| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 3718 aktif kullanıcı var. » (1 Üye - 3712 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex, JeffreyRok
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.777
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.682
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 449
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.923
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.055
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.269
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.843
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.209
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.449
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.431
|
|
|
| Organik Patates Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:45 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Özet
Bu yazı tatlı patatesin çoğaltılması, toprağın verimliliği ve gübrelenme düzeyi ve gübreleme, toprağın sürülmesi ve yabani otlarla başa çıkılması, zararlı böceklerle ve haslalıklarla başa çıkılması, tedavi edilmesi ve korunması konu başlıklar dahilinde organik tatlı patates üretimindeki gelişemeleri anlatmaktadır, aynı zamanda mevcut bulunan ve gelecekte oluşabilecek pazarların geniş bir değerlendirmesini de içermektedir. North Carolina Üniversitesi bünyesinde halen yürütülmekte olan araştırma projeleri, Web siteleri ve yayınlar da kaynak olarak kullanılmıştır.
İçindekiler
* Giriş
* Pazarlar
* Tatlı-patates Üretimi
* Referanslar
* Desteklenen Projeler
* Yayınlar
Açıklama
Mevcut Çevrede Çiftçilik Yöntemleri Merkezi’nde organik tatlı patates yetişiriciliği ile ilgili yönetim stratejileri konusunda edinmiş olduğu tecrubelerden yola çıkarak hazırladığım bu çalışmada, North Carolina Üniversitesi Bahçecilik Bölümü’nde araştırma görevlisi olan Danielle Treadwell’e göstermiş olduğu profesyonel anlayış için derinden minnettarlığımı belirtmek isterim.
Özellikle Prof.Nancy Creamer yöntiminde yürütülen çeşitli ürünlerin organik üretimi konulu araştırmanın bir parçası olan ve USDA Sürdürebilir Tarım Araştırmaları ve Eğitimi Programı tarafından desteklenen 3 yıllık bir projenin ilk sonuçlarını da benimle paylaştığı için minnettarım.
Giriş
Tatlı patates özellikle ucuz bir kalori kaynağı olarak kıtlık dönemlerinde açlığı önleyen bir ürün olarak oldukça uzun bir geçmişe sahiptir. Günümüzde dünya tatlı patates üretiminin %90’ı Çin tarafından gerçekleştirilmektedir.Çin’de 16.yüzyılın sonlarından bu yana tatlı patates üretilmektedir ve bu üretimin %40’ı artan hayvansal protein talebini desteklemek amacıyla hayvan yemi olarak kullanılmaktatır. Peru-Lima’daki Uluslarası Patates Merkezi, yabani, geleneksel ve gelişmiş türlere ait binlerce çeşit bulunduran, dünyanın en büyük tatlı patates gen bankasıdır. Çin’in akine Güney Amerika’da (ve Afrika’da) üretimin %90’ı insanlar tarafından tüketilmektedir.
20. yüzyılın başlarında Tuskegee Enstitüsü tarafından yürütülen bir araştırma tatlı patatesten 100’ün üzerinde endüstriyel mamül üretilebildiğini göstermiştir. Amerika Birleşik Devletleri Çokuluslu Konsorsiyumu (bunlardan biri Cargill,&Dow, Toyota’dır) dahilinde pazarlanmış olmasına rağmen pek azı Ameraika dışında neredeyse hammadde olarak değerlendirilen laktik asit veya biyolojik olarak parçalanabilen plastik üretiminde kullanılan polilaktik asit üretimi gibi tatlı patates araştırmalarının endüstriyel uygulamaları olarak planlama safhasındadır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde tatlı patates organik tarımı konulu araştırmalar başlıca Mississipi Devlet Üniversitesi ve Louisiana Devlet Üniversitesi Tarım Merkezleri’nde yürütülmektedir. Federal olarak desteklenen organik araştırma ise North Carolina Devlet Üniversitesi’nde ürütülmektedir. İlgili linkler ve detaylar için Referanslar bölümünü inceleyiniz.
Tatlı Patates Nedir?
