebze gereksinimlerini karşılayacak şekilde yetiştiricilik yapar. Kısmen turfanda ve küçük çapta ser tarımıyla, ama esas olarak dışarıda, tarlada yetiştiriciliğiyle uğraşır. El aletleri yanında küçük çaplı bir mekanizasyon görülür.
Orta büyüklükteki işletmeler 25-50 dekar arazi kullanır. Bunlar daha modernize ve mekanize olmuştur. Öncelikli amaç para kazanmaktır. Bu yüzden ticari sebzecilik ön plana çıkar. Üretimleri yurtiçi pazarlar öncelikli olmak üzere kısmen dış pazarları da kapsar.
Büyük işletmeler 50 dekardan daha fazla araziye sahiptir. İç ve dış pazarlara hitap eder. Sanayi ve endüstriye mal gönderir ve tam anlamıyla ticari işletmedir.
Bir çok sebze yetiştirme kitabında sebze işletmelerinin çalışma şekillerine göre hobi sebzeciliği, ev veya aile sebzeciliği, köy işletme sebzeciliği, tarla sebzeciliği ve bahçe sebzeciliği olarak sınıflandığını görürüz. Bu sınıflama tarzı, bugün artık eski bir sınıflama şekli olarak yorumlanmakla birlikte, halen kullanılmaktadır. Bu bakımdan işletmeleri bu ayrım şekline göre anlatıp, sonra daha modern ayırma sistemini vereceğiz.
Eski sınıflamada hobi sebzeciliği, “kişilerin kendi zevkleri için küçük bahçelerinde hiçbir masraftan kaçınmadan, ekonomik ve ticari açıdan hiçbir düşünceye sahip olmadan sebze üretimi” şeklinde tarif edilir. Üretilen bir sebzenin maliyeti, pazarda satılan sebzeden kat ve kat pahalı olabilir. Yani kazanç önemli değildir. Burada esas olan bir şeyi üretmek ve ürettiği sebzeleri yemektir. Bu sebzeleri eşe dosta “ben ürettim” diye vererek en büyük zevki almak amaç edinilmiştir.
Ev ve aile sebzeciliği, ailenin kendi sebze gereksimini karşılaması yanında, fazla olanı satarak aile bütçesine katkıda bulunmaktır. Burada kazanç kısmen ön plana çıkmaktadır. Bu bakımdan ekonomi esas alınır. Aile kendi fertlerinin çalışması sonucu üretim yaptığından ve dışarıya işçilik parası ödemediğinden karlı bir üretim yapar. Aile sebzeciliğinde kullanılan arazi büyüklüğü, ailedeki fert sayısına göre değişir. Bir insana düşen yıllık sebze miktarı 73-365 kg arasında oynar. Biz bunu en düşük seviye 75 kg olarak alsak, 5 kişilik bir aile için 5x75=375 kg sebze gereklidir. Bir dönümden küçük işletmelerde ortalama 1-1,5 ton sebze kaldırılır. 375 kg sebze için 1/3 – 1/2 dekar alan yeterlidir. Nitekim şehir planlamalarında, bahçeli iskan düşünüldüğünde, en az 500 m2 alan ayrılmaktadır. Diğer taraftan Dr. Lucas “Gemüsebau” adlı eserinde 6 nüfuslu bir aile için 615 m2 lik bir alanın yeterli geleceğini vurgulamaktadır (KÖYLÜ 1959).
Aile sebzeciliğinde, süs bitkileri yanında sebze ve meyve üretilebilir (Şekil 8.1). Bulunduğumuz bölgenin iklim koşullarına uyum gösteren domates, biber, patlıcan, taze soğan ve sarmısak, nane, dereotu, tere gibi çeşitli sebzelere yer verilir.
Köy işletmeciliği köylerde görülür. İşletme daha çok tarla tarımı yapar ve buğday, arpa, çavdar gibi buğdaygiller, pancar, tütün, patates üretir. Bunun yanında eve yakın bir bahçede meyve yetiştiriciliği ve meyvelerin altında da sebze üretimi gerçekleştirir (Şekil 8.2). Sebze üretiminde iki yol izlenir. Birinci yolda, meyvelikler kurulurken, dikilen fidanlar küçük olduğundan, bu fidanların büyüdükleri zamanki taç genişlikleri esas alınarak 5-10 m gibi aralıklarla dikilir. Küçük fidanlar arasında kalan boşluklarda, fidanlar büyüyüp, taç genişlikleri bu boşlukları kapatıncaya kadar geçen birkaç yıllık süre içinde sebze üretilir. Böylece bu işlem geçici bir üretim tarzı olup, maksat geçen süre içinde araziyi değerlendirmektir. İkinci yol ticari amaç taşır, uzun bir süre için planlanır. Meyve ağaçlarının taç genişliği 5-10 m olduğundan, bu taç genişliğinden daha fazla aralıkla, örneğin 20-30m aralıkla ağaçlar dikilerek, taç genişliğinden arta kalan boşlukta devamlı sebze yetiştiriciliği yapılır. Üretilen sebzelerle kendi sebze gereksinimleri karşılandığı gibi, fazlası mahalli pazarlarda satılır.
Şekil 8.1. Aile işletmesinde bahçe planı
Şekil 8.2. Köy işletmeciliğinde meyve ağaçları altında sebze üretimi
Tarla sebzeciliği büyük alanlarda yapılan, hem tüketim ve hem de sanayi gereksinimine olanak veren bir üretim tarzıdır. Kural olarak pazardan ve yerleşim alanlarından uzak yerlerde yapılır. Sebzelerin kalitesinin biraz düşmesi önemli değildir. Fakat olabildiğince aynı kalitede olması istenir. Kantite (birim alandan daha fazla ürün alma) önem kazanır. Her işletmenin pazara ve endüstriye ayrı ayrı ürün göndermesi maliyeti arttırır. Bu işin kooperatifler kanalıyla ve özel taşımacı kuruluşlarının devreye girmesiyle yapılması daha doğrudur. Ürünün büyük bir kısmı konserve fabrikalarına gönderilecekse, ürünün sağlıklı bir şekilde fabrikaya ulaştırılması konservenin kalitesi için şarttır. Bu yüzden bu işletmeler fabrika yakınlarında kurulmalıdır.
