| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2279 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2275 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.649
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.663
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 444
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.899
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 58.928
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.151
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.799
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.189
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.429
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.343
|
|
|
| Sigorta Şekilleri ve Kapsamları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:46 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Harici Sigorta: Kurum kendi malı olan ve Kurum sorumluluğu altında bulunan bilumum binaların sigortası (inşa halinde olup, kati tesellümüne kadar sorumluluğu müteahhitlere ait olanlar hariç.) Kuruma ait tüm taşıtların kasko ve trafik sigortaları, Yurtdışından satın alınan taşınırların nakliye, montaj ve gerektiğinde ön depolama sigortaları, Kurumca harici sigorta yaptırılması uygun görülecek makine ve tesisatların sigortası, Kurum mülkünde bulunan binalar her türlü riske karşı, Kurumun kiracısı olduğu binalarda yangın (yıldırım ve infilak dâhil) dâhili su, grev, lokavt, kargaşalık, halk hareketleri, kötü niyetli hareketler ve teröre karşı, Kurumun mülkiyetinde olup, kiraya verilen binalarda ise, Kurumun belirleyeceği risklere karşı kiracı tarafından, Kurumun mülkiyetindeki binalar ile kiracısı bulunduğu binaların bitişiğinde, alt ve üst katlarında komşusu bulunan binaların yangına karşı komşuluk mali mesuliyet sigortası Sigorta Şirketlerine yaptırılır. Yaptırılacak sigortanın usul ve esasları abonman mukavelesinde veya sigorta poliçelerinde belirtilir.
Dâhili Sigorta: Kurumun mülkiyetinde ve tasarrufunda bulunan bütün taşınırların her türlü riske karşı sigortalanması dâhili sigorta kapsamındadır. Bilumum demirbaşlar, mefruşat, tesisatlar, makine ve cihazlar Kurumun tasarrufuna girdiği andan itibaren hiçbir bildirime veya şekil şartlarına bağlı olmaksızın dâhili sigorta ile güvence altına alınır. Dâhili sigorta ile güvence altına alınan malzemelerde hasar meydana gelmesi halinde, hasarla ilgili detaylı rapor ve belgeler ilgili birimce İdari İşler Daire Başkanlığına gönderilir.
Hasar Raporu:
a) Hasara uğrayan malzemenin cinsi, miktarı,
b) Hasara uğrayan malzemenin değeri,
c) Hasarı meydana getiren sebepler,
d) Hasarlı malın değer kayıpları ve tamir masrafları,
e) Hasarlı maldan yararlanılıp yararlanılmayacağı hususlarının bulunması gerekir.
Hasarla ilgili bilgi ve belgelerin İdari İşler Dairesi Başkanlığına gelmesini takiben, gerekli kontrol yapılarak durum herhangi bir karar alınmasına gerek olmaksızın, hasar bedelinin dâhili fondan karşılanmasını teminen Muhasebe ve Mali İşler Daire Başkanlığına intikal ettirilir.
Hasarda kurum personelinin kusur ve ihmalinin bulunması halinde, sorumlular hakkında gerekli mevzuat hükümleri uygulanır. Kusuru ve ihmali bulunan personelden alınacak tazminatlar dâhili fona gelir kaydolunur.
Ayrıca, yurtiçi taşımada özellikleri nedeniyle riski fazla olabilecek taşınırlar, Genel Müdürün onayı ile sigorta şirketlerine sigorta ettirilir. Ancak, bu yönetmelikle belirlenen dâhili sigorta fonu yeterli düzeye ulaştığında, harici sigorta kapsamında bulunan bina, taşıtlar zaman içinde dâhili sigorta kapsamına alınırlar.
İthalat: Başka ülkelerde üretilmiş malların, ülkedeki alıcılar tarafından satın alınması (Dışalım)denir. İhracatın karşıtıdır ve onunla birlikte bir ülkenin dış ticaret dengesini oluşturur. İthalat, özel ya da tüzel kişilerce, kamu iktisadi kuruluşları ya da devlet tarafından doğrudan yapılabilir.
İthalat Çeşitleri:
1)Akreditifli İthalat: Alıcı, malın sevkinden önce bir banka aracılığıyla satıcının bulunduğu yerdeki bankası nezdinde malın sevk belgesinin teslimi karşılığında ödenmek üzere kredi açtırmasıdır.
2)Mal Karşılığı İthalat: Malın gümrüklenmesi işleminden sonra bedelini ödeyerek belgenin çekilmesi ile gerçekleşen ithalattır.
3)Bedelsiz İthalat: Vergisi olmaksızın ülkeye sokulan mallar (özel eşyalar, hediyeler vb).
4)Belge Karşılığı İthalat: Malın gelmiş olma şartı aranmaksızın, malın ithalat yapılan ülkeden yola çıkarılmış olduğunu gösteren belgenin bedelini ödeyerek bankadan belge alınması ile gerçekleştirilen ithalattır.
5)Kredili İthalat: Bedeli daha sonra ödenmek üzere yapılan vadeli ithalat.
6)Geçici Kabullü İthalat: İhraç etme amacıyla yapılan ithalat.
7)Ankonsinyasyon İthalat: Satışın yapılması ve belirli bir vade sonunda mal bedelinin transfer edilmesi şartıyla yapılan ithalat.
İhracat: Bir malın yabancı ülkelere döviz karşılığı yapılan satışı. Ürünün ihracata yönelik biçimde kaliteli ve uluslararası standartlara ve piyasa şartlarına uygun biçimde üretilmesinden, yurtdışında pazarlanması, reklâm ve tanıtımının yapılması, dış satımının gerçekleştirilmesi, en uygun ambalaj ve nakliye biçiminin seçilmesi, ihracatçının ülkesindeki dış ticaret mevzuatını bilerek zamanında gerekli işlemleri tamamlaması ve ürünün istenilen yere zamanında teslimine kadar uzanan çeşitli aşamalardan geçerek gerçekleşir.
İhracatçı: Gerçek usulde vergi mükellefi olup, bulunduğu ildeki Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı ve diğer kanunlara göre ihracat yapmasına bir engel bulunmayan gerçek veya tüzel kişi, tacirdir. İhracat yapan firma ihracat yapacağı ülke için hazırlamış olduğu formu Odalardan temin ederek doldurur. Yurt dışına gidecek malzemenin faturasını da ekleyerek bir dilekçe ile ilgili Odaya başvurur ve gerekli incelemeden sonra belgeler tasdik edilir.
İhracatçı Birliklerinin kapsamına giren malları ihraç edecek alan firmaların, Birliklere üye olmaları gerekmektedir. Birlik üyelik belgesine sahip olmadan bu malların ihracı yapılamaz.
İhracat Çeşitleri:
1.Özellik Arz Etmeyen İhracat: İhracı yasak ya da bir kurumun iznine bağlı olmayan ya da kayda bağlı mallar listesi dışında bulunan veya kayda bağlı olmaksızın yapılan ihracat "Özellik Arz Etmeyen" ihracat sayılır. İhracatçı, ihracatı onay ve kayıt için İhracatçı Birliklerine bildirir. Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM), ilgili meslek kuruluşları ve bankadan (döviz alım belgesi), Gümrük Beyannamesi ve gerekli diğer belgelerle Gümrük İdaresine müracaat ederek ihracat gerçekleştirilir. İhracat bedeli döviz yurda getirilir. İhracat için kullanılan ihracat kredisi yurda getirilerek ihracat kapatılır.
2.Kredili İhracat: İki ve çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatında öngörülen süreler içerisinde yurda getirilmesini öngören bir satış şeklidir. Kredili ihracat, uluslararası bankacılık usulleri çerçevesinde yapılmaktadır. Yetkili bankalar ve ihracatçılar belirlenen süredeki ödemeler ile kredi sözleşmesinde yer alan taksitlerin, süresi içerisinde ülkeye getirilerek bir bankaya satılması ile ilgili önlemleri almak zorundadırlar. Kredili ihracat da, ihracat bedelleri satış sözleşmesinde belirlenen vadeleri izleyen 30 gün içerisinde tahsil edilir. İhracatçı malın cinsi, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin aslı ve tercümesi ile İhracatçı Birliklerine müracaat eder, Gümrük İdaresi gümrük beyannamesi üzerine "Kredili İhracat" şerhi düşerek ihracatın gerçekleşmesini sağlar. Fiili ihraç tarihinde başlayan kredili ihraç süresi; Dayanıksız Tüketim Mallarında 2 yıl, diğer mallarda 5 yıl olarak belirlenmiştir.
3.Transit İhracat: Bir ülkeden satın alınan bir malın, transit olarak veya doğrudan doğruya bir başka ülkeye ihracı söz konusu ise; alış ve satış bedelleri arasında fark olmak üzere, mal bedelleri için transfer yapılarak veya yapılmaksızın satın alınan yabancı menşeli veya Türk menşeli olup yurt dışına satılmış (serbest bölgelere yapılan satışlar dâhil) malların transit olarak veya doğrudan doğruya, İthalat ve İhracat rejimi hükümlerine tabi olmaksızın başka bir ülkeye ya da serbest bölgelere satılmasıdır.
4.Konsinye İhracat: Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, şube ve temsilciliklere mal gönderilmesi şeklinde yapılan ihracat biçimidir. İhracatçı Gümrük Beyannamesi ile ilgili İhracatçı Birliği'ne başvurur. İhracatçı Birliği'nin 90 gün içerisinde kullanılması kaydıyla verilen izinle Gümrük İdaresine başvurulur. Malın kesin satışı sonrası ihracatçı, 30 gün içerisinde kesin satış faturası ve diğer belgelerle durumu ilgili İhracatçı Birliği'ne ve ihracat bedelinin geleceği aracı bankaya bildirir.
Malın fiili ihraç tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde satılması gerekmektedir. Haklı ve zorunlu nedenlerle izni veren merci tarafından 1 yıla kadar uzatılabilir.
5.Geçici İhracat (Hariçte İşleme Rejimi):Az veya çok işçilik görmek, izabe edilmek, ambalajlanmak veya diğer nedenlerle, mamul, yarı mamul ve hammaddelerin yurtdışına geçici olarak gönderilmesi kapsamında geçici olarak yapılan işleme geçici ihracat denir. Hariçte işleme rejimi, serbest dolaşımdaki eşyanın, işlenmek üzere Türkiye gümrük bölgesinden geçici olarak üçüncü ülkelere gönderilmesi ve bu faaliyetler sonucu elde edilen ürünlere tam veya kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle yeniden serbest dolaşıma girmesidir. Hariçte İşleme rejimi kapsamında yapılacak ihracat mal çeşidine göre üç farklı yolla gerçekleştirilir.
A)Dış Ticaret Müsteşarlığı (Dtm): Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve ambalaj malzemelerinin daha ileri bir düzeyde işlem görmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir.
B)Maden İhracatçı Birlikleri: Maden cevheri ve konsantrelerinin, izabe edilmek ve işlenmek üzere üçüncü ülkelere gönderilmek istenmesi halinde Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir.
C)Gümrük Müsteşarlığı: Tamirat amaçlı garanti hükümleri uyarınca veya bir imalat hatası nedeniyle dışarıya gönderilen eşya yerine ithal edilecek ürünler için Hariçte İşleme İzin Belgesi verilir. Hariçte İşleme İzin belgelerinin süresi 12 ay olup, 1 yıla kadar ek süre verilebilir.
6.Bedelsiz İhracat: Karşılığında yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtdışına mal gönderilmesi bedelsiz ihracattır.
a)Gerçek ve tüzel kişiler tarafından götürülen ve gönderilen hediyeler,
b)Miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ve reklâm eşyası,
c)Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içerisinde yenilenmesi gereken parçaların ihracatında İhracatçı Birliği'ne üyelik şartı aranır. a ve b bendinde öngörülen bedelsiz ihracat için yetkili kurumlar;
Değeri 10.000 $'dan az ise; Bedelsiz İhracat Formu doldurularak Gümrük İdareleri ve Posta Gümrükleri aracılığı ile,
Değeri 10.000 $'dan fazla ise; üç nüsha Bedelsiz İhracat Formu doldurularak ilgili İhracatçı Birliği izni ile,
Değeri 25.000 $'dan fazla ise; İhracatçı Birliği'nin görüşü ile Dış Ticaret Müsteşarlığı izni ile Bedelsiz İhracat izinlerinin geçerlilik süresi 1 yıldır. 1.000 $'ı geçmeyen malların bedelsiz ihracı İhracatı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF)'e tabi değildir.
7.Bağlı Muamele Veya Takas Yoluyla Yapılacak İhracat: "Karşılıklı Ticaret" olarak adlandırılan ve kısmen de olsa ödemenin para yerine malla yapıldığı ticaret kapsamında yer alır. İhraç edilen malın tümüne veya bir bölümüne karşılık mal alındığı bir ticaret şeklidir. İhraç veya ithal edilen mal, hizmet veya teknoloji transferi bedelinin kısmen veya tamamen mal, hizmet, teknoloji transferi, veya kısmen döviz ile karşılandığı bir ödeme şeklidir. İhracatçı bağlı muamele taleplerini; (Malın cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değeri ve süreyi içeren Bağlı Muamele ve Takas Anlaşması ile 6 nüsha başvuru formu ile) üye olunan ya da bağlı bulunan bölgedeki İhracatçı Birliği'nin izni ile gerçekleştirilir. Bağlı muamelelerde süre 6 ay olup, 2 yıla kadar uzatılabilmektedir. İhracat ve İthalat bedellerine ilişkin kapatma aracı bankalarca sonuçlandırılır. İki ülke arasındaki işlemler
TAKAS; ikiden çok ülke arasında yapılan işlemler BAĞLI MUAMELE olarak adlandırılır.
8.Ticari Kiralama Yoluyla Yapılan İhracat: Malların bir bedel karşılığında, belirli bir süre kullanmak üzere geçici olarak yurtdışına çıkarılmasına imkân tanıyan bir ihracat yöntemidir. İhracatçı, ihracat taleplerini (yurtdışındaki firma, kiralanacak malın cinsi, teknik özellikleri, miktarı, birim fiyatı, değeri, tutarı, kira süresi, kira bedeli, ödenme şekli, teslim yeri bilgilerini kapsayan kira sözleşmesini içeren başvuru formu ile) Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü'ne iletir. Genel Müdürlük ihraç talebini; ilgili Gümrük İdaresi, aracı Bankaya bildirir. Ticari kiralamaya konu malın yurtdışına kesin satışına ilişkin talep, iznin verildiği Dış Ticaret Müsteşarlığınca sonuçlandırılır. Ticari Kiralamaya konu olan malın yurtdışına kesin satışı halinde, satış bedeli faturanın kesilmesinden itibaren 30 gün içerisinde yurda getirilir.
9.Sınır İhracatı: Komşu ülkelerin sınır yörelerinde karşılıklı olarak zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerçek kişiler eliyle yaptıkları ticari işlemlerdir. Sınır bölgelerinde bulunan Valiliklerce gerçek kişilere (vergi numarası sahibi) verilen sınır ticareti belgesi sahiplerinin yetkili İl Valiliklerinden, gümrük beyannamesi bazında alacakları izinle ilgili Gümrük İdarelerine müracaat ederler.
10.Yurtdışı Fuar Ve Sergilere Katılma: Yurtdışı fuar ve sergilere katılım düzenleyecek fuar organizatörü firmalar, "Uluslararası Ticari Fuar ve Sergi Organizasyonu Yeterlilik Belgesi Başvuru Formunu" bağlı bulundukları odaya onaylatarak, "Yeterlilik Belgesi" veya "Geçici Yeterlilik Belgesi" almak üzere Dış Ticaret Müsteşarlığı'na başvururlar. DTM-İhracat Genel Müdürlüğü, fuar ve sergi katılımı müracaatları katılım taleplerini Gümrük İdaresine bildirir. Fuara gönderilecek mal ve eşyanın "bedelli" veya "bedelsiz" yurt dışına çıkışı için Gümrük İdarelerinden izin alınır. Fuar ve sergilerin bitişinden 90 gün içinde malların aynen veya satılmaları halinde bedellerinin aynı süre içerisinde yurda getirilmesi gerekmektedir.
İHRACATTA TESLİM ŞEKİLLERİ:
1)Ticari İşletmede Teslim / Ex Works (Exw):
Alıcı emrine hazır tutmakla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamındadır. Satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça malın alıcı tarafından sağlanan bir araca yüklenmesinden ya da malların ihraç gümrüğünden geçirilmesinden sorumlu değildir. Alıcı bu noktadan itibaren varış yerine değin, malın taşınması ile ilgili tüm gider ve risklerin yükümlülüğünü taşır. Bu terim tüm satış şekilleri içinde satıcı için en az yükümlülüğü ihtiva eden bir satış şeklidir. Bu teslim şeklinde sözleşmede belirtilen satış bedeline yalnızca ambalajlanmış mal bedeli dâhildir. Yani teslim tarihinden itibaren her türlü nakliye, yükleme, boşaltma ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenmektedir.
2) Taşıyıcıya Teslim/ Free Carrıer (Fca): Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ihraç gümrüğünden geçirilip, alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya, belirlenen yer ya da noktada teslimi ile son bulur. Eğer alıcı tarafından kesin bir teslim yeri belirtilmemişse, satıcı taşıyanın malları teslim alacağı yer civarında bir yer belirleyebilir. Ticari uygulamalar taşıyıcı ile sözleşme yapılabilmesi için satısının yardımını gerektirirse (Örneğin demir ve hava yolu taşımacılığında) satıcı riziko ve masraflar alıcıya ait olmak üzere hareket edebilir.
3) Gemi Doğrultusunda Masrafsız/ (Fas): “Gemi Doğrultusunda Masrafsız” terimi, belirtilen yükleme limanında, mallar gemi doğrultusuna yerleştirildikleri zaman, satıcının malları teslim etmesi demektir. Bu durum, bu andan itibaren artık, alıcının, mallara ilişkin bütün masrafları, hasar risklerini üstlendiğini ifade eder. Fakat, taraflar malların ihracat için alıcı tarafından gümrüklenmesini isterlerse, bu durum satım sözleşmesine eklenecek açık ifadelerle belirtilmelidir. Bu terim sadece deniz veya içsu taşımacılığında kullanılabilir.
4) Gemi Bordasında Teslim/ Free On Board (Fob): Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü belirlenen yükleme limanında mallar gemi küpeştesini açtığı andan itibaren yerine getirilmiş olur. Mallarla ilgili tüm gider yitik veya hasar rizikoları bu noktadan itibaren alıcı tarafından üstlenilir.
5) Mal Bedeli Veya Navlun/ Cost And Freıght(Cfr):Bu terim ile satıcı belirlenen varış limanına malı gönderebilmek için gerekli tüm giderleri ve navlunu ödemek zorundadır. Ancak malla ilgili yitik bir hasar rizikoları ile giderlerde görülebilecek artış, yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesi anından itibaren satıcıdan alıcıya devredilmiş olur.
6) Mal Bedeli, Sigorta Ve Navlun / Cost, Insurance And Freıght (Cıf): Bu terim ile satıcı CFR' deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak, malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı deniz sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder. Alıcı bu terim ile satıcının sigortada sadece minimum kuvertür temin etme yükümlülüğü bulunduğunu bilmelidir. Bu terim satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir. Bu terim sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır. Eğer gemi küpeştesi pratikte bir şey ifade etmiyorsa CIP terimini kullanmak daha uygun olur.
7) Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim / Carrıage Paıd To (Cpt): Bu terim satıcının, malın kararlaştırılan varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu ödediği anlamına gelir. Malın yitik ve hasarına ait rizikolarla birlikte taşıyıcıya teslimden itibaren doğabilecek ek masraflar, malların taşıyıcının nezaretine verilmesinden itibaren satıcıdan alıcıya geçer. Taşıyıcı bir taşıma sözleşmesinde demir, kara, deniz, hava, içsu taşımacılığı ya da bunların birleşmesi sonucu ortaya çıkan taşımacılık işlemini üstlenen kimsedir.
8)Taşıma Ücreti Ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim / Carrıage And Insurance Paıd To (Cıp): Bu terim ile satıcı CPT' deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı kargo sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder.
9)Gemide Teslim / Delıvered Ex Shıp (Des): Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malı belirlenen varış limanında, gemi bordasında, ithal gümrüğünden geçirmeden alıcının emrine hazır tutmakla sona erer. Satıcı, malların belirlenen varış limanına getirilmesi için gereken tüm gider ve rizikoları üstlenir. Bu terim sadece deniz veya içsu taşımacılığı için kullanılabilir.
10) Sınırda Teslim / Delıvered At Frontıer (Daf): Bu terim satıcının teslim yükümlülüğünün, malların ihraç için gümrükten geçirilip, sınırda belirlenen yer ya da noktada ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından önce emre hazır tutulmasıyla sona ermesini ifade eder. Sınır terimi, ihraç ülkesinin sınırı da dâhil olmak üzere herhangi bir sınır için kullanılabilir. Dolayısıyla, terimin içinde söz konusu sınırın her zaman nokta ya da yer belirtilerek kesin şekilde tanımlanmış olması hayati olarak önem taşımaktadır.
11) Rıhtımda Teslim /Delıvered Ex Quay
(Duty Paid) (Deq): “Rıhtımda teslim” terimi, satıcının, belirlenen varış limanındaki rıhtımda (iskelede), ithalat için gerekli gümrükleme işlemleri yerine getirilmemiş olarak alıcının tasarrufuna bırakmakla malları teslim ettiğini ifade eder. Satıcı, malların belirlenen varış limanına taşınması ve rıhtıma (iskeleye) boşaltılmasına ilişkin bütün hasar ve masrafları üstlenmelidir.
12) Gümrük Resmi Ödenmemiş Olarak Teslim / Delıvered Duty Unpaıd (Ddu): Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde, belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması ve gümrük formalitelerinin yerine getirilmesi ile ilgili riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır (İthalat için ödenmesi gereken vergi resim ve harçlar hariç). Eğer taraflar satıcının gümrük formalitelerini yerine getirip bundan doğabilecek gider ve rizikoları üstlenmesini istiyorlarsa bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
13) Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim / Delıvered Duty Paıd (Ddp): Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması, ithal gümrüğünden geçirilmesi için gerekli vergi, resim ve diğer harçlar dâhil olmak üzere giderleri üstlenmek durumundadır.
|
|
|
| Dünya Ekonomisine Yön Veren Örgütler |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:45 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
- Uluslar Arası Para Fonu
- Dünya Bankası
- Dünya Ticaret Örgütü
- Avrupa Birliği
- Uluslar Arası Çalışma Örgütü
- Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği
- Abu Dabi Kalkınma Fonu
- Afrika Ekonomik Topluluğu
- Amerikan Devleti Teşkilatı
- Amerikan Ülkeleri Kalkınma Bankası
- Asya Kalkınma Bankası
- Avrupa Para Enstitüsü
- Avrupa Para Fonu
- Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi
- Avrupa Yatırım Bankası
- Avrupa Yatırım Ve Kalkınma Bankası
- Bağımsız Devletler Topluluğu
- Birleşmiş Milletler Örgütü
- Birleşmiş Milletler Ticeret Ve Kalkınma Konferansı
- Ekonomik İşbirliği Örgütü
- Ekonomik İşbirliği Ve Kalkınma Teşkilatı
- İslam Kalkınma Bankası
- Latin Amerika Ekonomik Sistemi
- Uluslar Arası Kalkınma Fonu
DÜNYA TİCARET ÖRĞÜTÜ
Merkezi : İsviçre
WTO, 1 Ocak 1995’te kurulmuştur.
Eski ismi ile GATT’ın, yeni ismi ile DTÖ’nün amacı, üye ülkelerin ticaret ve ekonomi alanındaki ilişkilerini geliştirmek, hayat standartlarını yükseltmek, tam istihdamı gerçekleştirmek, reel gelir ile gerçek talep hacmindeki istikrarlı artışı sağlamak, mal ve hizmet üretim ve ticaretini geliştirmek, aynı zamanda da dünya kaynaklarının sürdürülebilir kalkınma hedefine en uygun bir şekilde kullanımına imkan vermek ve gerek çevreyi korumak, gerekse farklı ekonomik düzeydeki ülkelerin ihtiyaç ve endişelerine cevap verecek şekilde mevcut kaynaklarını geliştirmektir.(GATT: TİCARET VE GÜMRÜK TARİFELERİ GENEL ANTLAŞMASI)
WTO’da Anlaşmazlıkların Çözülmesi
Anlaşmazlıkların çözümü sistemi, WTO’nun uluslararası ticaret sistemine güvenlik ve öngörü sağlayan bir unsurdur ve bu sistem sayesinde WTO üyeleri, uluslararası ticaret kurallarının aleyhlerine ihlali durumunda kendileri bir girişimde bulunmamakta, fakat çok taraflı anlaşmazlıkların çözümü sisteminin bu durumu çözmesini istemektedirler.
GATT ’tan DTÖ ’e
GATT çok taraflı bir anlaşma olup, 1947 yılında İsviçre’nin Cenevre şehrinde toplanan milletlerarası bir konferans sonucu 23 ülkenin imzasıyla oluşmuş ve anlaşmanın sonunda aynı isimle anılan bir teşkilat haline gelmiştir. 1 Ocak 1948’de de fiilen yürürlüğe girmiştir.1947 yılından beri geçiçi statü ile çalışan GATT’ın yerine, Uruguay Müzakerelerinin sonucunda, Bretton Woods kurumlarının Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası ile birlikte üçüncü ayağını oluşturacak olan Dünya Ticaret Örgütü’nün kurulması gerçekleştirilmiştir. 1.1.1995 tarihinden itibaren GATT’ın yerine geçen DTÖ, GATT’tan daha kapsamlıdır.
BÜTÇE
WTO bütçesi 83 milyon ABD $’dır ve ülkelerin katkıları ticarette aldıkları paya göre belirlenmektedir. WTO bütçesinin bir kısmı Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC)’ne gitmektedir.
ÜYELER
WTO’nun 111 üyesi bulunmaktadır.
Antigua ve Barbuda, Arjantin, Avustralya, Avusturya, Bahreyn, Bangladeş, Barbados, Belçika, Belize, Bolivya, Botswana, Brezilya, Brunei, Burkına Faso, Burundi, Kanada, Orta Afrika Cumhuriyeti, Şili, Kolombiya, Kosta Rıka, Fildişi Sahilleri , Küba, Kıbrıs Rum Kesimi, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Cibuti, Dominik, Dominik Cumhuriyeti, Mısır, El Salvador, Avrupa Topluluğu, Finlandiya, Fransa, Gabon, Almanya, Gana, Yunanistan, Grenada, Guatemala, Gine, Yeni Gine, Guyana, Honduras, Hong Kong, Macaristan, İzlanda, Hindistan, Endonezya, Irlanda, İsrail, Italya, Jamayka, Japonya, Kenya, Kore Cumhuriyeti, Kuveyt, Lesoto, Liechtenstein, Lüksemburg.
AVRUPA BİRLİĞİ
Merkezi: Belçika
Kuruluş Ve Fonksiyonları
8 Nisan 1965’de Brüksel’de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu, Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu’nun kurucu üyeleri arasında imzalanan anlaşma ile Avrupa Birliği Komisyonu ve Bakanlar Konseyi kurulmuştur. Üç topluluğun kuruluş anlaşmalarına göre tek bir yürütme organı bulunacaktır. Bu üç toplulukta yasal olarak birbirinden ayrı ayrı anlaşmalarla kurulmuş olup, ortak kurumları mevcuttur.
Üyeler
Almanya , Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa , GKRY, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Macaristan, Slovenya, Polonya, Portekiz, Slovakya, Yunanistan.
Avrupa Topluluğu (European Community -EC)
Amacı, 12 yıllık geçiş dönemi boyunca ülkelerin kömür ve çelik dışındaki ekonomik kaynaklarını entegre ederek malların, işgücünün, hizmetlerin ve sermayenin serbestçe dolaştığı bir Ekonomik Birlik kurmak olmuştur.
Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (European Coal and Steel Community-ECSC)
Amacı, üye ülkelerin kömür, çelik, demir cevheri ve hurda demir kaynakları için ortak bir piyasa oluşturmaktır.
Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (European Atomic Energy Community-EURATOM)
toplulukta nükleer endüstrinin hızla kurulması ve büyümesi için gerekli koşulları” sağlamaktır, ayrıca düzenleyici nitelikte sorumluluklara sahiptir. 5 Aralık 1978 tarihinde devlet başkanlarından ve Avrupa Topluluğu’na üye ülkelerin hükümetlerinden oluşan Avrupa Konseyi Avrupa Para Sistemi (EMS)’nin kurulmasına karar vermişlerdir.
Yapısı
Avrupa Birliği Konseyi
8 Nisan 1965 yılında Birleşik Anlaşma ile Avrupa Birliği Konseyi üç topluluğun ortak Konseyi olmuş, gücünü de üç orjinal anlaşmadan almaktadır. Konsey üye ülkelerin hükümetlerini temsil etmekte olup, katılımlar Bakanlar düzeyindedir.
Avrupa Komisyonu
Komisyon üyeleri beş yıllık bir süre için atanmaktadır. Parasal Komite, Komisyon ve Konsey’e her türlü parasal konularla ilgili tavsiyede bulunmaktadır. Yine bu komite, Ortak Pazar ve Avrupa Para Sistemi’nin iyi işleyebilmesi için, üye ülkelerin parasal alanlardaki politikalarının koordinasyonunu sağlamaktadır.
ULUSLAR ARASI ÇALIŞMA ÖRĞÜTÜ
Merkezi: İsviçre
171 üye ülke bulunmaktadır
Yapısı
Uluslararası Çalışma Konferansı ILO’nun en yüksek karar organı olup, çalışma ve hayat şartları konusundaki uluslararası standartların belirlenmesinden sorumludur. Uluslararası Çalışma Ofisi’nin görevleri arasında, politika ve programların belirlenmesi, bazı komitelere ve diğer organlara rehberlik edilmesi ve Genel Sekretere vekalet edilmesi bulunmaktadır. Uluslararası Çalışma Ofisi, Örgüt’ün Sekreteryası olarak görev yapmaktadır. Konferanslara da başkanlık yapan Genel Sekreter tarafından yönetilmektedir. Diğer ILO bölümleri bölgesel konferansları ve endüstriyel komiteleri içermektedir.
Kuruluş Fonksiyonları
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Versay Anlaşması’nın XIII. Maddesi’ne istinaden 28 Ocak 1919 tarihinde kurulmuştur. Kurumları 11 Nisan 1919’da fonksiyonel hale getirilmiş ve 1945, 1946, 1953, 1962, 1972 ve 1986 yıllarında toplanan Uluslararası Çalışma Konferansıyla da genişletilmiştir. ILO’nun amacı orjinal kuruluş bildirgesi ve Filedelfiya Deklerasyonu’nda da belirtildiği üzere; (a) tam istihdam ve hayat standartlarının yükseltilmesi, (b) işçilerin en iyi bildikleri işlerde istihdam edilmeleri, © eğitim ve transferlerde işçilere kolaylık sağlanması, (d) çalışma şartlarının herkesin yararına olacak şekilde düzeltilmesi, (e) toplu pazarlık hakkının işbirliği ve işletme konularında etkili olarak kullanılması, (f) sosyal güvenliğin genişletilmesi, (g) işçilerin hayatlarının ve sağlıklarının korunması, (h) yeterli derecede beslenmenin, barınma ihtiyacının ve kültürel ihtiyaçların karşılanması, (i) eğitim ve mesleki eğitim alanlarında fırsatların sağlanması yollarıyla milli ve uluslararası programlar yapmaktır.
ILO’nun başlıca fonksiyonlarından biri de uluslararası işgücü standartlarının belirlenmesidir. Bu standartlar konferanslar ve tavsiye toplantılarında belirlenmiştir. 1919’dan bu yana 174 konferans ve 181 tavsiye toplantısı yapılmıştır.
ASYA PASİFİK EKONOMİK BİRLİĞİ
Merkezi: Singapur
Üyeler
Avusturalya
Brunei
Darussallam
Kanada
Şili
Endonezya
Japonya
Kore
Malezya
Meksika
Papua Yeni Gine Filipinler
Singapur Tayvan
Çin
Hong Kong
Yeni Zelanda
Tayland
ABD
Yapısı Ve Fonksiyonları
Asya Pasifık Ekonomik İşbirliği (APEC) 1989'da Asya-Pasifık ekonomilerinde oluşan karşılıklı bağımlılığa cevap vermek üzere kurulmuştur. Bilgi grubu olarak kurulan APEC, günümüzde bölgenin bütün ekonomilerini kapsamaktadır. 1993' de APEC' e üye ülkelerin ortak GSMH'sı 13 trilyon $’dır. Bu rakam dünyanın yıllık toplam üretimin yarısıdır. APEC üyeleri dünya mal ticaretinin %41'ini gerçekleştirmektedirler. 1995'te Japonya başkanlığındaki APEC toplantısında önümüzdeki dönem için üç elemandan oluşan bir hareket planı yapılması kararlaştırılmıştır. Bakanlar bu planı Kasım 1995’de Japonya Osaka'daki liderlere tavsiye etmeyi kararlaştırmışlardır. Planın üç elemanı, serbest ticaret, kolaylık ve ekonomik işbirliğidir.
APEC fİkir birliğine göre çalışır. 1991'de üyeler çalışma proğramlarını, açık konuşmalarla bütün üyelerin eşit oylarına göre yapmaya başladılar. 1993 toplantısında Ticaret ve Yatırım Komitesi ve Bütçe ve Yönetim Komitesi kurulması kararlaştırıldı. Bunların dışında APEC'in 10 çalışma grubu vardır. Bunlar: Ticaret ve yatırım verileri; Ticaretin geliştirilmesi; Endüstriyel bilim ve teknoloji; İnsan kaynakları gelişimi; Bölgesel enerji işbirliği; Deniz kaynaklarının korunması; İletişim; Ulaşım; Turizm; Balıkçılık.
ABU DABİ KALKINMA FONU
Merkezi: Abu Dhabi
Kuruluş Ve Fonksiyonları
Abu Dabi Gelişme Fonu bağımsız bir kamu enstitüsü olarak 1971 yılında kurulmuştur. Fon’un amacı iktisadi gelişme sürecindeki Arap, Afrika ve Asya ülkelerine iktisadi yardımlarda bulunmaktır. İktisadi yardımlar hibe ve kredi şeklinde yapılmaktadır. Fon iktisadi gelişme amacına yönelik olarak üye ülkelere teknik yardımda da bulunmaktadır.
Yapı
Abu Dabi Fonu Direktörler Kurulu tarafından idare edilmektedir. Kurul, politika oluşturur ve rehberlik eder.
AFRİKA EKONOMİK TOPLULUĞU
3 Temmuz 1991 tarihinde Afrika Birliği Organizasyonu Hükümet ya da Devlet Başkanları, Nijerya’nın başkenti Abuja’da yapılan Kurul’un 27. Olağan Toplantısında Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu kuran anlaşmayı imzalamışlardır. Mal ve hizmet ticaretini geliştirebilmek amacıyla Afrika Ekonomik Topluluğu parasal ve mali alanlarda işbirliğini teşvik edeceklerdir. Topluluğun amacı Afrika Kliring ve Ödeme Ofisi’nin kurulması, Afrika Para Birliği’nin oluşturulması, Afrika Merkez Bankası’nın kurulmasıdır.
AMERİKAN DEVLETİ TEŞKİLATI
Merkezi: Washington
Kurululuş
Teşkilatın kurulması fikri, 1890 yılında Birinci Uluslararası Amerika Devletleri Konferansı’nda ortaya çıkmıştır.
Üyeler; 35 üyesi vardır.
Antigua
Barbuda
Arjantin
Bahamala
Barbados
Belize
Bolivya
Brezilya
Kanada
Şili
Kolombiya
Küba
Dominik
Dominik
Ekvador
El Salvador
Grenada
Guatemala
Guyana
Haiti
Kosta Rika
Honduras
Jamaika
Meksika
Nikaragua
Panama
Paraguay
Peru
St. Kitts
Nevis
St. Lucia
Grenada
Surinam
Trinidad
Tobago
ABD
Uruguay
Venezuella
St. Vincent
Yapısı
En yetkili organ Genel Kurul’dur. Kurul, Teşkilatın genel faaliyetlerini ve politikasını belirlemek için her yıl toplanır.
Dışişleri Bakanları Danışma Toplantısı, Amerika Ülkelerinin ortak çıkarlarıyla ilgili acil sorunları görüşür ve bir Danışma Organı gibi hareket eder. Amerika Devletleri bölgesi dahilinde silahlı bir saldırı olduğu taktirde geçici bir danışma organı olarak faaliyet gösterir. Daimi Konsey, üye ülkeler arasındaki dostane ilişkilerin korunmasına ve Genel Sekreterliğin çalışmalarının yürütülmesinde standartların yerine getirilmesine dikkat eder. Ekonomik ve sosyal kalkınmayı gerçekleştirmek için Amerika ülkeleri arasında işbirliğini geliştirmektir.
AMERİKAN ÜYELERİ KALKINM BANKASI
Merkezi: Washington
Kurululuş
21 ülkenin Dışişleri Bakanlarının ortak teklifiyle Amerika Ülkeleri Ekonomik ve Sosyal Konseyi’nin Nisan 1959’daki toplantısında gündeme getirilmiştir 1994 ve 1995 yıllarında banka sermayesinin arttırılarak 101 milyar ABD doları düzeyine çıkarılmıştır.
Üyeler
Arjantin
Avusturya
Bahamalar
Barbados
Belçika
Belize
Bolivya
Brezilya
Kanada
Şili
Kolombiya
İngiltere
Kosta Rika
Hırvatistan
Danimarka
Dominik
Ekvator
El Salvador
Finlandiya
Fransa
Almanya
Guetamala
Tobago
ABD
Guyana
Haiti
Honduras
İsrail
İtalya
Jamaika
Japonya
Meksika
Hollanda
Nikaragua
Trinidad
Venezuella
Norveç
Panama
Paraguay
Peru
Portekiz
Slovenya
İspanya
Surinam
İsveç
İsviçre
Uruguay
ASYA KALKINMA BANKASI
Kurululuş
1965'te Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu tarafından Asya Kalkınma Bankası üzerine alınan karar doğrultusunda kurulmuştur 31 Aralık 1994 tarihi itibariyle bankanın toplam kayıtlı sermayesi 50,8 milyar dolar
Üyeler
16 bölge dışı üye
Avusturya
Belçika
Kanada
Danimarka
Yapısı
Guvernörler Kurulu: Her ülke, guvernörler kurulunda, bir guvernör ve bir yedek guvernör tarafından temsil edilmektedir.