Tatlı patates (Ipomoeabatatas L.), Convolvulaceae ailesinin batı yarımküre kökenli bir üyesidir. Botanik olarak toprak altında kalan kısmı yumru kök olan beyaz (“Irish”)patates’ten (Solanum tuberosum) ziyade depo kök olarak sınıflandırılır.Amerika pazarlarında en sık rastlanan tatlı patates türü dışı kırmızı kabuklu, içi koyu portakal rengi olan yaş patatestir. İçi kuru ve sarı, fildişi veya beyaz olan I. Batatas türü ise özellikle Amerika’nın doğu kıyılarında bulunan Karayipli ve Asya’lı alıcılar arasında yaygındır ve bazen aynı zamanda Kübalı özel bir CULTIVAR bir isim olan boniato adıyla satılmaktadır.
Bazı tüketiciler tatlı patatese “yemiş”(yams) de derler.Yemiş (yams) bir Yaruba sözcüğü olan iyama [yemek]’ten gelen içi yaş ve portakal rengi olan tatlı patates türü için günlük olarar kullanılan bir tabirdir. Botanik farklılıkların daha detaylı açıklamaları için lütfen aşağıdaki linki inceleyiniz. Amerika anakarasında ticari olarak yetirştirilmeyen gerçek yemiş (Dioscorea spp.) Güney Amerika’nın üst kesimlerinde (çoğunlukla D. japonica) yetiştirilmektedir.Yemiş ndüstriyel bir ürün değildir.
Amerika’daki önde gelen üretim sahaları
Amerika’nın birçok eyaletinde tatlı patatesin bir çok türünü yetiştirmek mümkündür ancak ticari amaçlı üretim sadece birkaç eyaletle sınırlandırılmıştır.Tatlı patates üretimi için genellikle en az 110 ila 150 günlük don olmadan geçen bir döneme ihtiyaç vardır. ‘Georgiga Jet’ Kanada sınırının tamamında yetiştirilebilen 90 günlük bir türdür.
Geçmiş yıllarda, Kuzey Amerika kıtasında, büyük ölçekli tatlı patates üretimi güneydoğuda gelenekselve California’da ise neredeyse tamamı organik olacak şekilde sınırlanmıştır. 1989’dan beri Kuzey Carolina’daki geleneksel tatlı patates üretimi Amerika’nın toplam üretiminin yaklaşık %40’ını oluşturmaktadır. Kuzey Carolina’nın ardından Louisiana ve Mississipi gelir. Küçük Ölçekli Çiftçiler Dağıtım Ağı vasıtasyla Georgia, Alabama ve Mississipi’deki okullara öğlen yemekleri çözümleri sunan Kuzey Florida Kooperatifi dört eyaletlik bir bölgenin ihtiyacını Mississipi’de yetiştirilen tatlı patateslerle karşılar. California üretimi ise 2003 yılında 36500 hektarlık alanın yaklaşık 4000 hektarlık kısmına tekabül eder. Üç güney eyaletinde ekili alanları bulunan bir nakliyatçı bu endüstride hızla artan ürünlerin birleştirilmesi trendi doğrultusunda toplamın %3’ünü oluşturur. Florida ve Jersey Grubu tarafından üretilen kuru içli bir tip olan ‘Boniato’ genellikle Kuzeydoğu ve Atlantik kıyısındaki pazarlarda tercih edilmektedir. Tatlı patates Birleşik Devletler hakimiyetindeki Melanesia ve Micronesia’da üretildiği gibi Hawaii ve Puerto Rico Halk Cumhuriyetinde de üretilmektedir.
Ulusal Tarım İstatistikleri Servisi, 2002 ve 2003 yılllarında dokuz eyalette tatlı patates ekilen alanların Virginia’daki 200 hektardan Kuzey Carolina’da 16000 hektara varan büyüklüklerde olduğunu iletmiştir. Mississpi ve Califonia’da da kayda değer büyüklüklerde alanların bulunduğu bildirilmiştir. Önemli miktarda ticari üretim rakamları bildiren eyalet de Atlantik kıyısının en kuzeyindeki eyalet olan New Jersey’dir. ‘Georgia Jet’ gibi türler kuzey bölgelerde evlerin bahçelerinde bile yetirtirilebilir. Birleşik Devletler nüfusunun üçte bir oranında artmasına rağmen üretim rakamları 1980’den bugüne yıldan yıla çok az değişiklik göstermiştir. Artan ihracat ve USDA tarafından gerçekleştrilen yurtiçi gıda destek programları çerçevesindeki teşvik alımlarını saymaz isek, bu rakamlar Birleşik Devletlerde kişi başına tüketimin çok daha büyük bir hızla azaldığını istatistiksel olarak göstermektedir. Organik üretim ile ilgili istatistikler henüz NASS tarafından açıklanmamıştır.