Büyük alanlarda çalışmak, ancak idare intensitesinin azaltılmasıyla normal hale getirilir. Böylece özellikle bahçe sebze yetiştiriciliğine göre maliyeti daha düşük üretim mümkün olur. İdare intensitesinin azaltılması işletmede makineleşmeyle gerçekleştirilir. Ayrıca insan gücüyle çalışmalardaki gün sayısı azaltılmalı ve çalışma şekli rasyonalize edilmelidir. Bir diğer husus da çalışma intensitesi az olan yetiştiricilik metotları seçilmeli, iklim ve hava durumuna, vejetasyon süresine bağlı olarak sebzeler çapa bitkileri ve hububatla ekim nöbetine sokulmalıdır. Böylece sebzecilik tarla tarımında ek bir potansiyel olarak devreye girmeli ve sebzecilik alanı genel işletme alanı içinde belli bir oranı geçmemelidir. Fakat işletmede sulama olanakları varsa, sebzelerden elde edilen gelir, tarla bitkilerinden alınan gelirin 1-2 katı fazla olduğundan, zamanla işletmede sebzecilik alanı ister istemez büyür. Hatta bazı işletmeler şekil değiştirmek suretiyle, tarla bitkileri ve sebze müşterek yetiştiriciliğinden vazgeçip, pür sebze yetiştiriciliğine dönebilir. Bu kararda dikkatli davranılmalıdır. Çünkü sebzelerde meydana gelen fiyat değişmeleri, tarla bitkilerine göre fazladır. Bizce bu işletmelerde sebzeye ayrılacak alan % 10-15 civarında olmalı, eğer mutlaka sebzeye ayrılan alan büyütülmek isteniyorsa, bu artış hiçbir zaman % 50’yi geçmemelidir. İşletmede sebzecilik alanı büyüdükçe, işletmeyi idare edenlerin sebzecilik alanındaki bilgilerinin de artması veya bu konuda bilgisi olan elemanların çalıştırılması gerekir.
Tarla sebzeciliğinde toprak ıslahı, yani melerasyon yapılmaz. Sürme, çapalama v.s. gibi toprak işlemeleri, gübreleme, sulama ve mücadele işleri mümkün olduğunca mekanizasyonla yapılır. Yetiştiricilikte tohum ekim makinelerinin kullanılması öncelik kazanır. Fide dikim makinası varsa o zaman fide dikimi ile yetiştiricilik yapılabilir. Hasadın bir iki seferde bitirilmesi ve mümkün olduğunca hasat makinelerinin devreye sokulması tavsiye olunur. Bütün bu işlerin mekanizasyona çevrilmesiyle, insan çalıştırma gücünün yüksekliğini azaltır ve bu yolla da maliyeti düşürmek mümkün olur. Gerçi domates, hıyar, soğan, fasulye, bezelye, pırasa, havuç gibi sebzelerde bütün çalışmaları mekanize hale getirmek mümkünse de, her makine bir veya iki sebzede kullanılabildiğinden, işletmede çok sayıda makineye gereksinim duyulur. Makine parkının büyümesi ve makinelerin alış, bakım ve tamir fiyatının yükselmesi, belli iş alanlarında ve çok kısa süre için bu makinelerin kullanılması, onların işletme içerisinde ekonomik çalışmasını sınırlar ve rantable (kullanışlı) olmasını önler. Bunun için dış ülkelerde makine parkı köyün ortak malı olarak veya kooperatifler kanalıyla gerçekleştirilir. Ortaklara kiralanır. Böylece makinaların kullanım süresi uzadığından rantabilitesi artar.
İşletmeler bulundukları bölgenin iklim ve toprak durumuna göre yetiştirecekleri sebzeleri belirler. Örnek olarak, soğan tarımı yapılacaksa tınlı killi topraklar ve 4-6 aylık bir vejetasyon süresi ve hasat sırasında yağışı olmayan kurak bir bölge seçilmelidir. Hıyar, domates ve fasulye için 6-8 aylık vejetasyon süresi içinde ortalama sıcaklığı yüksek, hıyar için nemli, fasulye için kısmen nemli yerler tercih edilmelidir. Kuşkonmaz tarımı için ilkbahar ayları uzun ve ılıman olan kumlu, kumlu tınlı topraklar en idealdir.
Tarla sebzeciliğinde daha çok karnabahar, lahana, hıyar, soğan, pırasa, sarmısak, turp, pancar, havuç, yer fasulyesi, bezelye, yer domatesi, kabak, kıvırcık ve marul, ıspanak, kavun ve karpuz gibi sebzeler üretilir.
Bahçe sebzeciliği, tarla sebzeciliğinin bir üst intensite basamağıdır. Yüksek yatırım ve işçilik giderlerine karşın, fazla karla diğer sebzecilik işletmelerinden ayrılır. Çalışma ve kapital intensitesinin yüksek olması, birim alanda çalışan insan gücü sayısının fazla olmasından ve birim alana yapılan yüksek inşaat ve işletme giderlerinden ileri gelir. Örneğin, bahçe sebzeciliğinde inşaat maliyetleri yüksek olması sebebiyle serlerin, sıcak yastıkların, hangarların, soğuk hava depolarının yapılması, ısıtma ve soğutma tesislerinin kurulması, değişik hasat, bakım alet ve makinelerinin satın alınması mecburiyeti yanında, birde bu işletmelerin yerleşim yerlerine yakın kurulması ve arazi alım fiyatlarının da oldukça yüksek olması gösterilebilir. Yerleşim alanlarının hızlı büyümesi sebze işletmelerinin yerlerini bırakıp, yerleşim alanına uzak yeni yerlere taşınmasına sebep olur (Şekil 8.3). Bu taşınma, maliyeti arttıran diğer önemli bir husustur.
İşletme yerinin seçilmesi ayrı bir öneme haizdir. Çok çeşitli etmenler bu seçimde rol alır. Bunlar iklim, yol, su, yerleşim birimleri, pazar v.s. gibi çok çeşitlidir. İleriki konularda daha detaylı olarak bu bilgileri tartışmaya açacağız, ancak burada önemli olan birkaç tanesini ele alıp açıklayacağız.
İşletmeler, taze tüketime ürün yetiştirdiklerinden, ürünün her an satılması ve alıcı bulması için kalabalık şehir kenarlarında, endüstri bölgelerinde kurulmalıdır. Pazar ne kadar yakın olursa ürün tazeliğini ve kalitesi yitirmeden, o kadar çabuk yollanır. Pazara erken giren ürün malın az olduğu bir zamanda yüksek fiyatla alıcı bulur. Ayrıca nakliye giderleri de azalır.
Bahçe sebzeciliği 5-100 dekar alan üzerinde yapılır. Alan azaldıkça makineyle çalışmak güçleşir. Bu yüzden insan gücü fazlalaşır. İşletmede aile fertleri yanında daimi ve/veya işin yoğun olduğu dönemlerde geçici işçi çalıştırılır. Fakat dışardan tutulan işçi sayısı fazla ve bunları çalıştırma süresi uzun olmamalıdır. İşletmeyi kuranlar ve yanlarında çalıştırdıkları işçiler mümkün olduğunca tecrübeli olmalıdır.