Müdürler Kurulu 12 müdürden oluşmaktadır. Müdürlerin 8 tanesi bölgesel, 4 tanesi de bölge dışı üyeleri temsil etmek üzere guvernörler tarafından seçilmektedir.
AVRUPA PARA ENSTİTÜSÜ
Merkezi: Washington
Kurululuş Ve Fonksiyonları
Ocak 1994’de faaliyetlerine başlamıştır. 1 Ocak 1979 yılında parasal entegrasyon süreci başlamış ve Avrupa Para Sistemi (EMS) ve Avrupa Para Birimi (ECU) oluşturulmuştur.
EMI’nin ayrıca sekiz alt komitesi ve çalışma grubu bulunmaktadır:
1) Parasal Politika Alt Komitesi,
2) Döviz Kuru Politikası Alt Komitesi,
3) Banka Denetim Alt Komitesi,
4) AB Ödeme Sistemleri Çalışma Grubu,
5) Avrupa Banknot Basım ve Çıkarılması Çalışma Grubu,
6) İstatistik Çalışma Grubu,
7) Muhasebe Çalışma Grubu,
8) Enformasyon Sistemleri Çalışma Grubu.
Yapısı
Komite’nin esas görevi EMI Konseyi’nde gündemde olan hassas politik konularda tartışma forumu sağlamak ve alt komite ve çalışma gruplarının çalışmalarını denetlemek ve koordine etmektir.
AVRUPA SERBEST TİCARET BÖLGESİ
Merkezi:Switzerland
Kurululuş
20 Kasım 1959 yılında AET’ye üye olmayan yedi ülkenin (Avusturya, Danimarka, Norveç, Portekiz, İsveç, İsviçre, İngiltere) Bakanları 3 Mayıs 1960’da yürürlüğe girmiş olan ve böyle bir bölgenin kurulmasını sağlayan Konvansiyonu Stockholm’de imzalamışlardır. Konvansiyon tedrici olarak tarifelerin, üye ülkelerden ithal edilen imalat sanayi mallarına uygulanan miktar kısıtlamalarının kaldırılmasını öngörmüştür. Bu amaçların hepsi hedeflenen programdan daha önce 31 Aralık 1966’da gerçekleştirilmiştir. EFTA ülkeleri her zaman Avrupa ekonomik entegrasyonunda önemli bir rol oynamışlardır. EFTA ülkeleri 1977’de AB ile aralarında serbest ticareti öngören bir anlaşma imzalamışlardır. Bu anlaşmalar büyük çapta Mayıs 1992 yılında imzalanıp, 1 Ocak 1994’de yürürlüğe giren Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) yerine geçmiştir.
Üyeler
Dört üye ülke bulunmaktadır. Bunlar; İzlanda, Liechtenstein, Norveç, İsviçre (Mayıs 1995 itibariyle).
AVRUPA YATIRIM VE KALKINMA BANKASI
Merkezi: İngiltere
Kuruluş Ve Fonksiyonları
Avrupa Kalkınma ve Yatırım Bankası’nı (EBRD) kuran Anlaşma, 29 Mayıs 1990 tarihinde Paris’te imzalanmıştır. Guvernörler Kurulu, Anlaşma’nın 63. Maddesi uyarınca ilk toplantısını 15-17 Nisan 1991 tarihlerinde yapmıştır. Guvernörler Toplantısı’nda Banka’nın 15 Nisan 1991 tarihinde resmi işlemlerine başlaması kararlaştırılmıştır.
Anlaşma’ da da belirtildiği üzere, Banka’nın amacı, serbest pazar ekonomisine geçişin hızlandırılması ve Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri’nde özel sektörün çoğulculuk, demokrasi ve pazar ekonomisi bağlamında desteklenmesidir. Banka’nın üyeliği tüm Avrupa ülkelerine, Avrupa ülkesi olmayan fakat IMF üyesi olan ülkelere, Avrupa Birliği’ne (EC) ve Avrupa Yatırım Bankası’na (EIB) açıktır. Bu amaçların gerçekleştirilmei için Banka çok geniş bir alanda faaliyet göstermektedir. Banka’nın izin verilmiş kayıtlı sermayesi 10 milyar ECU’dur.
Üyeler(59)
Arnavutluk Ermenistan Avustralya Avusturya Azerbaycan Beyaz
Rusya
Belçika Bulgaristan Kanada Hırvatistan
Kıbrıs Rum
Çek
Danimarka
Özbekistan
Mısır
Estonya
Avrupa Birliği AvrupaYatırımB Finlandiya Fransa
Gürcistan Almanya Yunanistan
Macaristan İzlanda
İrlanda
İsrail,
İtalya
Japonya
Kazakistan
ABD
Kazakistan
Kore
Kırgızistan Letonya Lichtenstein Litvanya Lüksemburg Yeni Makedonya Yugoslav
Malta
Meksika
Moldova
Fas
Hollanda
İngiltere
Zelanda
Norveç
Polonya
Portekiz Romanya
Rusya
Slovenya
Slovak
İspanya
İsveç
İsviçre
Tacikistan
Türkiye
Türkmenistan
Ukrayna
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÖRGÜTÜ
Merkezi: New York
Dünyada barış ve güvenliği korumak, hak eşitliği ve kendi kaderini belirleme ilkeleri temelinde ülkeler arasında dostluk ilişkilerini geliştirmek, ekonomik, toplumsal, kültürel ve beşeri sorunları çözmede uluslararası işbirliği sağlamak amacıyla 24 Ekim 1945'te kuruldu.
BM adı ilk kez II. Dünya Savaşı sırasında Mihver'e (Almanya, Japonya, İtalya) karşı birleşen 26 ülkenin 1 Ocak 1942'de Washington D.C.'de imzaladığı BM bildirisinde kullanıldı.
Örgütün altı temel organı, elliye yakın danışma ve teknik organı bulunmaktadır. Temel organlar: 1)Genel Kurul, 2)Güvenlik Konseyi, 3)Ekonomik ve Sosyal Konsey, 4)Vesayet Konseyi, 5)Uluslararası Adalet Divanı, 6)Sekreterlik.
Güvenlik Konseyi
Konsey'in üyesi olan onbeş ülkenin beş tanesi (A.B.D., Çin, Rusya, Fransa, İngiltere) sürekli üyelerdir
Ekonomik ve Sosyal Konsey (Economic and Social Council)
Dünya barışını korumaya yönelik olarak ekonomik ve sosyal faaliyetlerde bulunan organdır. Bu amaca ilişkin görevi ekonomik, toplumsal, kültürel alanlarda, eğitim ve sağlık alanlarında ve insan haklarının korunması alanında incelemeler yapmak ve BM Genel Kurulu üyelerine tavsiyede bulunmaktır. Önceleri onsekiz olan Konsey üye sayısı bugün elli dörte yükselmiştir. Üyelerin coğrafik dağılımları ise şöyledir: Afrika'dan dört, Asya'dan onbir, Latin Amerika'dan on, Doğu Avrupa'dan altı, Batı Avrupa ve diğerlerinden onüç'tür.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER TİCARET VE KALKINMA KONFERANSI
Merkezi: İsviçre
Kuruluş Ve Foksiyonları
UNCTAD özellikle kalkınmakta olan ülkelerde iktisadi büyümeyi ve kalkınmayı hızlandırmak maksadıyla 1964 yılında Cenevre'de yapılan birinci oturumun sonunda Daimi Hükümetlerarası bir organ olarak kurulmuştur. UNCTAD yüklendiği sorumluluklarını; politika analizleri, hükümetlerarası görüşmeler, ülkelerin izlenmesi, uygulamalar ve teknik işbirliği gibi yöntemlerle yürütmektedir.
Üyeler
188 üye ülke bulunmaktadır;
Afganistan, Arjantin, Ermenistan, Avustralya, Beyaz Rusya, Belçika, Brezilya, Danimarka, Hollanda , Norveç, ABD, Türkiye
Yapısı
Ticaret ve Kalkınma Kurulu (TDB), UNCTAD'ın yürütme organıdır. UNCTAD Sekreterliği, Birleşmiş Milletler Sekreterliği'nin bir parçasını oluşturmaktadır. Cenevre'deki merkezde 480 personeli bulunmaktadır ve bir Genel Sekreter tarafından idare edilmektedir.
İSLAM KALKINMA BANKASI
Merkezi: Suudi Arabistan
Kuruluş Ve Fonksiyonları
İkinci İslam Ülkeleri Maliye Bakanları Konferansı, 10 Ağustos 1974 tarihinde Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde İslam Kalkınma Bankası’nı (IsDB) kuran Anlaşma’yı imzaya açmıştır. Banka işlem yapmaya 20 Ekim 1975 tarihinde başlamıştır.
Banka’nın temel amacı İslami prensipler ışığında üye ülkelerin ve çeşitli ülkelerde yaşayan müslümanların ekonomik gelişimlerinin ve sosyal ilerlemelerinin sağlanmasıdır.
Üyeler
İslam devletlerinin 48 tanesi bu örgütün üyesi olmuştur.
ULUSLAR ARASI KALKINMA FONU
Merkezi: Avusturalya
Kuruluş Ve Fonksiyonları
Uluslararası Kalkınma için OPEC Fonu, 28 Ocak 1976’da, OPEC’e üye 12 ülke tarafından kurulmuştur. Fon, OPEC üyesi ülkeler tarafından kullanılan mevcut iki taraflı ve çok taraflı ajanslara ilaveten, diğer gelişmekte olan ülkeleri de yardım kapsamı içine almıştır.
OPEC’e Üye Ülkelerce, ortak çalışmanın uygun görüldüğü durumlarda, Fon, özellikle diğer uluslararası finansal kuruluşlarla ilişkilerinde kendi adlarına hareket etmek üzere Üye ülkeler tarafından temsilci olarak görevlendirilebilir.
Üyeler
Fon’un 12 üyesi vardır
Cezayir, Gabon, Endonezya, İranİslam C, Irak, Kuveyt, Libya, Arap,Sosyalist Halk Cemahiriyesi, Nijerya, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela.
|
|
|
| Organize Sanayi Bölgeleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:43 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasının temel dinamiklerinden birisi de sanayileşmedir. Sanayileşmenin bütün bölgeler arasında dengeli yürütülmesi, kırsal kesimlerden şehirlere göçün durdurulması, bölgeler arasındaki gelişme farklılıklarının giderilerek sosyal ve ekonomik dengenin sağlanması gibi amaçlarla hükümetler, çeşitli kalkınma ve sanayileşme yolları izlemektedir. Bu yollardan biri OSB’dir.
Günümüzde ekonomik kalkınma, sanayileşme ile paralel gitmekte ve birbirini etkileyerek gelişmektedir. Bu gelişme, sadece ekonomik yapıyı ve üretim tekniklerini değil, aynı zamanda hayatın her yönünü etkileyerek değiştirmektedir. Toplumların yapısı, insanların düşünce ve davranış şekli, hayat standardı, şehirleşme düzeni ve nüfus hareketleri üzerinde sanayileşmenin etkili olduğu ve bir takım değişmelere yol açtığı bilinmektedir.
Çok yönlü yansımaları bulunan söz konusu değişimin denetlenmesi ve yönlendirilmesi için, sebeplerin odak noktası olan sanayileşme hareketinin, belirli bir çerçevede plan ve programlara bağlı olarak yürütülmesi gerekmektedir. Bu anlamda "Organize Sanayi Bölgeleri" uygulaması, düzenli şehirleşmeyi sağlamada ve sınai üretim faaliyetlerini aynı alanda toplamada kullanılan bir araç olarak ortaya çıkmaktadır.
Ülkemizde de bölgeler ve iller düzeyinde planlı ve programlı sanayi tesislerinin kurulmasının sağlanması, düzenli şehirleşmenin temin edilmesi, uygun altyapı tesislerinin hazırlanması suretiyle çevre kirliliğinin önlenmesi ve tabii çevrenin korunması, sanayimizin temel taşları ve belkemiği olan orta ve küçük işletmelerin teşvik edilerek geliştirilmesi için organize sanayi bölgeleri uygulaması sürdürülmekte; işyeri, altyapı tesisleri ve mali krediler ile teşvik edilmektedir.
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, ekonomik kalkınmanın tüm bölgelere dengeli dağılımının sağlanması ve ülke içinde bölgeler arasındaki, sosyal, ekonomik ve tabii dengesizlikleri dikkate alarak sanayileşmenin yürütülmesi önemli sorunlar arasında sayılmıştır. Çünkü ekonomide ayrı özellik ve nitelikte bölgelerin bulunması, iktisaden gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu kadar, sanayileşmiş ve kalkınmış ülkelerde de birer vakıa olarak ortaya çıkmaktadır. Ülke hükümetleri, bu dengesizlikleri göz ardı etmek yerine, bölgeler arasında dengeli ve tutarlı bir kalkınma politikası izlemeyi arzu etmekte, bu amaçla çeşitli tedbirler almaktadırlar. İşte organize sanayi bölgeleri uygulaması, bu anlamda pek çok ülke tarafından benimsenip uygulanan bir sanayileşme yöntemi veya aracı olarak ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte organize sanayi bölgeleri, gelişmekte olan ülkelerde, düzenli şehirleşmeyi temin etmek ve bazı sanayi alanlarında faaliyette bulunan orta ve küçük işletmelerin daha sağlıklı gelişimini sağlamak, bir arada daha iyi üretim imkanları sunmak ve bu sanayilerin planlı ve programlı yerleşimini temin etmek için birer teşvik yolu olarak değerlendirilmektedir.
Küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri gibi teşebbüsler, her türlü politik değerlendirmenin üstünde, topyekün ülke sanayini harekete geçirmenin bir yolu veya bazı bölgelerde sanayileşme atılımını gerçekleştirmenin uygun bir fırsatı olarak bilinmesi gerekir.
Organize Sanayi BÖLGELERİNİN Gelişimi
1800'lü yıllarda başlayan sanayileşme hareketleri, bilim ve teknoloji alanındaki buluşların artmasıyla hızlanmış; bazı yerleşim merkezlerinde sınai işletmelerin süratle artmasına yol açmıştır. Düzensiz ve kendiliğinden kümelenen irili ufaklı bu işletmeler, şehirlerin civarında plansız yoğunlaşarak "Sanayi bölgeleri"ni ortaya çıkarmıştır .
19. Yüzyılın ilk yarısında, Kuzey Amerika'daki tekstil (dokuma) imalathanelerinin bir arada kurulması sonucu, "sanayi bölgeleri"nin ilk örnekleri kendiliğinden teşekkül etmiştir. Nitekim 1885 yılında ekonomik kalkınma ile ilgili hazırlanan bir rapor, “Sanayi Bölgesi" fikrini, sanayileşmenin bir aracı olarak ortaya atmıştır. Bu fikri benimseyen İngilizler, 1869 yılında Manchester şehri yakınında kurulan "Trafford Park" adlı bölge, ilk planlı sanayi bölgesi uygulaması olmuştur. Oysa Kuzey Amerika'da uygulamalar, daha geç başlamış; 1905 ve 1909 yıllarında özel müteşebbisler tarafından Chicago'da geliştirilen "Cent¬ral Manufacturing" ve "Clearing" adlı bölgeler, modern sanayi bölge¬lerinin ilk örneklerini teşkil etmiştir.
Sanayi bölgelerinin yüksek standartlarla işletilebilecek şekilde planlanmaya başlaması sonucu, "Organize Sanayi Bölgeleri" kavramı doğmuştur. Büyük yatırımlar yapılarak inşa edilen organize sanayi bölgeleri, burada çalışanlara iyi geçim imkanları sağlamanın yanında, fiziki yönden yol, su, kanalizasyon, enerji ve benzeri altyapı tesislerinin sanayinin istifadesine sunulmasına imkan vermiş; sosyal ve ekonomik düzen içinde önemli fonksiyonlar üstlenmeye başlamıştır.
Organize Sanayi Bölgesinin Tanımı Ve Niteliği
Plansız ve programsız sanayileşmenin sonucunda ortaya çıkan sorunların çözümlenmesi maksadıyla, Batı'da geliştirilmiş olan organize sanayi bölgeleri, esas itibariyle birbirini tamamlayan ve birbirinin yan ürünü olan sanayilerin, belirli bir program çerçevesinde bir arada üre¬tim yapmalarına imkan verecek şekilde organize edilmesinden başka bir şey değildir. Birlikte üretim faaliyetinde bulunmanın sonucu, dışsal ekonomiler yoluyla daha rasyonel olunmakta ve daha çok kar artışı sağlanmaktadır. Organize sanayi bölgeleri, ihtisaslaşmış sanayilerin bir arada üretim yapmalarının sağlayacağı imkanlardan faydalanmak maksadıyla geliştirilmiş bir sanayileşme yöntemi veya aracıdır. Nitekim İkinci Dünya Savaşından sonra, Organize sanayi bölgeleri, gelişmiş ülkelerde teşvik tedbiri olarak kullanılmaya başlamış; dengeli ekonomik büyüme ve bölgelerarası gelişme farklılıklarının giderilmesi amacıyla kalkınmada geri kalmış yörelerin sanayilerinin canlandırılması için fiziki teşvik tedbiri olarak benimsenmiştir. 1960'lı yıllardan itibaren, gelişmekte olan ülkeler de, sanayi teşvik tedbirleri arasında organize sanayi bölgelerini uygulamaya koymuşlardır. Bu ülkeler arasında Hindistan, Singapur, Güney Kore, Nijerya ve bazı Afrika ülkeleri sayılabilir.
Türkiye'de organize sanayi bölgeleri kavramı, ilk defa 1961 yılında kullanılmaya başlamış, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1967) döneminden itibaren, Kalkınma Plan ve Programlarında sürekli ola¬rak, sanayinin geliştirilmesine ve bölgesel kalkınmanın gerçekleştirilmesine yönelik özendirici tedbirler arasında yer almıştır.
Organize Sanayi Bölgesinin Tanımı
Organize sanayi bölgeleri kavramı dünyada 19. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkmış ve ilk olarak İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri'nde uygulamaya konulmuştur. Türkiye'de Organize Sanayi Bölgeleri kurulması fikri ise diğer ülkelere göre daha yeni sayılabilir.
Sanayinin etkinliğini ve kentte düzenli yerleşmeyi sağlamak amacıyla, sanayi kuruluşlarının ulaşım, kentsel toprak, enerji, yakıt, su, hammadde gibi altyapı ve gereksinmeleriyle ilgili kolaylıkları bir arada bulunduran, özel olarak planlanan ve planlarda yer verilen bölge türü.
Organize Sanayi Bölgeleri, sanayinin uygun görülen alanlarda yapılmasını sağlamak, kentleşmeyi yönlendirmek, çevre sorunlarını önlemek, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, imalat sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmeleri ve geliştirilmeleri amacıyla, sınırları, tasdikli arazi parçalarının gerekli alt yapı hizmetleriyle ve ihtiyaca göre tayin edilecek sosyal tesisler ve teknoparklar ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretim bölgeleridir.
Ağır sanayi ve kompleksleri dışında, küçük ve orta ölçekli imalat sanayi türlerinin, belirli bir plan dahilinde yerleştirilmeleri ve geliştirilmeleri için, sınırları tasdikli çıplak arazi parçalarının gerekli altyapı hizmetleriyle ve ihtiyaca göre tayin edilecek sosyal tesis ve kurumlarla donatıldıktan sonra planlı bir şekilde ve belirli standartlar dahilinde küçük ve orta ölçekli sanayi için tahsis edilebilir ve işletilebilir hale getirilerek organize edilmiş sanayi bölgesidir.
En genel anlamda "organize sanayi bölgesi, ulaşım, su, elektrik, kanalizasyon, banka, kantin, ilk yardım ve benzeri imkanlarla donatılmış uygun bir alanda teknik ve genel hizmetlerin de sağlandığı, ekonomik bir ölçek içinde gruplanmış fabrika yerleşim birimleri" şeklinde tanımlanabilir.
Tanımdan anlaşılacağı gibi organize sanayi bölgeleri için beş temel unsur dikkat çekmektedir. İlk olarak, organize sanayi bölge¬lerine yerleştirilecek olan sınai işletmelerin, birbiriyle işbirliği ve uyumlu ilişki halinde üretim yapmalarıdır. Diğer bir ifadeyle bu kuruluşların birbirinin yan ürünü veya tamamlayıcısı olmaları yahut aynı üretim dalında faaliyette bulunuyor olmalarıdır.
İkinci olarak, organize sanayi bölgelerinde yer alacak sınai kuruluşların "orta ve küçük ölçekli işletmeler" olmalarıdır. Dolayısıyla, ağır sanayi veya büyük ölçekli işletmeler, bu tür alanlarda yer almamaktadır. Çünkü büyük ölçekli sanayi komplekslerinin kuruluşu ve yerleşimi, farklı şekil ve usullerde yapılmaktadır.
Üçüncü unsur, sanayinin planlı bir alanda yerleştirilmesidir. Plansız ve programsız sanayi yerleşiminin sorunları artık bilinmektedir. Eko¬nomik ve mali yüklerin yanında, düzensizliğin yol açacağı çevre kirliliği ve diğer sorunlar, planlı sanayileşmenin zaruretini ortaya koymaktadır.
Dördüncü unsur olarak, sanayilerin ulaştırma, su, elektrik, kanalizasyon ve sosyal tesisler gibi ortak altyapı hizmetlerinden birlikte yararlanma özelliği göze çarpmaktadır.
Beşinci olarak "sanayilerin, standart fabrika binaları içinde yerleşmiş olmaları" sayılmaktadır. Bazı ülkelerde standart fabrika binaları, or¬ganize sanayi bölgesinin inşaatı sırasında yapılarak sanayiciye tahsis edilmekte; diğer bazılarında ise fabrika inşaatı için sanayiciye sadece kredi verilmektedir. ABD, Kanada ve İngiltere birinci uygulamayı; Hollanda, Belçika, İtalya ve Fransa ise ikinci uygulamayı benimsemişlerdir. Ancak fabrika binaları veya arsaları, İngiltere’de sanayicilere kira yoluyla; Kanada ve ABD’de ise satış yoluyla devredilmektedir.
Organize Sanayi Bölgesinin Niteliği
Organize sanayi bölgeleri, sanayinin gelişmesini sağlayan, sınai kuruluşları çağın şartlarına göre modernleştiren; verimliliği yükselten, maliyetleri azaltan dolayısıyla kârı artıran ve ürünün kalitesini yükselten önemli bir sanayileşme aracı ve¬ya yöntemi olarak uygulanagelmiştir.
Organize sanayi bölgelerinin önemi, temel olarak şu üç amacın gerçekleştirilmesinde ortaya çıkmaktadır.
a. Orta ve küçük ölçekli sanayi işletmelerin gelişimini sağlamak ve bunlara daha iyi üretim imkanları sunmak,
b. Ekonomik açıdan farklılaşan bölgeler arasında dengeli kalkınmayı gerçekleştirmek,
c. Sanayi kuruluşlarını büyük şehir merkezlerinden çıkararak, sanayi¬nin uygun, planlı ve programlı yerleşimini sağlamak... Böylece karşı karşıya gelme ihtimali bulunan şehirleşme ile sanayileşme arasındaki çelişkili gibi görünen ilişkiyi düzenlemek... Çağınızın kaçınılmaz bu iki olgusu arasındaki muhtemel sorunu ortadan kaldırmak...
Yararları Nelerdir?
• Bölge kendi içinde düzgün bir parselasyon planına uyularak parsellere bölünmüştür.
• Faaliyet gösterecek sanayinin gereksindiği alt yapı ve diğer hizmetler konum yeri olan parselin sınırına kadar önceden getirilmiş ve hizmete hazırlanmıştır.
• Sanayinin devamlı ilişki içinde bulunacağı, hizmet ve organizasyon kurumları organize bölgenin içinde yerleştirilmiştir.
• Devamlı olarak kullanılmayan ancak zaman zaman bütün sanayi kuruluşları tarafından bakım, onarım, ulaştırma ve benzeri işlerde kullanılan yardımcı makine ve teçhizat ortaklaşa kullanılmak üzere sağlanmıştır.
• Bölgenin ulaşım sistemi, ana ulaşım sistemine yeterli bir akım gücünde ve iyi kalitede oluşturularak bağlanmıştır.
• Üretim ünitelerine arazi tahsisi yapılırken alınan önlemlerle tahsisten faydalanan yatırımcıların gereksindiklerinden fazla arazi alarak, spekilasyon yapmaları önlenmiştir.
Birimleri
• Elektrik Grubu
• Su Grubu
• Doğalgaz Grubu
• İnşaat Grubu
• İtfaiye Grubu
• Çevre Ve Atıksu Arıtma Tesisleri Grubu
• Muhasebe Grubu
Elektrik Grubu: Organize Sanayi Bölgesi'nde tüketilen enerji 2004 yılı içerisinde 569.350.857 kwh 'tir. 4.tevsi sahası bölgesinde 5 dağıtım merkezinden 30km orta gerilim yer altı kablosu ile eski bölgede ise 81km’lik havai hat ile Bosen enerji santralından çıkan 11 fider ile firmalara enerji verilmektedir.
Su Grubu: Su Temini de iki ayrı konudan müteşekkildir. Birincisi, Bursa Şehrine de su sağlayan Doğancı Barajı'ndan gelerek Dobruca Arıtma Tesisinde arıtılmakta ve ayrı bir hat olarak C4 Zonundan direkt olarak O.S.B.ye gelen, İçme Kalitesindeki 1.Kalite olarak adlandırılan sudur.
Diğeri ise; 2.Kalite olarak adlandırılan ve Bursa şehir atık suyunu taşıyan Nilüfer Deresi kenarında bulunan ve dereden alınan suyun su arıtım ve üretim tesisinden geçirilerek elde edilen, proseste kullanılmak üzere verilen sudur. 2. kalite su içilemez ve beşeri işlerde kullanılmaz. Ancak fiyat avantajı sebebiyle; üretim, yıkama, sulama v.s. gibi işlerde kullanılabilir.
Doğalgaz Grubu: BOSB doğalgaz dağıtım şebekesi, birbirinden bağımsız iki ayrı şebekeden oluşmaktadır. Birincisi, bölgedeki firmalara buhar ve proses amaçlı gaz kullanımı sağlayan 16 bar basınçlı şebekedir. İkinci şebeke ise, doğalgazı elektrik üretiminde kullanan firmalara gaz sağlayan 40 bar basınçlı şebekedir. 16 bar şebekesinden şu anda 157 firma doğalgaz kullanmakta olup, bu şebekeden aylık gaz tüketimi ortalama 13 milyon m³'tür. 40 bar şebekesinden ise 4 adet firma gaz kullanmakta olup aylık ortalama tüketim 61 milyon m³'tür. BOSB'nin toplam yıllık doğalgaz tüketimi 900 milyon m³'e ulaşmaktadır.
İnşaat Grubu: İnşaat ve ruhsat grubu, Bölge sınırları dahilindeki tüm yağmursuyu - pissu kanalizasyon hatları inşaat işleri yapımı, yol, yeşil alan bakım ve onarımlarının yapılmasını sağlar. Ayrıca 4562 sayılı OSB kanunu ve uygulama yönetmeliği çerçevesinde Bölge sınırları dahilindeki üye firmalara ait inşaatların, mevcut imar mevzuatı hükümlerine göre yapılaşmasını sağlamak üzere imar durumu, inşaat ruhsatı ve yapı kullanma izinlerini düzenler. İmar uygulamalarını Bakanlık nezdinde takip eder.
İtfaiye Grubu: Bölgemizde olabilecek yangın vakalarına karşı 24 saat hizmet verebilen 8 araç kapasiteli ve 25 personelden oluşan bir itfaiye gurubu görev yapmaktadır.
Çevre Ve Atıksu Arıtma Grubu: 1992 yılında kurulan grup, BOSB Müdürlüğü bünyesinde çevre ile ilgili tüm kanun ve yönetmelikler çerçevesinde gerekli çalışmaları yapmakta ve fabrikaların da bunlara uygun hareket etmesini sağlamaktadır.
1998 yılının Nisan ayından itibaren devreye giren ortalama 40.000 m3/gün kapasiteli Atıksu Arıtma Tesisinde, Bölgedeki tüm firmaların atıksuları, fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma ünitelerinden geçerek arıtılmakta ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğindeki Tablo.19'a uygun olarak deşarj edilmektedir.
Muhasebe Grubu: Mali ve İdari İşler Grubu, bölge muhasebesinin tutulması, tahsilat ve ödemelerin yapılması, personel ile ilgili işlemlerin yapılması, gelen-giden evrakların arşivlenmesi işleriyle ilgilenir.
Gelişmiş Ülekelerde Osb
Organize Sanayi Bölgelerinin ilk uygulandığı ülkeler Britanya ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ileri sanayi ülkeleridir. İlk uygulamalar bu iki ülkede doksan yıl Önce başlamış, ancak 1950 yılma kadar çok ya¬vaş sayılabilecek bir gelişim eğilimi (trend) izlemiştir.Britanya da ilk örnek 1896 da Manchester yakınında uygulanmıştır. Ancak Birinci Dünya savaşından sonra konu önem kazanmış ve devletin ilgisini çek¬meye başlamıştır. Bu ilgi sonucu 1934 yılında «Özel Alanları Kalkındır¬ma ve Geliştirme Kanunu» (Special Areas Development and Improvement Act) adlı kanunla sanayinin gelişmemiş kuzey İngiltere'ye yönel¬mesi için bazı önlemler alınmıştır. Bu önlemlerden bazıları piyasa yapı¬sına uyum göstermeseler bile, ikinci Dünya Harbi, sırasında stratejik ne¬denler ileri sürülerek uygulama olanağı bulmuşlardır.
Daha sonraları 1945’te «Sanayinin Dağılımı Kanunu» (Distribution of Industry Act) ve 1947 de «Kent ve Bölge Planlaması Kanunu» (Town and Country Planning Act) ile devlet, sanayinin, gelişmemiş alanlara yö¬nelmesini sağlamaya ve sanayinin ülke sathındaki dağılımı yapısını kontrole çalışmıştır.
Her iki kanunla da amaçlanan, gelişmemiş bölgelere sanayiyi çekebilmek için, bu bölgelerde «Sanayi Bölgeleri düzenlemek ve alt yapı yanında kiralık ve/veya satılık fabrika binaları yapmaktır. Ayrıca bu bölgelerde yatırım yapacak girişimcilere düşük faizli, uzun vadeli geniş krediler ve hibe yardımları ile vergi indirimleri de sağlanmıştır. Giderek, bu özendirme önlemleri daha da genişletilmiş ve 1964’te çıkarılan bir kanunla gelişmemiş bölgelerde yapılacak yatırımların İlk harcamaların¬dan inşaat maliyetinin % 10'u, makine ve diğer donatım maliyetlerinin % 25'inin devletçe karşılıksız olarak finanse edilmesi öngörülmüştür. Daha sonraki yıllarda, 1965 ve 1967 yıllarında, kanunların verdiği yetki¬lere dayanılarak bu yardımlar arazi fiyatının % 35'i ve inşaat maliyetinin % 25'inin sağlanması suretiyle daha da arttırılmıştır.
Bir taraftan yardım yüzdeleri bu biçimde arttırılırken, diğer taraf¬tan da devlet tarafından bu amaçla ödenebilecek miktarın toplamı her geçen yıl arttırılmıştır. Hatta, 1971 yılında alman bir karara göre Orta-Batı İskoçya'da ve Güney Galler'de kurulan sanayi bölgelerinde ko¬num yeri seçen firmaların ödediği işçilik ücretlerinin ve maaşların yarı¬sı, kuruluştan itibaren ilk üç yıl içinde devlet tarafından karşılanmakta¬dır.
Ayrıca, içinde bulunduğumuz yıllarda 1972 yılından itibaren, devlet
bütçesine, gelişmemiş bölgelerde kurulan Sanayi Bölgelerine yerleşecek
kuruluşlara tanınacak özel amortisman indirimleri ile bölgesel gelişme
kredilerini karşılamak üzere elastikiyet tanınmıştır. Britanya'da sa¬nayinin Sanayi Bölgeleri içinde toplanması iki ayrı uygulama ile gerçekleşmektedir.
Bunlardan birinci tip uygulamada; arazi sağlandıktan sonra, sanayi¬nin yerleşmesi amacıyla, fiziki plan hazırlanmakta ve bu plana uygun olarak alt yapı gerçekleşmektedir.
İkinci tip uygulamada ise yeni bir kentin planlaması ile birlikte Sa¬nayi Bölgelerinin de planlanıp uygulanması yapılmaktadır.
Birinci tip uygulamada Sanayi Bölgesinin planlanması ve uygulan¬ması işlemini «Sanayi Bölgesi Kuruluşu» (Industrial Estates Corpo¬ration) adlı kurumlar, yeni bir kentin planlanması ve beraberinde Sana¬yi Bölgesinin de planlanarak uygulanması işlemini ise «Gelişme Kuru¬luşları» (Development Corporation) adlı kurumlar yürütmektedir. Her iki kurum da Merkezi Hükümete karşı sorumlu devlet kuruluşlarıdır. Her idari bölgede ayrı ayrı kurulan bu kurumlar teker teker ve doğru¬dan doğruya merkezde (The Board of Trade and Industrial Estates Ma¬nagement Corporation for England) «Ticaret Odası ve İngiltere İçin Or¬ganize Sanayi Bölgeleri Yönetim Kuruluşu» adlı kuruluşa bağlı olmakla birlikte kendi aralarında hiçbir biçimde kademelenme söz konusu değil¬dir.
Devlet bu kurumlara Sanayi Bölgelerinin kurulması için ayrılan çe¬şitli yardım ve ödentileri aktardığı gibi, ayrıca, yine bütçeden ayrılan bir miktarı da % 9 faizle ve altmış yıl vade ile aktarmaktadır. Ayrıca, yöre¬sel idareler, yine, devlet kredilerini bu kurumlara aktarmak suretiyle yardımcı olmaktadırlar.
Gerek «Sanayi Bölgesi Kuruluşları» ve gerekse «Gelişme Kuruluşla¬rının arazi sağlamak amacıyla kamulaştırma yapmaya yetkileri olmak¬la birlikte, kamulaştırma işleminin yürütülmesi için gerekli olan zaman içinde, uğranılan ekonomik kaybın çok olduğu anlaşıldığından, daha çok arazinin pazarlık yolu ile satın alınması yöntemi uygulanmaktadır.
«Sanayi Bölgesi Kuruluşları», her Sanayi Bölgesinin başına geniş yetkilerle donatılmış bir müdür tayin etmekte ve böylece her Sanayi Böl¬gesini geniş ölçüde muhtar duruma getirmektedir.
Her bölgenin «Sanayi Bölgesi Kuruluşu», kendi bölgesinde ileri yıl¬larda gereksinilecek iş miktarına cevap bulmak amacıyla çalışmakla yükümlüdür. Bölgedeki iş gücü kalitesini aranılan niteliğe yükselt¬mek amacıyla, yine her bölgede, «İşçi Eğitim Merkezleri» kurulmuş olup, bu merkezlerde eğitime gönderilen her işçi için devlet, işçinin ça¬lışmakta olduğu firmaya bir ödeme yapmaktadır.
Erken dönemde Organize Sanayi Bölgeleri uygulamasına başlayan Amerika Birleşik Devletlerinde ise konunun en kendine özgü yanı, bu bölgelerin düzenleyicilerinin de her tür yatırım kolunda olduğu gibi özel girişimciler olmasıdır. Bu uygulama da göstermektedir ki, bu ülkede Organize Sanayi Bölgelerinin kuruluşundan, gelişmemiş bölgelerin geliş¬tirilmesi, milli gelirin bölgeler arasında eşit pay edilmesi, bölge içindeki ekonomik kaynakların harekete geçirilmesi gibi faydalar beklenmekte¬dir. Her ne kadar kentlerde kentliler, kent planlarını istenilen biçimde yönlendirmek amacıyla Sanayi Bölgelerinin kurulmasını genel yöneti¬min aldığı kararlarla desteklemekte iseler de, bu ülkede sanayi bölgeleri genellikle emlâk alım satımı ile uğraşan ticari kuruluşlar ile, Özel giri¬şimciler tarafından kurulmuş bulunan ulaşım şirketleri tarafından ger¬çeklenmektedir.
Bu biçimde düzenlenen organize sanayi bölgelerinin gerçekleşmesi için hiç bir teşvik tedbiri söz konusu olmadığından, bu bölgelerin ko¬num yerlerinin seçiminin genel sanayi konum yeri kriterlerine tam anla¬mıyla uygun olarak yapılması gerekmektedir. Böylece, yer seçimi yapan firmaların kârlarına bağlı olarak organizatör kuruluşun kârının da maksimumlaşması mümkün olmaktadır.
1. Dünya Harbi Öncesinde organize sanayi bölgelerinin kuruluşunu gerçekleyen ve II. Dünya Harbinden sonra bu tür yerleşmelerin düzen¬lenmesine daha da önem veren bu iki ülkeden sonra, kıta Avrupa'sında daha geç dönemde sanayileştiğinden ve Dünya Harplerinin yarattığı tahribatı, Avrupa'nın savaşan ülkelerine oranla daha geç tamir edildi¬ğinden dolayı Organize Sanayi Bölgelerinin kuruluşu konusuna da, yine diğer ülkelere göre daha geç ilgi gösteren İtalya'yı örnek olarak ele ala¬lım.
Ellilerin sonlarına kadar tüm İtalya'da Organize Sanayi Bölgeleri¬nin sayısı yirmiikidir. Ancak 1957 ve 1959 yıllarında kuzeye göre geri kalmış olan Güney İtalya'yı geliştirmek amacıyla çıkarılan kanunlarda Organize Sanayi Bölgelerinin düzenlenmesinin gelişmemiş bölgelerin ge¬liştirilmesinde araç olarak kullanılacağı belirtilmekte ve bu organize bölgelerin gerçekleşmesi için devletin yapacağı yardımlar ile alacağı tek¬nik tedbirleri bir düzene bağlanmaktadır.
Bu kanunların ortaya koyduğu düzenlemeye göre; «Cassa» adlı devlet kuruluşu tarafından konum yeri olarak Organize Sanayi Bölgelerini seçen sanayi kuruluşlarına, toplam yatırımları tutarının % 6'sı oranında bağış yapılarak bu kuruluşlar desteklenmektedir.