Kanada ve İngiltere Amerika’nın belli başlı ticari ortaklarıdır. Kuzey Carolina Tatlı Patates komisyonu ihracatları küçük fakat tutarlı ve yaşanabilecek bir Pazar olarak değerlendirmektedir. Bu alanda Çin en büyük rakiptir ve aynı zamanda Amerika iç pazarı için de bir tehdit oluşturmaktadır. Maliyet rekabeti oluşturan nakliye sorunları halen çözülmeyi beklemektedir.Örneğin 2004 yılında yakıt harcamaları ve fırtına hasarları Georgia nakliyatçılarına zarar vermiştir.
Piyasalar
İşleme
Arkansan Fayetville’deki Ozark Doğal Besinler (ONF) Bakkaliye Müdürüne göre, konserve organik patatesler üretim tesislerinin Güney California’ya göre daha uygun bir şekilde yerleştiği Oregon’da kutulanmakta ve buradan sevkedilmektedir. ONF şimdilik herhangi bir dondurulmuş organik tatlı patates ürünü stoklamamaktadır. Bebekler için organik patates gıdaları California’daki organik patates tarlalarına çok yakın olan Tucson Doğal Besinler Ambarı tarafından desteklenen “Internet Alışveriş Hizmetleri” üzerinden satışa sunulmaktadır.
Katma değerli diğer tatlı patates ürünleri de “Bruce Gıda” tarafından sunulan un ve pankek çeşitleri ve Terra tarafından sunulan tatlı patates cipsidir. Günümüzde özellikle New York ve Florida’daki birçok doğu kıyısı restoranında büyük olasılıkla ev yapımı boniato veya Jersey tipi patateslerden yapılan tatlı patates kızartmaları sunulmaktadır. NASA’da da tatlı patatesin kahvltılık tahıl olabilmesi üzerine araştırmalarını sürdürmektedir.
Louisiana’nın doğusunda geleneksel olarak üretilmiş tatlı patatesleri işleyen birçok konserve fabrikası vardır. 1995 yılında, Mississipi Tatlı Patates Yetiştiricileri Birliği Chicago piyasasını karşılamak için Ohio’daki Glory Foods of Colombus ile 400 hektarlık bir üretim anlaşması imzalamıştır. Ürünler kızarmış tatlı patatesi de kapsamaktadır. Son zamanlardaki azalan talep karşısında arz fazlası oluşturan beyaz patates (Solanum tuberosum) üreticileri artık tatlı patates üretimine yönelmektedir.
Ocak 2004’te son tüketiciy sunulmadan önce kısmen veya tamen işleme tutulmuş gıdalara yönelik ilgiyi göz önüne alan Mississipi Toprak Su ve Kereste Kurulu maliyetleri beşte iki oranında azaltmak için taze ve dondurululmuş tatlı patates ürünlerinin üretimini sağlamak üzere yöredeki geleneksel üretim yapan üreticilerle anlaşma imzalayarak Mississipi Vardaman’da 5 milyon dolarlık bir fabrika kurmaya karar vermiştir. Mississipi’de ticari amaçlı tatlı patates üretimi yapılan yerlerin (2003’te 1400 hektar) %90’ı Vardaman’ın etrafındaki 50 kilometre çaplı bir alanın içinde yer almakatadır. (İki yörede tatlı patates üreticilerine 3 milyon dolarlık bir desteğin de verilmesi beklenmektedir.) Nisan 2004’te Arkansas Kırsal Teşebbüs Merkezi yılda yaklaşık 500 hektarlık bir alanın tatlı patates üretimine ayrıldığı ve işsizliğin kronik olarak yüksek olduğu Arkansas Deltası yöresinde bir tatlı patates işleme merkezi kurulmasını planladıklarını açıklamıştır.