İşletmede karlılığı arttırmak üzere, birim alanın yıl boyunca devamlı kullanılması mecburiyeti vardır. Bunun için dış koşullar dikkate alınarak çalışma hem dışarıda ve hem de kapalı alanlarda yapılır. Sebze çeşitleri mevsimin iklim koşullarına uyacak şekilde, bir ekim nöbeti esas alınarak yetiştirilir.
Eski işletme şekilleri güncelliğini yitirmiş olmasına rağmen, bizde ve bazı dış ülkelerde ve bölgelerde kısmen kullanılmaktadır. Eski işletme şekillerinin güncelliğini kaybetmesine şimdi açıklayacağımız nedenler sebep olmaktadır.
Eskiden aile, köy, tarla ve bahçe sebzeciliği arasında yetiştirme yöntemleri, çalışma biçimleri ve ürünü piyasaya veya endüstriye yollaması bakımından büyük farkların
A. 10-15 sene önce sebze bahçesi iken
B. Yerleşim bölgesi olmuş ve çocukların top oynadığı bahçe
Şekil 8.3. Yerleşim Alanlarında Kurulmuş Sebze İşletmelerinin Durumu A ve B.
bulunmaktaydı ve bu durum işletme şekillerini birbirinden ayırmaktaydı. Bundan dolayıdır ki bahçe sebzeciliği, tarla sebzeciliğine karşı daima bir üst intensite basamağı kabul edilmiştir. Bahçe sebzeciliğinde, küçük alanlar üzerinde, daha çok insan gücüne dayalı entansif bir yetiştiricilik yapılır ve ürünler insanların taze tüketimi için pazarlara yollanır. Tarlaya direkt tohum ekiminden çok, yastıklar, serler gibi özel tesisler içinde fide yetiştirerek bitkiler tarlaya veya örtü altına dikilir. Böylece tarlada geçen yetiştirme süreci kısaltılarak, aynı yerde birkaç ürün elde edilir. İşletmede örtü altı yetiştiriciliği yapılarak bütün bir yıl boyu sebze üretmeye çalışılır. Buna karşın tarla sebzeciliği de, büyük alanlar üzerinde, makine gücü esas alınarak entansif bir yetiştiricilik yapılır ve ürünler daha çok sanayi kesimine gönderilir ve sadece mevsim koşullarına bağlı kalınarak yetiştiricilik yapılır.
Teknolojinin gelişmesiyle, makineli tarım için büyüklüğü ve kapasitesi farklı çok değişik tipte makineler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu yüzden eskiden sadece büyük araziler üzerinde ve tarla sebzeciliğinde uygulanabilen mekanizasyon, bahçe ve hatta sera sebzeciliğinde bile kullanılır hale gelmiştir. Ekonomik koşullar işletmelerin kar edebilmesi ve devamlılıklarını sürdürebilmesi için, zaten onları entansif çalışmaya zorlamıştır. Bu durum da, tarla sebzeciliği ile bahçe sebzeciliğini birbirine yaklaştırarak, birbirinden ayrılamaz şekle girmiştir. Köy işletme sebzeciliği de hızla tarla sebzeciliğine dönüşmüştür. Yerleşim alanlarında bahçeli iskanın hemen hemen kalkmış olması, bu alanlarda yapılan aile sebzeciliğinin bitmesine yol açmıştır. Eskiden içi içe olan dışarıda bahçede, tarlada yapılan sebzecilikle, turfanda ve ser sebzeciliği içinden turfanda ve ser sebzeciliği ayrı bir değer kazanarak, dışarıda tarlada veya bahçe yapılan sebzeciliğin kategorisinden ayrılmış ve sebzecilikte en üst intensite basamağı olarak ayrı bir işletme şekline dönüşmüştür. Böylece günümüzde sebze işletmeleri 2 sınıfa ayrılmaktadır.
a. Dış koşullarda sebzecilik yapan işletmeler (Bahçe veya Tarla sebzeciliği)
b. Örtü altı altında sebzecilik yapan işletmeler (Örtü altı sebzeciliği)
Bu kitapta biz dış koşullar altında yapılan sebzeciliğe ait bilgileri vereceğiz. Yazdığımız diğer kitaplarda ise örtü altı sebzeciliğini anlatılmıştır. İsteyen Günay’ın yayınları arasından bu konuları bulabilir. [GÜNAY (1980) Cilt I. Serler (tanımı, İnşası ve Kliması ile), GÜNAY (1981) Serler (Özel Sebze Yetiştiriciliği), GÜNAY ve OKUR (1999) Sera Toprağı, GÜNAY ve KÜTÜK (1999) Serde Gübreleme, GÜNAY (1999) Ser Kliması, GÜNAY ve BÜLBÜL (1999) Sera Ürünlerinin Pazarlanması]
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay

Bu konuyu yazdır

  Sebzeciliğin Ülke Ekonomisindeki Yeri
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 11:03 AM - Forum: Tarım Ekonomisi, Destekler ve Krediler - Yorum Yok

SEBZECİLİĞİN ÜLKE EKONOMİSİNDEKİ YERİ
Sebze yetiştiriciliğinin Türkiye’de çok eski bir geçmişi olmasına rağmen, modern anlamda sebze yetiştiriciliği ancak son senelerde yapılmaya başlanmıştır. Eski yıllarda sebzecilik sadece sahil bölgelerinde, bazı nehir ve ırmak kenarlarında ve büyük şehir çevresinde önem kazanmıştır. Ancak 1960’lı yıllardan sonra Türkiye’de yolların yapılması, kara taşımacılığının artması ve en uzak noktalara kadar nakliye olanaklarının yaratılması diğer yörelerde de sebzelerin tanınmasına ve yetiştiriciliğinin yapılmasına yol açmıştır. Bu nedenle sebzecilik kısa süre içinde büyük aşamalar kaydetmiştir.

Ülkemizde başlayan sanayileşme hareketi, tarımsal çalışmaların aleyhine bir durum yaratmıştır. Şu anda sermayenin ve yatırımların büyük bölümü sanayileşmeye kaydırılmaktadır. Eskiden halkın % 80’i kırsal alanda oturup tarımla uğraşırken, son yıllarda bu oran % 40-30’a kadar düşmüştür. Halkın çoğunluğu büyük şehirlere göç ederek, buradaki sanayi kuruluşlarında işçi olarak çalışmaya başlamıştır. Bir kısmı ise ticaret yaparak yaşamı sürdürmenin yolarını aramaktadır. Bu genel değişim tarımsal ürünlerin ekonomiye % 50-70 oranındaki katkı payının düşmesine ve % 30’a inmesine sebep olmuştur. Gerçi işlenmiş tarımsal ürünler bu paya ilave edilirse oran nispeten biraz yükselebilir.