Yatırımlar toplamı belirli bir düzeyi aşan entegre ve gurup yatırım¬larında bağış miktarı iki katma çıkarılmaktadır. Ayrıca bu tür yatırım¬cılara yatırımlar toplamının 1/4'ü oranında düşük faizli kredi sağlan¬maktadır.
İtalya'da Organize Sanayi Bölgeleri, herhangi bir yatırımcı kişi veya kuruluş tarafından kurulabilmekte, ancak, sanayinin yerleşmesinin sağlanması yoluyla ekonomik gelişme göstermesi amaçlanan bölgelerdeki Belediyeler, İl Özel İdareleri ile Ticaret ve/veya Sanayi Odaları tarafın¬dan müştereken kurulacak Organize Sanayi Bölgelerinin gerçekleşmesi için gerekli parasal yatırımları sağlamak üzere «Cassa» büyük ölçekte yardımda bulunmaktadır.
Organize Sanayi Bölgeleri ile birlikte planlanan alanlar ve/veya bu alanlara yakın alanlarda işçilerine konut yaptırmak isteyen sanayi kuru¬luşlarına yine «Cassa» tarafından bu meskenlerin saptanan maliyetleri¬nin % 35 - 4O'ı onunda yardım yapılmaktadır.
Gelişmeke Olan Ülkelerde OSB
Özellikle ikinci dünya savaşı sonrasında müstemlekeciliğin, dünya¬nın gelişmiş ülkelerine müstemleke durumundaki ülkelerin baş kaldır¬ması sonucunda, geçerliliğini yitirmeye başladığı görülür. Fransız ihtilâli ile başlayan milliyetçilik hareketleri yıllarla giderek yaygınlaşmış ve dünyanın gelişmiş süper güçlerinin dengeyi kendi yararlarına basabil¬mek çabalarından ve bu güçlerin başkaldıran ülkeleri birbirlerine karşı desteklemelerinden de yararlanarak kısa vade için de olsa başarılı olma¬ya başlamıştır. Ancak, dünyanın bu yeni yapısına uygun bir yararlanma ekonomisi çok geçmeden, ileri ülkeler tarafından oluşturulmuş, genellik¬le genç devletlerin oluşturduğu geri kalmış ülkeler topluluğu ekonomik yönden bağımlı kılınılarak, politik yönden de kontrol altında tutulmaya başlanmıştır. Bu ülkelerde çok miktarlarda bulunan ham madde ve ener¬ji kaynaklarını kendi ülkelerine transfer edememe halinde ekonomik sarsıntıya uğrayacaklarının bilincinde olan gelişmiş ülkeler, ham madde istihracı ve enerji kaynağı transferini durdurduklarında problem yarata¬bileceğini anlayan gelişmemiş ülkelerin bilinçlenmesi olayı ile karşı kar¬şıya kalmışlardır.
Sonuçta, üretilecek malın ham madde ve enerji kaynağının ve ayni zamanda geniş pazarın yanında olması gerektiği gerçeği, özellikle tüke¬tim malları üreten kuruluşların üretimlerini gelişmekte olan ülkelerde de yapmalarına neden olmuştur. Böylece, gelişmekte olan ülkelere üre¬tilmiş mal ihraç etmek yerine teknoloji, özel bilgi (know-how- ve kapital ihraç etmek yöntemi geliştirilmiştir. Bu da, gelişmekte olan ülkelerde sanayi kuruluşlarının sayısını giderek artırmıştır. Bu yeni üretim orga¬nizasyonu ile üretilen malların, genellikle tüketim malları oluşu ve tüke¬tim mallarının orta sınıf sanayi gurubuna girişi, aslında organize sanayi bölgelerinde yer alabilecek bu tür sanayinin, kentlerin hemen yakınların veya bitişiğinde, hiçbir düzene bağlı kalmadan yerleşmeleri île so¬nuçlanmıştır.
Diğer taraftan gelişmekte olan ülkelerdeki çeşitli güçlerin de baskısı ile üretim malları Üreten sanayinin de tüketim malları üreten sanayinin yanında bu ülkelerde yavaş yavaş yer almaya başladıkları izlenmektedir.
Sanayi kompleksleri içinde yer almaları doğal olan bazı sanayi tür¬leri dışındaki (petrol, petro-kimya, vb. ile demir çelik ve bağlı olanlar) üretim malları üretiminde, orta sınıf sanayi olarak nitelendirebileceği¬miz ölçeklerde, takım tezgâhları ünitelerinin yer alması, bu yeni üretim biçiminin de organize sanayi bölgeleri içinde yer alabileceğini göster¬mektedir.
Ancak, bu yeni yatırımlar yatırımcı kuruluşların özellikleri nedeniy¬le, konum yerlerini, parasal maliyetlerinin minimum ve kârlarının mak¬simum olmasını en iyi biçimde cevaplayabilmeleri nedeniyle, bu ülkele¬rin gelişmiş bölgelerinde seçmişlerdir.
Gelişmekte olan ülkelerden, planlı kalkınmayı kalkınma yöntemi olarak benimseyen bazı ülkeler, gelişmemiş bölgelerindeki kaynakları ha¬rekete geçirmek, bölgeler arasında dengeli kalkınmayı sağlayabilmek, iş¬sizliği önlemek ve böylece ülkedeki sanayi gelişmesinin ortaya koyduğu, sosyal maliyetleri, bu bölgeler açısından minimumlaştırmak amacıyla, sanayinin, ülkelerinin gelişmemiş bölgelerine kaymasını gerekli görmüş¬ler, sanayinin gelişmemiş bölgelere kaymasını sağlamak için destekleme ve özendirme önlemleri almışlardır. Ne var ki, yeterince zengin olmayan bu ülkelerdeki destekleme ve (cesaretlendirme önlemleri) teşvik tedbir¬leri, gelişmiş ülkelerin aldıkları önlemler kadar güçlü ve başarılı ola¬mamıştır.
Bu konuda ilk örneği sanayi gelişimi, bîr çok gelişmekte olan ülke¬ye oranla güçlülük gösteren, ancak ülke nüfusunun fazla oluşu, ve tek¬noloji ve organizasyon eksikliği nedeniyle güçlü bir ekonomik yapıya henüz kavuşamamış olan Hindistan'da izlemekteyiz.
Hindistan'da 1955 ve 1956 yıllarında on ayrı Organize Sanayi Bölgesi birden planlanmış ve hemen inşaatına başlanmıştır.
Beş yıl sonra planlanan organize sanayi bölgelerinin sayısı seksene ulaşmıştır. Hindistan'da organize sanayi bölgeleri merkezi yönetimin tah¬sis ettiği finansman kaynakları ile yöresel yönetimler tarafından gerçekleşmektedir.
Hindistan'daki uygulamalarda ikinci tip planlama genellikle geçerli sayılmakta, yani, alt yapının oluşturulmasından sonra üç ayrı tip üzerin¬den fabrika binaları inşa edilmektedir. Ayrıca her bölgede kentin, kreş, postahane, banka, yangın söndürme, revir, genel kullanışa1 açık depolar, bir devlet kimyahanesi, merkezi buhar ve havagazı tesisleri ve işletmelerîn kısa sürelerle kullanmaları gereken, buna karşın yüksek fiyatlarla el¬de edilebilen araçlar ve tezgâhların bulunduğu, ortak kullanıma açık, merkezi bir atölye bulunmaktadır.
Diğer gelişmekte olan ülkelerde, münferit uygulamalar olmakla bir¬likte, belirli prensiplere bağlanılmamış olduğu ve kayda değer bir geliş¬menin sağlanamadığı görülmektedir.
Türkiye'de Organize Sanayi Bölgeleri
Kalkınma Planları Ve Organize Sanayi Bölgeleri
Türkiye'de organize sanayi bölgelerinin kurulmasının hukuki dayanakları arasında, Beş Yıllık Kalkınma Planları da bulunmaktadır.
Birinci Beş Yıllık kalkınma Planı, "Endüstriyi Teşvik” alt başlığı altında, sanayide verimi artırmak ve dengeli bir bölgesel kalkınmayı sağlamak amacıyla sanayi bölgelerinin seçilerek düzenli sanayi yerleşmelerinin kurulacağını öngörmektedir. Planda yer alan bu ifadeler daha sonra kurulacak bütün organize sanayi bölgelerinin başlangıçtaki yasal dayanağı olmuştur. Nitekim bu plan döneminde Bursa (1964) ve Manisa (1966)'da birer organize sanayi bölgesi kurulmuştur.
II. Beş Yıllık Kalkınma Planı, sanayinin geliştirilmesine ve organize sa¬nayi bölgelerine, I. Beş Yıllık kalkınma Planı'na oranla daha çok ağırlık vermiş, sanayi teşvik tedbirlerinin kapsamını buna paralel olarak genişletmiştir. II. Planda konu ile ilgili olarak şu ifadeler yer almıştır:
"-Birbiri ile ham veya mamul madde alışverişi olan yeni sanayiler, Türkiye'nin belli merkezlerinde yoğunlaştırılacak ve bu tür sanayi yerleşmeleri altyapı kolaylıkları ile desteklenecektir".
"Endüstri işletmelerinin gelişmelerini sağlamak üzere, gelişme potan¬siyeli bulunan kentlerin yakın çevrelerinde altyapısı hazırlanmış endüstri bölgeleri kurulacaktır".
"Özel sanayiyi az gelişmiş bölgelere çekmek amacıyla, malî ve ekono¬mik teşvik tedbirlerinin yanı sıra, ucuz su ve enerji kullanma imkânını da sağlayan sanayi bölgeleri kurulacaktır."
"Endüstri yerleşmesi konusunu plan dönemi içinde kapsamlı bir yak¬laşımla çözümlemek için organize sanayi bölgelerinin kuruluşu ve ge¬lişmesi teşvik edilecektir."
Eskişehir, Konya ve Gaziantep Organize Sanayi Bölgeleri, II. Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde başlamış yatırımlardır.
III Beş Yıllık Kalkınma Planı stratejisinde organize sanayi bölgesine yer verilmiş ve "yerleşme düzeninin Türkiye'nin genel kalkınma he¬deflerine uygun şekilde biçimlendirilebilmesi için büyük çaptaki ka¬mu sanayi tesisleri ve organize sanayi bölgeleri çerçevesinde belediye disiplininin kurulmasına önem verilmesi..." şeklinde ifadeler kullanı¬larak, organize sanayi bölgelerinin fizikî planlama ve şehirleşme açısından düzenleyici fonksiyonuna işaret edilmiştir. Organize sanayi bölgesi, bölgesel kalkınma ve gelişme aracı olma fonksiyonunun yanında, sanayiyi teşvik ve mekan düzenleme" fonksiyonları da ağırlık kazanmıştır.
İÜ. Beş Yıllık Kalkınma Planında "Hafif nitelikteki endüstrilerin yer¬leşmesi için kurulacak organize sanayi bölgeleri, gelişme potansiyeli¬ne sahip kentsel merkezlerde sanayi faaliyetlerinin düzenlenmesi amacıyla bir teşvik aracı olarak kullanılacaktır..." şeklinde yer alan ifa¬delerden anlaşılacağına göre organize sanayi bölgelerinin amaç¬larında, bölgesel kalkınma aracı olmaktan, sanayiyi teşvik ve şehir¬leşme aracı olmaya doğru bir değişme olmuştur. Erzurum, Tekirdağ, Çerkezköy, Bilecik, Kars, Bursa-İnegöl ve Mardin Organize Sanayi teri, m. Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde ele alınmıştır.
IV. Beş Yıllık Plan'da organize sanayi bölgeleri konusunda, "Bu bölge¬ler, bölgesel gelişme amaçlarına hizmet edecek sanayi kompleksi türündeki ağır sanayi tesisleri ve yan sanayilerinden oluşan kapsamlı sanayi yerleşmeleri ile bütünleştirilecektir" denilmekle yetinilmiştir. Bu dönemde bölgesel gelişme konularının yeniden güncellik kazan¬masıyla az gelişmiş bölgelerin sanayi yatırımları ile desteklenmeleri ön plana çıkmış, ancak plan stratejisine göre organize sanayi bölgeleri bunun araçlarından birisi olarak düşünülmemiştir.
Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planında ise organize sanayi bölgelerine çok önem verilmiş ve bunların yer seçimi, kuruluşu, yetki ve görev ko¬nusundaki düzenlemeler, konut alanlarının sağlanması ve rezerv alanlara kadar genelden ayrıntıya doğru tüm konularda politikalar geliştirilmiştir. Konu ile ilgili olarak bu planda şunlar öngörülmüştür:
"Organize Sanayi Bölgeleri sanayi potansiyeli ve önemli ulaştırma im¬kanları bulunan yerleşme merkezlerinde kurulacaktır. Organize Sanayi Bölgelerinin çevreye çekmesi muhtemel yan sanayi ve konut alanları da Organize Sanayi Bölgelerinin planlama ve kamulaştırma aşamalarında göz önünde bulundurularak bütüncül bir yaklaşımla ele alınacaktır.
Türkiye’de Organize Sanayi Bölgelerinin Kuruluşu Ve Gelişimi
1960 yılında başlayan planlı kalkınma döneminde, sanayinin “lokomotif” sektör olduğu saptanmış ve ekonomik dengenin kurulması, ekonomik ve toplumsal kalkınmanın birlikte gerçekleştirilmesi, belli bir hızda büyüme ve sanayileşmeye önem verilmesi gibi uzun vadeli hedefler belirlenmiştir.
Belirlenen hedefler doğrultusunda; ülkede sanayinin geliştirilmesi amacıyla uygulamaya konulan pek çok teşvik tedbirlerinden biri olan OSB uygulamalarına, ilk olarak 1962 yılında Bursa OSB’nin kurulmasıyla başlanmıştır. Bursa OSB, Dünya Bankası’ndan alınan kredi ile gerçekleştirilmiştir.
Daha sonra Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde bir fon oluşturulmuş, devlet bütçesinden fona kaynak aktarılmış ve bu fondan OSB’ler kredilendirilerek, yapımlarına başlanmıştır. OSB’lerin kurulması, o tarihlerde 5 yıllık kalkınma planlarındaki hedefler doğrultusunda, Bakanlar Kurulu Kararları ile gerçekleştirilmiştir. Bakanlar Kurulu kararı ile OSB kurulması kararlaştırıldıktan sonra OSB’lerin alt yapı yatırımlarının % 99’u kurulan bu fondan karşılanmıştır. % 1’i ise, OSB’yi kuran ticaret ve sanayi odaları/sanayi odaları veya ticaret odaları ile yerel yönetimler tarafından karşılanmıştır.
II., III. ve IV. Ve V. Beş Yıllık Kalkınma Planlarında, Türkiye’de pek çok OSB kurulması öngörülmüş, ancak fon için ayrılan ödenek miktarları bu OSB’lerin alt yapısını karşılayamaz hale gelmiştir. Maalesef bu arada, politik kararlar nedeniyle, yanlış seçimler de yapılmıştır. V. Beş Yıllık Kalkınma Planı öngörüleri doğrultusunda kurulan Gebze OSB, yaptığı bir araştırma ile en büyük sorunun bürokrasi ve finansman olduğunu belirlemiş, % 99 kredi alabilecekken, alabileceği kredi miktarının yetersizliğini göz önüne alarak, kredi kullanmadan tamamen yatırımcının finansmanı ile gerçekleşen yeni bir model geliştirmiştir. Bu model şu anda Türkiye’de pek çok OSB tarafından da kullanılmaktadır. Özellikle, gelişmiş yörelerdeki OSB’lerin neredeyse tamamı, devletten 1TL bile kredi almadan gerçekleştirilmektedir.
Türkiye’de 2000 yılında çıkan OSB Kanunu ile üç tip OSB kurulabilmektedir. Bunlar;
1-Bakanlık kredi desteği ile kurulan OSB’ler,
2-Bakanlık kredi desteğinden yaralanmayan OSB’ler,
3-Özel OSB’lerdir.
Ayrıca, OSB’ler yatırım konularına göre de, kendi içinde karma ve ihtisas olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Yine V. Beş Yıllık Kalkınma Planında, ihtisas OSB’lerin kurulması öngörülmüştür. Bu bağlamda önce, İstanbul’da deniz kenarında kurulmuş olan yerleşim alanlarının arasında alt yapısı yetersiz olarak kurulmuş olan ve çevre kirliliği yaratan deri fabrika ve atölyeleri, her türlü çevre önleminin alındığı alt yapının sağlandığı ihtisas deri OSB’ye taşıttırılmıştır. Bunu daha sonra, diğer illerde kurulan ihtisas OSB’ler takip etmiştir.
Bugün için, deri, plastik, gıda, mermer, kimya, taşıt araçları yan sanayi, boya-vernik, taş toprak, kömür ve besi-hayvan gibi pek çok ihtisas OSB kurulmuştur.
2000 yılında çıkan OSB Kanunu ile OSB Yönetimlerine pek çok yetki verilmiştir. Bu yetkileri kısaca özetleyecek olur isek; fabrika inşaatlarının projelendirilmesi, yapılması ile ilgili verilecek ruhsatlar, OSB yönetimleri tarafından verilmektedir. Elektrik, su, doğal gaz, haberleşme gibi tüm alt yapıların üretimi ve dağıtılması gibi yetkiler, kanunla OSB yönetimlerine tanınmıştır. Şimdi de, bir fabrikanın her türlü izin ve ruhsatını OSB’den alabilmesi için gerekli kanuni düzenleme çalışmaları yapılmaktadır.
OSB’lerin içinde üniversite işbirlikleri ile teknopark kurma çalışmaları da başlamıştır. İlk kez, Gebze OSB içinde İsrail-Türk ortaklığı ile iki Türk üniversitesinin de iştiraki ile teknopark kurulmuştur. Üniversite sanayi işbirliği ile teknopark kurulmasının ikinci örneği de, Eskişehir OSB’de gerçekleşmiş, diğer bazı OSB’lerde benzer çalışmalar başlatmıştır.
1962 yılından günümüze kadar, 216 OSB kurulmuş olup, bu OSB’lerin toplam alanı yaklaşık 60.000 ha’dır. Ancak, bu 216 OSB’den şu an için 17.132 hektar büyüklüğünde, 70 adedi faaliyete geçmiş durumdadır.
Türkiye’de yapılan çevre şuralarında, organize sanayi bölgesi dışında sanayi tesisi kurulmaması için yerel yönetimlere ve hükümete tavsiye kararları alınmıştır. Uzun yıllar boyunca, Organize Sanayi Bölgeleri verilen teşvikler ile desteklenmiş, ancak son yıllarda teşvikler yok denecek kadar azalmıştır. Ancak, bu arada yatırımcı da, OSB içinde yer alarak, alt yapı sorunlarından etkilenmeme ve alt yapı maliyetlerini daha ucuza getirme bilinci yeni yeni oluşmaya başlamıştır.
|
|
|
| Serbest Bölgeler |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:41 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Giriş
• Ülkemizde ihracat için yatırım ve üretimi artırmak,
• Yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak,
• Ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli şekilde temin etmek,
• Dış finansman ve ticaret imkânlarından daha fazla yararlanmak üzere kurulmuş olan Serbest Bölgeler;
• Ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin yasal düzenlemelerin uygulanmadığı,
• Yapılan sınaî ve ticari faaliyetler için daha geniş muafiyet ve teşviklerin tanındığı,
• Ülkenin diğer kısımlarından fiziki olarak ayrılan ve
• Ticari, endüstriyel ve hizmet faaliyetlerinin yapıldığı yerler olarak tanımlanmaktadır.
Türkiye'de faaliyet gösteren ve yıllık ticaret hacmi 15 Milyar dolar seviyelerinde olup yaklaşık 36 bin kişinin istihdam edildiği 21 serbest bölgeyi yakından ilgilendiren yeni vergi düzenlemeleri yazımızın konusunu oluşturmaktadır.
Serbest Bölgelerin Yapısı
3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun 2 nci maddesi uyarınca Türkiye’de serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. 3218 sayılı Kanun’un bu yetkisi çerçevesinde 1985 yılından bu güne kadar ülkemizin tüm coğrafi bölgelerinde 21 adet serbest bölge faaliyete geçmiştir.
Serbest bölgelerde yer alan firmalar, sağlanan teşvik ve avantajlarla sınai ve ticari faaliyetlerde düşük maliyet ile çalışma imkanı elde ederek rekabet üstünlüğü kazanmaktadırlar. Bürokratik işlemlerin en alt düzeyde olması nedeniyle verimliliğin artırılması ve değişen şartlara daha hızlı uyum imkânı doğmaktadır.
Serbest Bölgelerin sağladığı imkânlar şu şekilde özetlenebilir:
Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler hiç bir izne ve vergiye tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.
Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.
Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.
Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.
Başvuru ve faaliyet süresince her türlü bürokrasi en aza indirilmiştir.
Serbest bölgeler özel sektör şirketlerince işletilmektedir.
Serbest bölgeye getirilen Türkiye veya AB menşeli ya da buralarda serbest dolaşımda bulunan malların, serbest dolaşımda bulunma statüsü değişmediğinden, Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere girişinde gümrük vergisi ödenmez. Ayrıca, üçüncü ülke menşeli malların serbest bölgeye girişinde ve bu malların Türkiye veya AB üyesi ülkeler dışındaki üçüncü ülkelere gönderilmesi halinde de gümrük vergisi ödenmez. Ancak, serbest bölgeden Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere gönderilen serbest dolaşım durumunda olmayan üçüncü ülke menşeli mallar için Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden gümrük vergisi ödenir.
Ülke içinde vergiye dayalı mali yüklerden ve bürokrasiden kurtulmak isteyen, ithal girdi kullanarak ürettiği ürünleri dış pazarlara satan, emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren, re-export ve takas ticareti ile uğraşan, altyapısı hazır, modern bir iş ortamı arayan tüm firmalar için bu bölgeler cazip olabilmektedir.
Serbest Bölgelerde Vergi
Serbest Bölgeler 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu yanında Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği ile belirlenmiş usul ve esaslara göre çalışmaktadır.
2004 Tarihinden Sonra Ruhsat Alan Mükellefler
Serbest Bölgelerde faaliyet gösteren mükelleflerin elde ettikleri kazançları üzerinden vergiye tâbi olmamaları ve aynı zamanda bu mükelleflerin bölgeden Türkiye'ye doğru herhangi bir sınırlama olmaksızın faaliyette bulunabilmelerinin aynı alanlarda serbest bölge dışında çalışan mükellefler açısından haksız rekabete neden olduğu düşüncesi ile 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 5084 sayılı Kanun ile değişik “Muafiyetler ve Teşvikler” başlıklı 6. maddesinde;
“Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayılır.
Bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz.
Kullanıcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelere ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
İşleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilir.” Hükmüne yer verilmiştir.
3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6. maddesinde 06.02.2004 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 5084 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile yapılan değişiklikle serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayılmış olup bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine dair mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilerek bu bölgelerde vergi mevzuatının geçerli olması sağlanmış ve tam ve dar mükelleflerin serbest bölgelerdeki gelir ve kurumlar vergisi muafiyetine son verilmiştir. Kısacası getirilen yeni düzenleme ile serbest bölgelerde “Muafiyet” uygulamasından “İstisna” uygulamasına geçilmiştir.
Yapılan düzenleme ile 06.02.2004 tarihinden sonra Serbest Bölgelerde faaliyet göstermek amacıyla ruhsat alarak Serbest bölgelerde kurulan şirketler veya Türkiye’nin diğer yerlerinde kurulup da serbest bölgede şube açan mükellefler serbest bölgelerde elde ettikleri kazançlar için vergi ödeme mükellefiyeti altına girmişlerdir. Gelir ve Kurumlar Vergisi açısından bu bölgede bulunan mükelleflerin ülkemizin diğer yerlerinde faaliyet gösteren mükelleflerden herhangi bir farkı kalmamıştır.
Diğer taraftan, serbest bölgelerde elde edilen kazançların vergilendirilmesi kazancın belgelendirilmesi konusunu da gündeme getirdiğinden kayıt ve belge düzeni ile ilgili olarak serbest bölgelerde faaliyet gösteren mükelleflerin uluslararası ilişkileri ve ortaklıkları da dikkate alınarak, Maliye Bakanlığı özel düzenlemeler yapma konusunda yetkili kılınmıştır.
5084 sayılı Kanun ile Serbest Bölgeler Kanununun 6. maddesinde yapılan değişiklik ile ilgili olarak Kanun’un madde gerekçelerinde şu açıklamalara yer verilmiştir:
“Türkiye'de uygulanmakta olan serbest bölge rejiminin en belirgin özelliği bölgede faaliyette bulunan kullanıcılara (mükelleflere) hiçbir koşula bağlı olmaksızın tanınan, sınırsız ve süresiz vergisel teşviklerdir. Bu teşvikler 6.6.1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 6. maddesinde yer alan, bölgede vergi resim ve harç mükellefiyetlerine dair hükümlerin uygulanamayacağı ve bölgede elde edilen kazançların Türkiye'nin diğer yerlerine getirilmesi halinde gelir ve kurumlar vergisinden muaf olacağına ilişkin düzenlemelerde ifadesini bulmaktadır.
Bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin elde ettikleri kazançları üzerinden vergiye tâbi olmamaları ve aynı zamanda bu mükelleflerin bölgeden Türkiye'ye doğru herhangi bir sınırlama olmaksızın faaliyette bulunabilmeleri, aynı alanlarda serbest bölge dışında çalışan mükellefler açısından haksız rekabete neden olmaktadır.
Serbest bölgede dolaysız vergi yükümlülüğünün olmaması transfer fiyatlandırması yoluyla vergiye tâbi olacak kazançların bölgeye kaydırılmasına neden olmaktadır. Bölgede yer alan mükelleflerin incelemeye tâbi olmaması ve bu mükelleflerden Türkiye'deki mükelleflerle ilişkileri konusunda bilgi alınamaması bu durumun önlenmesini de engellemiştir.
Yapılan değişiklikle bölgede Türk vergi kanunlarının geçerli olması sağlanmaktadır. Ancak, serbest bölgelerde faaliyet gösteren mükelleflerin uluslararası açılımları dikkate alınarak kayıt ve belge düzeni konusunda esneklik sağlanması amacıyla Maliye Bakanlığına bölgede yer alacak firmalar ile ilgili özel düzenlemeler yapılabilmesi konusunda yetki verilmiştir.
Yapılan düzenleme sonrasında, katma değer vergisi ve benzeri dolaylı vergiler açısından bugüne kadar geçerli olan uygulama devam edecektir.”
Ancak, imalat işi ile uğraşanlar için farklı bir uygulama söz konusudur. 5084 sayılı kanun ile 3218 Sayılı Kanuna eklenen Geçici 3 üncü madde uyarınca 06.02.2004 tarihinden sonra serbest bölgede faaliyet göstermek için ruhsat almış olan mükelleflerden imalat işi ile uğraşanların elde etmiş oldukları kazançlar Türkiye’nin Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergilendirme döneminin sonuna kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Elde edilen kazancın istisna edilmesinde, imal edilen ürünün yurt dışına ya da yurt içinde satılmasının bir önemi bulunmamaktadır.
Bu durumda olan mükellefler vermiş oldukları gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları beyannamenin istisna kazançları arasında göstererek vergi dışı tutacaklardır. 06.02.2004 tarihinden sonra serbest bölgede faaliyet göstermek için ruhsat almış olup imalat dışında faaliyet gösteren firmaların kazancı istisna kapsamında olmadığından genel esaslara göre beyan edilerek vergilendirilecektir.
2004 Tarihinden Önce Alınmış Ruhsata Göre Faaliyette Bulunan Mükellefler
3218 sayılı Kanuna 5084 sayılı Kanun ile eklenen geçici 3.üncü madde aşağıdaki gibidir:
3- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin;
a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.
b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate alınır.
c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.
Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.”
3218 sayılı Kanuna 5084 sayılı Kanun ile eklenen geçici 3 üncü maddesi ile serbest bölgelerde 6 Şubat 2004 tarihi itibariyle faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere serbest bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetler dolaysıyla elde ettikleri kazançlar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilerek mevcut firmaların dolaysız vergilere yönelik kazanılmış hakları korunmaya çalışılmıştır. Ancak bu istisna sadece faaliyet ruhsatında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere serbest bölgelerde yürütülen esas faaliyetlerden elde edilen kazançları kapsamakta olup serbest bölgelerde elde edilmiş olsa bile faiz, repo vb. faaliyet dışı gelirler istisna kapsamı dışında olup vergilendirilmesi gerekmektedir.
Yapılan yasal düzenlemelere göre, 06.02.2004 tarihi itibariyle sahip oldukları ruhsata dayanarak serbest bölgelerde faaliyet gösteren mükelleflerin gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti tesisi ettirmeleri gerekmektedir. Ancak bu mükelleflerin faaliyet kazançları (faiz, repo gibi faaliyet dışı kazançlar hariç) ruhsatlarında belirtilen süre sonuna kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesna tutulacaktır. Bu durumdaki mükellefler 6 Şubat 2004 tarihinden sonra serbest bölgede elde etmiş oldukları faaliyet gelirlerini Kurumlar Vergisi Kanununun ilgili hükümleri uyarınca beyan edeceklerdir. Ancak bu kazançlar beyannamenin “Zararda olsa Dahi İndirilecek İstisnalar” bölümünde yer alan “Serbest Bölgelerde Elde Edilen Kazançlar” satırında gösterilmek suretiyle vergi dışı bırakılmış olunacaktır. Faiz, repo vb. işletmenin esas faaliyet konusu dışında elde edilen gelirler ise genel esaslar çerçevesinde beyan edilecektir.
Serbest Bölgelerde faaliyet gösteren mükellefler 06.02.2004 tarihinden itibaren geçici vergi yükümlülüklerini de genel esaslar dâhilinde yerine getireceklerdir. Ancak, bu tarih itibariyle ruhsat almış olan mükellefler ruhsatın sona erdiği tarihe kadar vermiş oldukları geçici vergi beyannamelerinde serbest bölgeden elde ettikleri faaliyet gelirlerini “Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisnalar” kısmında göstererek bu kazançlar için geçici vergi ödenmeyecekler faiz, repo gibi faaliyet dışı kazançlar ise geçici vergi matrahına dahil edilerek vergilendirilecektir.
06.02.2004 tarihinden önce, bölgede faaliyette bulunmak üzere faaliyet ruhsatlı mükelleflerin serbest bölgelerdeki firmada istihdam etmek üzere işe aldıkları personele ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate alınacaktır. Kısacası, istihdam edilen personelin ücretlerine yönelik gelir vergisi istisnasından yararlanma hakları, faaliyet ruhsatlarında maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla kalan süre 5 yıldan uzun olsa dahi, 5 yıllık süre ile sınırlı tutulmuştur.
6 Şubat 2004 tarihi itibariyle faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin serbest bölgede yaptıkları faaliyetlere ilişkin yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar damga vergisi, harç veya başka bir işlem vergisine tâbi olmayacaktır.
Diğer taraftan, genel olarak ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmak ve serbest bölgelerin istihdam yaratan alanlar olmasını teşvik edebilmek için serbest bölgelerde imalat faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu faaliyetleri kapsamında elde ettikleri kazançları Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar vergiden istisna edilmiştir. Bu istisnadan bölgede yeni faaliyete geçen mükellefler ile halen bölgede faaliyette bulunanlardan faaliyet ruhsatlarında yer alan sürenin dolmasıyla normal vergileme rejimine tâbi olacak mükellefler yararlanabilecektir. Elde edilen kazancın istisna edilmesinde, imal edilen ürünün yurt dışına ya da yurt içine satılmasının bir önemi bulunmamaktadır.
GVK’nın 94. maddesinin 1. fıkrasının “6” numaralı bendinin (b-i) alt bent hükmüne göre, tam mükellefiyete tabi kurumlar tarafından; tam mükellefiyete tabi gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve bu vergilerden muaf olanlara dağıtılan, 75. maddenin ikinci fıkrasının “1”, “2” ve “3” numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarından (kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz), gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Buna göre, tam mükellefiyete tabi kurumlarca serbest bölgelerden elde edilen kazançların (elde edilen kazanç imalat faaliyetleri neticesinde elde edilmiş olsa bile) gerçek kişilere dağıtılması durumunda anılan madde hükmü uyarınca % 10 oranında stopaj yapılacaktır.
Kanuni ve iş merkezi serbest bölgede bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 06.02.2004 tarihinden sonra GVK’nun 94 üncü maddesi ve KVK’nun 24 üncü maddesi uyarınca nakden veya mahsuben ödemede bulunmaları halinde kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu vergi dairesine muhtasar beyanname yönünden mükellelefiyet tesis ettirerek stopaja tabi tuttukları bu vergileri ödeyeceklerdir.
Serbest Bölgelerde KDV Uygulaması
Serbest Bölgeler ülkenin siyasi sınırları içerisinde olmakla birlikte gümrük hattı dışında kaldıklarından bölge içinde yapılan mal teslimleri ile hizmet ifaları KDV’ye tabi değildir. Serbest Bölgeler Kanununda 5084 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik gelir ve kurumlar vergisi açısından yeni bir durum yaratmış ancak katma değer vergisi ve benzeri dolaylı vergiler açısından yeni bir düzenleme getirmemiştir. Bu nedenle bu vergiler açısından bugüne kadar geçerli olan uygulama devam edecektir.
Sonuç
Ülkemizde vergi istisna ve muaflıklarının daraltılması yönünde atılan adımlardan sonuncusu serbest bölgelerde uygulanmakta olan vergileme rejiminde yapılan düzenlemeler olmuştur. Yaklaşık 36 bin kişinin istihdam edildiği ve 2003 yılı sonu itibariyle yıllık 16 Milyar Dolar tutarında bir işlem hacmine sahip olan serbest bölgeler ile ilgili olarak yapılan vergi düzenlemelerinin ihracatın artırılması ve yabancı sermayenin ülkeye girişinin özendirilmesi açısından olumsuz etkilerinin olacağı ileri sürülmektedir. Ancak, ülkemizde bulunan serbest bölgelerin ekonomik yapısı ve bugün itibariyle ulaştığı nokta göz önünde bulundurulduğunda daha objektif ve tutarlı sonuçlara ulaşmak mümkün olabilecektir.
Serbest Bölgelerde 30.04.2004 tarihi itibariyle toplam 4092 firma faaliyet göstermektedir. Bu firmaların 3421’i yerli, 671’ise yabancıdır. Üretim yapan firma sayısı sadece 737 adet olup (%18) bunun 619 adedi (%84) yerli yatırımcı 118 adedi ise yabancıdır. Serbest bölgelerde kurulu bulunan firmaların % 82’si üretim dışında kalan faaliyetlerle bulunmakta olup bu 3355 firmanın 2746 adedi alım-satım, 279 adedi işyeri kiralama, 95 adedi depo işletmeciği, 63 adedi montaj ve bakım onarım, 59 adedi de bankacılık ve sigortacılık faaliyeti ile uğraşmaktadır.
Yukarıda yer alan rakamlar ülkemizde bulunan Serbest Bölgelerin ihracat için yatırım ve üretimi artırma, yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırma ve ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli şekilde temin etme fonksiyonlarını gereği gibi yerine getirmediklerini ortaya koymaktadır. Bu veriler yanında bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin elde ettikleri kazançları üzerinden vergiye tâbi olmamaları ve aynı zamanda bu mükelleflerin bölgeden Türkiye'ye doğru herhangi bir sınırlama olmaksızın faaliyette bulunabilmeleri, aynı alanlarda serbest bölge dışında çalışan mükellefler açısından haksız rekabete neden olmaktadır.
Diğer taraftan, Serbest bölgede dolaysız vergi yükümlülüğünün olmaması transfer fiyatlandırması yoluyla vergiye tâbi olacak kazançların bölgeye kaydırılması sonucunu doğurmaktadır. Bu doğrultudaki gelişmeler vergilemede adaleti sağlama ve rekabet eşitsizliğinin giderilmesi yönündeki yasal düzenlemeleri kaçınılmaz kılmaktadır.
5084 Sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle imalat işi ile uğraşan ve bu yolla istihdam ve ihracata katkı sağlayan firmaların vergisel avantajlarının korunması yanında imalat işi ile uğraşmak üzere yeni kurulan işletmelerin de Türkiye’nin Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergilendirme döneminin sonuna kadar elde etmiş oldukları kazançlarının gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmesi, Serbest Bölgelerdeki firma profilinin alım-satım, kiralama ve hizmet sektöründen üretim yönüne doğru kaymasına yol açacaktır. Diğer taraftan, bu yöndeki gelişme Serbest Bölgelerin ülke ekonomisinin gelişmesi ve ihracatın hedeflenen rakamlara ulaşması yönündeki katkılarının daha büyük olması sonucunu doğuracaktır.
|
|
|
| Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:41 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Türk Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı nezdinde Milletlerarası Antlaşma çerçevesinde 1973 yılında Gaziantep'te pilot proje niteliğinde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde KÜSGEM kuruluşu küçük sanayi işletmelerine ortak kolaylık atölyeleri ile hizmet vermeye başlamıştır. Daha sonraki yıllarda bu çalışmalar genel değerlendirmeye tabi tutularak 17.06.1983 tarih ve 83/6744 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanıp yürürlüğe giren "Küçük Sanayi Yayım Hizmetlerinin Geliştirilmesi’ne dair Milletlerarası Antlaşmaya göre KÜSGET, Küçük Sanayi Geliştirme Teşkilatı faaliyet göstermeye başlamıştır.
KÜSGET, küçük ve orta ölçekli işletmelere Geliştirme Merkezleri aracılığıyla teknik danışmanlık hizmetleri vermiş, modern işletmecilik ilkelerini bu işletmelerde uygulamaya koymuş, dünya standartlarında kalite bilincinin yerleşmesi ve yaygınlaştırılması, teknolojik üretim seviyesinin yükseltilmesi, istihdam kapasitesinin artırılması yolunda çalışmalarda bulunmuş, çağdaş yönetim becerilerinin kazandırılması için teknik alt yapının kuvvetlendirilmesine ilişkin hizmetleri gerçekleştirmeye çalışmıştır.
SEGEM ise küçük ve orta ölçekli işletmelerde çalışan teknik elemanların ve yöneticilerinin eğitim ihtiyacını karşılamak üzere çok sayıda program tertiplemiş ve eğitimin her konunun en başında yer alan önemli bir faktör teşkil etmesi gereğinden hareketle, hayat boyu eğitim anlayışını yaygınlaştırma amacıyla hizmet veren bir kuruluş olmuştur.