Geleneksel olsun organik olsun küçük miktarlardaki taze-içli (fresh-dug) tatlı patates özellikle çiftçi marketlerinde olmak üzere bütün güney yöresinde yerel alıcılar bulmaktadır. Bu noktada Oklahoma Büyüme Kooperatifi pazarlama stratijisi olarak “kendiniz alın” felsefesini önermektedir. Internette yapılacak bir aramada özellikle organik olmayan taze tatlı patates konusunda yüzlerce satıcının on-line hizmet verdiği görülebilir. Taze Ürün
Amerika’da 1 ve 2 numaralar taze ürün piyasalarına yönelik olan tatlı patates sınıflardır. Jumbo, kesik(cuts), kraker(cracks) ve ayrıklar(splits) seçmeler (culls)olarak değerlendirilir. Kök uzunlukları ve çapları Amerika 1. veya 2. sınıfları ile uyumlu olmakla beraber, kökler ya toprağı sıkıştıran böcek yemleri nedeniyle yada kabuğunun soyulmasına neden olabilen itinasız sınıflandırma ve hasat çalışmaları nedeniyle zarar görmeleri yüzünden sıklıkla birinci sınıf olarak değerlendirilmezler. Bu türden zararlar görünüşlerini etkiler ve delikler ve kabuklarının zedelenmiş olması depolama sırasında farklı enfeksiyonlara yol açabilirler. Aşırı gübreleme, ince ve standart olmayan kaplar veya doğru zamanda hasat edilmesi hususunda yetersizlikler Jumboların oluşmasına neden olur. Tatlı patatesin kabuklarının beyaz patateslerde olduğu kadar iç kısma yapışık olmaması nedeiyle kabuklarda soyulmalar da meydana gelebilir. Louisiana’daki yetiştiriciler muhtemelen topraklarının daha (silty) olmasından dolayı kabukların soyulmasından daha az müzdarip görünmektedirler.
Uygun Yerler
Asya mutfağında ve gurme marketlerinde yıl boyu kızartma gıdası olarak talep gören kuru-içli tatlı patates için hala girilmemiş pazarlar mevcut olabilir.Mineraller ve A vitamini bakımından zengin olan tatlı patates bir sağlıklı yaşam besini olarak pazarlanabilir. Haşlanmış tatlı patates vejeteryan bir menü için lezzetli bir giriş yemeği olabilir. Doğru bir şekilde yetiştirilmesi ve işlenmesi koşuluyla tatlı patates dondurulmaksızın 6 ila 9 ay gibi uzun bir raf ömrüne sahiptir. (Organik işleme/bakım tesisleri Ulusal Organik Standartları’nı karşılamak durumundadır ve üretim çiftlikleri için bile ayrı bir işleme sertifikasına da ihtiyaç duyabilirler.Bunun için sertifika merkezinize danışınız) Zaman tüketimi ve raf ömrünü uzatmaya yönelik geleneksel bakım metodlarının uygulanmasından taze, dondurulmuş veya You Dig tipleri lehine olacak şekilde gitgide uzaklaşılmaktadır.
Daha ziyade Amerika dışında olmak üzere tatlı patates hayvan yemi olarak da kullanılabilir.Yine de Carolina’dan bildirildiği kadarıyla avcılar yasal geyik yemi olarak kullanmak üzere kamyonlarca çürük veya talep fazlası tatlı patates satın almaktadırlar.
Tatlı patatesin yaprakları ve sapları da yenilebilir. Asya piyasalarından temin edilen bu kısımlar Amerika’nın metropolitanlarında satışa sunulmaktadır. Güney ve güneydoğu Asya’da Ipomea aquatica (aynı zamanda Ipomoea reptans ) türlerinin genç yaprak ve filizleri bir tür turşu olacak şekilde işlemden geçirilen ve kangkong (su ıspanağı, ong choy, veya engtsai) adıyla satılan en popüler taze yeşilliklerdir. Her ne kadar bu türler yumru kök oluşturmaya müsait olsalar da bu aşamaya gelmeden saplar halinde piyasaya sürülürler. Kankong Florida’da özel izin ile yetiştirilmektedir.
Son zamanlarda fidanlıklarda piyasaya sürülen dekoratif amaçlı mor, yeşil veya çeşitli renklerdeki tatlı patates sapları bahçecilik marketlerinde de satışa sunulmuştur. İşlenmemiş tatlı patatesin herhangi bir parçasının eyaletler arası herhangi bir transferi hastalık veya salgın tehlikesine karşı Amerika’da son derece sıkı bir şekilde düzenlenmiştir.