Ülkemizdeki toplam tarım alanı 28.356.000 hektardır. Bu alan tahıl ve nadas, meyve ve zeytin, bağ ve sebze gibi ürünlere tahsis edilmektedir. Ürünlere ayrılan sahalar yıllara göre değişim göstermektedir. Bu değişimde özellikle sulanamayan arazilerin sulanabilir hale getirilmesiyle, tarla ve nadas alanları meyve, bağ ve özellikle sebze alanına dönüşmektedir. KÖYLÜ’ye (1959) göre 1927 yılında bahçe bitkilerine ayrılan alanın (meyve, zeytin, bağ ve sebze olarak) genel tarım alanına oranı % 0,17 iken, bu oran 1944’te % 0,2’ye, 1954’te % 3,3’e ve 1955’te % 5,5’e çıkmıştır. 1980’de oran % 11,8’e ve 2000’de ise % 17’ye yükselmiştir. Bu son duruma göre toplam tarım alanlarının ürünler bazında dağılımı :
28.356.000 hektar Toplam Tarım alanları
23.510.000 hektar Tarla ve Nadas alanları
5.846.000 hektar Bahçe Bitkileri alanları
3.174.000 hektar Meyve ve Zeytinlik
922.000 hektar Sebze alanı
750.000 hektar Bağ alanıdır.
Bu 922.000 hektar sebze alanının, Bahçe Bitkileri alanı içindeki payı % 19,0 ve toplam tarım alanları içindeki payı ise % 3,2’dir.
Sebze üretim alanları devamlı bir artış göstermektedir. Bu alan üzerinde yaklaşık 30-40 adet büyük, 300-400 adet orta ve 250-300 bin adet küçük aile işletmesi bulunmaktadır. Küçük aile işletmeleri içine köylü işletmeleri ve ev bahçesi (amatör ve hobi) işletmeleri de girmektedir. Tarımda çalışan halkın halen %10-20’si sebzecilik ve çiçekçilikle uğraşmaktadır. Küçük işletmelerde aile fertleri çalışır. Ancak işin fazla sıkıştığı dönemlerde dışarıdan geçici işçi tutulur. Büyük ve orta işletmeler esas ticari amaçlı işletmeler olup, bunların bünyesinde de devamlı ve geçici işçiler görev yapmaktadır. Son yıllarda bir çok işletmede Ziraat Mühendis ve Meslek Yüksek Okulu mezunu Teknisyenler çalıştırılmaktadır. Tabiatıyla bu durum işletmelerin teknik kapasitelerini arttırmakta ve geçmişe göre daha iyi sonuçlar alınmasına sebep olmaktadır.

Sebze işletmelerinde daha çok pür sebzecilik yapılır. Ancak bazı sebze işletmelerinde, sebzecilikle birlikte çiçekçilik de yapılmaktadır. Sebze üretimi açık alanlarda yani bahçe ve tarlada, kapalı alanlarda örtü altında (başka bir deyişle turfanda sebzecilik olarak çeşitli örtüler, koruyucular ve alçak tüneller altında yapılan alçak sistemlerde, ser sebzeciliği olarak çelitli yüksek tüneller, cam veya plastik serler içinde yapılan yüksek sistemlerde ) yapılır. Kapalı alan sebzeciliği, kış aylarının ılıman geçtiği Akdeniz ve Karadeniz sahil kesimi gibi yerlerde ve kışın güneş enerjisi, elektrik, jeotermal sıcak su gibi doğal enerji kaynaklarından yararlanılabilen, ucuz ısıtma olanağı olan yerlerde gelişmiştir. Buna karşın bahçe ve tarla sebzeciliği yurdun her yerinde daha çok yaz ve kısmen ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılır.
Sebzecilik sadece, sebzecilikle uğraşan halkın geçim kaynağı değildir. Üretilen ürünün satılmasında rol alan pazarlamacılar ve özellikle dış pazara ürün ihraç edenler bu işten önemli karlar elde etmektedir. Sebzelerin ihraç edilmesi milli ekonomiye büyük katkı sağlar. Eskiden sadece fasulye, bakla, bezelye gibi kuru taneli ve kısmen patates, soğan, sarmısak, pırasa, havuç ve kereviz gibi nakliyeye dayanıklı taze sebzeler ve bazı taze sebzelerden elde olunan domates ve biber salçası, kurutulmuş sebzeler gibi mamul maddeler ihraç edilirken, son yıllarda her türlü yaş ve çok nazik taze sebzeler ve bunlardan elde olunan çok değişik mamul maddeler ihraç edilmektedir. Özellikle pazarlamada soğuk hava depoları ve frigorifik taşıyıcıların devreye girmesi, deniz ve kara yolu taşımacılığı yanında kargo hava taşımacılığının da gelişmesi bu değişim ve gelişmede büyük rol oynamıştır. Tabiatıyla bir diğer önemli nokta; son zamanlarda sebze çeşitlerinin daha standart hale getirilmesi, devamlılığının olması, pazarlamada ambalaj ve paketlemenin geliştirilmesi pay sahibidir. Yukarıda saydığımız bütün bu uğraşı içine girmiş kimseler dolaylı olarak sebzecilikten para kazanmaktadır. Bunların yanında sebze yetiştirme teknikleri her gün gelişmekte ve yeni teknolojiler kullanılmaktadır. Yetiştirme sırasında serler gibi kapalı sistemlerin kurulmasında kullanılan demir, çelik, tahta, odun, plastik, cam gibi ürünleri üretenler ve serleri projeleyen, imalat ve inşaatını yapanlar vardır. Toprak işleme, gübreleme ve mücadele gibi işlemlerde kullanılan traktör, pulluk, çap ve hasat makineleri yapanlar, çeşitli gübreler, toz ve sıvı ilaçları satanlar, sulama sistemlerini geliştiren ve yağmurlama, damlama gibi yeni sulama sistemlerini yapanlar bulunur. Bu arada, sebze ürünlerini kurutma, salça ve konservesini yapma gibi işlerde çalışanlar ve bunların yapımında kullanılan malzemeleri de unutmamak gerekir. Bunun gibi daha birçok işlerde, kişi ve kuruluşlar sebzeciliğe yaptıkları yardımlar ve katkılarla geçimlerini sebzecilikten kazanır. Kısaca bütün bu söylenenleri özetleyecek olursak, sebzecilik sadece sebze ile uğraşanlara değil, ona yardımcı olanlara da kazanç sağlar ve milli ekonomiye dolaylı yoldan para kazandırır.