Ancak gerek KÜSGET, gerekse SEGEM'in proje mahiyetinde gerçekleştirmeye çalıştığı bu hizmetlerin süreli olması, kısıtlı imkanlarla yurt düzeyinde gereken katkıyı yeterince karşılayamaması nedeniyle bu iki kuruluşun bir çatı altında daha kapsamlı ve ülke çapında süreli ve yaygın hizmetler verebilecek bir konuma kavuşturulması bakımından yasal bir düzenlemeye gidilmesi ihtiyacı doğmuştur.
Hem bu ihtiyacı gidermek, hemde en önemlisi ülkemizin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin payını ve etkinliğini artırmak rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla hazırlanan "Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının Kurulması Hakkında Kanun Tasarısı" TBMM Sanayi Teknoloji ve Ticaret Komisyonu'nda 15 Kasım 1989 tarihinde Bütçe Plan Komisyonu'nda 21 Mart 1990 tarihinde görüşülmüş, Meclis Komisyonlarının görüşleri dahilinde gerekli düzeltme ve düzenlemeler dikkate alınarak son şekli verilmiş ve TBMM'ye sunulmuştur. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda 12 Nisan 1990 tarihinde görüşülen tasarı kanunlaşmıştır.
3624 sayılı "Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun" 20 Nisan 1990 tarihli 20498 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Amacı, Tanımı
KOSGEB; küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin teknolojik yeniliklere süratle uyumlarını sağlamak, rekabet güçlerini yükseltmek ve ekonomiye katkılarını ve etkinliklerini artırmak amacıyla 3624 sayılı Kanunla 20 Nisan 1990 tarihinde kurulmuştur.
KOSGEB, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile ilgili bir Kamu Kuruluşu olup, tüzel kişiliğe haiz ve bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir.
İdarı Yapısı ve Organları
1. Genel Kurul,
2. İcra Komitesi ve
3. Başkanlık
Kosgeb Organizasyonu
KOSGEB Organizasyonu, doğrudan Kobilerle ilişkili olan ve aşağıda fonksiyonları verilen üç farklı tip Hizmet Birimlerine ve bu birimler arasındaki koordinasyonu sağlayan Başkanlık Birimlerine sahiptir.
Teknoloji Geliştirme Merkezleri
1. Bilgi ve Teknoloji Yönelimli Yeni Firmaların Kurulması, Desteklenmesi, Geliştirilmesi
2. Mevcut Küçük İşletmelerin AR-GE Projelerinin Desteklenmesi
3. Üniversite, Kamu ve Özel Sektör AR-GE Kurumları ile Küçük İşletmelerin İşbirliğinin Güçlendirilmesi
4. Bilgi ve Teknoloji Yönelimli Girişimcilere Yönelik İş Kurma ve Geliştirme Danışmanlığı ve Girişimcilik Eğitim Programlarının Geliştirilmesi
5. Teknoloji Geliştirme Merkezlerinden Hizmet Alan Küçük İşletmelerin Pazarlama ve Finansman Temini Yönündeki Uygun Araçlara Yönlendirilmesi
6. Küçük İşletmelerin Kendi iş Ortamlarında Oluşturdukları Geliştirme Faaliyetlerinin ve Patent/Faydalı Model/Endüstriyel Tasarım gibi Fikri ve Sınai Mülkiyet Kapsamında Değerlendirilebilecek Uygulamaların İzlenmesi, Değerlendirilmesi ve Ticaretleştirilmesine Yönelik Faaliyetlerin Yönlendirilmesi
7. Küçük İşletme AR-GE Faaliyetlerinin Bir Veri Tabanı Haline Getirilerek İnternet Ortamında İlgili Taraflara Duyurulmasına Yönelik Çalışmaların Yürütülmesi
8. TEKNO-NET Bilgi Ağının Küçük İşletmelere Uygulanması ve İzlenmesi
İşletme Geliştirme Merkezleri
1. Tek Adımda Bilgilendirme ve Yönlendirme
2. Yatırım Rehberliği/Proje Profilleri (Ticari, Endüstriyel)
3. İşletmeler arası Geliştirme ve Destek Programları Uygulama
4. Bilgi Temini ve Yayımı
5. Teknolojik Yenilikler Yayım Hizmetleri
6. Yönetim Danışmanlığı
7. Eğitim İhtiyaçları Tespit ve Program Hedeflerine Uyumlu Eğitim Programları
8. İSO 9000 Kalite Standartları/Kalite Güvence Sistemleri
9. Üretim Prosesleri Geliştirme ve Destekleri
10. İşletme Sorunları Tespit, Teşhis ve Çözümlere
11. Hedef Kitle Hizmet Öncelikleri Belirlemesi
II. LABORATUVAR MÜDÜRLÜKLERİ
Laboratuar Test, Analiz Hizmetleri.
Amaç ve Kuruluş
Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi işletmelerinin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulmuştur.
Tanımlar
Genel Kurul: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Genel Kurulunu,
İcra Komitesi: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı İcra Komitesini,
Başkanlık: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını,
Merkez ve Enstitüler: Küçük Sanayi Siteleri ve Organize Sanayi Bölgeleri bünyesinde veya çevresinde yer alacak, sanayi entegrasyonunu sağlayacak Teknoloji Merkezleri, Teknoparklar, İhtisas Merkezleri ve Enstitüleri, Danışmanlık Merkezleri, Uygulamalı Teknik Eğitim Merkezleri ve Enstitüleri ile Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi kesiminin ortak istifadelerine yönelik Test-Analiz ve Kalite Kontrol Laboratuarları ve Atölyelerini,
İşletmeler: İmalat Sanayi sektöründe 1-50 arası işçi çalıştıran Sanayi İşletmeleri küçük sanayi işletmelerini, 51-150 arası işçi çalıştıran Sanayi İşletmeleri orta ölçekli sanayi işletmelerini, ifade eder.
Kuruluşun Görevleri
a) Sanayide, Araştırma ve Geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi ve faaliyetlerin uygulanması için Teknoloji Merkezleri, Teknoparklar, Danışmanlık Merkezleri, Enstitüler ve benzeri birimlerin kurulmasını sağlamak,
b) Üniversiteler ile Kamu ve Özel araştırma kurumlarındaki Bilim ve Teknoloji alt yapısından işletmelerin yararlanmasını sağlamak, sanayi ve üniversite işbirliğini kuvvetlendirmek,
c) Teknoloji düzeyini yükseltmek üzere, mevcut teknolojik bilgilere erişmek ve yeni teknolojik bilgiler üretmek, erişilmiş ve üretilmiş bilgileri yaygınlaştırmak,
d) Üniversite ve Araştırma Merkezlerinin imkanlarından yararlanarak yeni ve ileri teknolojiye dayalı bilgilerin derlendiği, değerlendirildiği, geliştirildiği ve uygulamaya yönelik üretime hazır hale getirilerek işletmelerin kullanımına sunulduğu Teknoloji Merkezleri ve Teknoparkları kurmak ve kurdurtmak,
e) İşletmelerin planlı yönetim anlayışına, modern ve çağdaş işletmecilik düzeyine kavuşturulmalarını teminen sanayinin çeşitli alt sektörlerinde yatırımları yönlendirmek üzere proje profillerini uygulayacak, atıl kapasiteleri değerlendirecek, verimliliği artıracak; modernizasyon, üretim, yönetim, pazarlama , enformasyon ve teknoloji adaptasyonu gibi konularda kapsamlı "Teknik Yardım ve Destek Program ve Projeleri"ni gerçekleştirecek İhtisas Merkezlerini kurmak ve kurulmasını sağlamak,
f) İşletmelerin uluslararası düzeyde mal üretmeleri ve daha modern işletmeler haline gelmelerini teminen gerekli yardımda bulunmak, sanayi rehabilitasyonu için gerekli düzenlemeleri yürütmek; sanayi ürünlerini çeşitlendirecek, yan sanayi ilişkilerini geliştirecek şekilde; malzeme bilgisi, tasarım, prototip imalat, imalat usul ve işlemlerinin seçimi, takım aparat kullanımı, bakım onarım planlaması ve iş temini gibi işyerinde ve uygulamalı olarak aktif danışmanlık hizmetlerini verecek olan Danışmanlık Merkezleri tesis etmek ve bu işletmelerin ortak istifadesine yönelik olarak malzeme test ve analiz ile mamul madde fiziki ölçümleme laboratuar ve atölyelerini kurmak ve kurulmasını sağlamak,
g) Hizmet Merkezlerinde görev alacak elemanların, özel ihtisas konularında eğitimini teminen Eğitim Uzmanlarının yetiştirilmesi, yaygın eğitim programlarının düzenlenmesi, İşletmelerin eğitim ihtiyaçlarının tespiti ve gerekli eğitimlerinin sağlanması ile ilgili uygulamalı Teknik Eğitim Merkezlerini kurmak,
h) işletmelerin yatırım, üretim, yönetim ve planlama konularında bilgi ve beceri yönünden güçlenmeleri ve gelişmelerini sağlamak,
i) işletmelerin pazarlama sorunlarına çözümler aramak; işletmelerin yurt içi ve yurt dışı pazarlarda rekabet edebilir düzeye gelmelerini teminen gerekli çalışmaları yürütmek ve konuya ilişkin danışmanlık hizmetlerini en verimli bir biçimde organize etmek.
Organlar
1. Genel Kurul
2. İcra Komitesi
3. Başkanlık
Genel Kurul
Genel Kurul, Başbakanın veya görevlendireceği Devlet Bakanının başkanlığında, Başbakanın görevlendireceği ekonomi ile ilgili Devlet Bakanlarından biri, Maliye ve Gümrük Bakanı, Milli Eğitim Bakanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı, Sanayi ve Ticaret Bakanı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarı, Yüksek Öğretim Kurulunca kuruluş tarihleri itibariyle 2 yıl sürelerle ve sırayla tayin edilecek Teknik Üniversite Rektörlerinden biri, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Başkanı, Milli Prodüktivite Merkezi Genel Sekreteri, Türk Standartları Enstitüsü Başkanı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Başkanı, Makine Mühendisleri Odası Başkanı, Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı, Kimya Mühendisleri Odası Başkanı, Metalürji Mühendisleri Odası Başkanı, İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı, Mimarlar Odası Başkanı, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Başkanı, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği Genel Başkanı, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı, Türkiye Bankalar Birliği Başkanı, Türkiye Halk Bankası Genel Müdürü, Türkiye Kalkınma Bankası Genel Müdürü, Başbakanlıkça uygun görülecek diğer banka Genel Müdürleri, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Genel Kurulunca seçilecek 5 Sanayi Odası Başkanı, Madeni Eşya Sanatkarları Federasyonu Başkanı, Elektrik-Elektronik ve Benzeri Teknisyenleri Esnaf ve Sanatkarları Federasyonu Başkanı, Ağaç İşleri Federasyonu Başkanı ve Türkiye Orta Ölçekli İşletmeler Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı (TOSYÖV) Başkanından meydana gelir.
Genel Kurul, yılda en az iki defa olmak üzere, Başbakanın daveti üzerine toplanır. Genel Kurul, üyelerinin salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde Genel Kurul Başkanının oyu çift sayılır.
Genel Kurulun sekretarya işleri Başkanlıkça yürütülür.
Genel Kurulun Görevleri
Kalkınma Plan ve Programları doğrultusunda, işletmelerin teknolojik gelişmelere ve serbest rekabet ortamına uyumunu sağlamak maksadıyla, küçük ve orta ölçekli sanayi kesimine ilişkin geliştirme ve destekleme kararlarının alınması, uygulamaların planlanması ve koordinasyonunun sağlanması bakımından tedbirler almak, düzenleyici direktifler vermek, Başkanlığın yıllık faaliyet raporlarını incelemek, yıllık çalışma programı esaslarını tespit etmek ve önerilerde bulunmaktır.
İcra Komitesi
İcra Komitesi, Sanayi ve Ticaret Bakanının Başkanlığında, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı, Maliye ve Gümrük Bakanlığı Müsteşarı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Başkanı, Genel Kurulda temsil edilen Teknik Üniversite Rektörü, TÜBİTAK Başkanı ile İdare Başkanından oluşur.
İcra komitesi, İcra Komitesi Başkanının daveti üzerine üye tamsayısının yarısından bir fazlası ile en geç iki ayda bir toplanır. Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar alınır. Oyların eşit olması halinde İcra Komitesi Başkanının oyu çift sayılır.
İcra Komitesinin sekretarya işleri İdare Başkanlığınca yürütülür.
İcra Komitesinin Görevleri
İcra Komitesinin görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Genel Kurulun belirlediği politikalar, amaçlar, hedefler ve ilkeler istikametinde küçük ve orta ölçekli sanayinin geliştirilmesi ve desteklenmesine ilişkin uygulama kararlarını almak ve yürütmek,
b) Başkanlıkça hazırlanan bütçeyi, personel kadrolarını, geçici nitelikteki danışman sayılarını ve personele ödenecek gündelik miktarlarını onaylamak,
c) Bu Kanuna göre Başkanlıkça hazırlanan, Başkanlık organlarının çalışma usul ve esasları, görev ve yetkileri ile diğer Yönetmelik taslaklarını incelemek ve uygun göreceği Yönetmelikleri karara bağlayarak bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay süre içinde yürürlüğe koymak,
d) Başkanlığın ihtiyacı olan taşınmazların edinilmesi, idaresi ve gerektiğinde Genel Kurulun tasvibinden sonra satılması hakkında kararlar vermek.
Denetim
Başkanlığın her türlü hesap ve işlemleri, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunca denetlenir.
Başkanlık, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının yürütme organıdır.
Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanı müşterek kararname ile; Başkan Yardımcıları, Başkanın teklifi, İcra Komitesinin onayı ile, diğer personel ise, Başkanın onayı ile atanır. Başkan bu yetkisini bir alt kademeye devredebilir.
Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını Başkan temsil eder. Başkan, teşkilatın bütün işlerini mevzuat, Genel Kurul ve İcra Komitesi karalarına göre yürütür.
Başkan, Başkan Yardımcıları ve Başkanlığın her kademesindeki yetkililer, sınırları açıkça belirtilmek şartı ile yetkilerinden bir kısmını astlarına devredebilir. Ancak, yetki devri, yetkiyi devredenin sorumluluğunu kaldırmaz.
Başkanlığın Görevleri
a) İcra Komitesinin aldığı kararları uygulamak;
b) Küçük ve orta ölçekli sanayi kesiminin geliştirilmesi ve desteklenmesi yönünden, Başkanlığın amaçları doğrultusunda uygun kalite ve standartlarda üretimin modern teknolojilerin uygulanarak, gelişmiş üretim metotlarıyla sağlanması için merkez ve enstitüler şeklinde teşkilatlanma ile danışmanlık, yönlendirme, rehberlik, eğitim hizmetlerinin yerine getirilmesi hususunda İcra Komitesince alınan kararları uygulamak;
c) Merkez ve enstitülerde gerekli ekipman, atölye ve laboratuar araç ve gereçlerin yurt içi ve yurt dışından tedariki hususunda İcra Komitesince alınacak kararları uygulamak;
d) Mevcut küçük ve orta ölçekli sanayiyi, genel sanayi politikalarına göre rehabilite, reorganize ve entegre etmek, yeni teşebbüsleri teşvik ve bu entegrasyona ve ihtiyaçlara göre yönlendirmek, yabancı finansman ve teknoloji katkısı imkanlarını araştırmak, teşebbüslere bu konudaki devlet destek ve katkılarını planlamak;
e) İşletmelerin geliştirilmesi, desteklenmesi ve yönlendirilmesi için gerekli politika ve stratejileri belirlemek ve uygulamaya yönelik teklifleri hazırlayıp İcra Komitesine sunmak;
f) Bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşları geliştirecek işletmelerin kurulmasını, geliştirilmesini ve desteklenmesini teminen İcra Komitesince karara bağlanan faaliyetleri yerine getirmek, uygulamaya koymak;
g) İşletmelere ekonomik, teknolojik, yönetim alanlarında, müteşebbislik eğitimi gibi konularda destek sağlamak;
h) İşletmelerin araştırma ve geliştirme faaliyetleri için gerekli teçhizat, malzeme, laboratuar, atölye araçları ve hammaddeleri uygun göreceği esaslar dahilinde temin etmek;
i) İşletmelerce üretilen mamullerin pazarlanması ve özellikle ihracatı konusunda gerekli düzenleme ve uygulamalara yönelik rehberlik ve destekleme faaliyetlerini yürütmek, konu ile ilgili İcra Komitesince alınan kararlar istikametinde teşkilatlanma için gerekli girişimlerde bulunmak;
j) Küçük ve orta ölçekli sanayi ile ilgili Kuruluşlar arasında koordinasyon ile Başkanlığa bağlı teknoloji merkezleri, teknoparklar, ihtisas merkezleri ve enstitüleri, danışmanlık merkezleri, uygulamalı teknik eğitim merkez ve enstitüleri arasında koordinasyonu temin etmek;
k) İşletmelerin veya bunların oluşturduğu kooperatiflerle 507 sayılı Kanuna tabi derneklerin istedikleri yatırım projelerini teknik ve ekonomik açıdan hazırlamak veya hazırlatmak yahut bunlar hakkında görüş bildirmek, finansman ihtiyacı konularında danışmanlık yapmak, sigorta, kefalet ve kredi kuruluşları ile olan ilişkilerinde rehberlik hizmeti vermek;
l) İşletmelerin veya bunların oluşturduğu kooperatiflerle 507 sayılı Kanuna tabi derneklerin verimliliklerini artırmaya yönelik, kapasitelerini tespit etmek, tam kapasite ile çalışmalarını temin etmek üzere bunların üretimlerinin ve pazarlama imkanlarının geliştirilmesinde yardımcı olacak hizmet birimlerini kurmak, büyük ölçekli sanayi kuruluşlarının üretimlerinde kullanacakları mamul veya yarı mamul malları küçük ve orta ölçekli sanayi kesiminden temin edecek, büyük kuruluşların da üretimlerini küçük ve orta ölçekli sanayi kesiminin ihtiyacını karşılayacak şekilde düzenlemelerini gerçekleştirecek sistemi yerleştirmek, küçük ve orta ölçekli sanayi kesimi için ihracat imkanı yaratmak.
m) İşletmelerin ihtiyaç duyacağı eğitim konularını tespit etmek ve bu konularda uygulamaya yönelik eğitimi gerçekleştirmek;
n) Küçük ve orta ölçekli sanayi sektörü ile ilgili çalışma yapan üniversiteler, bilimsel ve teknik araştırma yapan kuruluşlar, çalışmaları küçük ve orta ölçekli sanayicilerin çalışmalarını etkileyen diğer kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yaparak diğer ülkelerdeki benzeri çalışmaları yapan kuruluşlarla uluslararası organizasyonların faaliyetlerini de izleyerek küçük ve orta ölçekli sanayi sektörü konusunda teknik ve bilimsel araştırmalar yapmak, bu işletmelerin ihtiyacını karşılayacak, ilgili kuruluşlara yardımcı olacak her türlü bilgiyi ihtiva eden bilgi işlem sistemini oluşturmak ve hizmete sunmak;
o) Küçük Sanayi Siteleri ve Organize Sanayi Bölgelerinde yer alan sanayi işletmelerinin rehabilitasyonu ve ortak yararlarına yönelik hizmetler vermek;
p) Hizmetin gerektirdiği taşınmaz malları edinmek;
r) Başkanlıkta istihdam edilecek personelin görev ve kadrolarını, alacakları ücrete ait esasları ve yönetmelikleri İcra Komitesine teklif etmek;
s) Küçük ve orta ölçekli sanayi konusunda gerek üretim gerekse araştırma, geliştirme konularında başarılı çalışmaları olan kişi ve kuruluşları teşvik etmek, ödüllendirmek, bu başarılı çalışmaların sanayiye uygulanması konusunda yardımcı olmak;
t) Küçük ve orta ölçekli sanayi kesimine hizmet vermek amacıyla yerli ve yabancı sermayeli şirketler kurmak, iştirak etmek ve gerektiğinde bu işletmelere katkı sağlayacak kaynakları temin etmek, yurt içinden veya yurt dışından kaynak sağlamak;
u) Küçük ve orta ölçekli sanayinin gelişmesine engel teşkil eden konulardaki uygulama aksaklıklarının ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde çözümlenmesini temin etmek.
Bütçe
Başkanlık bütçesi aşağıdaki gelirlerden oluşur:
a) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekler,
b) 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi teşekkül, Müessese ve Bağlı Ortaklıkların Yıllık ve Kurumlar Vergisi matrahına esas karlarının binde biri nispetinde ödeyecekleri aidatlar;
c) Sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait bankaların kurumlar vergisine matrah olan yıllık karlarının yüzde 2'si nispetinde ödeyecekleri aidatlar,
d) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun yıllık gelirinin yüzde ikisi nispetinde ödeyeceği aidat,
e) Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin yıllık gelirinin yüzde ikisi nispetinde ödeyeceği aidat,
f) Başkanlık tarafından verilecek hizmetler karşılığında alınacak ücretler,
g) Organize sanayi bölgeleri müteşebbis heyetlerince yapılan arsa satış hasılatlarının yüzde 1'i oranında ayrılacak pay,
h) Dış kaynaklardan sağlanan krediler,
i) Başkanlığa yapılacak bağış ve yardımlar ile Başkanlığın sahip olduğu mal ve haklardan kaynaklanan sair gelirler,
Başkanlık bütçesine kaynak teşkil eden ilgili kuruluşların aidatları bir önceki yıla ait kar miktarlarına göre, her yıl Mayıs ve Ekim aylarında olmak üzere iki taksit halinde, ilgili kuruluşlarca Başkanlığın kamu bankalarının birisinde açtırdığı hesabına yatırılır. Ödenen aidatlar, bu kurum ve kuruluşlarca matrah hesabına gider olarak kaydedilir.
Başkanlık bütçesinin gelirleri ile ilgili alacaklar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Başkanlık bütçesinin gelir, gider ve muhasebesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Muafiyetler ve Teşvikler
I-Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı,
a) Kurumlar Vergisinden, (İktisadi İşletmeler Hariç)
b) Yapılacak bağış ve yardımlar nedeni ile Veraset ve İntikal Vergisinden,
c) Yapacakları her türlü muameleler dolayısıyla lehte tahakkuk edecek faizler banka ve sigorta muameleleri vergisinden,
d) 15’nci maddede sayılan gelirleri ile bu gelirlerle ilgili olarak yapılan bütün işlemler, sahibi olduğu taşınmaz mallar her türlü vergi, resim ve harçtan, muaftır.
II- Bu Kanuna göre kurulacak Araştırma Merkezi, Enstitü, Teknoloji Merkezleri ve Teknoparklar;
a) Yatırımlar için, Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Bölgelere uygulanan teşviklerden,
b) Araştırma ve geliştirme faaliyetleri için gerekli teçhizat, malzeme, laboratuar ve atölye araçları ve hammaddelerin imali, satın alımı veya ithali ile araştırma ve geliştirme faaliyetlerinden sağlayacakları kazançları için gelir vergisi, kurumlar vergisi veya gümrük vergisi indirim veya istisnalarından ve düşük faizli kredi, hibe ve diğer teşviklerden, yararlandırılır.
Uygulanmayacak Hükümler ve Öncelik
Bu Kanunla kurulan Başkanlıkça yapılması öngörülen iş ve işlemlerde 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu, 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri uygulanmaz. Ayrıca; Başkanlık, alım-satım, kiralama vesaire işlemlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve çalıştıracağı personel hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa, harcırah uygulamasında 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi değildir. Ancak, Başkanlığın malları Devlet Malı hükmünde olup, bu mallar, para ve para hükmündeki evrak ve senetleri aleyhine suç işleyen personel bu suçlarından dolayı Devlet Memurları gibi cezalandırılır.
Bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte;
a) Bakanlar Kurulunun 17.6.1983 tarih ve 83/6744 sayılı Kararı ile onaylanıp yürürlüğe giren "Küçük Sanayi Yayım Hizmetlerinin Geliştirilmesine" dair Milletlerarası Antlaşmaya göre faaliyet gösteren KÜSGET’e,
b) Bakanlar Kurulunun 10.11.1978 tarih ve 7/16728 sayılı Kararı ile onaylanıp yürürlüğe giren "Sınai Eğitim ve Geliştirme Merkezine" dair Milletlerarası Antlaşmaya göre faaliyet gösteren SEGEM’e,
Bu Milletlerarası Antlaşmalarla veya bu antlaşmalar dışında bu iki Kuruluşa görev veren diğer Milletlerarası antlaşmalarla verilmiş görev, tanınmış hak, yetki ve sorumluluklar, hizmetlerin yürütülmesi için istihdam edilmiş bütün personel özlük ve yasal tüm müktesep hakları saklı kalmak üzere; taşınır ve taşınmaz mallar, yapılmış sözleşmelerden doğan hak, alacak ve borçlar, her türlü vergi, resim ve harçlardan muaf olarak ve ayrıca bir devir işlemine gerek kalmaksızın bu Kanunla Kurulmuş Başkanlığa devredilmiş sayılır.
Bu Kanuna göre hazırlanacak yeni yönetmelik ve uygulama kararları yürürlüğe girinceye kadar yukarıda belirtilen Bakanlar Kurulu Kararları ile onaylanmış ve Kanun Hükmünde olan Uluslararası Andlaşmalara göre, KÜSGET ve SEGEM’ce uygulanmakta olan yönetmelik ve uygulama esaslarının uygulanmasına devam olunur.
Personele ilişkin yeni görevlendirme, ücret tespiti, göreve intibak işlemleri sonucunda bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihte çalışmakta olan ve bu madde gereği istekleri halinde kendiliğinden devredilmiş sayılan personelin yeni ücretleri eski ücretlerinin altına düştüğü takdirde, yıllık olarak eski ücretleri ile yeni ücretleri ve parayla ölçülen diğer menfaatleri hesap edilir. Yıllık toplamlar esas alınmak üzere eski ve yeni ücretler arasındaki fark, yeni düzenlemeye göre ücret yükselmeleri ile kalkıncaya kadar personele tazminat olarak ödenir. Yeni teşkilatlanma ve görevlendirmeler sonuçlanıncaya kadar personel, mevcut görev ve unvanlarında çalıştırılmaya devam olunur.
Bu maddeye göre kendiliğinden Başkanlığa devredilmiş personelden, Başkanlıkta çalışmayacaklara bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonraki iki ay içinde istifa etmeleri halinde kendilerine kıdem tazminatları ödenir.
Aynı Kararname gereği kurulmuş organlar, yeni organlar teşekkül edinceye kadar görevlerine devam eder.
Geçici 1 inci maddedeki devir işlemleri Kanunun yayımlanmasından itibaren 6 (altı) ay içerisinde tamamlanır. Devir işlemleri yapılıncaya ve yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut yönetmelik hükümleri ile uygulama esaslarının uygulanmasına devam olunur.
Devir işlemleri ve bu devirden doğan kazanç her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Kalite Politikası
Liderlik anlayışı, tüm çalışanlarının katılımı ve sürekli iyileştirmeyle etkili hizmet sağlayarak çalışanlarını ve hedef kitlesini memnun etmektir. Oluşturduğu güven ortamında; hizmet farkını hissettirerek ve birlikte gelişmenin mutluluğunu yaşayarak sanayicisinin küresel rekabette var olmasını sağlayacaktır.
Kalite Hedefi
KOSGEB' de Kalite Hedefleri yıllık, birim faaliyet hedefleri ise üçer aylık dönemlerde belirlenir ve Yönetimin Kalite Sistemini Gözden Geçirme Toplantıları veya Koordinasyon Toplantıları ile üst yönetim tarafından gözden geçirilerek tüm çalışanlara duyurulur.
Kalite Taahhütleri
1. KOSGEB hedef kitlesine etkin hizmet sunulmasını teminen, tüm kaynaklar KOSGEB Başkanlığınca faaliyetlerinde belirtilen süreler içinde hizmet birimlerine aktarılır.
2. Hizmet Merkezlerimize hedef kitlemiz tarafından yapılan başvurulara en geç 1 hafta içinde başvurusu ile ilgili gelişme hakkında bilgi verilir.
3. Müşteri şikayet ve istekleri 3 gün içerisinde işleme konularak gerekli çalışmalar başlatılır ve müşterilerimiz bilgilendirilir.
4. KOSGEB Başkanlığı tarafından oluşturulan yeni hizmetler en geç 1 hafta içinde hedef kitlemize duyurulur.
Vizyon; Türkiye'de Küçük ve Orta Ölçekli İşletme politikalarına yön veren kuruluş olmak Bilgi ve teknoloji yoğun işletmeleri dünya markası haline getirmek
Toplumun tüm kesimlerine girişimcilik ruhunu aşılamak
Misyon; Ülkemizin ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkı sağlamak üzere;Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler ve girişimcileri küresel rekabete hazırlamak için hizmet ve destekler sunmaktır.
Değerler
1. Gelişime açık , uzlaşmacı ve paylaşımcı yaklaşımla hizmet üretmek
2. Hedef kitleye samimi ve çözüm üretici şekilde davranmak
3. Sistemli ve düzenli çalışma ortamıyla bütünleşmek
4. Bilgiyi üretmek ve kullanmak
5. Üst kademenin liderlik, alt kademenin yöneticilik yapacağı şekilde esnek yapılanmak
6. Her alanda saygın ve güvenilir olmak
DESTEKLER
Yeni Girişimci Desteği
Amacı ve Kapsamı
Ekonomik kalkınma ve İstihdam sorunlarının çözümüne temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması, başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak amacı ile yeni girişimcilerin desteklenmesidir.
Yeni girişimcilerin destek sözleşme tarihinden itibaren en fazla üç yıllık süre içerisinde iş kurma giderleri ile makine-teçhizat ve donanım giderlerini karşılamaya yönelik destektir. Faydaları Yeni girişimcilerin işletme kurma sürecinde iş kurmaya yönelik başlangıç giderleri ile sabit yatırım giderlerini karşılamasına katkı sağlar.
Kimler Yararlanabilir
KOSGEB tarafından üniversitelerde gerçekleştirilen Genç Girişimci Geliştirme Programından mezun olan veya KOSGEB tarafından verilen iş kurma danışmanlığı veya uygulamalı eğitim desteğini alan veya KOSGEB’in işbirliği ve denetimi çerçevesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu, İŞKUR, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, belediyeler ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile meslek odaları tarafından ulusal ve uluslar arası projeler kapsamında düzenlenen girişimcilik eğitimine katılanlar veya İş Geliştirme Merkezlerinde (İŞGEM) yer alan girişimcilerden, destek başvuru tarihi itibariyle son bir yıl içinde işletmesini kurmuş olan yeni girişimciler yararlanır.
Ortak Kullanım Amaçlı Makine Teçhizat Desteği
Amacı ve Kapsamı
Aynı iş kolunda ve/veya birbirini tamamlayıcı iş kollarında faaliyet gösteren işletmelerin ve meslek kuruluşlarının işletmeler ile müştereken kuracakları bir işletici kuruluş marifeti ile, kuracakları ve müştereken yararlanacakları ortak kullanım atölyeleri (ORTKA) ve ortak kullanım laboratuarları (ORTLAB) için satın alacakları makine ve teçhizat giderlerine destek verilmesidir.
Bu destek, ortak kullanım amaçlı ORTKA ve ORTLAB tesislerinin işletici kuruluşlarına;
a)Finansal kiralama yolu ile alacakları makine-teçhizat için; kiralama süresi en fazla 4 (dört) yıl olacak şekilde, faturada yer alan peşin bedeli ve KDV dışında kalan kiralama giderlerine geri ödemesiz olarak,
b)Satın alınacak makine-teçhizat için, aşağıda belirtilen oranlarda geri tahsil edilecek şekilde, KOSGEB tarafından faiz uygulamadan teminat karşılığı geri ödemeli olarak verilecek olan desteği kapsar.
Faydaları Makine-Teçhizat Desteği ile, İşletici Kuruluşların tek başlarına veya topluca alamadıkları üretimin ve/veya tasarımın bir/birkaç işlemini gerçekleştirecekleri, seri üretime geçişi veya yeni ürünleri, kalite geliştirmeye yönelik ihtiyaçlarını karşılamak üzere makine ve teçhizatların alınarak müşterek kullanımı sağlanacaktır.
Bilgisayar Yazılımı Desteği
Amacı ve Kapsamı
İşletmelerin ulusal ve uluslararası platformlarda rekabet güçlerini artırmak ve kalite düzeylerini yükseltmek amacı ile Bilgisayar Yazılımı temini için destek verilmesidir.
İşletmelere, Bilgisayar Destekli Tasarım/Üretim, Üretim Planlama Takip ve Kontrolü, Kurumsal Kaynak Planlaması, Bakım-Onarım yazılımları satın almaları için verilen destekleri kapsar. Kimler Yararlanabilir İmalat Sanayi Sektöründe faaliyet gösteren işletmeler yararlanabilir.
Ticarete Yönlendirme Desteği
Amacı ve Kapsamı
İşletmelerin E-Ticaret yapmalarını ve e-dış ticarete geçmelerini teminen verilen bu destek KOSGEB tarafından işletilen ve http://www.kobinet.org.tr adresinde yayınlanan KOBİNET e-ticaret portalında ücretsiz olarak verilir. Faydaları Küçük ve orta ölçekli işletmelerin internet ve iletişim teknolojilerinin sağladığı olanaklardan, özellikle internet üzerinden tanıtım, ihracat ve yeni pazarlara kolayca ulaşma ve tüm bilgilerini elektronik ortama aktarma gibi faydalar sağlayacaktır. Kimler Yararlanabilir Altyapı Desteğinden Sinerji Odakları, Ulusal e-ticaret ve e-dış ticaret aşamlarından İmalat Sanayi Sektöründe faaliyet gösteren işletmeler yararlanabilir.
İş Geliştirme Merkezi Desteği
Amacı ve Kapsamı
KOSGEB tarafından ulusal ve uluslararası projeler kapsamında kurulan ve bu projelerin sona ermesinden sonra, işletici kuruluş tarafından faaliyetlerini sürdürmekte olan iş geliştirme merkezlerinin personel ve kira giderlerini karşılamak üzere verilen desteği kapsar Faydaları Bu destek ile, önemli bir yerel kalkınma aracı olan İş Geliştirme Merkezlerinin, kâr amacı gütmeyen işletme yapıları nedeniyle sağlanması uzun zaman alan sürdürülebilirliklerine katkı sağlanmaktadır. Kimler Yararlanabilir İşletici kuruluşlar
Yerel Ekonomik Araştırma Desteği
Amacı ve Kapsamı
Yararlanıcılara (Meslek Kuruluşu); doğal kaynaklar, mevcut altyapı ve üstyapı, ekonomik durum, sanayi envanteri ve benzeri çalışmalarla, analizlerin yapılması ve uygun yatırım alanlarının tespit edilerek, uygun ve karlı yatırımların gerçekleştirilmesi, ekonomik, sosyal gelişme ile ulusal ve bölgesel kalkınmaya esas teşkil edecek stratejik planların oluşturulması ile ilgili yörelerde yapılan araştırmalar için verilen geri ödemesiz destektir. Faydaları Bu destek ile sağlanacak faydalar; yörelerde mevcut durum analizleri, atıl yatırımların önlenmesi, uygun yatırım alanlarının tespiti, uygun olarak belirlenen alanlarda yeni yatırımların yapılması ile bölgesel ve ulusal kalkınmaya katkıdır.
Kimler Yararlanabilir Bu destekten; Meslek Kuruluşları yararlanır.
Meslek Kuruluşu:
a) TOBB, TESK ve bünyelerindeki odalar, borsalar, birlikler ve bunların katılımları ile kurulan şirket, dernek ve vakıfları,
b) Küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri yönetimleri,
c) Sektörel / bölgesel bazda işletmelere yönelik faaliyet gösteren dernek, birlikler, vakıf ve kooperatiflerdir
Genç Girişimci Geliştirme Programı
Amacı ve Kapsamı
Genç Girişimci Geliştirme Programları, orta öğretim sonrası örgün/yaygın öğretim kurumları ve üniversitelerde düzenlenen, kuramsal ve uygulamalı girişimcilik eğitim programlarıdır. Program süresince yararlanıcılara girişimcilik, iş planı, iş kurma ve yönetme gibi konularında eğitimler verilir. Bu ana eğitimler, yararlanıcıların çalışmalarının değerlendirildiği atölye çalışmaları ve -yararlanıcıların ihtiyaçları göz önünde bulundurularak belirlenen- destek eğitimleriyle desteklenir. Yararlanıcıların program süresince kendi iş fikirleri için bir iş planı hazırlamaları beklenir. Faydaları Bu programlarla, öğrencilerin kariyer planlaması yaptığı bir dönemde, girişimciliği önlerine bir seçenek olarak sunarak gençler kendi işini kurmaya yöneltilmekte, öğretim kurumlarında girişimcilik kültürünün yaygınlaşmasını sağlanmaktadır. Kimler Yararlanabilir Programın düzenlendiği orta öğretim sonrası örgün/yaygın öğretim kurumu veya üniversitelerin öğrencileri.
Genel Girişimcilik Eğitim Programı
Amacı ve Kapsamı
Girişimcilik kültürünü yaygınlaştırmak ve iş planı hakkında bilgilendirmek amacıyla kendi işini kurmak isteyen girişimci adaylarına yönelik olarak düzenlenir. Faydaları Girişimci adaylarına girişimcilik, iş kurma ve yönetme, iş planı hazırlama, pazarlama planı hazırlama gibi konularda eğitimler verilerek, kuracakları işletmelerin daha uzun ömürlü ve verimli olmalarını sağlamak, karşılaşabilecekleri sorunları önceden tahmin edip ona göre çözüm üretmelerini sağlamak, hatalı iş kurmasını engellemek, iş planına dayalı işletme yönetimine geçeişlerini sağlamak Kimler Yararlanabilir Kendi işini kurmak isteyen veya kurulu işletmelerini geliştirmek isteyen girşimci
Altyapı Ve Üstyapı Uygulama Proje Desteği
Amacı ve Kapsamı
Bu desteğin amacı; İşletmelerin, ekonomi içindeki payını ve etkinliğini artırarak uluslararası alanda rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek için sağlıklı bir ortamda bir arada verimli çalışmalarını temin etmektir.