Beyaz patates gibi tatlı patates ürünleri de yüksek miktarda karbonhidrat içerdiği düşünülmesi nedeniyle kamuoyunda itibar kaybetmiştir. Bir çok araştırma tatlı patatesin içerdiği vitaminler ve mineraller açısından beyaz patatese oranla çok daha zengin olduğunu göstermiştir.USDA okullardaki öğlen yemekleri ve diğer beslenme programlarında değerlendirmek üzere ürün satın alan büyük ölçekli bir alıcıdır. The Pecker’e göre konserve olsun taze olsun geleneksel olarak yemiş olarak da bilinen yaş-içli tatlı patatesin satışları tatillerden hemen önce yükselmektedir.
Günümüzde, USDA düzenlemeleri işlenmemiş, canlı tatlı patates bitkisi materyallerinin ithalini yasaklamıştır. Şartlar farklı olsaydı, Kuzey ve Güney Amerika’nın tropikal bölgelerindeki sertifikalı organik tarım çiftliklerinin ve halihazırda verilen USDA sertifikalarının sayısı Birleşik Devletler organik tatlı patates yetiştiricileri açısından ciddi biri rekabete yol açabilirdi. İşlenmiş organik tatlı patates ürünleri makul bir şekilde Çin’den gelebilirdi.
Iowa’da, 1930, 1940 ve 1950’lerdeki bölgesel pazar paylarına bakarak, taze tatlı patatesler tarihi bir besin kaynağı olarak savunulmaktadır. Günümüzde insanlar ileri düzeyde işlenmiş ayaküstü gıdaları tercih etselerde bir ürünü bir eyalete, bölgeye veya döneme ilişkilendirme amaçlı bu ve benzeri girişimlerin pazar potansiyeli bulunmaktadır.
Gündeme gelen kritik bir soru da tabi ki gelecekteki bir benzin sıkıntısında nakliye maliyetlerinin nasıl etkileneceğidir.zirai ilaçlar gibi diğer petrol türevli ürünlerin varlığı da sorgulanmalıdır. Ayrıca bunun zamanı ne olacaktır? Diyelim ki Iowa’daki çok sayıda tüketicinin yerel gida sistemleri üzerinde zoraki bir güven tesisi oluşacak talebin, Büyük Bunalım boyunca olduğu gibi, çiftçileri yerel seviyede büük ölçekli organik tatlı patates üretimini yeniden arttırmaya sevketme ihtimali senaryolardan biridir.
Patates Resimleri
|
|
|
| Organik Domates Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:43 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum (3)
|
 |
Domatesin Anavatanı ve Tarihçesi
Domatesin anavatanı Ekvator,Peru ve Bolivya'dır. Bizim ülkemizde ise 1900'ün başlarında Adana'da yetiştirilmeye başlamıştır.
Sistematikteki Yeri
Takım : Personatae
Familya : Solaneceae
Cins : Solanum
Tür : Lycopersicon esculantum
Bitkisel Özellikler
Domates,Solaneceae ( patlıcangiller ) familyası Lycopersicon cinsinden ve subtropik bölgelerde 1 yıl, tropik bölgelerde 2 yıllık veya çok yıllık yetiştirilen bitkidir. Kültür formu Lycopersicon esculantum çeşitleridir.
1- Kök : Çimlenen domates tohumlarının kökçüğü uzayarak kazık kökü oluşturur. Fide şaşırtılmazsa kuvvetli bir kazık kök meydana getirir. Fide iki yada üç yapraklı oluncaya kadar kazık kökün gelişimi devam eder. Fide şaşırtılmazsa kuvvetli bir kazık kök meydana getirir. Bu nedenle direkt tohumdan yetişen bitkilerde derin bir kazık kök yetişir. Fide olarak dikildikleri zaman, kazık kökten çok,oldukça derin bir saçak kök sistemi oluşur. Kökün derinliğine yanlara dağılımı 1-1,5 metreyi bulur. Seralarda ise köklerin gerek yanlara ve gerekse derinliğe dağılım alanı, toprak suyunun hareketinin aşağıdan yukarı olması nedeniyle daha azdır. O nedenle de kök, sera domateslerinde bitkiyi tutabilecek güçte değildir. Seralardaki domates bitkilerinin mutlaka askıya alınmalarının nedeni de budur.