Cetvel. 5.1’de 1950’li yıllardan başlamak üzere günümüze kadar olan sebze ihracat rakamları verilmiştir. Bu rakamlar incelendiğinde sebzeciliğin milli ekonomiye katkısını daha rahatlıkla görebiliriz. Sebzeciliği daha da geliştirmek ve üretim miktarını çoğaltmak ve artan nüfusun sebze gereksinimini karşılamak için sadece üretim alanlarını arttırmak yeterli değildir. Üretilecek sebze çeşitlerinin ekolojilerini iyi tespit etmek, bunun için bölgelere ve yerlere göre adaptasyon denemeleri yapmak, en verimli, kaliteli, hastalık ve zararlılara dayanıklı, pazarlamaya uygun çeşitleri bulmak modern yetiştirme tekniklerini uygulamak ve maliyeti düşürmek gerekmektedir. Bu arada gelişmekte olan pazar isteklerini inceleyerek, bu pazarların istekleri doğrultusunda çeşitleri standart hale getirmek, ambalajlama bakımından kalite ve standartlara uymak, taşıma ve saklama işlerine yeteri kadar önem vermek başlıca gayelerimiz arasında olmalıdır. Son yıllarda organik tarım önem kazanmaktadır. Sebzelerin mümkün olduğu kadar sentetik gübre ve kimyasal ilaç kullanmadan doğal maddeler kullanılarak yetiştirilmesi (organik tarım yapılaması), pazarda bu ürünlerin 2-3 misli fiyat ve daha kesif alıcı bulmasını sağlamaktadır. Organik tarımda birim alanda, bilinen metotlara göre yapılan üretimden biraz daha az ürün alınmaktadır. Ancak fiyat 2-3 misli yükseldiğinden, kazanç açısından fazla bir kayıp ortaya çıkmamaktadır. Organik tarım şeklinin yaygınlaştırılmasında yegane dikkat edilmesi gereken nokta, artan nüfusun gereksinimini karşılamak üzere ürün miktarının azalmasının sakınca yaratabileceğidir. Bu bakımdan normal yetiştiricilikte bakiye ve kalıntı yaratmadan ilaç ve gübre kullanılmasına dikkat edilirse, artan nüfusun gereksinimleri için normal yetiştiriciliğinde yürütülmesi mecburiyeti vardır. Bunun için normal yetiştirmede aşırı dozda hormon, ilaç ve gübre kullanılmaması, uzmanların verdikleri standartlara uyulması gerekir.
Cetvel 5.1. Türkiye’den İhraç Edilen Taze Sebze Miktarı
Yıllar Miktar Değer
(ton) (Dolar)
1950 0,7 51
1960 1,6 355
1970 9 8.912
1975 0,7 421.172
1980 40.202,70 11.564.579
1985 140.768,00 13.372.964
1990 256.789,60 20.086.786
1995 250.458,50 20.355.641
2000 305.648,50 33.324.897
2003 408.969,80 37.568.997
Türkiye’de hızla gelişen örtü altı sebzeciliğine gereken özeni göstermemiz milli ekonomiye katkı bakımından zorunlu hale gelmiştir. Dikkat edilirse son yıllarda devamlı enflasyon içinde yaşayan ülkemizde, sebzelerin pazarda bollaştığı yaz aylarında enflasyon düşmektedir. Örtü altı yetiştiriciliği zaman kavramını ortadan kaldırdığından ve istenilen zamanda üretim yapma olanağı verdiğinden, pazarda devamlı ve bol miktarda sebzenin bulunması enflasyonun kontrol altına alınmasında yardımcı rol üstlenecektir. Cam ve özellikle plastik serler, tüneller yurt içinde hızla yayılmakta ve sayıları her geçen gün artmaktadır. Eskiden sadece kış aylarında yapılan seracılık, seralar içinde birim alandan alınan ürünün miktarı ve kalitesi, tarladan alınanın 1-3 misli olduğundan, yetiştiriciler kış ayları dışında ilkbahar, yaz ve sonbahar aylarında da serleri kullanmaya başlamıştır. Özellikle yeraltı sıcak suları olan Simav, Bergama, Balçova, Afyon ve Denizli gibi yerlerde hızlı bir gelişim söz konusudur. Serlerde son yıllarda devreye giren topraksız yetiştiricilik, katı ve sıvı kültürler üzerinde üretim yapmayı sağlayarak, münavebeyi (ekim nöbetini) ortadan kaldırmakta ve mono kültür yapmayı kolaylaştırmaktadır. Böylece toprakta yapılan yetiştiricilikte yüksek kar getiren ürünün arka arkaya devamlı olarak yetiştirilmesi toprak yorgunluğu meydana getirdiğinden uygulanamazken, topraksız yetiştiricilik bu olanağı vermektedir. Böylece seralarda daha karlı olan ürünlerin arka arkaya üretimi yapılabilmekte ve kar marjı yükseltilmektedir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay

Bu konuyu yazdır

  Sebzecilikte Ekolojik Faktörler - Yağış
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 10:55 AM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

Yağış İklim / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Yeryüzünde bulunan su yüzeylerinden ve topraktaki suyun buharlaşmasından, hayvan ve bitkilerin terlemesinden havaya devamlı su buharı iletişimi olur, bulutlar meydana gelir ve daha sonra bulutlardaki su değişik yağış şekilleriyle yeryüzüne tekrar geriye dönüşüm yapar. Bir başka deyişle yeryüzündeki suyun belli bir kısmı önce buhar ve sonra yoğunlaşarak tekrar su olur ve devamlı yer ve hal değişimine uğrar. Bu kesintisiz yinelenen değişim sistemine “çevrim” adı verilir. Havada her zaman bir miktar su buharı vardır. Sular güneşin ve diğer sıcaklık etmenlerinin etkisiyle buharlaşır. Eğer hava soğumaya başlarsa, havadaki su buharı soğuyarak yoğunlaşır. Yoğunlaşan su buharı pus, sis, çiy, kırağı, yağmur, kar ve dolu gibi yağış şekilleriyle yeryüzüne düşer.