Bu destek; Kalkınmada Öncelikli Yöreler kapsamında yer alan illerde kurulacak olan Küçük Sanayi Siteleri (KSS)için Altyapı ve Üstyapı Uygulama Projeleri yaptıracak KSS Kooperatifleri ile Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) içinde veya dışında bu illerdeki Mülki/Yerel Yönetimlerce belirlenmiş olan sanayi alanlarında bedelli veya bedelsiz arsa tahsisi alarak yeni yatırım için üretim binası Üstyapı Uygulama Projesi yaptıracak olan İşletmeleri kapsar.
Faydaları Proje desteğinin verilmesi ile küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin altyapı, üstyapı ve sosyal donatılara sahip işyerlerine kavuşmaları sağlanmış olacaktır. Bu sayede sağlıklı ve etkin üretim yapma olanağına kavuşan işletmelerin uluslararası rekabet ortamına da uyum sağlamaları mümkün olacaktır. Kimler Yararlanabilir Bu destekten; Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi işletmeleri ile, çeşitli iş kollarına mensup olan üyelerden oluşan tüm Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifleri yararlanabilir
Nitelikli Eleman Desteği
Amacı ve Kapsamı
İşletmelerin teknoloji düzeyinin yükseltilmesi, ürün kalitesinin ve yeni ürünlerin geliştirilmesi, verimliliğin ve yurtiçi-yurtdışı pazarlarda rekabet gücünün arttırılmasının sağlanması amacı ile işletmelere/işletici kuruluşlara ve KOSGEB ile işbirliği içinde yürütülen ulusal/uluslararası projelere nitelikli eleman temini için destek verilmesidir. Faydaları Nitelikli Eleman Desteğinin verilmesi ile dört yıllık ve iki yıllık yüksek okul mezunlarına istihdam imkanı sağlanacaktır. İşletme/işletici kuruluş ve KOSGEB ile işbirliği içinde yürütülen ulusal/uluslararası projelerde ise nitelikli eleman istihdamı ile; teknoloji düzeyinin yükseltilmesi, ürün kalitesinin ve yeni ürünlerin geliştirilmesi, verimliliğin ve yurtiçi-yurtdışı pazarlarda rekabet gücünün arttırılması sağlanmış olacaktır. Kimler Yararlanabilir Bu destekten; işletme/işletici kuruluş ve KOSGEB ile işbirliği içinde yürütülen ulusal/uluslararası projeler yararlanabilir.Destek kapsamında;4 yıllık yüksek okul mezunları tüm yörelerde, 2 yıllık meslek yüksek okulu mezunları ise sadece K.Ö.Y.’lerde desteklenir.
Kosgeb Danışmanlık Desteği
Amacı ve Kapsamı
İşletmelerin, yeni girişimcilerin, girişimcilerin ve işletici kuruluşların, yatırım yönlendirme, atıl kapasitelerini değerlendirme, kalite ve verimliliklerini artırma, idari ve teknik mevzuat uygulaması, ürün - yöntem geliştirme ve benzeri hususlarda yapacakları çalışmalar kapsamında planlama, yatırım, modernizasyon, teknolojik araştırma - geliştirme ve teknoloji adaptasyonu, üretim, pazarlama, enformasyon, yönetim ve benzeri konulardaki bilgi ve becerilerini geliştirmek, yurtiçi - yurtdışı pazarlarda rekabet edebilir düzeye gelmelerini temin etmek, istihdamın ve katma değerin arttırılabilmesi için yeni işletmelerin kurulmasını sağlamak amacı ile gerekli danışmanlık ihtiyaçlarına destek verilmesidir.
Bu amaçla, işletmelerin, girişimcilerin, yeni girişimcilerin ve işletici kuruluşların, KOSGEB veri tabanında bulunan yerli veya yabancı her türlü şirket statüsündeki danışmanlık kuruluşları, serbest meslek erbabı ve bu alanda faaliyet gösteren üniversiteler, kamu kuruluşları ile vakıf ticari işletmelerinden satın alacakları danışmanlık hizmetine verilen destekleri kapsar.
Yeni girişimcilerin, girişimcilerin ve işletmelerin, gruplandırılarak ortak nitelik gösteren sorunlarının çözümüne yönelik olarak, verilecek danışmanlık hizmetleri, KOSGEB tarafından organize edilir ve hizmet alımı gerçekleştirilir.
Faydaları İşletmelerin atıl kapasitelerini değerlendirme, kalite ve verimliliklerini artırma, yatırım yönlendirme, idari ve teknik mevzuatları uygulaması, ürün ve yöntem geliştirme vb. hususlarda yapacakları çalışmalar kapsamında planlama, yatırım, modernizasyon, teknolojik araştırma-geliştirme, üretim, pazarlama, enformasyon, yönetim vb. konulardaki bilgi ve becerilerini geliştirmek, bölgesel kalkınmayı yaygınlaştırmak, yurtiçi-yurtdışı pazarlarda rekabet edebilir düzeye gelmelerini temin etmek, istihdamın ve katma değerinin arttırılabilmesi için yeni İşletmelerin kurulmasını sağlamak amacıyla gerekli danışmanlık hizmetleri desteklenmektedir.
Kimler Yararlanabilir KOSGEB Veri Tabanına kayıtlı işletmeler, Girişimciler, Yeni Girişimciler ve İşletici Kuruluşlar yararlanabilir.
|
|
|
| Türkiye Esnaf Ve Sanatkarları Konfederasyonu |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:39 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Amacı
• Esnaf ve sanatkârlar odaları, esnaf ve sanatkârlar odaları birlikleri ile esnaf ve sanatkârlar federasyonları arasında birliği temin etmek, gelişmeyi ve ilerlemeyi sağlamak,
• Genel olarak esnaf ve sanatkârların faaliyetlerinin mesleki çıkarlar ve ülke yararına uygun bir şekilde yürütülmesini sağlamak, bu hususta lüzumlu görülecek her türlü önlem ve girişimlerde bulunmak,
• Esnaf ve sanatkârları yurt çapında ve uluslararası kurum ve kuruluşlar düzeyinde temsil etmek, esnaf örgütleri ile uluslararası dayanışma içerisinde olmak,
• Ulusal ekonomideki gelişmelere paralel olarak lüzumlu görülecek mesleki önlemleri almak, dünyadaki değişimlere göre esnaf ve sanatkârlarımızın uyumunu sağlayacak girişimlerde bulunmak,
• Esnaf ve sanatkârların mesleki eğitimlerini geliştirmek, verimliliğin artması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi için faaliyette bulunmak; onların ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelişmelerini sağlamak amacıyla tesisler, şirketler, kurum ve kuruluşlar oluşturmak,
• Bakanlıkça verilecek diğer görevleri yapmak, esnaf ve sanatkârlarımıza yönelik her türlü çalışmayı gerçekleştirmek, amacıyla kurulmuştur.
Cumhuriyet Dönemi ve TESK
Konfederasyonumuz ve alt teşkilatı, Ahilikten gelen ilkelerini kaybetmeden bugün de ülkenin orta direği, istikrar unsuru olma özelliğini muhafaza ederek faaliyetlerine devam etmektedir.
Konfederasyonumuz Ahilikten gelen bir teşkilatın en üst kuruluşu olarak, Ahiliğe her zaman sahip çıkmış ve Ahilik ilkelerini korumaya çalışmıştır. Bu nedenle Kültür Bakanlığı ile işbirliği içinde her yıl Ahilik Kültürü Haftası Kutlamaları Yönetmeliği kapsamında bulunan illerimizde, mülki amirlerle yerel yönetimlerin de katkısıyla, büyük bir coşku ile Ahilik Kutlamaları yapılmaktadır. Ahilik Haftası aynı zamanda tüm ülke genelinde Esnaf Bayramı olarak da kutlanmaktadır. Her iki kutlama programları çerçevesinde illerimizde Ahilikle ilgili panel ve konferanslar düzenlenmekte, şenlikler yapılmakta, iller tarafından seçilen, mesleğinde başarılı ve mesleğinin gerektirdiği ahlaki ilkelere sahip en genç-en yaşlı ve kadın esnaf ve sanatkârlarımıza belge ve armağanlar verilmekte, sergiler-fuarlar açılmaktadır. Konfederasyonumuz her yıl ayrıca, Ahiliğin merkezi kabul edilen Kırşehir ilimizde, ülke genelinden gelen esnaf-sanatkâr kuruluşları yöneticileri ile birlikte gerçekleştirilen Türkiye çapındaki büyük toplantıya da öncülük etmekte ve destek sağlamaktadır. Ahiliğin yaşatılması, geliştirilerek günümüz koşullarına uydurulması amacıyla araştırmalar ve yayınlar da yapılmaktadır.
Esnaf ve sanatkâr kesiminin tarihinde önemli bir yer tutan Ahilik, gerek öz ve gerekse kurumları ile günümüzde halen yaşamaktadır. Bugün esnaf-sanatkârlar kesimi açısından büyük öneme sahip olan, Halk Bankası, Esnaf Kefalet Kooperatifleri, Bağ-Kur gibi kuruluşların kökeni Ahilik Teşkilatına dayanmaktadır. Bu nedenle esnaf ve sanatkârlar kesiminde ve bağlantılı teşkilatlarında 38 yıldan beri "Esnaf Bayramı" kutlamaları büyük bir coşkuyla gerçekleştirilmektedir.
Ahilik Kültürü
Ahilik felsefesi, temelleri 12’nci yüzyılda Kırşehir’de atılmış, daha sonra tüm Anadolu’ya yayılmış, izleri bugüne kadar süregelmiş kültürel, sosyal ve ekonomik bir oluşumdur.
Ahilik, 13-19’uncu yüzyıllar arasında Anadolu’da yaşayan halkın sanat ve meslek alanında yetişmelerini sağlayan, onları ahlaki yönden geliştiren, çalışma yaşamını iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenleyen bir örgütlenmedir.Ahilik, iyi ahlakın, doğruluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin kısacası bütün güzel meziyetlerin birleştiği bir sosyo-ekonomik düzendir.
Ahlakla sanatın uyumlu birleşiminden oluşan ahilik, örgüt olarak Anadolu’da 13’ncü yüzyılda Ahi Evran tarafından kurulmuştur.
Ahi kelimesi de Arapça’dır ve “kardeş/kardeşim” demektir. Ancak bazı araştırmacılar, Ahi sözcüğünün Türkçe’de cömert, eliaçık, yiğit anlamına gelen “akı” sözcüğünden geldiğini ileri sürmektedirler. Anadolu’da Türk kurum ve terimlerinin fazlalaştığı bir dönemde “akı”nın, Arapça “kardeşim” anlamına gelen “ahi”ye dönüştüğü sanılmaktadır. Ahi Evran tarafından Anadolu’da 13’ncü yüzyılda kurulan Ahilik, belli kurallara bağlı olarak faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlar birliğini ifade etmektedir.
Alt Teşkilat Yapısı
A. Mesleki Oda Kuruluşu
1.Yeni kurulacak odalarda 9 kişiden oluşan kurucular kurulu oluşturulur.
2. Kurucular kurulu tarafından, oda kurucu üyelerinin tüm bilgileri alınacak yetkiden sonra Bakanlık e-esnaf ve sanatkar veri tabanına eksiksiz olarak girilir.
3. Oda kuruluşu ile ilgili olarak Mülki İdare Amirliğine verilecek müracaat dilekçesine, Bakanlık e-esnaf ve sanatkar veri tabanına girişi yapılan ve en az 500 kişilik kurucu üyelere sicil müdürünün gözetiminde tanzim ve imza edilen Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanından alınmış beş adet oda kuruluş tutanağı ve kurucular kurulunun hazır bulunmasıyla sicil müdürünün huzurunda düzenlenen Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanından alınmış beş adet oda ana sözleşmesi eklenir.
4. Mülki İdare Amirliğinin ve esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinin uygun görüşü alındıktan, statülerin Bakanlıkça onanarak iade edilmesinden ve kuruluş izninin verilmesinden sonra oda tüzel kişilik kazanmış olur. (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 1 ay içinde izin verip vermediğini bildirmediği takdirde oda kendiliğinden kurulmuş olur. Bu maddeye göre Danıştay’da açılacak davalar 6 ay içinde hükme bağlanır.)
(Statülerden 1 adedi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nda, bir adedi Konfederasyonda, bir adedi valilikte bir adedi ilgili Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinde ve bir adedi de Odada muhafaza edilir.)
5. Odaların çalışma bölgesi bulundukları ilçenin sınırlarıdır.
6. Birden fazla ilçe bulunan büyük şehir il merkezlerinde kurulan odaların çalışma bölgesi büyük şehire dahil ilçenin sınırlarıdır.
7. Aynı bölgede ve aynı konuda birden fazla oda kurulamaz.
8. Odalar kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.
B. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği
TANIM : 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 42 nci maddesinde; ‘’Bu kanuna göre kurulan odalar tarafından aralarında birlik ve dayanışma kurma ve kuruluşun gelişmesini sağlamak maksadıyla kuracakları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlara Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği denir.’’
Halen her ilimizde esnaf ve sanatkarlarımıza hizmet etmek amacıyla kurulmuş bulunan ve faaliyetlerini sürdüren birer (İstanbul’da 2 ) olmak üzere toplam 82 Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği mevcuttur.
C. Mesleki Federasyonlar
TANIM : 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 65 nci maddesinde; ‘’Esnaf ve sanatkarlar odalarının sadece mesleki yönden mensuplarının ihtiyaçlarını karşılamak, gelişmelerini sağlamak ve çalışmalarını yurt ölçüsünde işbirliği ve ahenk içerisinde yapabilmelerini sağlamak maksadiyle kuracakları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlara Esnaf ve Sanatkarlar Federasyonu denir.’’
Halen Türkiye genelinde esnaf ve sanatkarlarımıza hizmet etmek amacıyla kurulmuş bulunan ve Ankara’da faaliyetlerini sürdüren 13 Esnaf ve Sanatkarlar Federasyonu mevcuttur.
ÖRGÜTLENME ŞEMASI
Türkiye Esnaf Ve Sanatkarları Konfederasyonu
Mesleki Federasyonlar
• Türkiye Şoförler Ve Otomobilciler Federasyonu
• Türkiye Bakkallar Ve Bayiler Federasyonu
• Türkiye Kebapçılar , Köfteciler , Tatlıcılar, Pastacılar Ve Lokantacılar Federasyonu
• Türkiye Fırıncılar Federasyonu
• Türkiye Ağaç İşleri Esnaf Ve Sanatkarları Federasyonu
• Türkiye Berberler Ve Kuaförler Federasyonu
• Türkiye Elektrik-Elektronik Ve Benzerleri Teknisyenleri Esnaf Ve Sanatkarları Federasyonu
• Türkiye Kahveciler Kıraathaneciler Büfeciler Federasyonu
• Türkiye Umum Ayakkabıcılar Federasyonu
• Türkiye Terziler Konfeksiyoncular Ve Giyim Sanatkarları Federasyonu
• Türkiye Madeni Eşya Sanatkarları Federasyonu Esnaf Ve Sanatkarlar
• Türkiye Kasaplar, Besiciler Et Ve Et Ürünleri Esnaf Ve Sanatkarları Federasyonu
• Türkiye Sebzeciler Meyveciler Ve Seyyar Pazarcılar Esnaf Ve Sanatkarları Federasyonu
5362 Nolu Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu
Amaç
Bu Kanunun amacı; esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanların meslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak ve bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Bu Kanun, esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanlar ve esnaf ve sanatkârlar tarafından kurulan esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşları olan birlik, federasyon ve Konfederasyon hakkında uygulanır.
Tanımlar
Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri,
Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
Genel Müdürlük: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Esnaf ve Sanatkârlar Genel Müdürlüğünü,
Oda: Esnaf ve sanatkârların kuracakları ihtisas ve karma esnaf ve sanatkârlar odalarını,
İhtisas odası: Aynı meslekte faaliyette bulunan esnaf ve sanatkârların bir araya gelerek il merkezlerinde veya ilçelerde kurmuş oldukları esnaf ve sanatkârlar odalarını,
Karma oda: İhtisas odası kurabilecek sayıya ulaşamayan değişik mesleklerdeki esnaf ve sanatkârların bir araya gelerek kuracakları odaları,
Şube: Birlik tarafından oda kurulamayan ilçelerde açılacak ve buradaki esnaf ve sanatkârların işlemlerini yürütecek hizmet birimlerini,
İrtibat bürosu: İhtisas odalarının ve ilçelerdeki karma odaların çalışma bölgeleri içerisinde açacakları büroları,
Birlik: Aynı ilde kurulan esnaf ve sanatkârlar odalarının, aralarındaki dayanışmayı temin etmek ve bu odaların il genelinde işbirliği ve ahenk içerisinde çalışmalarını ve gelişmelerini sağlamak ve o ilin esnaf ve sanatkârlarını temsil etmek amacıyla il merkezlerinde kuracakları esnaf ve sanatkârlar odaları birliklerini,
Federasyon: Aynı meslek dalında kurulan esnaf ve sanatkârlar odalarının, üyelerinin meslekî yönden ihtiyaçlarını karşılamak, çalışmalarını ve gelişmelerini ülke genelinde işbirliği ve ahenk içerisinde yapabilmelerini sağlamak amacıyla, kuracakları esnaf ve sanatkârlar federasyonlarını,
Konfederasyon: Esnaf ve sanatkârlar odaları, birlikleri ve federasyonları arasında birliği temin, gelişme ve ilerlemeyi sağlamak ve genel olarak esnaf ve sanatkârların çalışmalarını meslekî yönden ve kamu yararına uygun olacak şekilde düzenlemek ve bu hususta gerekli görülecek her türlü tedbiri almak ve teşebbüste bulunmak, meslekî eğitimlerini geliştirmek, esnaf ve sanatkârları yurt çapında ve uluslararası düzeyde temsil etmek, sorunlarının çözümü için ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar nezdinde gerekli girişimlerde bulunmak, ulusal ekonomideki gelişmelere paralel olarak lüzumlu görülecek meslekî tedbirleri almak ve Bakanlık tarafından esnaf ve sanatkârlarla ilgili verilecek görevleri yapmak üzere kurulan Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunu,
Esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları: Oda, birlik, federasyon ve Konfederasyonu,
Sicil: Bulunduğu il idari sınırları içerisinde çalışmak üzere birlik bünyesinde ayrı bir birim olarak kurulan Esnaf ve Sanatkâr Sicili Müdürlüğünü,
Sicil Gazetesi: Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Gazetesini,
Asgari ücret: Onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan brüt asgari ücreti,
Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanı: Esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarının işlemlerinin ve verilecek hizmetlerin elektronik ortamda yapılmasını sağlayan sistemi,
ifade eder.
Konfederasyonun kuruluşu
Konfederasyon, Bakanlıkça hazırlanmış örneğine uygun Konfederasyon ana sözleşmesinin Bakanlık tarafından onanmasından sonra kurulmuş olur. Kuruluş merkezi Ankara'dadır. Konfederasyonun kısa adı TESK'tir.
Konfederasyona kayıt; Bu Kanuna göre kurulmuş veya kurulacak olan birlik ve federasyonlar kuruluş tarihinden itibaren bir ay içinde Konfederasyona kayıt olmak zorundadırlar.
Kayıt zorunluluğunu yerine getirmeyen birlik ve federasyonların kayıtları Konfederasyonca resen yapılır ve ilgili meslek kuruluşlarına yazılı olarak bildirilir.
Konfederasyonun organları
Konfederasyonun organları şunlardır:
a) Genel kurul: Birlik ve federasyonların başkan ve yönetim kurulu üyeleri ile Konfederasyonun görevde bulunan genel başkanı, yönetim kurulu ve dışarıdan seçilen üyeler hariç denetim kurulu üyelerinden oluşur.
b) Başkanlar kurulu: Konfederasyon genel başkanı ile birlik ve federasyon başkanlarından oluşur.
c) Yönetim kurulu: Genel kurul üyeleri arasından dört yıl süreyle görev yapmak üzere seçilen genel başkan dahil onbeş kişiden oluşur. Aynı sayıda yedek üye seçilir.
d) Denetim kurulu: Genel kurul üyeleri arasından veya ikisi dışarıdan dört yıl süreyle görev yapmak üzere seçilen beş kişiden oluşur. Aynı sayıda yedek üye seçilir.
Konfederasyon genel kurulunun görev ve yetkileri
a) Konfederasyon genel başkanını, yönetim kurulu ve denetim kurulu asıl ve yedek üyelerini seçmek.
b) Yönetim kurulu faaliyet raporu, denetim kurulu raporu, bilanço ve gelir ve gider hesaplarını incelemek, kabul veya reddetmek.
c) Yönetim kurulu ve denetim kurulunu ibra etmek.
d) Yeni döneme ait çalışma programı ile bu programda yer alan eğitim, teorik ve pratik kurs programlarını ve tahmini bütçeyi incelemek, aynen veya değiştirerek kabul etmek.
e) İşlem ve eylemleri nedeniyle hukuki ve cezai sorumluluğu tespit edilen organ üyeleri hakkında dava açılmasına, bunların görevde kalıp kalmamasına karar vermek.
f) Yönetim kurulunca hazırlanan yönetmelikleri onamak.
g) Herhangi bir sebeple birlik ve federasyonlarla Konfederasyon yönetim kurulu ve denetim kurulu arasında çıkacak görüş ayrılıklarını çözüme kavuşturmak.
h) Esnaf ve sanat sahiplerinin meslek ve sanatlarının yürütülmesi için gerekli ve faydalı görülecek tedbir ve teşebbüslerden yönetim kurulu tarafından getirilecek konuları incelemek ve karara bağlamak.
ı) Eğitim ve öğretim kurumları açılmasına, öğrenci yurtları tesis edilmesine, burs verilmesine ve öğrenci okutulmasına, bir evvelki yıl gayri safi gelirinin %10'unu geçmemek şartıyla kamu yararına hizmet eden kuruluşlara sosyal yardımlarda bulunulmasına, bütçe imkânları yeterli olmayan birlik ve federasyonlara durumlarını belgelendirmek kaydıyla ayni ve nakdi yardım yapılmasına karar vermek.
j) Konfederasyonun kuruluş amacını gerçekleştirmeye yönelik gayrimenkul ve her türlü taşıt alım satımına, gayrimenkul karşılığında ödünç para alınmasına karar vermek, bu faaliyetlerine ait bilgileri Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanında güncelleyerek tutmak.
Konfederasyon genel kurulunun görev ve yetkileri
a) Konfederasyon genel başkanını, yönetim kurulu ve denetim kurulu asıl ve yedek üyelerini seçmek.
b) Yönetim kurulu faaliyet raporu, denetim kurulu raporu, bilanço ve gelir ve gider hesaplarını incelemek, kabul veya reddetmek.
c) Yönetim kurulu ve denetim kurulunu ibra etmek.
d) Yeni döneme ait çalışma programı ile bu programda yer alan eğitim, teorik ve pratik kurs programlarını ve tahmini bütçeyi incelemek, aynen veya değiştirerek kabul etmek.
e) İşlem ve eylemleri nedeniyle hukuki ve cezai sorumluluğu tespit edilen organ üyeleri hakkında dava açılmasına, bunların görevde kalıp kalmamasına karar vermek.
f) Yönetim kurulunca hazırlanan yönetmelikleri onamak.
g) Herhangi bir sebeple birlik ve federasyonlarla Konfederasyon yönetim kurulu ve denetim kurulu arasında çıkacak görüş ayrılıklarını çözüme kavuşturmak.
h) Esnaf ve sanat sahiplerinin meslek ve sanatlarının yürütülmesi için gerekli ve faydalı görülecek tedbir ve teşebbüslerden yönetim kurulu tarafından getirilecek konuları incelemek ve karara bağlamak.
ı) Eğitim ve öğretim kurumları açılmasına, öğrenci yurtları tesis edilmesine, burs verilmesine ve öğrenci okutulmasına, bir evvelki yıl gayri safi gelirinin %10'unu geçmemek şartıyla kamu yararına hizmet eden kuruluşlara sosyal yardımlarda bulunulmasına, bütçe imkânları yeterli olmayan birlik ve federasyonlara durumlarını belgelendirmek kaydıyla ayni ve nakdi yardım yapılmasına karar vermek.
j) Konfederasyonun kuruluş amacını gerçekleştirmeye yönelik gayrimenkul ve her türlü taşıt alım satımına, gayrimenkul karşılığında ödünç para alınmasına karar vermek, bu faaliyetlerine ait bilgileri Bakanlık e-esnaf ve sanatkâr veri tabanında güncelleyerek tutmak.
Konfederasyonun gelirleri
a) Birlik ve federasyonca ödenecek kayıt ücretleri ve katılma payları.
b) Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Sicil Gazetesi ile meslekî yayın gelirleri.
c) Düzenlenecek ve onanacak belge gelirleri.
d) Para cezaları.
e) Konfederasyon amacını gerçekleştirmek için kurulacak kuruluş ve iştirak gelirleri.
f) Konfederasyon tarafından düzenlenecek meslekî kurslar, eğitim faaliyetleri, fuar ve sergilerden sağlanacak gelirler.
g) Konfederasyona bağlı kuruluşlarda kullanılan her türlü matbu evrakın basım ve dağıtımından veya bu evrakın elektronik ortamda düzenlenmesinden sağlanan gelirler.
h) Sosyal ve kültürel organizasyonlardan sağlanan gelirler.
ı) Esnaf ve Sanatkârların Meslek Eğitimini Geliştirme ve Destekleme Fonu gelirleri.
j) Bağış ve yardımlar.
k) Faiz ve diğer gelirler.
Çalışma Alanları
• Esnaf-Sanatkarlar Sicili
• TESK'in Mesleki Eğitim Çalışmaları
• TESK'in Hizmet İçi Eğitim Çalışmaları
• Çıraklık Eğitimi
• Finansman : Halk Bankası, TESKOMB, KGF
• Sosyal Güvenlik : BAĞ-KUR
• Vergi
• Uluslar arası ilişkiler
• Kapasite Raporu
• Ahilik Kültürü Haftası
• Barkod Sistemi
• Çalışan Çocuklar
• İş sağlığı ve Güvenliği
Tesk’in Ekonomiye Katkısı
Ekonomiye istihdam, katma değer, yatırım ve üretim yönüyle katkı sağladıkları gibi önemli toplumsal görevleri de üstlenmişlerdir.
Ekonomik ve sosyal yapımızın temel unsuru sayılan esnaf ve sanatkarımız güçlendirilmeli, sanayi siteleri geliştirilmeli, özel sektörün nüvesini oluşturan esnaf ve sanatkarın serbest piyasa ortamında teşvik edilmesi, vergi yükünün azaltılması yoluyla küçük işletmelerin karlı bir şekilde faaliyetlerinin devamı ve ekonomiye katkıları sağlanmalıdır.
|
|
|
| Dernekler |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:37 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Dernek; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere en az 7 gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.
Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Dernek tüzüğünde derneğin adı, amacı, yerleşim yeri, kurucuları, gelir kaynakları, üyelik koşulları, organları ve örgütü ile geçici yönetim kurulunun gösterilmesi zorunludur.
Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur. Her federasyonun bir tüzüğü bulunur.
Ayrıca dernekler Kamu Yararlı Dernekler ve Özel Kanunlarla kurulan dernekler olarak ikiye ayrılır.
Dernek Kurma Hakkı
Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında getirilen kısıtlamalar saklıdır.
On beş yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlaki, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler.
On iki yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.
Çocuk derneklerine on sekiz yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Hangi Amaçla Dernek Kurulamaz
Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla dernek kurulamaz.
Derneğin amacı; kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmeye yönelik, anlaşılabilir ve süreklilik arz etmelidir. Hukuka veya ahlâka aykırı olmamalıdır.
Derneğin Kuruluş Şekli
Dernekler, gerekli görülen yerlerde genel kurul kararıyla şube açabilirler. Bu amaçla dernek yönetim kurulunca yetki verilen en az üç kişilik kurucular kurulu, şube açılacak yerin en büyük mülki amirine şube kuruluş bildirimini ve gerekli belgeleri verir.
Derneğin Zorunlu Organları
Derneğin zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.
Dernekler zorunlu organları dışında başka organlarda oluşturabilirler. Ancak, bu organlara zorunlu organların görev yetki ve sorumlulukları devredilemez.
Genel Kurul: Derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur.
Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür.
Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.
Yönetim Kurulu: Beş asıl ve beş yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.
Yönetim kurulu, derneğin yürütme ve temsil organıdır; bu görevini kanuna ve dernek tüzüğüne uygun olarak yerine getirir.
Temsil görevi, yönetim kurulunca, üyelerden birine veya bir üçüncü kişiye verilebilir.
Denetim Kurulu:Üç asıl ve üç yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.
Denetim kurulu, denetleme görevini, dernek tüzüğünde belirtilen esas ve usullere göre yapar; denetleme sonuçlarını bir raporla yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.
Dernek Tüzüğü
Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen hususların belirtilmesi zorunludur.
a) Derneğin adı ve merkezi.
b) Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.
c) Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri.
d) Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı.
e) Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.
f) Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı.
g) Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği.
h) Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli.
i) Derneğin borçlanma usulleri.
j) Derneğin iç denetim şekilleri
k) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.
l) Derneğin feshi halinde mal varlığın tasfiye şekli.
Derneklerin Faaliyetleri
Genel olarak
Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek üzere, tüzüklerde belirtilen çalışma konuları ve biçimleri doğrultusunda faaliyette bulunurlar.
Yasaklanan veya izne bağlı faaliyetlerle ilgili kamu hukuku nitelikli özel kanun hükümleri saklıdır.
Dernek faaliyetleri ile ilgili yasak ve sınırlamalara aykırılık halinde, Cumhuriyet savcısının istemiyle mahkemece faaliyetten alıkoyma kararı verilebilir
Uluslar Arası Faaliyet
Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere uluslar arası faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş kurabilir veya yurt dışında kurulmuş dernek veya kuruluşlara katılabilirler.
Yabancı dernekler, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye’de faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, temsilcilik veya şube açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir veya kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara katılabilirler.
Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olan yabancı gerçek kişiler, dernek kurabilirler veya kurulmuş derneklere üye olabilirler.
Dernek Gelirleri
Dernek gelirleri, üye ödentisi, dernek faaliyetleri sonucunda veya dernek mal varlığından elde edilen gelirler ile bağış ve yardımlardan oluşur.
Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır. Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile toplanması halinde banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine geçer.
Alındı belgeleri ve harcama belgelerinin saklama süresi 5 yıldır.
Dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgeleri yönetim kurulu kararı ile bastırılır. Alındı belgelerinin şekli, bastırılması, onaylanması ve kullanılması ile dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak yetki belgesine ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.
Dernek gelirlerini toplayacak kişiler yönetim kurulu kararıyla belirlenir ve bunlar adına yetki belgesi düzenlenir.Dernekler tarafından tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. Bu defterlerin dernekler biriminden yada noterden onaylı olması zorunludur.
Dernek adına gelir tahsil etmekle yetkili olan kişiler, tahsil ettikleri paraları otuz gün içerisinde dernek saymanına teslim ederler veya derneğin banka hesabına yatırırlar. Ancak, tahsilatı 2005 yılı için 1000.- YTL’yi geçenler, 30 otuz günlük süreyi beklemeksizin tahsil ettikleri parayı en geç iki iş günü içinde dernek saymanına teslim ederler veya derneğin banka hesabına yatırırlar.
Dernek kasasında bulundurulabilecek para miktarı, ihtiyaçlar dikkate alınarak yönetim kurulunca belirlenir.
Dernek giderleri ise fatura, perakende satış fişi, serbest meslek makbuzu gibi harcama belgeleri ile yapılır. Ancak dernekler, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi kapsamında bulunan ödemeleri için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre gider pusulası, bu kapsamda da bulunmayan ödemeleri için Gider Makbuzu düzenlerler.
Dernek Görevlileri Ve Ücretleri
Üye sayısının 100 kişiden çok olması şartıyla dernek hizmetleri gönüllüler veya yönetim kurulu kararı ile göreve başlatılan ücretliler aracılığıyla yürütülür.
Dernek hizmetleri için görevlendirilecek üyelere verilecek gündelik ve yolluk miktarları genel kurul tarafından belirlenir.
Dernek Adları
Dernek adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa Kemal kelimeleri ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle oluşturulan kelimeler İçişleri Bakanlığının izni ile kullanılabilir.
Kamu Yararına Çalışan Dernekler
Kamu yararına çalışan dernekler, ilgili bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilir.Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılabilmesi için, en az 1 yıldan beri faaliyette bulunması ve derneğin amacı bu amacı gerçekleştirmek üzere giriştiği faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelikte ve ölçüde olması şarttır.
Kamu yararına çalışan dernekler en az 2 yılda bir denetlenir.
Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunun tüzüklerini onaylamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Kızılay
11 haziran 1868 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur.çeşitli zamanlarda çeşitli adlarla anılmış olan bu kurum, 1935 yılında “Kızılay Derneği” adını almıştır.
Derneğin Amacı: Savaşta ve barışta, yurt içinde ve dışında doğal afet ve felaketlere uğrayanlara yardım etmek,sağlık ve sosyal dayanışmayı sağlamak ayrıca bu konudaki uluslar arası derneklerle iş ve amaç birliği yapmaktır.
Derneğin Başlıca Faaliyetleri
1. Savaşta ve hükümetin ilan ettiği olağanüstü durumlarda silahlı kuvvetlere yardımcı olmak.
2. Bulaşıcı hastalıklara karşı açılan mücadeleye katılmak.
3. Yabancı ülkelerde meydana gelen doğal afetlerde mümkün olduğu kadar yardım elini uzatmak.
4. Hükümetin belirlediği yerlerde hastahaneler açmak
5. Barış zamanında hemşire ve ilk yardım elemanı yetiştirmek.
6. Kan bulma hizmetlerini düzenlemek ve yürütmek.
7. Yoksullara yardım etmek.
8. Deprem, yangın, sel v.b. felaket anlarında felakete uğrayanlara yardım etmek.
Kızılay bu faaliyetleri yürütebilmek amacıyla gönüllü kuruluşlar oluşturur.
Derneğin Başlıca Gelir Kaynakları
• Üyelerden toplanan aidatlar,
• Dernek yayınları, pul ve rozetler,
• Düzenlenen piyango, balo ve eğlence gelirleri,
• Vatandaşların yaptıkları bağış ve yardımlar,
• Bazı malların satış ve kiralarından elde edilen gelirler oluşturur.
Yeşilay
1920 yılında İstanbul’da kurulmuşur.
Kurumun Amacı: Türk insanını alkol, sigara ve diğer tüm uyuşturucu maddelerin zararlarından korumaktır. Kurumun gelir kaynaklarını, halktan toplanan yardımlar ve devletin maddi katkıları oluşturur.
Türk Hava Kurumu
“İstikbal göklerdedir.” diyerek havacılığa verdiği önemi gösteren Mustafa Kemal Atatürk, 1925 yılında Türk Hava Kurumunu kurdurmuştur.
Kurumun Amacı: Gençlere havacılığı sevdirmek, havacılığın askeri ve sivil alanlardaki önemini kavratmak ve Türk havacılığının gelişmesi için gayret göstermektir.
Türk Hava Kurumu, Türkkuşu Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak gençleri havacılığın çeşitli alanlarında eğitir.
Kurumun başlıca gelirlerini vatandaşlardan toplanan filtre, zekat ve bağışlar oluşturur.
Sosyal Hizmetler Ve Çocuk Esirgeme Kurumu
İlk olarak Mithat Paşa’nın Tuna valiliği sırasında temeli atılan bir yardım kurumudur. Bu kurum 1935 yılında “Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu” adını almıştır. Derneğin günümüzdeki adı “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu” dur.
Kurumun Amacı: Korunmaya bakıma ve yardıma muhtaç çocuklara, özürlü ve yaşlılara bakmak ve onların hayatlarını devam ettirmelerine yardımcı olmaktır.
Kurum, yurdun birçok yerinde ihtiyaç sahipleri için bakım evi, çocuk yuvası, hastahane ve dispanser açar. Şehitlerin ailelerini eş ve çocuklarını, malul ve gazileri korur. Onların toplumda varlıklarını devam ettirmelerini sağlar.
Kurumun başlıca gelir kaynağını, halktan toplanan bağışlar ve devlet yardımları oluşturur.
Amerika’da Türk Dernek Ve Organizasyonları
Amerika’da 100 kadar Türk Derneği, Organizasyonu, Öğrenci birlikleri ve dostluk kuruluşları bulunmaktadır. Bu dernekleri genel itibari ile 3 büyük gruba ayırabiliriz, Assembly of Turkish American Associations, Federation of Turkish American Associations, ve Turkish Student Associations. Bunların yanında diğer Türk Cumhuriyetlerinin kültür ve dayanışma dernekleri, Beşiktaş ve Fenerbahçe gibi takımların Amerika dernekleri, Ticari amaçlı dernekler ve eğitim amaçlı dernekler faaliyet göstermektedir.
STK CENNETİ
Ülkelerin gelişmiş ve kalkınmışlığında sivil toplumun örgütlü olması çok önemli bir göstergedir. Büyük devlet olmanın, çağdaş devlet olmanın çok önemli şartlarından biri de toplumun özgürce örgütlenmesinin önünde her türlü engelin kaldırılmasıdır. AB üyesi ülkeler bu konuda STK'lar için cennet yaratmışlardır. Almanya da 2 milyon 100 bin, Fransa da 1,5 milyon ABD'de 1,5 milyon civarında dernek faaliyettedir. Dernekler son derece etkin ve katılımcıdır. AB üyesi ülkelerde ortalama 40 kişiye bir dernek düşmektedir. Gelişmiş ülkelerde sivil toplum kuruluşları vasıtasıyla ülkede yaşayanlar son derece dinamik olmuşlar ve her şeyi devletten beklememişlerdir. Toplumda uzlaşma ve barış sağlayarak sosyal huzuru gerçekleştirmişlerdir. Gelişmiş Batı ülkelerinin insanları demokratik refleksleri kuvvetli, canlı ve aktiftirler.
Gelelim Türkiye'ye maalesef ülkemizde AB üyesi ülkelerin standartlarında güçlü ve etkili sivil toplum örgütleri kurulamamıştır. Ancak son yıllarda, AB'ne uyum yasaları ve katılım ortaklığı belgeleri kapsamında dernekler kanununda yapılan değişikliklerle sivil toplum örgütlerinin önünde engellerde kaldırılmaya ve bu kapsam da 04.11.2004 tarih ve 5253 sayılı Dernekler Yasası ile önemli adımlar atmaya başlanmıştır. Bu kanun ile Devletin sivil örgütlenmelere müdahaleleri azaltılmış, siyasetle ilgilenmelerine ve daha özgürce teşkilatlanmalarına imkan sağlanmıştır.
TÜSİAV
2005 yılı sonu rakamları itibariyle Türkiye de katılımcılık ve sivil toplumculuk sınıfta kalmıştır. Türkiye de dernek sayısı 81 bin, en çok dernek İstanbul'da 13 bin Ankara da 11 bin ve her 100 kişiye 1 dernek düşüyor. Bu derneklerin yarısına yakını tabela derneğidir. Etkin olduğu kabul edilen sivil toplum örgütleri arasında, çoğunlukla işadamları dernekleri, genç işadamları denekleri ve işkadınları derneklerinin bulunması dikkat çekicidir. Toplumun diğer kesimleri etkin bir örgütlenmeyi maalesef başaramamışlardır.
Türkiye de faaliyet alanına göre dernekler şu şekilde sıralanıyor: Birinci sırada hemşeri dernekleri geliyor. Hemşeri derneklerinden sonra sırayla emekli, esnaf, işçi, işveren, memur, mezun, muhtarlar, kadın yardımlaşma dernekleri adı altında faaliyet gösteren 20 bine yakın yardımlaşma derneği bulunuyor. Bu dernekleri 16 bin civarında okul dernekleri, 15 bin civarında cami yaptırma ve kuran kursu dernekleri izliyor.
Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının ortak problemlerinin başında kurumsallaşmama, profesyonelleşmeme ve kaynak sorunu geliyor. Para, insan, bilgi ve iletişim kaynaklarını sağlayamayan, katılımcı üye bulamayan, kurumsallaşamayan sivil toplum kuruluşları bir türlü etkin olamıyor. Ve demokrasimizi demokratikleştiremiyor.
Vatandaşlarımızın Sosyal Yardım Kuruluşlarına Katılması Ve Önemi
Sosyal yardım kurumları halk yararını gözeterek kurulmuş kurumlardır. Bu tür kurumların temelinde toplumsal dayanışma ve yardımlaşma duygusu bulunur. Türk milleti, toplumsal dayanışma ve yardımlaşmaya önem veren bir millettir. Bu durum geçmişte Selçuklular ve Osmanlılar dönemlerinde kurulan vakıflar sayesinde en güzel şekilde ispatlanmıştır.
Sosyal yardım kurumları, topluma faydalı oldukları gibi devletin sırtından önemli yükleri azaltmaları ve devletin yapması gereken bazı faaliyetleri üstlenmeleri açısından da önemli kuruluşlardır. Bizler bu tür kurumlardan maddi manevi desteğimizi esirgememeliyiz. Amaçlarına saygı göstermeyi bir vatandaşlık borcu olarak kabul etmeliyiz.
Vakıflar İle Dernekler Arasındaki Fark
Dernekler kazanç paylaşma dışında belli bir sosyal amacı gerçekleştirmek üzere kurulurlar.
Vakıflar ise belli bir mal tahsisi suretiyle resmi senetlerinde belirtilen amaçlarını toplum yararına gerçekleştirmek üzere kurulan hayır kuruluşlarıdır.
|
|
|
| Vakıflar |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:36 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Vakıf; kişinin taşınır veya taşınmaz mallarına hiçbir dış tesir altında kalmadan sırf kendi rıza ve isteğiyle şahsi mülkiyetinden çıkarıp hayır ve hasenat gayesiyle yine kendisi tarafından belirtilen şart ve hizmetlerin yerine getirilmesi için ebedi olarak tahsis etmesidir.
Vakıflar genellikle dini tarihi hukuki ve sosyal yönlerden olmak üzere değişik açılardan ele alınıp incelenir. Vakıfların iktisadi yönden ele alınmaları ve incelenmeleri ve vakıfların ekonomik fonksiyonlarının gün ışığına çıkartılması da mümkündür. Vakıflar üzerinde daha çok mali yönden güçlendirilmesi ve gelir temini konularında durulmuştur. Günümüz vakıflarından çokça örnek vermek mümkündür. Çünkü günümüzde her alanda çok sayıda vakıf kurulmuştur. Bunlardan en önemlisi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma vakfıdır.
Vakıfların Amaçları
Vakıflarımızın kuruluş amaçları toplumsal dayanışma ve yardımlaşmadır.
Vakıfların genel amaçları içinde ekonomik ve mali bakımdan güçsüz durumda olmaları onları desteklemek, güçlendirmek ve onların sosyal ve ekonomik durumlarını düzeltmek vardır.
Vakıflar bir yandan doğrudan doğruya komu hizmetleri yaparlarken diğer yandan da bir kısım ihtiyaç sahiplerine direkt olarak ekonomik ve mali yardımlarda bulunmaktadırlar.
Ayrıca Vakıfbank sermayesinin büyük bir bölümü vakıflara ait bir banka olarak Türkiye’de ve Dünya’da tek banka olma özelliğini taşımaktadır.
Vâkıfın Tarihçesi
Vakıfların ilk olarak ne zaman ortaya çıktığı hususunda çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Bir kısım araştırmacılara göre vakıf İslamiyet’ten öncede vardı. Bir kısım araştırmacılara göre ise vakıf İslamiyet’le başlamıştır. Öyle ki; temelinde Allah rızası, hayır duygusu, insanlık ve yurt sevgisi yatan vakıfların gelişmesinin başlıca sebeplerinden biride İslam dininin hayrı ve içtimai hizmetlere verdiği önemdir.
Vakıflar en mükemmel ve en görkemli dönemini Osmanlılar devrinde yaşamıştır, sayıları yüz binleri aşan insanlığa hizmette geniş alanlara yayılan Türk-İslam vakıflarının sanat yönüyle de zirveye ulaşması bu dönemde olmuştur.
Cumhuriyetin kurulmasından ve medeni kanunun kabulünden sonrada vakıflar bir müddet daha eski esaslara göre idare edilmiştir. Vakıflar idaresinde asıl değişiklikler 5 Haziran 1935 tarihinde yürürlüğe giren 2762 sayılı “Vakıflar Kanunu” ile yapılmıştır.
Bu kanunda vakıflar dörde ayrılmıştır;
Mazbut Vakıflar
Mülhak Vakıflar
Cemaat ve Esnaf Vakıfları
Yeni Vakıflar
1- Mazbut Vakıflar: Söz konusu 2762 Sayılı Kanunun 1. Maddesinde Genel Müdürlük tarafından idare edileceği gösterilen, bu Kanunun neşrine kadar mazbutiyet altına alınmış olan ve on seneden beri mütevelliliği kimseye tevcih edilmemiş bulunan vakıflar ile Kanunen veya fiilen hayrî hizmeti kalmaması üzerine, idaresi doğrudan Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlanan vakıflardır. Ayrı ayrı tüzel kişiliğe sahip olmakla beraber bu vakıflar, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temsil ve idare edilir. Bütün iş ve işlemleri Genel Müdürlükçe yürütülür.
2- Mülhak Vakıflar: Soydan gelenlere şart edilmiş, mütevellilerince idare ve temsil edilen tüzel kişiliğe haiz vakıflardır. Vakıf senedinde yazılı şartlara göre vakfın evladından olan mütevellilerce idare edilir ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce de denetlenir.
3- Cemaat ve Esnafa Mahsus Vakıflar: Cemaat ve esnafa mahsus vakıflar, bunlar tarafından seçilen kişi veya kurullarca yönetilir. İlgili Makamlarla Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından teftiş edilir ve denetlenir.
4-Türk Medenî Kanununa Tâbi Yeni Vakıflar: Cumhuriyetin kurulmasından sonra, şahısların isteği üzerine, bağımsız mahkemeler tarafından kurulup, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kuruluş senedine uygunluk yönünden denetlenen vakıflardır.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün, 21.5.1970 tarihli 1262 sayılı Kanunla sınaî, ticarî, ziraî yatırımlara girmesi sağlanmış; 8.6.1984 tarihli 227 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de bazı birimlerin ismi değişerek, devlet standardı içindeki yerine oturmuştur.
Vakıflar Genel Müdürlüğüne bir görev olarak tevdi edilen vakıf eski eserlerimizi korumak, kollamak, gelecek nesillere ulaştırma görevi, bu eserlerin bütün insanlığın kültürel mirası olduğu düşünüldüğü zaman, başta mülkî amirler, belediyeler olmak üzere bütün vatandaşlarımız tarafından top yekûn korunması gereken eserlerdir. Tarihimizin ve kültürümüzün bir parçası olan vakıf eserlerin korunması, bir kurum ve kuruluşa emanet edilemeyecek derecede ortak sorumluluk gerektirmektedir. Fert bu sorumluluğu paylaştığımız taktirde, tarihi vakıf eserlerimiz sonsuza kadar yaşayacaktır.
ATATÜRK VE VAKIFLAR
1 Mart 1922'de T.B.M.M.’ni Açış Nutkundan
“Vakıflarla ilgili konulara gelince; bilinmektedir ki vakıflar memleketimizin mühim bir servetini teşkil eder. Bu servetten millet ve memleketin gerektiği şekilde istifade edebilmesi için Şer’iyye Vekâletiyle beraber bütün Bakanlar Kurulunun ve hatta Yüce Meclisin bu hususu ehemmiyetle tetkik ile bu büyük müessesenin haraplıktan korunmasını ve memlekete faydalı bir hale konulmasını temenni eylerim.
Efendiler;
Vakıfların varoluş esprisi göz önüne alınınca; bunun dinî müesseseler ile beraber hizmet ve sosyal dayanışmayı hedeflediği ortaya çıkar.
Vakıfların imarethaneler, bîmarhâneler, hastahaneler, kütüphaneler, kervansaraylar, hamamlar, çeşmeler, mektepler, medreseler, ve diğer irfan müesseselerini kapsamış olması, vakıflara ait konuların çözümünde uyulması zorunlu olan esasları göstermektedir.”
K. ATATÜRK
1 Mart 1339 (1923) T.B.M.M.’nin 4.Toplantı Yılını Açarken
‘Efendiler,
Geçen sene zarfında Evkaf Vekâleti; dînî ve hayrî yapıların tamir ve inşaatında oldukça mühim bir faaliyet göstermiştir. Yapılan tamirler, yurdun çeşitli yerlerinde olmak üzere toplam; 126 cami ve mescit ile 31 medrese ve mektep, 22 su yolu ve çeşme, 175 akar ve 26 hamama ulaşmıştır.
339 senesinde İstanbul’a ait olup, şimdiye kadar teşkilâtsızlık yüzünden ihmal edilen bentlerin tamiratı ciddiyetle göz önüne alınarak; bu hususta bir kanun tasarısı hazırlanıp, Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edilmiştir ve adı geçen Kanunun Yüce Meclis tarafından kabulü halinde İstanbul’da susuzluk tehlikesine maruz kalan halk ve dinî yapıların su ihtiyacı mümkün olduğu kadar azaltılacaktır.
Toplamı önemli bir miktara ulaşan vakıflar giderlerinin hiçbir denetime tutulmadan harcanması uygun olmadığı gibi, devamlı olarak halk tarafından yapılan şikâyetlerin bir an önce tetkiki mümkün olmadığından, yeniden Teftiş Kurulu oluşturulması bütçeye konmuştur.
Aylık yirmi beş, elli kuruş gibi küçük bir ücretle hizmetlerini yürütmekte olan din görevlilerinden 487 kişinin maaşlarına şimdiye kadar 13006 lira zam yapılmış ve bu sene içinde bir o kadar lira zam kararlaştırılmıştır.
Efendiler !
Geçen sene arz etmiştim. Bu sene de tekrara mecburum ki, vakıflar konusu mühimdir. Memleket ve milletin hakiki menfaati yönünden tetkik ve günün gereklerine uygun bir şekilde çözülmesi lâzımdır, çok gereklidir.”
K. ATATÜRK
Telgraf
Başvekil İsmet Paşa Hazretlerine
Son inceleme gezilerimde çeşitli yerlerdeki müzeleri ve eski sanat ve medeniyet eserlerini de gözden geçirdim.
1.İstanbul’dan başka Bursa, İzmir, Antalya, Adana ve Konya’da bulunan müzeleri gördüm. Bunlarda şimdiye kadar bulunabilen bazı eserler muhafaza olunmakta ve kısmen de yabancı uzmanların yardımıyla tasnif edilmektedir. Ancak memleketimizin hemen her tarafında emsalsiz hazineler halinde yatmakta olan eski uygarlık eserlerinin ilerde tarafımızdan ortaya çıkarılarak ilmî bir şekilde koruma ve tasnifleri ve geçen devirlerin sürekli ihmali yüzünden çok harap bir halde olan âbidelerin korunmaları için Müze Müdürlüklerine ve kazı işlerinde kullanılmak üzere (arkeoloji) uzmanlarına şiddetle ihtiyaç vardır. Bunun için Maarifçe yurt dışına öğrenime gönderilecek öğrencilerden bir kısmının bu konuya ayrılmasının uygun olacağını düşünmekteyim.
2.Konya’da asırlarca devam etmiş ihmaller sebebiyle büyük bir tahribat içinde bulunmalarına rağmen, sekiz asır evvelki Türk medeniyetinin gerçek mimarî şaheserleri sayılacak kıymette bazı binalar vardır. Bunlardan bilhassa Karatay Medresesi, Alâeddin Câmii, Sahip Atâ Medrese Cami ve Türbesi, Sırçalı Mescit ve İnce Minareli Cami derhal ve acele olarak onarıma muhtaç bir durumdadırlar. Bu tamirin gecikmesi ve âbidelerin tamamen ortadan kalkmasına sebep olacağından, öncelikle asker tarafından kullanılanlarının boşaltılmasını ve tamamının uzman kişiler kontrolünde onarımının temin edilmesini rica ederim.’
K.ATATÜRK
VAKIFLARDA MAL VARLIĞI
Vakıf mal topluluğu mahiyetinde olan bir medeni hukuk tüzel kişisidir. Kuruluşunda ve işleyişinde, kişi topluluğu olan derneklerin aksine, esas rolü kişiler değil, tahsis edilen mallar oynar.
Vakfedenin yapacağı vakıf kurma işleminde iki esas unsurdan biri amacın belirlenmesi, diğeri ise bu amacı gerçekleştirecek malların tahsisidir. Bu bakımdan, vakfı kuranların sayısı herhangi bir öneme sahip değilken, tahsis edilen malların nitelik ve nicelik itibariyle belirlenen amacın gerçekleştirilmesine elverişli olması gereklidir.
Vakfın kuruluşunda esas rolü oynayan mal unsuru, işleyişinde de etkisini sürdürür. Vakfın amaçları doğrultusunda yapılacak faaliyetler sahip olduğu mallarla gerçekleştirilir. Vakfın yönetim organı, vakıf senedinde belirlenen amaçları gerçekleştirmek için, yine vakıf senedinde gösterildiği şekilde vakfın mallarının ya aynından ya da gelirinden yaralanarak bu faaliyetleri yapmakla yükümlüdür. Bir mal veya mal topluluğunun belli bir amaca sürekli olmak üzere tahsis edilerek, bir tüzel kişilik meydana getirmesi olarak tanımlanabilecek vakıf, tanımdan da anlaşıldığı gibi üç temel unsurdan oluşur. Bunlardan ilki, bir mal veya mal topluluğu; ikincisi, belli bir amaç; üçüncüsü ise, tüzel kişilik meydana getirmek üzere yapılan tahsistir.
Mal kavramı hukuki anlamda, mülkiyet konusu olabilen maddi varlığa sahip bütün eşya ile mal varlığına girebilen hakları ifade eder. Mal varlığı ise, bir kişinin sahip olduğu mal, hak ve borçların tamamından oluşan hukuki bütünlüktür.
Bir vakfın varlığı dendiğinde ise, bu tanım doğrultusunda, vakfın sahip olduğu mal, hak ve borçların tamamından oluşan hukuki bütünün anlaşılması gerekir.
1- Genel Olarak Vakfın Mal Varlığı
Mal varlığı, bir kişinin sahip olduğu para ile ölçülebilen mal, hak ve borçların tamamından oluşan hakiki bütünlüktür. Herkes mutlaka bir mal varlığına sahiptir. Vakıf da tüzel kişilik kazanması ile birlikte bir mal varlığına sahip olur. Vakıf, tesciliyle beraber tüzel bir kişilik kazanır ve bağımsız bir şahsiyet haline gelir. Tescilin diğer bir sonucu da tahsis edilen malları, başka bir işlemi gerektirmeksizin vakfın mülkiyetine geçirmesidir. Vakfın ilk mal varlığı vakıf senedi ile kendisine tahsis edilen mal ve haklardan meydana gelir. Bu mal varlığı, dar anlamda vakıf mal varlığını ifade eder. Geniş anlamda vakfın mal varlığını ise, kuruluşta tahsis edilenlerle birlikte, sonradan elde edilen tün değerler, ihtiyatlar, vakfın işletmeleri için ayrılan sermayeler ve borçlardan oluşur. Vakfın, malları organları vasıtasıyla talep eder. Kural olarak bu görevi yerine getirecek organ, vakıfta tek zorunlu organ olan yönetim organıdır.
2- Vakfın Gelirleri
Vakfın varlık kazanabilmesi için bir mal varlığına sahip olması şart olduğu gibi, faaliyet gösterebilmesi için de bu mal varlığının gelir getirmesi gereklidir.
Vakfın, kuruluş aşamasında tahsis edilen malların tabii ve medeni semerelerine ilaveten, kurulmasından sonra gerçekleştiği bazı faaliyetler sonucu veya bağışlar yoluyla da gelir elde edebilir. Bu gelirler genel olarak şöyle sıralanabilir.
Faiz Gelirleri: Vakıf çoğu zaman belli bir para tahsisi ile kurulur. Başlangıçta yapılan bu para tahsisi vakfın mal varlığını oluşturur. Vakıf, amacı doğrultusunda yapacağı faaliyetler için bu parayı harcarsa, başka bir mal varlığı olmaması veya para dışındaki mal varlığı değerlerinin amacın gerçekleşmesi için elverişli olmaması halinde kuruluşundan kısa bir süre sonra dağılması söz konusu olabilir. Bu sebeple mal olarak belli bir miktar para tahsis edilmişse, bunun çeşitli yollarla değerlendirilerek gelirinden yararlanılması gerekir. Bunun içinde de çoğu zaman tahsis edilen paranın bir bankaya yatırılmak suretiyle faizinden yararlanılır. Vakıfların sahip oldukları parayı Devlet bankalarından birine veya Vakıflar Bankasına yatırmalarını zorunluluk olarak öngörmüştür. Daha yüksek faiz veren özel teşebbüse ait bir bankaya parasını yatırma imkânı tanımamaktadır. Çünkü daha fazla gelir elde etme uğrunda vakıf mal varlığının riske atılmasına karşılık, güvenilir ama daha az gelir getiren Devlet güvencesine sahip olan bankalara yatırım yapılmasını tercih eder.
Kira Gelirleri: Vakfın sahip olduğu taşınır ve taşınmaz malların kiraya verilmesi yoluyla elde edilecek gelirler vakfın kira gelirlerini oluşturur. Kiraya verme işleminin usul ve esasları, kira sözleşmesinin süresi vakfın yönetim organınca tayin edilir.
Sosyal Faaliyet Gelirleri: Vakıf, amacını gerçekleştirmek için sosyal faaliyetlerde bulunabileceği gibi gelir elde etme amacıyla da bu tür faaliyetler düzenleyebilir. Örnek olarak konferans, sempozyum, panel, balo ve yemekli toplantılar, konserler, kermesler gösterilebilir.
Yayın Gelirleri: Vakıf, sosyal faaliyetlerde olduğu gibi yapacağı yayınlarla da hem amacını gerçekleştirebilir hem de gelir elde edebilir. Yayın olarak, amacı doğrultusunda yayınlayacağı kitap, dergi ve hatta gazete zikredilebilir. Buna ek olarak, sadece gelir elde etmeyi amaçlayan takvim, ajanda ve benzeri yayınlar da yapılabilir.
Hizmet Bedeli Olan Gelirleri: Vakıf, amacına ve faaliyet konusuna uygun birtakım hizmetler sunabilir. Bu hizmetler ücretsiz olabileceği gibi vakfın bunlar karşılığında belli bir miktar ücret alması da mümkündür. Örneğin, vakıf bir verem hastanesi işletiyorsa, buradan ekonomik durumu elverişli olmayanlar ücretsiz olarak yararlanırken, diğer hastalardan tedavi karşılığı ücret alınması söz konusu olabilir.
Aidat Gelirleri: Vakıf esas itibariyle üyeleri olmayan, başka bir deyişle olmaması gereken bir tüzel kişiliktir. Üyelik müessesesi yine bir medeni hukuk tüzel kişisi olan derneklerde söz konusudur. Kanun koyucu, sadece istihdam edilenlere ve işçilere yardım vakıflarında, çalışanlardan ve işçilerden aidat alınmasını öngörmüştür. Buna rağmen, uygulamada yaygın bir şekilde diğer tür vakıfların da üye kaydettikleri ve aidat aldıkları görülmektedir. Hatta bazı vakıfların gelirlerin önemli bir kısmını üye aidatları oluşturmaktadır. Böylece, dernekten farksız bir örgütlenmesi ve çalışma tarzı olan vakıflar ortaya çıkmaktadır. Bunun önemli bir sonucu olan Medeni Kanunun öngördüğü dernek ve vakıflar ayrımını manasız hale getirmesi, bu ayrıma göre düzenlenen hükümleri işlemez duruma getirmesidir. Hatta bu yolla, her şeyiyle dernek şeklinde olan, ancak derneklerin amaçla sınırlı olarak taşınmaz mal edinme ilkelerini aşan vakıflar vücuda getirilmekte. Adeta dernek ile vakıftan unsurlar taşıyan karma bir tüzel kişilik ortaya çıkmaktadır ki, Medeni Kanuna göre kurulabilecek tüzel kişilik türleri bakımından geçerli olan sınırlı sayı ve tipe bağlılık ilkelerine aykırı olarak ortaya çıkan bu karışık ya da karma tüzel kişilik kabul edilemez.
Oysa vakfın amacına ve bu doğrultuda yaptığı hizmetlere inanan kimseler, üye olmasalar bile bağışlar yolu ile vakfı destekleyebilir. Vakıf, herhangi bir bağış veya aidat gibi gelirleri olmasa dahi amacı doğrultusunda faaliyet göstermesini sağlayacak bir mal tahsisiyle kurulmalıdır. Bu bakımdan bağış ve aidat gibi gelirler, vakıf bakımından olması halinde hizmet çerçevesini genişletici ancak olmaması halinde de vakfın faaliyetini olumsuz olarak etkilemeyecek mahiyet taşımalıdır.
Kanunen Vakfa Tahsis Edilen Gelirler: Vakfa, özel bir kanunla bazı gelirler tahsis edilmiş olabilir. Nitekim Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 3. maddesi ile kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak gelirler tahsis edilmiştir.(m.7) Bu fonun hangi kaynaklardan oluşacağı aynı kanunun 4. maddesinde düzenlenmiştir. Bunların çoğunluğu, Devletin tahsil etmesi gereken kamu alacağı niteliğindeki ödemelerdir. Ayrıca, Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelikte yapılan değişiklikte de kurban derilerini toplama yetkisi ve bunda elde edilecek gelirlerin %95’inin bu vakıflara verilmesi öngörülmüştür.
İştiraklerden Elde Edilen Gelirler: Vakıf belli bir şirkete ait hisse senetlerinin tahsisi ile kurulmuş olabilir. Bunun gibi, vakfın kuruluşundan sonra da, böyle bir şirketin hisse senetleri gelir getirmesi amacıyla alınmış olabilir. Bunlarda elde edilecek kâr payları vakfın gelir kalemleri arasında yer alır.
Bağış Yoluyla Elde Edilen Gelirler: Burada söz konusu olan, vakfeden veya üçüncü şahıslar tarafından vakıf senedinin bir gereği olmamasına rağmen yapılan kazandırmalardır. Bu kazandırmanın hangi türde olduğu kazandırmayı yapan şahsın iradesi tayin eder. Örneğin, hastane işleten sağlık amaçlı bir vakfa bağışta bulunan kişi, hastane odalarından birine adının verilmesi veya hastane bahçesine büstünün dikilmesini mükellefiyet olarak yüklemiş olabilir. Bu takdirde vakıf, bu mükellefiyetle yüklü olarak bağışlananı iktisap eder. Bu bakımdan, vakıf yönetim organının mükellefiyetli bağışlamalarını kabul ederken titiz davranması gerekir. Eğer mükellefiyet vakfın amacıyla uyuşmuyorsa veya yerine getirmesi vakfa çok fazla külfet yüklüyorsa, bu gibi hallerde bağışlamanın kabul edilmemesi vakfın menfaatlerine daha uygundur.
Vakfa Ait İktisadi İşletmelerden Elde Edilen Gelirler: Vakıf iktisadi amaç ile kurulamamakla beraber, iktisadi amaç gütmeksizin bir iktisadi işletmeye sahip olabilir. Bu da iki şekilde ortaya çıkabilir. Birincisi, vakfa mal varlığı olarak bir iktisadi işletmenin tahsis edilmiş olmasıdır. İkincisi ise vakfın iktisadi bir işletme kurmasıdır. Birinci halde vakıf, iktisadi işletmenin sahibi olurken, onun gelirleriyle de amacı doğrultusunda hizmet eder. Ancak burada, vakıf tüzel kişiliği ve hukuki şekliyle iktisadi faaliyetlerin yürütülmesine imkân tanıyan bir durum söz konusu değildir. Asıl gaye vakfın amacı doğrultusunda faaliyet göstermesi olup, tahsis edilen iktisadi işletme, gelirleriyle vakfı amacına ulaşmayı sağlayacak bir vasıtadır. Özellikle mirasın taksimi sebebiyle büyük iktisadi işletmelerin parçalanarak güçlerini kaybetmesi, bu şekilde bir vakıf kurmak ve onun eliyle işletmeyi idare etmek suretiyle önlenebilir. Bunun için iktisadi işletmenin mahiyetinin tahsise elverişli olması şarttır. Örneğin, çok ortaklı bir anonim şirketin ortaklarından birinin ölümü sebebiyle tümüyle bir vakfa tahsisi söz konusu olamaz. Ama ölen ortak artık şirketteki hisselerini kuracağı bir vakfa tahsis edebilir.
Vakfın iktisadi işletmeye sahip olabileceği ikinci hal, kurulmuş olan vakfın bir iktisadi işletme iddiasıyla ortaya çıkabilir. İktisadi işletme doğrudan vakfın amacını gerçekleştirmeye yönelik olabileceği gibi, vakıf amacıyla doğrudan ilgisi olmamakla beraber, elde edilecek gelirlerle vakfın amacını gerçekleştirmesi için kurulmuş ta olabilir. Örneğin, sağlık amaçlı bir vakfın kuracağı okul işletmesi vakfın doğrudan amacına yönelik olduğu halde, bir market işletmesi geliriyle vakfın amacının gerçekleştirilmesine hizmet edecek bir iktisadi işletmedir. Amaca ulaşmak için kullanılan vasıta iktisadidir.
3-Vakfın Giderleri
Doğrudan Doğruya Vakfın Amacına Yönelik Harcamalar: Vakfın giderlerinin başında, doğrudan doğruya vakfın amacının gerçekleştirilmesi için yapılan harcamalar gelir. Her vakfın amacına göre bu tür harcamaların yapılacağı alanlar değişir. Örneğin, eğitim alanında faaliyet gösteren bir vakıf öğrencilere burs sağlamak, kitap, defter ve benzeri eğitim araçları temin etmek, kurslar düzenlemek, okul ve öğrenci yurdu açıp işletmek vb.
Dolaylı Olarak Vakfın Amacına Yönelik Harcamalar: Bu tür harcamalar doğrudan doğruya vakfın amacını gerçekleştirmeye yönelik olmamakla beraber, nihai olarak vakfın amacının gerçekleşmesinde veya o yönde faaliyet göstermesinde rolü olan harcamalardır. Bu harcamaların bir kısmı her müessesede ortaya çıkabilecek genel giderlerdir: Personel giderleri, kira, yakıt kırtasiye, elektrik, su, temizlik, sigorta, telefon, tamirat ve benzeri giderlerdir. Bunlara merkez ve şubelerin tefrişat ve genel tamirat giderleri de dolaylı harcamalar arasında yer alır.
Vergiler: Vakfın giderleri arasında yer alan vergiler ne doğrudan ne dolaylı olarak vakfın amacına yöneliktir.
Vakıfların Mal Edinimi, Akar Cinsinden Olan Malların Değiştirilmesi
1. Vakıflar; mal edinebilirler, malları üzerinde her türlü tasarrufta bulunabilirler.
2. Mülhak, cemaat ve yeni vakıflara başlangıçta özgülenen mal ve haklar vakıf yönetiminin başvurusu üzerine, Denetim makamının görüşü alınarak mahkeme kararı ile, sonradan iktisap ettikleri mal ve hakları ise bağımsız ekspertiz kuruluşlarınca düzenlenecek rapora dayalı olarak vakıf yetkili organının kararı ile daha yararlı olanları ile değiştirilebilir veya paraya çevrilebilir.
3.Vakıf yöneticileri, iktisap ettikleri veya değiştirdikleri taşınmaz malları tapuya tescil tarihinden itibaren bir ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirirler.
İktisadi İşletme ve Şirket Kurulması
Vakıflar; amacını gerçekleştirmeye yardımcı olmak veya vakfa gelir temin etmek amacıyla, Genel Müdürlüğe bilgi vermek şartıyla iktisadi işletme ve şirket kurabilir, kurulmuş şirketlere ortak olabilirler.
Vakıf Ormanları ve Suları
Özel vakıf ormanları kurulabilir.
Vakıf Muhasebesi
Vakıflar, muhasebe kayıtlarını Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve esaslar dahilinde tutmak zorundadırlar.
Tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Vakıflar varlıklarını, ekonomik kural ve riskleri gözetmek suretiyle değerlendirirler.
4-Uluslararası Faaliyet
Uluslararası Faaliyet
Vakıflar; amaç veya faaliyetleri doğrultusunda, uluslararası faaliyet ve işbirliğinde bulunabilirler, yurt dışında şube ve temsilcilik açabilirler, üst kuruluşlar kurabilirler ve yurt dışında kurulmuş kuruluşlara üye olabilirler.
Vakıflar; yurt içi ve yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdi bağış ve yardım alabilirler, yurt içi ve yurt dışındaki benzer amaçlı vakıf ve derneklere ayni ve nakdi bağış ve yardımda bulunabilirler.
Yurt dışı nakdi yardımların banka aracılığıyla alınması ve Genel Müdürlüğe bildirilmesi zorunludur.
Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikle düzenlenir.
Yabancı Vakıflar
Yabancı vakıflar, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye’de faaliyette ve işbirliğinde bulunabilirler, şube açabilirler, üst kuruluşlar kurabilir ve kurulmuş üst kuruluşlara katılabilirler
5. Denetim
Vakıfların Denetimi
Mülhak, cemaat ve yeni vakıflarda iç denetim esastır.
Vakıf; organları tarafından denetlenebileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırabilir.
Vakıf yöneticileri, en az yılda bir defa yapılacak iç denetim raporları ile sonuçlarını, rapor tarihini takip eden iki ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirir.
Vakıfların amaca uygunluk, iktisadi işletmelerinin mevzuata uygunluk denetimi Genel Müdürlükçe yapılır.
Denetim
Vakıfların, vakıf senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vakıf mallarını amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları Vakıflar Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetlenir. Vakıfların üst kuruluşlarınca denetimi özel kanun hükümlerine tabidir.
Denetimin nasıl yapılacağı, sonuçları ve bu Kanuna göre kurulmuş olsun veya olmasın bütün vakıfların Vakıflar Genel Müdürlüğüne ödeyecekleri denetim giderlerine katılma payı, vakfın safî gelirinin yüzde beşini geçmemek üzere tüzükle belirlenir.
Beyanname Verme Yükümlülüğü
Vakıf yönetimi; vakfın yönetici veya yönetim kurulu üyeleri listesini, bir önceki yıla ait faaliyet raporlarını, mali tablolarını ve bu tabloların uygun araçlarla yayınlandığına dair belgeyi, işletme ve iştiraklerinin mali tabloları ile yönetmelikle belirlenecek diğer bilgileri içeren beyannameyi her takvim yılının ilk altı ayı içerisinde Genel Müdürlüğe verir.
6. Vergi Muafiyeti
Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınmasının Şartları
Vergi muafiyeti tanınması talebinde bulunacak vakıfların başvuru tarihi itibariyle aşağıda belirtilen şartların hepsini bir arada taşıması gerekmektedir:
1. Faaliyet Konusu
Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınacak vakfın; sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür ve çevre koruma ile ağaçlandırma konularında faaliyette bulunmayı amaç edinmiş olması gerekir. Vakfın faaliyet konusu bu sayılanlardan birisi veya birden fazlası ile ilgili olabilir. Ancak, vergi muafiyeti talebinde bulunacak vakfın bu faaliyetlerinin kamuya açık ve Devletin kamu hizmeti yükünü azaltıcı etki yapacak düzeyde olması gerekir. Belli bir yöre veya belli bir kitleye hizmeti amaçlayan vakıflara vergi muafiyeti tanınması mümkün değildir.
2. Faaliyet Süresi
Vakıfların, vergi muafiyeti talebinde bulunmadan önce kuruldukları tarihten itibaren en az bir yıl süre ile faaliyette bulunuyor olması ve bu süre içindeki faaliyetleri ile Devletin kamu hizmeti yükünü azaltıcı etki sağlamış olmaları gerekmektedir.
3. Defter Tutma
Vergi muafiyeti tanınacak vakıfların bilanço esasına göre defter tutmaları gerekir.
4. Mal Varlığı ve Yıllık Gelir
Vergi muafiyeti talebinde bulunan vakıfların vergi muafiyeti talebinde bulundukları tarihte en az 300.000.000.000. TL. gelir getirici mal varlığına ve en az 30.000.000.000.TL. yıllık gelire sahip olmaları gerekir.
5. Gelirin Harcanma Şekli
Vakfın resmi senedinde yıl içinde elde edilen brüt gelirlerin en az üçte ikisinin sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür ve çevre koruma ile ağaçlandırma faaliyetlerinden oluşan amaçlara harcanacağının yazılı olması ve son bir yılda bu koşulu fiilen yerine getirmiş olması ve vergi muafiyetinin devamı süresince de bu şarta uyulması gerekir.
6. İlgili Kuruluşların Görüşünün Alınması
Vakıfların vergi muafiyetleri taleplerinin Maliye Bakanlığınca ilk değerlendirilmesi yapıldıktan sonra, vakfa vergi muafiyeti tanınıp tanınmayacağı konusunda Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün ve vakıf resmi senedinde amaç edinilen konulara göre ilgili diğer kuruluşların görüşleri alınır.
7. Maliye Bakanlığı Merkezi Denetim Elemanlarınca Yapılacak İnceleme
Yukarıda sayılan şartların yerine getirilmesi halinde, vergi muafiyeti talebinde bulunan vakfın, kurulduğu tarihten inceleme tarihine kadar olan faaliyet ve çalışmaları, görevlendirilecek Bakanlık merkezi denetim elemanınca incelenir.
7. VAKIFLARIN SONA ERMESİ
Vakfın Sona Ermesi
Amacın gerçekleşmesi olanaksız hâle geldiği ve değiştirilmesine de olanak bulunmadığı takdirde, vakıf kendiliğinden sona erer ve mahkeme kararıyla sicilden silinir.
Yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyetlerde bulunduğu sonradan anlaşılan veya amacı sonradan yasaklanan vakfın amacının değiştirilmesine olanak bulunmazsa; vakıf, denetim makamının ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine duruşma yapılarak dağıtılır.
Sona Eren veya Dağıtılan Yeni Vakıfların Mal ve Hakları
Sona eren yeni vakıfların borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar; vakıf senedinde yazılı kurum veya kuruluşa, senetlerinde özel bir hüküm bulunmayanlarda ise Genel Müdürlüğün görüşü alınarak mahkeme kararıyla benzer amaçlı bir vakfa; dağıtılan yeni vakıfların borçlarının tasfiyesinden arta kalan mal ve haklar ise Genel Müdürlüğe intikal eder.
8. TEŞKİLAT
Vakıflar Genel Müdürlüğü
Bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz Başbakanlığa bağlı Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Başbakan Genel Müdürlüğün yönetimi ile ilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde görevlendireceği Devlet Bakanı vasıtasıyla kullanabilir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü, merkez ve taşra teşkilatından oluşur.
Genel Müdürlüğün merkezi Ankara'dadır.
Meclisin oluşumu
Meclis, Genel Müdürlüğün en üst seviyedeki karar organıdır.
Meclis; Genel Müdür, üç Genel Müdür yardımcısı ve I. Hukuk Müşaviri olmak üzere beş, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü, Başbakanca vakıf konusunda bilgi ve deneyim sahibi yükseköğrenim mezunları arasından atanacak beş, yeni vakıflarca seçilecek üç, mülhak ve cemaat vakıflarınca seçilecek birer üye olmak üzere toplam on yedi üyeden oluşur. Ayrıca yeni vakıflar üç, mülhak ve cemaat vakıfları ise birer yedek üye seçer.
Seçimler; yeni vakıflarda yönetim organının, mülhak vakıflarda vakıf yöneticilerinin, cemaat vakıflarında yönetim kurullarının seçeceği birer temsilcinin iştiraki ile Genel Müdürlüğün daveti üzerine ayrı ayrı yapılır. Genel Müdür aynı zamanda Meclisin de başkanıdır.
Genel Müdür alınan kararları yürütmeye yetkili ve görevlidir. Genel Müdürün çeşitli nedenlerle görevinde bulunmadığı durumlarda Genel Müdüre vekâlet eden Meclis Başkanlığına da vekâlet eder.
Meclisin çalışmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
9. DİĞER HÜKÜMLER
Muafiyet ve istisnalar
Yurt içi veya yurt dışında vakıf kültürünü araştırmak, geliştirmek ve desteklemek amacıyla gerçek ve tüzel kişiler; Genel Müdürlüğün görev alanı ile ilgili faaliyet ve yatırım programlarında yer alan her türlü ilmi organizasyon, stratejik araştırma, konferans, sempozyum ve benzeri kültürel faaliyetlerin yürütülmesi kapsamında sponsorluk yapabilirler.