Yağış Şekilleri Oluşumu ve Tanımı Yağış İklim / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Nemli bir hava kütlesi, kendisinden daha soğuk bir kara parçası üzerinden geçerse bir yoğunlaşma meydana getirir. Bu yoğunlaşma “pus, çiy ve kırağı” olabilir. Havanın ilk yoğunlaşmaya başladığı sıcaklığa “çiy noktası” denir. Sıcak ve nemli bir hava kütlesi daha soğuk bir hava kütlesiyle karşılaşırsa, bu durumda “pus veya sis” oluşur. Pus veya sisin oluşumu, hava neminin yoğunlaşma derecesine bağlıdır. Yoğunluk arttıkça pustan sise doğru geçiş olur. Pus ve sisin bir başka oluş biçimi, açık ve durgun havalarda (gece ve gündüz) topraktan ışınım yoluyla ısı kaybolduğu zaman, toprakla temas eden nemli havanın pus ve çiyi meydana getirmesidir. Rüzgarın olmadığı zamanlarda, soğuyan ve ağırlaşan hava yüksek dağlardan alçak vadilere doğru kayar. Bu bakımdan pus ve sis daha çok vadilerde ortaya çıkar. Bulutlu havalarda ışınım yoluyla ısı kaybı oluşmadığından pus ve sisin meydana gelme ihtimali azalır. Hava kirliliği olan yerlerde, havadaki duman ve tozlar havadaki su buharı tarafından tutulduğundan pus ve sis daha koyu renklidir. Ilık ve durgun gecelerde ve özellikle sabah saatlerinde havadaki su buharı gece hızla ısı kaybeden ve havaya nazaran daha soğuk olan bitki ve diğer nesnelerin yüzeyiyle temas ettiğinde, soğuyarak içindeki fazla suyu bu yüzeyler üzerinde su damlacıkları şeklinde yoğunlaştırır ve “çiy” meydana gelir. Pus ve siste olduğu gibi, durgun ve bulutsuz geceler çiy oluşumuna daha elverişlidir. Bir yerde, bir yılda iklim koşullarına bağlı kalarak çiy oluşumu 1-80 mm arasında değişir. Çiy oluşum sıcaklığı sırasında, havanın temas ettiği yüzeylerde sıcaklık 0oC’nin altındaysa, su damlacıkları o yüzeyler üzerinde buz haline geçerek ince, beyaz bir buz tabakası meydana gelir ve sabah pencereden baktığımızda, “kırağı” denen bitkiler üzerindeki tüysü beyaz tabiat harikasıyla karşılaşırız. Nemli hava kütlesinin yükselerek soğuması sonucu, atmosferde bulutlar meydana gelir. Soğuyan nemli hava içindeki buharın bir kısmı havadaki toz parçaları üzerinde de toplanır. Havanın değişik sıcaklık derecelerinde tutabileceği su miktarı farklıdır. Sıcaklık arttıkça fazlalaşır. Sıcaklık düştükçe azalır. Havada soğumanın artmasıyla tutacağı su miktarı azaldığından, içindeki fazla su tozlar üzerindeki su tarafından çekilir ve toz üzerindeki su miktarı artar, ağırlaşır ve artık havada tutunamaz. Damlacıkların çapı, milimetrenin beşte birine ulaştığında, aşağıya doğru düşer. Böylece “yağmur” yağmaya başlar. Damlacıkların düşme hızı yaklaşık saniyede 1 m’dir. Düşme sırasında damlacıklar su tutmaya devam ederse damlaların çapı ve ağırlığı artar. Düşme hızı da yükselir.
Soğumanın artması havadaki su damlacıklarını dondurursa, yağış bu sefer “kar veya dolu” şeklinde olur. Kar, havadaki su buharının donarak tüy, iğneye benzeyen buz kristallerine dönüşümüdür. Şekli, geometrik düzgün altıgen kristallerdir. Kristaller birleşerek kar tanesi olarak yer yüzüne düşer ve toprağı kaplar. Hava çok soğuk olursa kar yağışı kuru ve toz halindedir. Aksi halde lapa lapa yağar. Toprak üzerinde biriken kar yavaş yavaş eridiğinden, yağmurdan farklı olarak uzun süre etkilidir. Toprağa ve akar sulara, suyunu yavaş yavaş verir. Genelde 60-80 cm kalınlığındaki bir kar kütlesi çözündüğünde 2-3 cm kalınlığında su verir. Fırtına bulutlarından oluşan küçük buz toplarının yer yüzüne düşmesi “dolu” yağışıdır. Bulut içindeki su damlaları güçlü hava akımlarına yakalandıklarında, bulutun üst katmanlarına doğru sürüklenir. Buradaki dondurucu soğuk, su damlalarını küçük buz taneciklerine çevirir. Ağırlığı artan ve aşağıya doğru düşen tanecikler, oradaki su damlalarını çevresinde toplar ve büyüklüğü fazlalaşır. Tekrar bir hava akımına uğrayıp üst tarafa çıktıklarında aynı işlem tekrarlanır. Bu olayın birkaç kez yinelenmesi, bulut içinde bir buz katmanı meydana getirir. Bir büyük dolu tanesini ortadan ikiye ayırırsak, her sefer yeniden donan katmanları halkalar halinde görebiliriz. Dolu yağışı sıcak günlerde bile meydana gelebilir. Bunda alçak basınç alanını izleyen güçlü rüzgarlar etkili olur. Dolu tanelerinin büyüklüğü 2-3 mm den başlar, tenis topu büyüklüğüne kadar çıkar. Büyüklük arttıkça, bunların çevreye verdiği zarar artar ve hatta büyük canlıları bile öldürebilir, ağaçları dahi kırabilir.
Dünyada hava akımları ve doğrultuları bir yıl içinde çok değişkenlik gösterir. Hava akımları geçtikleri bölgelerin özelliklerini alır. Bu durumda bir çöl üzerinden geçen bir hava çok kuru, bir okyanus üzerinden geçen hava çok nemli olabilir. Kuru bir hava geçtiği yerden su buharı alır, içindeki su miktarı artar ve çok nemli bir hava olduğunda, diğer bir yere bunu yağış olarak bırakır. Bu bakımdan yağış zamanı, şekli, miktarı her zaman farklılık gösterir. Yeryüzünde bölgelere, yerlere, mevsimlere göre yağış farklılıkları ortaya çıkar. Bazen çok yağışlı yerde kuraklık, kurak yerde yağışlı durumlar meydana gelebilir.

Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay

Bu konuyu yazdır

  Sebzecilikte Ekolojik Faktörler - Işık
Yazar: Livadi - 07-28-2010, 10:49 AM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum Yok

Işığın tanımı /Işık / İklim / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Işığın ne olduğu günümüz ileri teknolojisine rağmen kesinlikle tam ortaya çıkartılmış değildir. Işıkla ilgili çeşitli kuramlar geliştirilmiştir. Bu kuramlara göre ışık, diğer enerjiler gibi bir enerji şeklidir. ÇAĞATAY (1970) eserinde ışığı, “Işıyan enerji denilen enerjinin görebildiğimiz dalga boyu” olarak tanımlamaktadır. BÜYÜK LAROUSE (1986) cilt 11, sayfa 5499 da ışık, “Güneşin nesneleri aydınlatarak, onları görünür kılan ve gün boyu algılanabilen aydınlığı” dır. TÜRK DİL KURUMU SÖZLÜĞÜNDE (1992) “Cisimleri görmeyi, renkleri ayırt etmeyi sağlayan fiziksel erke, ziya, nur ve şavk” tır. Aslında her cisim (güneş de dahil) soğukta ve sıcakta etrafına ışınımla (radyasyonla) enerji yayar. Cisimlerin yaydığı enerji dalgalar halinde etrafa yayılır. Bir ışık dalgasının birbiri ardına gelen iki dalga tepe noktaları arasındaki uzunluk, o ışığın dalga boyunu verir. Bu bakımdan ışık, “normal insan gözünün görebildiği, dalga boyu 400-780 nm arasındaki değişen elektromanyetik ışınma” olarak da tarif edilir.
Bir dalga boyu nanometre (nanometre = nm) ile ölçülür. Bir nanometre = mv= 1/1.000.000 mm’dir. Dalga boyu dalganın taşıdığı enerji miktarıyla ters orantılıdır. Uzun dalga boyuna sahip bir ışığın düşük, kısa dalgalı bir ışığın yüksek enerjisi vardır.
Alman fizikçi Max Planc’ın ortaya attığı kuramda, enerji yayan bir cismin enerji alışverişinin sürekli olmadığı, bu işi küçük gruplar veya tanecikler halinde yaptığı açıklanır. Enerji doğuran grup veya taneciklere “”KUANTUM” ve bu kavramada “KUANTUM KAVRAMI” denir. Işık veren cisimlerin kuantumları birbirinin aynı değildir. Işığın dalga boyu kısaldıkça kuantumu büyür (KACAR 1979).
Işık çıktığı kaynaktan her doğrultuda ve birbirinden uzaklaşarak çevreye yayılır. Işığın yayıldığı bu doğrultuya ışık ışını veya ışık demeti adı verilir. Geometrik optikte ışık doğrular ve çizgiler halinde, fizik optikte dalga hareketi olarak ele alınır.
Yapılan araştırmalar sonucu ışık, saniyede 300.000 km hızla etrafa yayılır. Işık hızı C harfi ile simgelenir ve C= 3x310 cm/sn formülü ile işaretlenir.
Var olan ışık kaynakları aynı kuvvette ışık vermez. Işık kaynakları arasındaki farlılıkları ve kuvvetlerini birbirinden ayırt etmek üzere ışık şiddeti birimi kullanılır. Işık şiddeti fotometre ile ölçülür.
Bir ışık kaynağının birim zaman diliminde yaydığı ışık demetine ışık akışı denir. Işık akış birimi “lümen”dir. Bir mum şiddetinde bir kaynaktan 1 m uzağa konmuş 1 m2 büyüklükteki bir yüzeyin üzerine dik doğrultuda düşen ışık miktarı 1 “lümen”dir. Diğer taraftan, bir yüzeyin aydınlatma birimi “lüks”tür. Üzerine 1 m mesafeden 1 lümenlik ışık şiddeti düşen 1m2 büyüklüğündeki yüzeyin aydınlatılması 1 lüks kabul edilir. Son yıllarda bir yüzeyin aydınlatılmasında ve o yüzeydeki ışık şiddetinin ölçülmesinde W/m2 birimi kullanılmaktadır. Bu 1 m2’ye 1 m uzaklıktan watt olarak dik düşen ışık şiddetini bize verir.
Işık doğal ve yapay ışık olarak ikiye ayrılır. Doğal ışığı, güneş ışıkları verir. Yapay ışık ise çeşitli lambalardan elde edilen ışıktır. Tarla yetiştiriciliğinde doğal ışık önem kazanır. Ancak fide üretiminde ve örtü altı tarımında yapay ışıktan da yaralanılır.
Doğal ışığı meydana getiren güneş ışıkları dünya üzerine iki yoldan ulaşır. Birincisi direkt güneş ışıklarıdır. Direkt güneş ışıkları bulutsuz bir günde, gökte parlayan güneşin gönderdiği ışıklardır. İkincisi bulutlu ve sisli günlerde, güneşi göremediğimiz zamanlarda güneş ışıklarının bulut ve sis arasından süzülerek gelmesidir. Bu ışıklara diffüz güneş ışıkları adı verilir. Direkt ve diffüz güneş ışıkları toplamı, global güneş ışıklarıdır. Bitkiler en çok direkt güneş ışıklarından yararlanır. Direkt güneş ışıklarına güneşlenme adını da veriyoruz. Bir bölgede güneşlenme miktarına bulut, sis, çevre kirliliğini meydana getiren egzoz, baca duman ve gazları, toz miktarı etki yapar. Hava içersinde bunların miktarı arttıkça güneş ışıkları miktarı azalır.
Doğal ışık çeşitli dalga boylarından meydana gelir. Dalga boyu 0-400 nm’ye (bazı kitaplarda 360 nm) kadar olanlara “kısa dalgalı”, 400-760 nm’ye kadar olanlara “orta dalga veya gün ışıkları”, 760 nm’den daha yüksek olanlara “uzun dalgalı ışıklar” denir. Bu dalga boylarının kendine özgü özellikleri vardır.
Kısa dalgalı ışıklar: Kendi arasında kısımlara ayrılır. En kısa olanı ?- ışıklarıdır. Bunu röntgen ışıkları takip eder. Bu iki ışık bitki ve insan sağlığı açısından tehlikeli ışıklardır. Neyse ki bu ışıklar dünyaya girerken atmosferin dış tabakalarında büyük ölçüde tutulur. Kısa dalgalı ışıkların üçüncüsü ultraviole ışıklardır. Bu ışıklar da sakıncalı ışıklardır. Ancak kontrol altında kullanıldıklarında bazı yönlerinden faydalanılabilir.