Bu faaliyetlerle ilgili sponsor kişi veya şirketler Genel Müdürlüğün belirleyeceği esaslar dahilinde reklam alabilirler.
Vakıflar adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz eski eserlerin; bakım, onarım ve restore edilmesi, yaşatılması, çevre düzenlemesi ve kamulaştırılması dahil Genel Müdürlüğün kontrolünde gerçek ve tüzel kişilerin kendileri tarafından yapılacak harcamalar, bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahından düşülür.
Kuruluşunda veya kurulduktan sonra vakıflara bağışlanan taşınır ve taşınmaz mallar Veraset ve İntikal Vergisinden istisnadır.
Eski Eserlerin Tespiti, Tescili ve Yaşatılması
Vakıflara ait taşınır ve taşınmaz eski eserlerin tespiti, envanterinin çıkarılması, tescili, Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait olanların korunması, mülkiyeti el değiştirmiş eski eserler ile koruma alanlarının kamulaştırılması, değerlendirilmesi, onarım ve restorasyonu Genel Müdürlükçe yürütülür.
Vakıf Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması
Vakıflara ait taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları; Genel Müdürlük, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kullananları tarafından korunur.
Eski Eserlerin Vakfı Adına Tescili
Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun hazine, belediye veya özel idarelerin mülkiyetine geçmiş eski eserler hiçbir hükme gerek kalmaksızın vakfı adına tescil edilir.
|
|
|
| Kooperatifçilik |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:35 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere KOOPERATiF denir.
Ülkemizde kooperatifleri tarım ve tarım dışı kooperatifler şeklinde iki grup altında inceleyebiliriz. Tarım kooperatifleri gerek konuları, gerek amaç ve ilkeleri, gerekse sosyal ve ekonomik işlevleri yönünden tarım dışı kooperatiflerden ayrılmaktadırlar. Ülkemizde ekonomik ve sosyal yapının bir gereği olarak en fazla gelişen kooperatifler; tarımsal kalkınma, tarım kredi, tarım satış, pancar ekicileri, sulama, esnaf kefalet, tüketim, konut yapı ve motorlu taşıyıcılar kooperatifleri olmuştur.
Pek çok gelişmiş ülkeler, kooperatiflerin geleceği konusunda projeksiyonlar üretmiş, kooperatiflerin geleceği için yüksek düzeyde vizyonlar öngörmüştür. “Daha büyük bir toplumsal bütünleşme ve daha üst düzeyde bir istihdam yaratmak ve istihdamın niteliğini iyileştirmek ve ekonomik büyümeyi olanaklı kılmada kooperatifleri olanaklar sağlayan tedbirler üzerinde önemle durmuşlardır. Rekabet koşullarını yeniden düzenlemede ve ekonominin yeniden dinamikleşmesinde kooperatiflerin katkısını önemseyen politikalar üreterek devreye sokmaktadırlar.
Elbette her ülkenin koşulları farklıdır. Dolayısıyla kooperatif modeller de toplumlara göre farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Amaç ekonomik etkinliği ve sosyal adaleti bağdaştırmayı başarabilmektir. Türkiye, bu amaçların bağdaştırılamayacağı gibi bir fikri kabul edecek bir durumda değildir. Gelişmiş pek çok ülkede olduğu gibi böyle bir oluşumun sağlanmasında kooperatiflerin katkısını göz ardı edemez, etmemelidir. Kooperatifler, gönüllü yurttaşların ve girişimcilerin yeniden bir araya gelerek örgütlenmesi temeli üzerinde oluşmuş, dernekçi bir yapı özelliği taşıyan sosyo-ekonomik birimler olarak ortaya çıkarlar. Onlar, fazla sermayeye gereksinim duymadan insanları istihdam yaratarak zenginlik üreten tek girişim biçimleridir.
Kooperatifçilik İlkeleri
1- Gönüllü Ve Serbest Giriş İlkesi: "Kooperatifler gönüllü kuruluşlar olup, hizmetlerinden yararlanabilecek ve kooperatif ortağının sorumluluklarını kabul eden herkese, cinsiyet ve sosyal, ırksal, siyasal ve dinsel ayrım gözetmeksizin açıktır".
2- Ortağın Demokratik Yönetimi İlkesi: "Kooperatifler, politika ve konularına aktif olarak katılan ortaklar tarafından yönetilen (kontrol edilen) demokratik kuruluşlardır.Kooperatiflerde yönetime seçilen kadın ve erkek yöneticiler ortaklara karşı sorumludurlar.Birim kooperatiflerde ortaklar eşit oy (bir ortağa bir oy) hakkına sahiptirler.Kooperatif üst örgütleri de demokratik bir biçimde örğütlenmişlerdir".
3- Ortağın Ekonomik Katılımı İlkesi: "Ortaklar, kooperatifin sermayesine adil bir biçimde katılırlar ve kooperatifin sermayesini demokratik olarak kontrol ederler.Genellikle, kooperatif sermayesinin en az bir bölümü, kooperatifin ortak mülkiyetindedir. Ortaklar, kooperatife ortaklık koşulu olarak yatırdıklerı ortaklık paylarına karşılık, şayet faiz veriliyorsa, sınırlı oranda faiz alırlar. Diğer taraftan ortaklar, işletme fazlalarını şu amaçlardan herhangi birine, ikisine veya tümüne tahsis edebilirler.
a)Kooperatifi geliştirmek için dağıtılmayan yedek akçe oluşturma (asgari bir kısmı)
b)Ortakları kooperatifle alış-verişleri oranında yararlandırma (ortaklara risturn verilmesi)
c)Ortaklara uygun bulunan ve onaylanan diğer faaliyetlerin desteklenmesi."
4- Özerklik Ve Bağımsızlık İlkesi: "Kooperatifler, ortakları tarafından yönetilen özerk (otonom) ve karşılıklı yardıma dayanan bağımsız kuruluşlardır
5- Eğitim, Öğretim VE Bilgilendirme İlkesi: "Kooperatifler, kendi ortaklarına, seçilmiş ve atanmış yöneticilerine ve personeline eğitim ve öğretim sağlıyarak kooperatiflerinin gelişmesine etkin bir biçimde katkıda bulunabilirler.
6- Kooperatiflar Arası İsbırliği İlkesi: "Kooperatifler, ortaklarına daha etkin bir biçimde hizmet edebilmek ve tümüyle kooperatifçilik hareketini güçlendirebilmek icin diğer kooperatiflerle yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirliği yaparlar".
7- Toplumsal Sorumluluk İlkesi: "Kooperatifler, ortakları tarafından onaylanan politikalar aracılığıyla içinde yaşadıkları toplumun sürdürülebilir kalkınması için çalışırlar".
Kooperatifçiliğin Faydaları
1-) Maddi ve manevi ihtiyacın, en az gider ve maliyetlerle ortakların ayağına getirilmesi mümkündür.
2-) Değişik konularda çalışan kooperatiflerin işbirliği ve karşılıklı ilişkileri sayesinde ekonominin çeşitli kesimleri arasında yaklaşma ve birbirini tamamlama durumu doğacaktır.
3-) Kooperatif yoluyla fertlerin teker teker altından kalkamayacakları işlerin gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
4-) Kooperatifçilik lüzumsuz reklam ve propağanda giderleri yapılmasını önleyecektir.
5-) Çeşitli memleketlerin kooperatif kuruluşlarının meydana getirdiği uluslararası birliklerin çalışmaları, dünya milletlerini birbirine yaklaştırır ve bunlar arasındaki dostluk bağlarını kuvvetlendirir. Yine bilimsel usullerin ve modern gelişmelerin ülkeden ülkeye yayılmasını sağlar.
6-) Herkesin kendi gücüne göre ortaya koyacağı küçük maddi ve manevi imkanlardan, büyük kaynaklar ve kuvvetler doğar.
7-) Emek ve ürün değerini bulur.
8-) Sosyal ve ekonomik adaletin sağlanması kolaylaşır.
9-) Kooperatifçilik yapısı ve icraatlari ile barışçı bir ortam sağlamaktadır.
10-) Kooperatifçiliğin topluma hakim ve etkili hale gelmesiyle, sosyal ve ekonomik bünye kuvvetlenmiş ve geçim seviyesi yükselmiş olacaktır.
11-) Kooperatifler bencilliği (egoizmi) önler, özgeciliği besler.
12-) Eğitim yönünden kooperatifler birer eğitim kurumudur.
13-) Kooperatifler insanların bir araya getirilip birlikte çalışmaya alıştırılmalarını sağlar.
14-) Demokrasinin toplum içinde yerleşmesine yardımcı olur.
15-)Zahmetsizce ve yoksulluk duymadan tasarruf yapılmasına yardım eder.
16-) İsrafı önler.
17-) Üretim artar, verimlilik yükselir, karlılık oranı artar.
18-) İnsan nefsini ıslah ve terbiye eder.
19-) Ürünün kalitesini iyileştirir.
20-) Memleketin sanayileşmesine yardımcı olur.
21-) Kanun, Tüzük ve Yönetmeliklerin uyğulanmasını kolaylaştırır.
22-) Kooperatifler Devletçe getirilecek tedbirlerin ve yapılacak koruma ve yardımların belirlenmesinde kolaylık sağlar.
23-) Tüketici güvenilir, kontrolden geçmiş besin maddelerine kavuşmuş olur.
24-) Fiyatların aşırı derecede yükselmesine mani olur.
25-) Devletin elinin altında miktar, çeşit ve kalite bakımından istikrarlı ve güvenilir bir üretim ve ihracat potansiyeli oluşturur.
26-) Hem üreticiyi, hem de tüketiciyi koruyan bir fiyat politikası güdülmesine imkan verir.
27-) Tarım kesiminde geleneklerine, toprağına, şerefli geçmişine ve yurduna bağlı sağlam bir toplum meydana gelmekle milli bünye kuvvetlenmiş olur.
28-) Şehirlere yönelen akımın (göçlerin) durdurulmasına yardımcı olur.
29-) Hayvan neslinin ıslah edilmesine ve toprak üstü varlıkların korunmasına yardımcı olur.
30-) Özel kesimlerin kooperatif nimetlerinden yararlanmasına ve güçlenmesine yardımcı olur.
31-) Toplumun orta direği korunmuş ve ayakta tutulmuş olur.
32-) Toplumsal tahminlerin ve istatistik bilgilerin doğruluğuna yardımcı olur.
33-) Milli savunmaya yardımcı olur.
34-) İstihdam yaratılmasına yardımcı olur.
35-) Memleketin imarına yardımcı olur.
36-) Medeniyet seviyesinin yükselmesine yardımcı olur.
Tarımsal Kooperatifçilik
Tarımsal kooperatifçilik geleneksel olarak, tarihi süreç içerisinde değişen teknolojik, sosyal ve ekonomik şartlara paralel olarak kendisini yenileyerek gelişirken kürselleşmenin başlaması ile birlikte tüm dünya genelinde sosyal ve ekonomik alanda görülen köklü değişikler neticesinde, yeni oluşuma hızla ayak uydurmak zorunluluğu duymuştur
Küreselleşmenin büyük bir şekilde etkisinin görüldüğü bu günkü tarımsal kooperatifçilik, geleneksel kooperatifçiliği şirket değerleriyle birleştiren daha çok işletme ağırlıklı bir yapıya dönüşmüştür. Genel olarak dünya genelinde görülen daha fazla sivilleşme, daha fazla demokrasi akımı çiftçi kesiminin kendi demokratik örgütlenme modeli olan tarımsal kooperatifçiliği, kırsal kesimin sosyal ve ekonomik kalkınmasında daha fazla öne çıkarmış ve vazgeçilemez bir örgütlenme modeli haline getirmiştir.
Politik ve ekonomik alanda sağlanan tüm gelişmeler tarımsal kooperatifçiliği, devlet ve özel işletmecilik yanında üçüncü bir sektör olarak kırsal kesimin kalkınmasında etkin kılmıştır. Küreselleşme etkisiyle ortaya çıkan işletme ağırlıklı kooperatifçilik, günümüzde üreticinin üretiminin işlenerek pazarlanması yoluyla üretimin katma değeri yüksek gelirlere dönüşmesine imkân sağlamaktadır.
Küreselleşme ile yeniden şekillenen tarımsal kooperatifçilik ortaklarına;
•daha güvenli bir Pazar,
•daha fazla pazarlama gücü,
•pazarlama ve üretim karlılığına eriştirerek daha fazla kârlılık,
•iş ve gelir yaratma, imkânları sağlamaktadır.
Türkiye Tarım Satış Kooperatiflerinin;
1-) Piyasa şartlarında ayakta kalamama,
2-) Finansman,
3-) Üst örgütlenme,
4-) Eğitim,
5-) Araştırma,
6-) Denetim gibi sorunları vardır.
Türkiye Tarım Satış Kooperatiflerinin piyasa şartlarında ayakta durabilmesi, rekabet edebilmesi, oto finansman sağlayabilmesi, etki-yönlendirici ve dış denetim yapabilmesi için; sektördeki ve özel sektördeki işletmelerin kullandığı modern işletmecilik ve finansman tekniklerini tecrübesi ışığında kullanılmalıdır.
Zaten 4572 sayılı yasa modern işletmecilik için gerekli hukuki alt yapıyı oluşturmaktadır. Böylece Tarım Satış Kooperatiflerine yönetim bazında serbestlik verilirken, Kamusal finansmandan vazgeçilerek ekonominin üstünlüğü ilkesi doğrultusunda işletmecilik kuralları dahilinde finansman temini geliştirilmiştir. Bu bağlamda Türkiye Tarım Satış Kooperatiflerinin finansal türevleri kullanma imkanı ve zorluğu ortaya çıkmaktadır. Çünkü piyasa kurallarına göre faaliyet gösterecek her iktisadi birim sistematik riske maruzdur. Sistematik riskin kaynakları;
1-) Faiz riski,
2-) Döviz kuru riski,
3-) Pazar riskini,
minimize etmede kullanılacak enstrumanlardan biride finansal türevlerdir1929 yılına kadar çiftçilerimize kredi Ziraat Bankası tarafından verilmiştir. 1929 yılından itibaren Türkiye'de bugünkü anlamda tarım kredi kooperatifleri kurulmağa başlanmıştır. Kurulma nedenleri:
1- Ziraat Bankasının ilçe ve illerde şubeleri vardır. Çiftçilerin buralardan kredi alması gelip gitmesi gibi birçok güçlükler vardır. Kooperatifler bucak ve köylerde örgütlenerek bu güçlüğü ortadan kaldırmıştır.
2- Ziraat bankası birçok çiftçiye kredi verdiğinden, sağlıklı kontrol mekanizması oluşturamamakta ve aldıkları parayı kullanmakta çiftçileri serbest bırakmak zorunda kalmaktadır. Bu şekilde kredinin verimli olmadığı da bir gerçektir.
3- Çiftçilerimiz çoğunluğu küçük çiftçi olduğundan, kredi almak için Ziraat Bankasına garanti verememektedirler.
İşte bu sakıncaları ortadan kaldırmak için Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması uygun bulunmuştur.
Tarım Kredi Kooperatiflerinin Önemi
Türkiye nüfusunun yaklaşık % 50'si kırsal alanda yaşamaktadır. Yani tarımla uğraşmaktadır. Dolayısıyla Türk Ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanmaktadır. Şu halde tarımın ekonomik bünyesinin güçlenmesi, Türk ekonomisinin güçlenmesi demektir.
Daha öncede belirtildiği gibi, Türkiye'de genel olarak küçük çiftçi işletmeleri hakimdir. Bunlardan yıllık tüketim ihtiyaçlarını ancak sağlayabilecek durumdadırlar. Yeni üretim yapabilmek için herhangi bir tasarruf yapabilmeleri ve yatırım yapabilmeleri mümkün değildir. Halbuki moderrn tarımda üretim yapabilmek için, toprak ve iş gücünden başka birçok üretim araçlarına ihtiyaç vardır. Bu küçük çiftçilerin banka veya şahıslardan kredi sağlamalarının güçlüğüne de yukarıda değinilmişti.
Bu nedenle küçük çiftçiye en uygun şartlarda krediyi Tarım Kredi Kooperatifleri sağlamaktadır ve bu bakımdan da Türkiye için önemi çok büyüktür. Ülkemizde küçük çiftçinin kredi sorunu, milyonlarca üreticinin sorunudur. Bu sorunu en iyi biçimde çözebilecek örgüt de Tarım Kredi Kooperatifleridir.
Kuruluş yapı itibariyle Türkiye'nin dört bir yanında, bilhassa köy ve kasabalarda faaliyet gösteren 2499 birim Tarım Kredi kooperatifi, vilayetlerde teşkilatlanan 16 bölge birliği ve Ankara'da Merkez Birliği olmak üzere üç kademede Türk köylü ve çiftçisine hizmet götürmektedir.
Tarım Kredi Kooperatifleri son yıllarda, ortaklarına sağladığı nakdi kredinin yanında ayni kredi olarak gübre yem, tohumluk, fide, tarımsal ilaç, araç, gereç, damızlık süt ineği ve tüketim ihtiyaç maddelerinin toptan ve ucuza sağlanması ve ortaklarına dağıtılması faaliyetlerine de başlamış bulunmaktadır.
Ortaklara sağlanan krediler de şunlardır;
1 - Kısa Vadeli İhtiyaç Kredileri: Ortakların tarımsal (İşletmelerine ait, tohumluk, fide, gübre, ilaç, yem, ekme biçme, toplama kurutma gibi faaliyetleri ile insan, hayvan, makina işçiliği ücretlerin ödenmesi, ortağın yıllık işletme sermayesinin zayıf ve eksik unsurlarının tamamlanması amacıyla, nakdi ve ayni olarak azami bir yıl vade ile verilen kredilerdir.
2- Orta Vadeli İhtiyaç Kredileri: Tarımsal işletmenin her nevi canlı, cansız unsurlarını oluşturan, tarımsal araç gereç, traktör, su motoru, mibzer, patoz pülverizatör, pulluk, diskaro, at arabası, romörk ve bunların lastikleri gibi malzemelerle, ihtiyaç duyulan iş; çift ve irat hayvanlarının sağlanması amacıyla en çok beş yıla kadar açılan aynı kredilerdir.
3- Diğer Krediler: EI sanatları, pazarlama, destekleme kredileri ile işlemin mahiyetine göre merkez birliğince açılan kredilerdir.
Tarımsal Amaçlı Kooperatifler
1163 sayılı kanunla kurulan tarımsal amaçlı kooperatifleri 1988 yılına kadar şu ünvanları taşıyordu:
Ülkemizde tarımsal amaçlı 6 tip kooperatif vardır:
Köy Kalkınma Kooperatifi
Orman Köyünü Kalkındırma Kooperatifi
Hayvan Üreticileri Tedarik ve Pazarlama Kooperatifi
Su Ürünlerini Üretim ve Değerlendirme Kooperatifi
Zirai Sulama, Toprak Muhafaza ve Arazi Islahı (Toprak-Su) Kooperatifi
Pancar Ekicileri İstihsal ve Satış Kooperatifi
Ayrıca, tarımsal ürünlerin ticareti, işlenmesi ve pazarlanması faaliyetlerini yürüten, ticari ve sanayi yönü daha ağırlıklı olan tarım satış kooperatifleri ve birlikleri vardır.
Tarım Satış Kooperatiflerinin Ortaklarına Katkıları
1.Ortaklarının faaliyet konusu olan ürünlerde verim ve kalite standartlarına ulaşılması amacıyla yetiştirme, bakım ve depolama teknikleri konularında uygulamalı eğitim vermek ve kapasite geliştirmek.
2.Pazar araştırmaları yaptırarak, yetiştirilen tarım ürünlerinin serbest piyasa koşullarında pazarlanmasını sağlamak.
3.Tarımsal üretimde kullanılan girdileri ortaklarına uygun fiyatlarla temin etmek.
4.Tarım ürünlerinin pazarlanmasından elde edilen karın ekonomik yatırımlara yönlendirilmesi yolu ile katma değer yaratmak.
5.Belirli dönemlerde üreticilerine kar (risturn) dağıtmak.
Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerinin Ortaklarına Katkıları
1.Ortaklarının her türlü tarım, hayvancılık, ormancılık konularındaki istihsalini geliştirmek ve ihtiyaçları ile ilgili temin, tedarik, işletme, pazarlama, değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak.
2.Ortakların ekonomik ve sosyal yönden gelişmelerine yardımcı olmak, iş sahası temin etmek.
3.Ortakların ekonomik gücünü artırmak için tabi kaynaklardan faydalanmak, el ve ev sanatları ile tarımsal sanayiinin gelişmesini sağlayıcı tedbirler almak.
Sulama Kooperatiflerinin Ortaklarına Katkıları
Devletçe ikmal edilmiş veya edilecek sulama tesislerinden alınacak veya her ne suretle olursa olsun tarım sahalarından çıkarılacak suyun ziraat alanında kullanılması ile ilgili arazi tesviyesi, tarla başı kanalları, tarla içi sulama ve drenaj gibi zirai sulama tesislerini kurmak veya kurulmuş olan sulama tesislerini işletmek ve işlettirmek, bakımını yapmak ve yaptırmak.
Su Ürünleri Kooperatiflerinin Ortaklarına Katkıları
1.Her türlü su ürünlerinin istihsal, işleme, depolama ve pazarlama konularında ortaklarına hizmet vermek,
2.Ortaklarının ihtiyacı olan av araç, gereçlerini ve donatımlarını temin etmek.
Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin Ortaklarına Katkıları
Toprak hazırlığı, ekim işleri, pancar ve diğer tarım ürünlerinin yetiştirilmesi korunması, dekar veriminin artırılması konularında gerekli tedbirleri almak ve ortaklarının yararlı bilgiler edinmesine yardımcı olmak.
Süt Üretim Kooperatifleri
Yurdumuzda süt üretimi yapan hayvancılık işletmeleri, genellikle köy ve kasabalarda küçük aile işletmeleri şeklinde olup, sayıları hayli fazladır. Küçük yapıdaki üretim ünitelerinin; süt inekçiliği için geçerli barınak, yem, teknik bilgi, veterinerlik gibi girdi ve hizmetler gerçekleştirmesi, ekonomik açıdan zordur. Üretimden tüketime kadar, süt ve mamullerinin hijyenik ve teknolojik safhalarının eksiksiz biçimde organize edilmesi, bir araya gelerek, imkanların birleştirilmesi ile mümkün olur. Yetiştiriciler, kooperatif çatısı altında örgütlendikleri sürece, tüm sorunlarını çözüme kavuştururlar.
Kooperatifler, üreticilerin elindeki sınırlı kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. Kooperatif, ortaklarının ihtiyacı olan girdi ve hizmetleri daha uygun şartlarda temin eder. Bu şekilde, üretim teşvik edilir ve maliyet düşer. Ayrıca, süt üreticileri kooperatifleştikleri zaman, sorunlarını devlete daha rahat iletir. Kredi ve yardım temin etmeleri kolaylaşır.
Bu nedenle, Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Teşkilâtlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü’nce, ortakların mülkiyetinde 200 Başlık Sığırcılığı Tip Projesi hazırlanarak uygulamaya konmuştur.
Bu projeye göre; temin edilen süt sığırları, ortakların kendi malı olacaktır. Kooperatif, ortaklara yem, veterinerlik hizmeti gibi girdiler sağlayacak, üretilen sütün toplanmasını, muhafazasını ve pazarlamasını yapacaktır.
Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Pankobirlik)
Ülkemizde kurulmuş tarımsal amaçlı kooperatifler içerisinde 28 kooperatifi ve 1 milyon 446 bin'e ulaşan ortak sayısıyla Pankobirlik önemli bir yere sahiptir. Pankobirlik Devletten herhangi bir kredi ve destekleme yardımı görmeksizin, bütün yurt sathına yayılmış küçük ölçekli işletme sahiplerinin ödemiş oldukları ortaklık payları ile gerçekleştirilmiştir.
Pancar Ekicileri Kooperatiflerinin Amaçları
Pancar üreticilerinin
a) Ekonomik dayanışma yoluyla kalkınmaları
b) Üretimde yeni teknolojileri kullanarak daha verimli çalışmaya yönelmeleri
c) Verimli çalışmaya öncülük edecek olan her türlü üretim girdisini uygun şartlarda, ucuz ve kaliteli olarak temin etmeleri
d) Sosyal güvenliklerinin teminatı olan gelirlerinde devamlılığın sağlanması ve garanti altına alınması
e) Ortak menfaatler doğrultusunda birer sosyal dayanışma ve yardımlaşma hareketi olarak kurulmuştur.
Pankobirlik'in Görevleri
a) Ortak kooperatifleri kamu ve özel kuruluşlara karşı temsil eder.
b) Ortak kooperatiflerin hukuki, mali ve idari sorunlarını çözer.
c) Ortak kooperatif faaliyetlerinin kondinasyonunu sağlar.
ç) Ortaklar, yönetim, denetim kurulu üyeleri ve çalışan personelin gerekli eğitimlerini sağlar.
d) Ortaklarca ihtiyaç duyulan her türlü tarımsal girdiyi yurt içi ve yurt dışından temin eder.
e) Kooperatiflerin ve iştiraklerinin kayıt ve işlemlerini denetler
f) Denetim sonuçlarına göre faaliyetlerine yön verir.
g) Ortakların ve kooperatiflerin sorunlarının kamuoyuna ve yetkililere anlatılması ve çözümlenmesi için gerekli yayın ve tanıtım hizmetlerini sürdürür.
h) Gerekli danışmanlık hizmetlerini verir.
ı) Kooperatifçilik fikrinin yayılması, geliştirilmesi ve korunmasını sağlar.
i) Yurt içi ve dışındaki benzer kooperatiflerle ilişkiler kurulması ve geliştirilmesi gibi faaliyetleri mevcut olanaklarıyla sürdürür.
KONUT KOOPERATİFÇİLİĞİ
Konut kooperatifleri yoluyla konut sunumu, ülkemizde 1934 yılında Ankara’da Bahçelievler Yapı Kooperatifinin kurulması ile başlamıştır. Zaman içerisinde ülkenin ekonomik ve toplumsal ortamındaki değişimler ve bu kuruluşlara sağlanan destek ve önceliklere bağlı olarak kooperatiflerin etkinlikleri sürmüştür. 1970 lere gelinceye değin ruhsatlı konut sunumuna katkısı % 10 ları geçmeyen kooperatifler, 1970–80 döneminde paylarını % 10-15 düzeyine çıkarmışlardır
Kooperatifler aynı zamanda .kendine yardım. ve .karşılıklı yardımlaşma. İlkelerine dayalı olduklarından bu sistem üyelerin dayanışması ve yardımlaşmasına da imkan tanımaktadır. Üye katılımı yalnız işleyiş ile ilgili kararlarda değil, aynı zamanda oluşacak çevrenin fiziki özellikleri ile tanımlanmasında da katılımı mümkün kılar. Daha sonra ise bakımına da imkan verecek organizasyonlara öncülük sağlayabilir. Bir konut kooperatifinin temel amacı ise üyelerinin konut gereksinmelerini karşılamaktır.
VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı için yapılan hazırlık çalışmalarında bu nokta üzerinde durmak ve konut yapı kooperatiflerinin gelişmelerini ve konut üretiminde etkin olmalarını sağlayacak politikaların ortaya konulmasını sağlamak, bu komisyonun öncelikli görevi olacaktır.
Türkiye.de serbest piyasa ekonomisi insanların konut gereksinimini ne ölçüde karşılayabilmektedir. Bugün geldiğimiz noktada bu soruya, kesin yanıt vermek zorunluluğu ile karşı karşıya kalınmıştır. Ayrıca son Marmara Depreminden sonra bu soruya, üretilen konutların nitelikli olup olmadığı sorusunu da ekleme zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Ancak söz konusu irdelemeleri yapabilmek için konut kesiminin ekonomi içindeki payını da belirlemek gereği vardır. Göstergeler, 1995 yılından başlayarak bu payın giderek azaldığını göstermektedir. Yapõ (inşaat) kesiminin Gayrisafi Milli Hasıla. daki (GSHM) payları 1994 de % 6.7 iken 1995 de % 5.8.e, 1998 de % 5.5.e düşmüştür.
Bu konuda önemli bir gösterge de konut kesiminin sabit sermaye yatırımları içindeki payıdır. DPT kaynaklarına göre toplam sabit sermaye yatırımları içinde konutun payı 1995 de % 35.9 iken 1996 da % 32.ye düşmüştür. Bu düşüş 1997 yõlõnda da sürmüş, ve % 28.6 düzeyine inmiştir. 1998 yõlõnda bu payın % 27.ye indiği tahmin edilmektedir.
DPT.nin 1999 yılı tahmini % 26 dolaylarındadır. Bu gerileme, konut gereksiniminin giderek büyüdüğü ülkemizde, toplumsal içerik taşımayan konut politikalarının izlenmesinin de bir sonucudur. 1998 verilerine göre, yapı izinlerine dayalı olarak konutta yapılan yatırımlarda kamunun payı ortalama % 4 dolayında artmış, buna karşılık özel kesimin % 71, kooperatif kesimin ise % 25 olmuştur.
TOKİ, kaynak sağlamak amacıyla kar amaçlı proje uygulamaları yapmak veya yaptırmak; uygulama yapacağı alanlarda her ölçekte imar planı yapmak, yaptırmak, arazi ve arsaları kamulaştırmak; gecekondu dönüşüm projeleri geliştirmek, inşaat uygulamaları ve finansman düzenlemeleri yapmak yetkilerine sahiptir. Ayrıca TOKİ’ye Arsa Ofisi’nin yetki ve görevleri ile mevcut arazi ve arsaları devredilmiş, hazine mülkiyetindeki arsa ve arazileri bedelsiz devralma olanağı getirilmiştir.
TOKİ, hükümet politikası çerçevesinde başlattığı konut seferberliği çalışmasıyla; 2,5 milyon olarak belirlediği acil konut ihtiyacının %5 ile %10’unu bizzat üreterek konut piyasasını disipline etmeyi, spekülatif oluşumlara engel olmayı, kira öder gibi cüzi taksitlerle alt gelir grubu ve yoksul vatandaşlarımızı ev sahibi yapmayı ve gecekondu dönüşümlerini hızlandırmayı hedeflediğini açıklamıştır. TOKİ’nin konut yapıp-satmak dışında, yasada belirlenen asli görevlerinden en önemlisi toplu konut kredisi vermektir.
Toplu Konut Kanununa göre; gelir veya hasılat paylaşımı gibi kar amaçlı uygulamalar yaparak elde ettikleriyle birlikte TOKİ’nin tüm kaynaklarını,
- ferdi ve toplu konut kredisi verilmesi,
- kredilerde faiz sübvansiyonu yapılması,
- toplu konut alanlarına arsa temin edilmesi,
- afet mahallerinde konut yapımının teşvik edilmesi,
- konut sektörü sanayisini teşvik için yatırım ve işletme kredisi verilmesi,
- esnaf ve sanatkarlara ait işyerleri ve küçük sanayi teşebbüslerinin kredi yoluyla desteklenmesi, amacıyla kullanması gerekmektedir.
Sonuç olarak,
Kooperatifler, 1,5 asrı aşan bir süredir önemli gelişmeler göstermiş ve bugünde çok büyük bir önemlilik göstermektedirler. Kamu sektörünün ve ticari şirket sorumlularının ve onların değerleri ile enerjik ve etkili bir girişim yönetimiyle buluşması, onun kapasitesini, gelişen ekonomik ve sosyal modelin temel bir bileşeni yapacaktır. Ancak, Türkiye’de kooperatif araştırmalarının ve eğitiminin, örgün eğitimim sistemimizin her aşamasında önemle üzerinde durulması zorunludur. Bunun için her şeyin yapılması, kooperatif işletmelerin ülke kaynaklarını harekete geçirmede önemli potansiyele sahip olduğunu sürekli gündeme taşıyacak girişimlere ihtiyaç bulunmaktadır.
|
|
|
| Türkiye Ekonomisinin Tarımsal Yapısı Ve Politikaları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-20-2009, 11:33 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
İnsan yaşamının gıda ile doğrudan ilişkili olması sonucunda ülke ekonomilerinde tarım sektörü önem kazanmıştır.
Bununla beraber coğrafi ve kültürel farklılıklar sonucunda ülkeler kendi gıdalarını kendileri üretme eylemine yönelmişlerdir. Nitekim her ülke tarım sektörüne önem vermek durumundadır.
Doğal olarak Türkiye de her ülke gibi kendi tarım ekonomisini kurmuş, geliştirmiş ve tarımla ekonomiyi bağdaştırarak, tarım sayesinde ekonomisine katkıda bulunmuştur.
ATATÜRK VE TARIM
“Türkiye’nin Sahibi Hakikisi ve Efendisi, Hakiki Müstahsil Olan Köylüdür.”
“Efendiler!
Diyebilirim ki bugünkü felâket ve sefaletin bais-i yegânesi bu hakikatin gafili bulunmuş olmamızdır. Filhakika; yedi asırdan beri cihanın muhtelif aktarına sevk ederek, kanlarını akıt¬tığımız, kemiklerini topraklarında bıraktığımız ve yedi asırdan beri emeklerini ellerinden alıp israf eylediğimiz ve buna mukabil daima tahkir ve tezlil ile mukabele ettiğimiz ve bunca fedakârlık ve İhsanlarına karşı nankörlük, küstahlık, cebbarlıkla uşak menzile¬sine indirmek istediğimiz bu sahib-i aslinin huzurunda bugün kema¬li hicap ve ihtiramla vaz'ı hakikimizi alalım (şiddetli alkışlar). “
17 Şubat 1923 Günü İzmir İktisat Kongresi'ni Açış Söylevi
" ... . Arkadaşlar, kılıç ile fütuhat yapanlar, sabanla fûtuhat yapanlara mağlûp olmaya ve binnetice terki mevki etmeye mecburdurlar. Nitekim Osmanlı saltanatı da böyle olmuştur. Bulgarlar, Sırplar, Macarlar, Romenler sabanlarına yapışmışlar, muhafazi mevcudiyet etmişler, kuvvetlenmişler; bizim milletimiz de böyle Fatihlerin arkasında serserilik etmiş ve kendi anayurdunda çalışmamış olmasından naşi bir gün onlara mağlûp olmuştur. Bu bir hakikattır ki, tarihin her devrinde ve cihanın her yerinde aynen vaiki olmuştur. Meselâ Fransızlar Kanada'da kılıç sallarken oraya İngiliz çiftçisi girmiştir. Bu medeni sabanla kılıç mücadelesinde nihayet muzaffer olan sabandır. Ve Kanada'ya sahip oldu. Efendiler kılıç kullanan kol yorulur, nihayet kılıcı kınına koyar ve belki kılıç o kında küflenmiye, paslanmaya mahkûm olur. Lâkin saban kullanan kol gün geçtikçe daha ziyade kuvvetlenir ve daha çok kuvvetlendikçe daha çok toprağa malik ve sahip olur. "
16 Mart 1923 Günü Adana Çiftçileri İle Konuşma
"Diyebilirim ki hayatımda yaşadığım en ulvi, en sâde, en mes'ut ve samimi gece bu gecedir. Çünkü bu gece çok derin hûrmetlerle, muhabbetlerle merbut olduğumuz milletimizin ekseriye azimesini teşkil eden çiftçilerimizle bir sofrada bulunuyorum, sofrada onların emekleriyle husul bulmuş ekmeği onlarla beraber yiyoruz. "
“Arkadaşlar Dünya'da fütuhatın iki vasıtası vardır. Biri kılınç diğeri saban. Başka yerde de söyledim ve burada bir daha tekrarı faydalı buluyorum. Zaferinin vasıtası yalnız kılınçdan ibaret kalan bir millet, bir gün girdiği yerden kovulur, terzil edilir, sefil ve perişan olur. Öyle milletlerin sefaleti, perişaniyeti o kadar azim ve elim olur ki, kendi memleketinde bile mahkûm ve esir halde kalabilir. Onun için hakiki fütuhat yalnız kılınçla değil sabanla yapılandır. Milletleri vatanlarında takarrür ettirmenin, millete İstikrar vermenin vasıtası sabandır, saban kılınç gibi değildir. O kullanıldıkça kuvvetlenir, kılınç kullanan kol çok geçmedi yorulduğu halde sabanını kullanan kol zaman geçtikçe toprağın daha çok sahibi olur. Kılınç ve saban her iki fatihten birincisi ikincisine daima mağlûp oldu. Tarihin bütün vak'aları ve hadiseleri Payatın bütün müşahedeleri bunu teyit ediyor. Milletimiz çok büyük elemler, mağlûbiyetler, facialar görmüştür. Bütün onlardan sonra yine bu topraklarda bulunuyorsa bunun hikmeti aslisi şundadır: Çünkü Türk çiftçisi bir eliyle kılıçını kullanırken, diğer elindeki sabanla topraktan ayrılmadı. Eğer milletimizin ekseriyeti azimesi çiftçi olmasaydı biz bugün dünya yüzünde bulunmayacaktık."
18 Mart 1923 Günü Tarsus'ta Çiftçilerle Konuşma
“... Aziz çiftçiler! Şimdiye kadar sizi anlayan, sizin büyük ruhunuzu takdir eden bu arkadaşınızın sizin için, sizin refahınız ve istikbaliniz için neler düşündüğünü, bundan sonra da İnşallah maddi semereleriyle öğrenmiş olacaksınız. . .”
“... Vatan en çok sizin emeğinize istinat ettiği halde en az bahtiyar ve mes'ut olan yine sizdiniz. . .”
“... Sizi ya harb olunca, ya hazinelerini doldurmak lâzım gelince hatırlarlardı...”
“... Hepinizin malûmudur ki, milletin ekseriyeti sizlersiniz ve yine malûmunuzdur ki, memleketimiz şu iki şeyin memleketidir biri çiftçi, diğeri asker. Biz çok İyi çiftçi ve çok iyi asker yetiştiren bir milletiz. lyi çiftçi yetiştirdik: çünkü topraklarımız çoktur iyi asker yetiştirdik: çünkü o topraklara kasteden düşmanlar fazladır. O topraklan sürenler, o toprakları koruyan hep sizlersiniz. Bundan sonra da daha iyi çiftçi ve daha İyi asker olacağız. Lâkjn bundan sonra asker oluşumuz artık eskisi gibi başkalarının hırsı, şan ve şöhreti, keyfi için değil, yalnız ve yalnız bu aziz topraklarımızı muhafaza etmek içindir. ..”