Ultraviole ışıkları da dünyamıza girerken büyük ölçüde tutulur, çok az miktarı bize kadar ulaşır, böylece zararlı etkileri azalır. Bu ışıkların miktarı deniz seviyesinden dağlık bölgelere doğru çıkıp, rakım yükseldikçe fazlalaşır. Bundan dolayı yüksek yerlerdeki bitkiler bu ışıkların artmasıyla bundan etkilenerek, yapısal değişim gösterir. Tüy, diken oluşturarak ve üst koruyucu tabakada mantar dokusu meydana getirerek, kendilerini bu ışıkların kötü etkisinden korumaya çalışır. Ovalardaki bitkilere göre, yüksek yerdeki bitkiler ultraviole ışıkların etkisiyle daha erken çiçek açar.
Silikatlı pencere camları, ultraviole ışıkları hemen hemen hiç geçirmez. Bu yüzden güneşli bir günde pencere arkasındaki bir kimsenin yüzü kırmızılaşmasına rağmen bronzlanmaya (kahverengine) dönüşmez, oysa açık havada duranın yüzü bronzlaşır.
Sert ve yumuşak plastikler, ultraviole ışıklarını az veya çok geçirir. Bu sırada bu ışıkların etkisiyle moleküler yapısı bozulur ve bağ dokuları parçalanır. Böylece plastikler çabuk eskir, pullanır, yıpranır, yırtılır, parçalanır ve ömürleri kısalır. Ultraviole ışıklar kendi aralarında üçe ayrılır.
UV-C ışıkları 200-280 nm dalga boyunda olup, çok az miktarı bulunduğumuz ortama ulaşır. Bu ışıkları çeşitli lambalardan elde etmek mümkündür. Bu lambalardan alınan UV-C ışıklarını özellikle peynirhane, birahane, şaraphane, mantarhane ve ameliyathane gibi yerlerdeki ortamda bulunan zararlı mikroorganizmaların temizlenerek steril hale getirilmesinde, dezenfektan ve sterilizasyon işlemlerinde kullanabiliriz.
UV-B ışıkları 280-315 nm dalga boyundadır. Bitki gelişmesi üzerine etkisi vardır. Dağlık bölgelerde miktarı artar ve buradaki bitkilerin bodur büyümesine ve cüce kalmasına sebep olur. Bu ışıklardan korunmak üzere bitkilerde aşırı tüylenme, diken ve üst koruyucu dokuda kalın bir mantar dokusu oluşturma meydana gelir.
UV-A ışıkları 315-400 nm dalga boyundadır. Bu ışıklar karşısında yine bitkilerde tüylenme, diken ve mantar tabakası oluşumu teşvik edilir. Bitkilerin tomurcuklarında ve tepe noktalarındaki büyüme hücrelerinin bölünmesi sırasında kromozomlara etkili olduklarında, onları değişikliğe uğratarak mutasyon meydana getirip, aynı bitki üzerinde farklı karakterde sürgünlerin oluşmasına ve böylece yeni çeşitlerin elde edilmesine sebep olur.
Bu ışıkları çeşitli lambalardan da elde etmek mümkündür. Özellikle cıvalı lambalar, televizyon lambaları ve evlerde kullanılan buz dolabı v.s. gibi elektrikli aletler bu ışıkları çevrelerine yayar.
Orta dalgalı ışıklar: Dalga boyu 400-760 nm olup, gözle görülebilen ışıklar olarak tarif edilir. Aslında gözün ışığa olan hassasiyeti 500-600 nm ve optimum 560 nm’dir. Beyaz renkli orta dalgalı bir ışık prizmadan geçirilirse, değişik dalga boylarına ayrılarak renk tayfları ortaya çıkar. Bu renkler :
400-435 nm arası menekşe (mor)
435-490 nm arası mavi Soğuk renkler
490-574 nm arası yeşil
574-595 nm arası sarı
595-626 nm arası turuncu Sıcak renkler
626-760 nm arası kırmızı
Yapılan araştırmalarda her rengin bitkilerin üzerine yaptığı etki farklıdır. Genelde soğuk renkler bitkilerin bodur kalmasını sağlar ve boya kaçmasını engellerken, sıcak renkler boya kaçmayı hızlandırır. Kış aylarında sıcak renkler fazla olduğundan bitkilerde boylanma, yaz aylarında soğuk renkler fazla olduğundan bodurlaşma ortaya çıkar. Bu iki grup arasında denge sağlandığında büyüme ritmi normale gelir.
Mor renk bitkilerde fotosentezi, mavi renk bodurlaşmayı, yeşil renk fotosentezi, fototropismusu, kloroplast değişimini ve mantar dokusu oluşumunu sağlar, plazmanın zararlanmasını önler. Mavi ışığın ortamdan uzaklaştırılmasıyla bitkiler hayatsal olaylarını yapamaz ve yaşayamaz hale gelir. Sarı renk bazı bitkilerde seksüel gelişmeyi kuvvetlendirir. Kırmızı renk bitkinin uzamasını ve boylanmasını temin eder. Tohum çimlenmesi, klorofil absorbsiyonu, fotosentez aktivitesi üzerine etkilidir. Birçok bitkinin tohumları en iyi 660 nm dalga boyunda çimlenir. 730 nm dalga boyundan sonra çoğu kez çimlenme kısıtlaması ortaya çıkar. Mavi ışıkta olduğu gibi, kırmızı ışığın ortamdan uzaklaştırılmasıyla bitkilerin yaşamı durur ve ölüm meydana gelir. Kırmızı ve mavi ışık miktarı güneş ışıklarının dünyaya geliş açısına, mevsimlere ve günün saatlerine göre değişir. SEEMANN’e (1952) göre, güneş ışıkları dünyaya 10-16o meyille geldiğinde, kırmızı ışık miktarı mavi ışık miktarının 2 katıdır. Yaz aylarında güneş geliş açısının miktarı arttığından, mavi ışık miktarı artar. Kışın ise geliş açısı azaldığından bu sefer kırmızı ışık miktarı çoğalır. Sabah ve akşam saatlerinde kırmızı, öğlen saatlerinde mavi ışık miktarı yüksektir.
Uzun dalgalı ışıklar: Dalga boyuna 760 nm’den daha yüksek bir değerlere sahiptir. Bu ışıkların ilk bölümü enfraruj ışıkları olup, kırmızı ötesi ısıtıcı ışıklar olarak bilinir. Dünyanın ısınmasını sağlar. Bitkilerde solunum, terleme, fotosentez, çiçeklenme gibi hayatsal olayların ve yine biyokimyasal reaksiyonların meydana gelmesine hizmet eder. Uzun dalgalı ışıkların diğer bir boyu elektrik yüküne sahip televizyon ve radyo dalga boylu ışıklardır. Bu ışıklar kendi arasında kısa, orta ve uzun dalga boylarına ayrılır.

Bu konuyu yazdır