“... Çiftçilerimizin gayretiyle memleketimizin mahsuldar tarlaları birer mamure menbaı olacaktır. “
1 Kasım 1924'de II. Dönem 2. Toplantı Yılını Açarken
(Aşarın Kaldırılmasıyla İlgili Olarak)
"Maliyemiz sayım vergisi gibi yüzyıllık vergilerin düzel¬tilmesi yolunda attığı ilk adımla halka hemen ferahlık duyurabildi. Cumhuriyet yönetiminin, yurdumuzun başında Ortaçağ'ın en İnsafsız belası olarak çöreklenip duran aşarı kaldırmakta Yüksek Meclis'ce övülebilecek bir düzeye bir yıl içinde ulaşabilmiş olması gerçek¬ten sevinilmeye değer. "
1 Kasım 1937'de V. Dönem, 3.Toplanma Yılını Açarken Yaptıkları Konuşmada
"Milli ekonominin temeli ziraattır. Bunun İçindir ki, ziraatta kalkınmaya büyük önem vermekteyiz. Köylere kadar yayılacak programlı ve pratik çalışmalar, bu maksada erişmeyi kolaylaş¬tıracaktır.
Fakat, bu hayati işi, isabetle amacına ulaştırabilmek için, ilk önce ciddi etütlere dayalı bir ziraat siyaseti tespit etmek ve onun için de, her köylünün ve bütün vatandaşların, kolayca kavrayabileceği ve severek tatbik edebileceği bir ziraat rejimi kurmak lâzımdır. Bu siyaset ve rejimde, önemli yer alabilecek noktalar başlıca şunlar olabilir:
Bir defa, memlekette topraksız çiftçi bırakılmamalıdır. Budan daha önemli olanı ise, bir çiftçi ailesini geçindirebilen toprağın, hiçbir sebep ve suretle, bölünmez bir mahiyet alması. Büyük çiftçi ve çiftlik sahiplerinin İşletebilecekleri arazi genişliği, arazinin bulunduğu memleket bölgelerinin nüfus kesafetine ve toprak verim derecesine göre sınırlamak lâzımdır.
Memleketi; iklim, su ve toprak verimi bakımından, ziraat bölgelerine ayırmak icap eder. Bu bölgelerin her birinde, köylülerin gözleriyle görebilecekleri, çalışmaları için örnek tutacakları verimli, modern, pratik ziraat merkezleri kurulmak gerekir.”
Günümüzde Tarım ve Köyişleri Bakanlığına Bağlı ve İlgili Hizmet Birimleri ve Tarihçesi
Bu başlık altında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na bağlı ve ilgili birimler kronolojik sıraya göre verilmiştir.
Atatürk Orman Çiftliği
Kurtuluş savaşı sonrası gelişmenin sağlanması için birçok alana yönelik girişimler için çalışmalar başlatılmıştır. Ekonominin temelinin tarım olduğu görüşü ile Atatürk tarımda kalkınmaya öncelikle önem vermiştir. Köylüye sistemli ve programlı üretimi benimsetmek, modern tarım tekniklerinin uygulanmasında önderlik için teşvik edici çalışmaların başlatılması vede tarıma elverişsiz, bozkır olan Başkent Ankara’nın doğa güzelliğine kavuşturulması amacıyla 1925 yılında Ankara civarında modern bir çiftlik kurulması kararına varılmıştır. Uzmanların, deneyimli tarımcıların ve danışmanların uzun araştırmaları sonucunda amaca uygun arazi bulunamamıştır. İleriki yıllarda Atatürk tarafından başlangıçta 20.000 dekar olan ve daha sonra çevredeki birçok bataklık ve çorak arazilerde alınarak modern bir çiftlik oluşturulmaya başlanmıştır. Çalışmalar sonucunda fikir aşamasındaki amaçlara ulaşılmış ve Gazi Orman Çiftliği faaliyete geçmiştir.
Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)
Cumhuriyetin kuruluş yıllarında ülkede yaşanan ekonomik zorlukların tarıma yönelik destek ile aşılacağı düşünülmüştür. Bu fikir ile 1937 yılında Zirai Kombinalar ve Devlet Ziraat İşletmeleri kurulmuştur. II. Dünya savaşının çıkması ile ordunun ihtiyacı olan gıda maddelerinin üretilmesi için boş ve verimsiz arazilerde ıslah yapılarak üretime yönelinmiştir.
Amacı, tarım ve tarıma dayalı sanayiin ihtiyaç duyduğu temel mal ve hizmetleri üretmek, bunları ticari esaslara göre yürütmek ve kar etmek olan TİGEM 38 işletmesi faaliyetlerine devam etmektedir
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)
I. Dünya savaşı bir çok konuda ülkeleri tahribata uğratmış ve savaş sonrasında sanayi tesisleri büyük ölçüde yok olmuştur. Bir çok ülkeyi etkileyen bu olumsuz durum karşısında ülkelerin tarıma yönelmesi zorunlu hale gelmiştir ve tarımsal üretimin hızla artmasıyla üretici ülkelerde özellik buğday stokları büyük ölçüde çoğalmıştır. Buğday stoklarındaki bu artış dış piyasa da rekabete, fiyatların düşmesine ve bunlardan kaynaklanan büyük krizlere neden olmuş, özellikle 1928 yılından sonra Türkiye dahil birçok ülkede buğday fiyatları hızla düşmeye başlamıştır.
Üretimin bu şekilde desteklenmesi ile buğday üretiminin gelişmesi ve zaman zaman meydana gelen t ab i afetler ile tohumluk ve yardım ihtiyaçlarının belirlenmesi ve giderilmesi görevi de bankaya verilmiştir. Buğday üretiminin artması yanında görevleri artan ve de II. Dünya Savaşı’nın sonuçlarının gittikçe ağırlaşmasıyla Ziraat Bankasına bağlı Buğday Masası Şefliği tarafından yürütülen bu görevler, yalnızca bu amaçla çalışacak bir kurumun gerektirmiş ve 24.06.1938 tarih ve 3491 sayılı kanunla İDT niteliğinde olmak üzere Ticaret Bakanlığına bağlı olarak “Toprak Mahsulleri Ofisi” kurulmuştur.
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Bir çok kez bağlı bulunduğu Bakanlık değişen KHGM 2002 yılında Başbakanlığa bağlı bir birim iken 2002 yılında Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı kuruluş olarak faaliyetlerine devam etmektedir
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü
Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü
Bitki ıslahı ve yetiştirme, hayvan ıslahı ve yetiştiriciliği, hayvan sağlığı, su ürünleri, gıda ve yem konularında çalışmalar yapmaktadır.
Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü
Teşkilatlandırma ve Destekleme Genel Müdürlüğü
Kooperatifler Kanunu kapsamına giren kooperatifleri teşvik etmek, köylerde el sanatlarının geliştirilmesi ve yayınlaşarak pazarlanmasını sağlamak, milli kooperatifçiliği geliştirmek, ulusal ve uluslararası işbirliğini sağlamak, gerekli yayın ve eğitimi sağlamak için Kooperatifler Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Kooperatifler Genel Müdürlüğü’nün görevleri yeni bir ana hizmet birimi olarak kurulan Teşkilatlandırma ve Destekleme Genel Müdürlüğüne aktarılmıştır. Tarım ve Orman sektörleri ve kırsal kalkınma projeleri ile ilgili olarak üreticilerin teşkilatlanması, eğitilmesi ve tarım girdilerinin ve bazı temel ihtiyaçların karşılanması amacı ile kurulmuştur.
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
Başlangıçta Tarım Bakanlığınca yürütülen çay tarımı ile ilgili faaliyetler, 1950 yılında ekonomik anlamda üretime geçildikten sonra bölünmüştür. Yetiştiriciliği Tarım Bakanlığınca, yaş çay yaprağı satın alınması, kuru çay üretimi ve pazarlanması ise Gümrükler ve Tekel Genel Müdürlüğünce yürütülmeye başlanmıştır.
T.C. Ziraat Bankası
Aşağıdaki görevleri yerine getirmek üzere Ziraat Bankası kurulmuştur.
Satılması mümkün olan gayrimenkul rehni ve kefalet karşılığında çiftçiyi kredilendirmek, faiz karşılığında senet kabul etmek,
Tarımla, ilişkin sarraflık ve aracılık faaliyetleri yapmak.
Kamu Bankalarının yeniden yapılandırılmaları kapsamında, Ziraat Bankası 2001 yılından başlayarak büyük bir değişim içine girmiş ve bankanın organizasyon yapısı da değişmiştir.
Şubat 2001 Krizinin ardından Kamu Bankaları, ortak bir yönetim kurulu tarafından yönetilmeye başlanmıştır. Ekonomi k kriz ve bankanın yeniden organize edilmesi sürecinde yıllarca tarıma kredi sağlayan önemli bir kuruluş olarak verdiği finansman hizmetlerinde sınırlamalar getirilmiş ve tarımsal kredi faizleri cari faiz haddinden yüksek seyretmiştir.
Tarım Kredi Kooperatifleri (TKK)
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ)
DSİ, barajların, hidroelektrik santrallerin, içme-kullanma suyu temini ve sulama şebekelerinin planlanması, projelendirilmesi, inşa edilmesi ve işletilmesinden sorumludur.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), ülkemizde tüm su kaynaklarının planlanması, yönetimi, geliştirilmesi ve işletilmesinden sorumlu, katma bütçeli ve tüzel kişiliğe haiz bir kuruluştur.
DSİ üç aşamalı bir organizasyon yapısına sahiptir. Üst yönetim birimi Ankara'daki Genel Müdürlük makamıdır. Organizasyonun ikinci basamağında toplam sayısı 13 adet olan Daire Başkanlıkları yer almaktadır. Üçüncü aşama yönetim birimi ise Bölge Müdürlüğü veya taşra birimleridir.
GAP İdaresi Başkanlığı
Fırat ve Dicle Nehirleri sularının, sulama ve enerji üretimi amacıyla değerlendirilmesi ve bu arada düzensiz akışı olan bu iki nehrin sularının dizginlemesi amacıyla 1936 yılında Elektrik İşleri Etüd İdaresi kurulmuştur.
Yeni ihtiyaçların ortaya çıkması üzerine 1954 yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) kurulmuştur. Böylece Türkiye'de havza çalışmaları yapılması fikri oluşmuş ve Türkiye 26 havzaya ayrılarak, DSİ tarafından etüd ve planlama çalışmaları başlatılmıştır.
1977 yılında bu iki havza projesinin "Güneydoğu Anadolu Projesi" şeklinde adlandırılması benimsenmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin entegre bölgesel planlama çerçevesinde ele alınması, yürütülmekte olan faaliyetlerin koordinasyonunun sağlanması ve yönlendirilmesi görevi 1986 yılında Devlet Planlama Teşkilatına ( DPT) verilmiştir.
Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatı, 6 Kasım 1986 tarih ve 20334 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 388 sayılı KHK ile kurulmuştur.
Tarım Satış Kooperatifleri
İlk kez 1914 yılında Aydın’da kurulan Aydın İncir Müstahsilleri Ortaklığı ile kooperatifçilik yaşamına girmiştir. Ardından Kula Pamukçular kooperatifi ve Balçova Sebze Kooperatifi kurulmuş ancak savaş yıllarında (1919) kapatılmıştır. 1924 yılından sonra tekrar faaliyete geçmeye başlamışlardır.1933 yılında Aydın, Ödemiş, Alaşehir ve Salihlide kurulan toplam 8 kooperatif birleşerek “Aydın Zirai Satış Kooperatifleri İttihadı” adıyla birlik kurmuşlardır (Zincirci, 1994).
Tarım Satış Kooperatifleri asıl kimliklerini 1935 yılında yürürlüğe giren 2834 sayılı kanun ile kazanmışlardır. Bu kanuni düzenleme, 1984 yılında 238 sayılı KHK ile sona erdirilmiştir. Söz konusu KHK, 1985 yılında 3186 sayılı kanuna dönüştürülmüş daha sonra da 1993 yılında 3947 sayılı kanun ile bazı maddeleri değiştirilmiş ve çalışma konuları belirlenmiştir. Ülkemizde bölgesel ve ürün bazında bir çok kooperatif faaliyetlerine deva m etmektedir.
Ziraat Odaları ve Mesleki Örgütler
Çiftçilerin meslek kuruluşu olan ziraat odaları, mesleki hizmetleri görmek, tarım sektörünün her alanda genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesine ve devletin tarımsal plan ve programlarının gerçekleştirilmesine yardımcı olmak, çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak ve üreticiler arasında işbirliğini sağlamak amacı ile 1957 yılında çıkarılan 6964 sayılı kanun kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
TARIMSAL EKONOMİ
Tarımsal ekonomiyi bir ülkenin topraklarında yetiştirilen her türlü toprak mahsulünün gerek o ülkenin kendi ihtiyacını, gerek dış ülkelerin ihtiyacını karşılayıp kendi ekonomisine katkıda bulunması olarak tanımlayabiliriz.
Türkiye’nin Tarımsal Ekonomisi
Cumhuriyetin ilk yıllarında cılız bir sanayi sermayesi, yetersiz ticaret sermayesi ve toprak ağalarıyla oldukça ilkel yöntemlerle feodal bir tarımsal üretim söz konusuydu ve özellikle kırsal kesimde yaşayan insanlar ancak kendi karınlarını doyurabilecek kadar tahıl üretiyorlardı. Topraklar genellikle toprak ağalarının toprakları oluyordu ve köylüler bu ağalarca sömürülüyordu.
İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya dengelerinin yeniden oluşumu sonucu Türkiye’den, önce Avrupa’yı beslemesi daha genelde ise mamul mal ihracatı için bir pazar olması bekleniyordu. Böylelikle Türkiye tarımında kapalı üretim yapısı kırıldı ve 1950’li yıllarda ülkeye 40 bin üzerinde traktör girdi, buna koşut olarak 1949-56 arasında ekim alanları yüzde 60 oranında genişledi.
Bu hızlı makineleşme süreci sonunda, günümüzde toplam traktör parkı 950 bine ulaştı. İşlenen alanların 27 milyon 500 bin hektar olduğu düşünülürse, 1000 hektar başına düşen traktör adedi 35'tir. Bu rakam makineleşmenin lokomotifi olan biçerdöverde 0.6 adettir. Avrupa Birliği'nde ise ortalamalar traktörde 102, biçerdöverde ise 14'tür.
1950'li yıllarda traktör sayısındaki büyük artışa paralel olarak ekim alanları hızla genişlemiş, son 70 yılda ekim alanları 6.6 milyon hektardan 27.5 milyon hektara yükselmiş, yani 4 kat artmıştır. Buna karşılık mera alanları azalmıştır. 1928'de 46.3 milyon hektar olan mera alanları günümüzde 20 milyon hektarın altına düşmüştür. Yani 70 yılda 2.3 kat azalmıştır.
Ekim alanlarının genişlemesi, tarımsal kredi ve çağdaş girdi kullanımının artması sonucu tarımsal üretimde büyük bir artış görülmüştür. 1950-1990 yıllarını kapsayan dönemde buğday üretimi 7, arpa 4.5, mısır 5, bakliyat 7, tütün 3, şekerpancarı 16, pamuk 2, ayçiçeği ve patates 16 kat yükselmiştir. Ekim alanlarının yüzde 50'sini oluşturan buğday tarımında 1920'li yıllarda 2.2 milyon ton olan üretim 80 yılda 9 kat artarak 19 milyon tonu geçmiş; birim alandan alınan verim ise yaklaşık 3 kat artarak 75 kg/da'dan 200 kg'da'ya çıkmıştır. Ancak dünyada ortalama buğday verimi 250 kg/da'nın üzerindedir.
Türkiye GSMH’nın son 30 yıllık değişiminde, bu gerçeklik etken olmuştur. Bununla birlikte, 1980’li yıllardan itibaren tarımın gelişme hızının gerilemesi ve bazı yıllarda negatif büyüme rakamlarının kaydedilmesi, yukarıdaki verilerin ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır. Aynı dönemde sanayiinin de istenen gelişmeyi gösterememesi, Türkiye’nin üretimden kopuşuna işaret etmektedir. 1970 sonrası 30 yılı aşkın sürede; tarımın GSMH’ya katkısı % 40’lar düzeyinden % 13’ler düzeyine inerken, sanayiinin GSMH’ya katkısı % 17 düzeyinden % 24 düzeyine yükselebilmiştir.
2003 yılı verilerine göre, Türkiye, 1.8 milyon ton mısır, 1.5 milyon ton ekmeklik buğday, 500 bin ton pamuk, 450 bin ton çeltik dışalımı yapmıştır. Dışalım bedeli olarak tahıllara 400 milyon ABD Doları, yağ bitkilerine 850 milyon ABD Doları, pamuğa ise 500 milyon ABD Doları ödenmiştir.
Tarım Stratejisi (2006-2010)
Amaç
Kaynakların etkin kullanımı ilkesi çerçevesinde ekonomik, sosyal, çevresel ve uluslar arası gelişmeler boyutunu bütün olarak ele alan örgütlü, rekabet gücü yüksek, sürdürülebilir bir tarım sektörünün oluşturulması temel amaçtır.
Bu temel amaç doğrultusunda tarım stratejisi belgesi, 2006-2010 yılları arasında, Avrupa Birliğine uyumu da gözeterek, tarım sektörü ile ilgili kesimlerin karar almalarını kolaylaştırmak, sektörün kalkınma hedef ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesini sağlamak ve 2004 sonuna kadar çıkarılacak Tarım Çerçeve Kanunu ile bu kanuna dayalı olarak hazırlanacak ikincil mevzuatın temelini oluşturmak için hazırlanmıştır.
Stratejik Amaçlar
Sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde kaliteye dayalı üretim artışı ile gıda güvenliği ve gıda güvencesinin sağlanması,
Üreticilerin gelir düzeyinin yükseltilmesi ve istikrarının sağlanması, üretim maliyetlerini azaltıcı ve teknolojik gelişimi hızlandırıcı tedbirlerin uygulamaya konulması yoluyla üreticilerin rekabet düzeylerinin yükseltilmesi,
Tarımsal pazarlama altyapısının iyileştirilmesi ve üreticilerin pazara erişim düzeylerinin artırılması, tarım-sanayi entegrasyonunun geliştirilmesi, işleme sanayinin rekabet edebilirliğini artırıcı nitelikte uygun ve kaliteli ham maddenin temin edilmesi ile tüketici tercihlerinin karşılanması amacına yönelik tedbirlerin alınması,
Üreticilerin katılımını ve sorumluluğunu esas alan ve doğrudan üreticilere finansman sağlayan yaklaşıma dayalı kırsal kalkınma projelerinin oluşturulması ve söz konusu projelerin kırsal yaşam şartlarını iyileştirilecek biçimde uygulanması,
Kamudan bağımsız bir yapıda üreticilere, üretimden pazarlamaya kadar olan safhalarda hizmet vermek üzere; kar amacı gütmeyen Tarımsal Üretici Birliklerinin kurulması ve geliştirilmesi ile tarımsal nitelikli diğer üretici örgütlerinin geliştirilmesi, söz konusu örgütlerde denetimin özerkleştirilmesi, temel stratejik amaçlardır.
Temel İlkeler
Avrupa Birliği Ortak Tarım ve Balıkçılık Politikalarına Uyum ve Dünya Ticaret Örgütü Tarım Anlaşması esas alınacaktır.
Piyasa koşullarında tarımsal üretime yönelik olarak piyasa mekanizmalarını bozmayacak destekleme araçları uygulanacaktır.
Tarım ve kırsal kalkınmada bütüncül yaklaşım ve katılımcılık benimsenecektir.
Tarım sektörü ile ilgili temel tarafların kurumsallaşmasını ve etkin çalışmasını sağlayacak tedbirler alınacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen tarımsal program, proje ve faaliyetlerin tarımsal tüzel kişiliklerin gelişimini özendirici bir çerçevede uygulanması sağlanacaktır.
Kamu ve özel sektörün kırsal alandaki uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Tarımsal destek yöntemlerinin uygulanmasında ekonomik ve sosyal etkinliğin yanısıra, bölgeler arası gelişmişlik farklılıklarının giderilmesi, sektörel sürdürülebilirlik ve gıda güvencesinin sağlanması esas alınacaktır.
Destekler belirlenirken ödeme miktarı, şekli ve zamanı önceden ilan edilen usul ve esaslara dayalı olarak düzenlenecektir.
Tarım ürünlerinin pazarlanmasında, adil rekabet şartlarına dayalı, üretici ve tüketicilerin yararına işleyen, etkin ve verimli bir yapının oluşturulması esas alınacaktır.
Tarımsal Destekleme Araçları
Tarımsal destekleme araçları;
Doğrudan Gelir Desteği (DGD) Ödemeleri,
Fark Ödemeleri,
Hayvancılık Destekleri,
Çevre Amaçlı Tarımsal Alanların Korunması (ÇATAK) Programı Destekleri,
Telafi Edici Ödemeler,
Ürün Sigortası Ödemeleri,
Kırsal Kalkınma Destekleri
ve diğer desteklerdir.
Doğrudan Gelir Desteği (DGD)
DGD Ödemeleri tarımsal üretim amacıyla işlenen araziler üzerinden her yıl tespit edilen birim ödeme miktarı (dekar başına TL) üzerinden yapılacaktır. Ödeme miktarları, üreticilerin tarım politikaları amaçlarına uyumunu kolaylaştırmak üzere farklı düzeylerde belirlenebilecektir.
Çiftçi kayıt sisteminin geliştirilmesine paralel olarak, ödemeler belli ürünleri yetiştiren üreticilere yapılacaktır. Ancak, alana dayalı ödeme kriteri değiştirilmeyecektir. Sera üreticileri, meyve ve sebze yetiştiricileri ve Çevre Amaçlı Tarımsal Alanların Korunması (ÇATAK) Program alanları DGD uygulamalarının dışında tutulacaktır.
Ancak bu alan ve üreticiler kırsal kalkınma destek ve ÇATAK programına dahil edilecektir. Bu uygulama, ürünlerin tarımsal politika amaçlarına daha iyi hizmet etmesini ve farklı destek araçları arasında bağlantının kurulmasına yardımcı olacaktır. DGD sistemi için ayrılan % 78’lik bütçe payı aşamalı olarak azaltılarak % 45’e indirilecek ve ihtiyaç duyulduğunda Bakanlar Kurulu tarafından artırılıp, azaltılabilecektir. DGD ödemeleri, 2006 yılına kadar mevcut ödeme seviyesinde sabitlenecektir.
Fark Ödeme Uygulaması
Fark Ödeme uygulamasının temel amacı arz açığı olan ürün yetiştiricilerini desteklemektir. Mevcut durumda pamuk, ayçiçeği, soya fasulyesi ve diğer yağlı bitkileri kapsayan uygulama, mısır ve bazı yemeklik baklagilleri kapsayacak şekilde genişletilecektir. Uygulama ile hedef fiyat ve pazar fiyatı arasındaki fark üreticilere prim olarak ödenecektir.
Uygulamanın kapsamı ve uygulama alanının genişlemesi ile birlikte, fark ödeme uygulamasının tarım destekleme bütçesi içindeki payı % 9’dan % 13’e yükselecektir.
Hayvancılık Destekleri
Hayvancılık faaliyetlerinde ırk ıslahı, kaba yem üretiminin artırılması, verimliliğin artırılması, işletmelerin ihtisaslaşması, işletmelerde hijyen şartlarının sağlanması, hayvan sağlığı ve refahı, hayvan kimlik sisteminin teşviki, hayvansal ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması ile bunlarla ilgili kontrol, takip ve standartların iyileştirilmesi amacıyla mevcut destekleme araçlarına ek olarak et primleri, pazarlama destekleri, hayvancılık işletmelerinin modernizasyonu destekleri ile çevresel önlemlere yönelik tedbirler uygulamaya konulacaktır. Su ürünleri üretiminin artırılması amacıyla, içsu ve deniz balıkçılığının geliştirilmesi, avcılığın kontrolü ve desteklenmesi, işletmelerin kurulması ve modernizasyonu, su ürünleri işleme tesislerinin iyileştirilmesine yönelik desteklemeler yapılacaktır.
Yeni destekler yoluyla hayvancılık alt sektöründe ihtisaslaşmış hayvancılık işletmelerinin sayısının artırılması da sağlanacaktır. Uygulamanın kapsamının genişlemesi sonucunda hayvancılık desteklerinin tarım destekleme bütçesi içindeki payının % 12 seviyesine yükselmesi hedeflenmektedir.
Kırsal Kalkınma Destekleri
Kırsal kalkınma program, proje ve faaliyetlerinde; katılımcılık, tabandan yukarı yaklaşım, yerel kapasitenin geliştirilmesi ve kurumsallaşması ilkesi çerçevesinde, tarım dışı sektörlerde istihdamın geliştirilmesi, üretici gelirlerinin artırılması ve farklılaştırılması, kadın ve genç nüfusun eğitim ve girişimcilik düzeyinin yükseltilmesi ile uygun kırsal teknolojilerin (appropriate technology) geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması esas alınacaktır.
Kırsal Kalkınma Yardımları;
Çiftçi ve çiftçi grupları tarafından yapılan köy bazlı yatırımlar
Özel sektör, Sivil Toplum Kuruluşları ve çiftçi kuruluşları tarafından yapılan kırsal yayım hizmetleri,
Arazi toplulaştırma faaliyetleri,
Mikro-finans faaliyetleri,
Kadın ve dezavantajlı gruplara yönelik programlar
başlıklarını kapsayacaktır:
Telafi Edici Ödemeler (Alternatif Ürün Programı)
Mevcut durumda fındık ve tütün üretiminden vazgeçip alternatif ürün yetiştiren üreticilere yapılmakta olan telafi edici ödemeler, yine aynı çerçevede üreticilerin arz fazlası olan diğer ürünlerin üretiminden vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmeleri durumunda, gelir kayıplarının telafi edilerek teşvik edilmesi ve bu sayede aşırı arz problemlerinin önlenmesi amacıyla uygulanacaktır.
Uygulama kapsamında hem ürün kapsamının hem de uygulama alanının genişletilmesi hedeflenmektedir. Bu sayede tarımsal destekleme bütçesinden % 3 oranında pay alan telafi edici ödemelerin % 5 seviyesine yükselmesi sağlanacaktır.
Ürün Sigortası Ödemeleri
Tarım üreticilerinin üretim, fiyat ve gelir risklerine karşı korunmasında tarımsal sigorta ve risk yönetim araçlarının geliştirilmesi esas alınacaktır. Ürün sigorta destek programı, gerekli teşviklerin sağlanması için başlangıç aşamasında sigorta priminin belirli bir oranının desteklenmesini içermektedir. Tarımsal sigorta sisteminde devlet tarafından karşılanacak prim destek oranı azami yüzde 50 ile sınırlandırılacaktır.
Çevre Amaçlı Tarımsal Alanların Korunması (ÇATAK) Program Desteği
Erozyon ve olumsuz çevresel etkilere maruz kalan tarım arazilerinde, işlemeli tarım yapan üreticilerin, arazilerini doğal bitki örtüleri, çok yıllık yem bitkileri, organik tarım ve ağaçlandırma gibi yöntemleri kullanmalarını teşvik etmek üzere, talep etmeleri durumunda tarım tüzel kişileri/üretici grupları ile devlet arasında en az beş yıl süreyle ve birim alan başına belirlenen yıllık ödemelere dayalı sözleşme karşılığında yem ve örtü bitkileri ile ağaçlandırma faaliyetleri yapılacaktır.
TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDE TARIM SEKTÖRÜNÜN YERİ VE ÖNEMİ
Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne olası üyeliğine ilişkin tartışmalar, uzun süredir kamuoyunun gündeminde önemli bir yer tutmaktadır. Buna karşılık sözü edilen tartışmalarda, tarım sektöründen hemen hiç söz edilmemesi dikkat çekicidir Oysa, farklı nitelik ve niceliklerde olmakla birlikte, kırsal yaşam ve tarım hem Avrupa Birliği'nin hem de Türkiye'nin sosyo-ekonomik ve siyasal bütününün önemli bir parçasını oluşturmaktadır.
Bu alanda yaşanan bilgi eksikliği, ülkemiz siyasal zemininde maniplasyonlara açık bir yapı oluşturmuştur. Bu yapı içerisinde çok farklı kesimler, kendi çıkarları doğrultusunda çeşitli faaliyetler gerçekleştirmektedirler Türkiye köylüsünün ve tarımcısının hak ve çıkarlarını korumakla görevli olan ve bu amaçla larcm alanında faaliyet gösteren demokratik kitle örgütleri, üretici birlikten, demekler ve vakıflar olarak bizler, ortak tutumumuzu yansıtmak üzere, aşağıdaki açıklamayı yapmayı gerekli görüyoruz.
Avrupa Birliği, 1960'lı yılların başından beri tarımına ve kırsal yaşamına büyük Önem vermiş, her türlü mekanizmayı kullanarak sektörü desteklemiştir Günümüzde halen, Avrupa Birliği bütçesinin yarıya yakını tarım için harcanmakta, 80.000 sayfalık AB mevzuatının yine yansı tarım İle ilgili bulunmaktadır.
Buna karşılık, AB' nın 40 yıllık Ortak Tarım Politikası uygulamalar sonucunda elde ettiği başarılar, AB'nin hedef ve politikalarında çeşitli değişiklikler meydana getirmiştir. Ekolojisinin Birlik içerisinde üretilmesine izin verdiği hemen tüm ürünlerde kendine yeterliliği yakalayıp stok fazlası için dış pazar arayışında bulunan AB, sosyolojisi içinde tarım ile uğraşanların oranını % 5 düzeyine indirgemiştir Aynı şeklide, tarımsal altyapı sorunlarını çözen AB, düşük maliyet - yüksek verimlilik temelinde, tarım - sanayi entegrasyonunu da kurmuştur. Bu bağlamda, AB tarım politikaları artık yukarıda sözü edilen yapının gereksinimlerine uygun olarak kurgulanmakladır.
Oysa Türkiye tarımı, henüz temel altyapı sorunlarını çözememiş durumdadır, işletmeleri parçalı, başta su ve gübre olmak üzere girdi kullanımı sorunlu, tarımına mekanizasyonu ve teknolojiyi yeterli derecede sokamamış olan Türkiye'de, halkın % 39'u tarım alanında istihdam edilmektedir. Kırsal alanında yoksulluğun hakim olduğu ülkemiz, üretim cephesinde yaşanan sorunlar nedeniyle, başta hayvancılık olmak üzere tarımın birçok alt sektöründe kendine yeterlik durumunu yitirmektedir.
AB ve Türkiye'nin tarımsal yapılarının ve kırsal sosyolojisinin bu kadar farklı oluşu, aynı politikaların taraflardan birisi için olumlu, diğeri için ise olumsuz sonuçlar üretmesi durumunu ortaya çıkarmaktadır. Nitekim olası AB üyeliğine ilişkin yapılan projeksiyonlar, Türkiye'nin hayvansal ve bitkisel üretim deseninin önemli bir bölümünün, üyelik sonrası ortak pazarda rekabet edemeyerek çökeceğine işaret etmektedir.
Tarımsal ve kırsal sosyolojisi geri kalmış özellikler gösteren İrlanda'nın 1973, Yunanistan'ın 1981 ve Portekiz'in 1986 yıllarında gerçekleşen üyelikleri sonrası, önemli gelişmeler gösterdikleri doğrudur. Ancak AB'nin müzakere tarihi almış 12 aday ülke ile yürüttüğü genişleme görüşmeleri süreci, AB'nin bu alandaki politikalarını değiştirdiği ve aday ülkelere kaynak aktarmaya hevesli olmadığını ortaya koymaktadır. O halde şu soru, yaşamsal bir önem kazanmaktadır AB genişleme süreci halen ekonomik ağırlığını korumakta mıdır, yoksa artık merkez - çekirdek yapı etrafında siyasi bir genişlemeye mi odaklanmaktadır ?
Bilindiği üzere, tam üyelik için, genişleme sürecinde aday ülkelerden 10'una 2004, Bulgaristan ve Romanya'ya ise 2007 tarihi verilmektedir. Henüz müzakere tarihi bile alamamış ve bunun için 2005 yılından söz edilen ülkemizin olası üyeliği için, bu çerçevede, önünde en az 10 yıla yakın bir sürenin bulunduğunu tahmin etmek zor değildir.
Aşağıda imzaları olan bizler, Türkiye'nin yükünü çeken ancak giderek yoksulluğu derinleşen Türkiye köylüsünün, AB üyeliği ile bir ağır darbe daha almasına karşı duruyoruz. Bu nedenle Hükümetten, olası üyelik tarihinden önce, Türkiye tarımını AB ite rekabet edebilir bir yapıya ulaştırmak için hangi plan ve programa sahip olduğunu soruyoruz.
Acil Eylem Planı ve Hükümet Programı'nda öngörülen politikaların, bırakın sektörü geliştirmeyi, mevcut yapıyı da geriye götüreceği endişesini taşıyoruz. Dünyanın "en liberal" ülkesi olan ABD bile çıkarttığı Çiftlik Yasası ile gelecek 10 yıl içinde tanımına ilave 70 milyar dolar kaynak aktarma kararı alırken; Avrupa birliği müdahaleci tarım politikalarını, kaydettiği tüm gelişmelere rağmen korurken, Türkiye tarımını liberalize edeceğini, tüm tanımsal KİT' leri özelleştireceğini söyleyen Hükümet Programı'nın tarımla ilgili bölümleri, gelecek için duyduğumuz kaygıların temelini oluşturmaktadır.
Bu nedenle, AB mevzuat uyum çalışmaları ile Dünya Bankası - IMF politikaları arasında sıkışmış Türkiye'nin, ulusal çıkarlarını koruyucu düzenlemelere bir an evvel geçmesini bekliyoruz. "Uyum yasaları" adı altında kamuoyuna sunulan Şeker ve Tütün yasalarının, AB mevzuatı ite uyumlu olmadığını Brüksel bite söylemektedir. O halde Türkiye köylüsünün yaşamını çokuluslu şirketlerin insafına terk eden bu yasaların bir an evvel değiştirilmesi gerekmektedir. Hayvansal ve bitkisel üretim yapılarının verimlilik ve rekabet düzeyini radikal bir şekilde yükseltecek politikalar, ancak kamu çalışmacılığı temelinde yürütülebilir. Bu yapının gecikmeksizin kurulması gerekir.
Bunlar yapılmadan gerçekleştirilecek bir AB üyeliği, Türkiye tarımı ve köylüsü için yıkım getirecektir. Tarım örgütleri olarak bizler, bu sürecin ülkemiz çıkarları doğrultusunda geliştirilmesi için her türlü ortak çalışmayı yapma ve tüm maniplasyon girişimlerine karşın uzmanlık alanlarımızda kamuoyunu aydınlatma kararlılığında olduğumuzu duyururuz.
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası
Türkiye Ziraat Odaları Birliği
Köy- Koop. Merkez Birliği
Tek Gıda- iş Sendikası
KESK TARIM ORKAM SEN.
Türkiye Sulama Kooperatifleri Merkez Birliği
Veteriner Sağlık Teknisyenleri Demeği
BESD BİR
TARMAKBİR
TARGEV
Türkiye Tarımcılar Vakfı
Tarım Ekonomisi Demeği
Tütün Eksperleri Derneği
Ege Çiftçiler Birliği
Atatürk Orman Çiftliği
Atatürk Türk köylüsünün, Türk çiftçisinin kalkındırılmasını en ileri bir amaç olarak görmüştür. Atatürk, Türk ekonomisinin temelinin ziraat olduğu kanısında idi. Hem Türk köylüsü yoksulluktan, fukaralıktan kurtarıp ona rahat bir yaşam sağlamak ve hem de tarım sayesinde Türk ekonomisini canlandırmak girişimlerine büyük önem vermiştir.
Atatürk ziraatte gerek eğitim ve gerekse uygulama alanında çağdaş yöntemlerin ve gelişmelerin memlekette uygulanması gereğine inanmış ve örnek olmak üzere ilk önce 1925’de Ankara’da bir çiftlik kurmaya karar vermiştir ki, bu çiftliğin adı sonradan ‘Atatürk Orman Çiftliği’ olmuştur. Atatürk bu çiftlik arazisini satın alıp burada bir çiftlik kurmak kararını yerli ve yabancı uzmanlara, bir bozkır, kıraç, çıplak ve hatta kısmen de bataklık olan bu arazide bir çiftlik kurulamayacağını söylemişlerdir. Hatta bir yabancı uzman: Burası öyle bir yerdir k, elverişsiz toprak ve iklim koşulları altında, burada ya sabır tükenir, ya da para, demiştir. Bu konuşmalar da sanırım bütün çiftlik arazisini göz altında bulunduran Marmara köşkünün bulunduğu tepecikte oluyordu.
Atatürk bu yerli ve yabancı uzmanların görüşlerine itibar etmeyecek:
Evet, şurası Ankara’nın yanı başına hem batak hem çorak, hem de fena bir yer. Ama biz burayı ıslah etmezsek kim gelip ıslah edecek, deyip işe başlamasını emir buyurmuşlardır.
Atatürk yaratıcı ve büyük aksiyon adamıdır. Olamazın olur yapılabileceğini bu girişiminde de göstermiştir. Nitekim sonradan Atatürk Orman Çiftliği, Ankara’nın yanı başında yeşil bir cennet olmuş ve bu sayede burası Ankara halkının nefes alacağı ve boş zamanlarında hoşça vakit geçirecekleri bir gezi ve eğlence yeri olmuştur.
‘Kılıç ve saban; bu iki fatihten birincisi ikincisine daima mağlup olmuştur.’
‘Milli ekonominin temeli ziraattir.’
‘Memeleketimizde devletin temeli tarımdır. Tüketici olmak iyi değildir. Üretici olalım.’
‘Bu sene ziraii kooperatif teşkilatina başkanlik olmasi bilhassa memnuniyetimizi mucip oluyor. Bu kooperatifleri memeleketin her tarafina temsil etmeyi ziyade iltizan ediyoruz.’
‘Türkiyenin hakiki sahibi ve efendisi hakiki müstahsil olan köylüdür.’
Tarımı Kötü Yönde Etkileyen Faktörler
24 Ocak Kararaları
12 Eylül
Katma Değer Vergisinin Diğer Sektörlere Oranla Tarım Sektöründe Çok Düşük Olması
|
|
|
|