2-Gövde : Genç bitkide gövde otsu,yuvarlak, yumuşak ve üzeri tüylerle kaplıdır. Gelişme ilerledikçe gövde köşeleşir, sertleşir, olgunlaşır. Gövdenin üzeri pürüzlüdür ve yeşil rengi veren tüylerle kaplıdır. Domates bitkisinde dallanma çok sayıda ve çok kuvvetlidir. Her yaprağın gövdeye bağlandığı yerden devamlı olarak "koltuk" adı verilen yan sürgünler çıkar. Sırık domateslerde, özellikle sera domates yetiştiriciliğinde bu koltukların alınması gerekir. Böylece, gövdede sadece yapraklı meyveler bulunur. Sınırlı büyüme gösteren ve göstermeyen olmak üzere iki tür domates bitkisi vardır. Sera domates çeşitlerinde büyümenin sınırsız olması istenir. Boy çeşit özelliğidir. ancak çevre koşulları da etken olmaktadır. Açık alanda bodur çeşitler 20-60 cm, orta boy çeşitler 30-90 cm, sırık çeşitler 90-250 cm boyundadır.
3-Yaprak : Domates yaprağı 7-9 yaprakçıktan oluşan bileşik bir yapraktır. Yaprakların üst yüzeyi yeşilin değişik tonlarında, alt yüzeyinde ise mavimsi kül rengindedir. Yapraklarda gövdede olduğu tüyldür. Domatese kokusunu veren, gövdedeki yapraktaki bu tüylerdir. Bu tüyler aynı zamanda sıvı içerik ve dokunulduğunda elleri yeşile boyar.
Yapraklar çeşitlere göre farklılık gösterir. Yaprak karakterine göre 4 grup vardır.
a) Adi yapraklı domatesler : Yapraklar düzenli olmayan dilimli olup, dilim sayısı çoğunlukla altıdır.
b) Patates yaprağına benzeyen domatesler : Yapraklarının kenarları oldukça düzgün ve diğerlerine göre çok daha küçük dilimlidir.
c) Buruşuk yapraklı domatesler : Yaprak yüzeyleri buruşuk, yarı buruşuk ve kırmalı yapıdadır.
d) Dar dilimli yapraklı domatesler : Kenarları testere gibi dişlidir, dar dilimli yapıdadır. Çok tüylü ve mavimsi renkte yaprakları vardır.
4- Çiçek : Biyolojik bakımdan hermafrodit yapıya sahip olan çiçeklerinde 5 taç, 5 çanak yaprak ile 5 erkek ve 1 tane dişi organ vardır. Çiçekler basit çift salkımlar üzerinde bulunur. Salkımların basit yada çift olmaları bir çeşit özelliği olduğu kadar sera sıcaklığına bağlıdır. Düşük sıcaklıklarda çift salkım, yüksek sıcaklıklarda basit salkım oluşumu yaygındır. Çiçek salkımlarında bulunan ve dolayısıyla meyve sayısı bir çeşit özelliğidir. Çiçek 1-2 gün açık olarak kalır. Polenler stigma üzerine düştükten bir kaç saat içinde çatlar. Polen tüpünün meydana gelmeye başlaması ile döllenme arasında 24-50 saatlik bir süre geçmektedir. Sera sıcaklığının gece 5 santigrad dereceden 12 santigrad dereceye çıkarılmasıyla çiçek tozu canlılığı %20, çiçek tozu çimlenmesi %100 oranında artmaktadır. Düşük ve yüksek sıcaklıkta canlı ve bol polen oluşturan çeşitler yetiştirilmelidir. Bazı çeşitlerde %1 civarında yabancı döllenme söz konusudur. Yabancı döllenme oranı hiçbir zaman %5'in üzerine çıkmaz.
5-Meyve : Domates meyvesi botanık bakımdan üzümsü bir meyvedir. Döllenme ve meyve bağlamadan sonra olgunlaşmaya kadar çeşide iklim ve büyüme şartlarına bağlı olarak 45-70 günlük bir süre gerekir. Yeşil olgunluk devresine kadar meyve büyümeye devam eder. Meyvenin büyüklüğü çeşide bağlıdır. 2-3 gramdan 800-1000 grama kadar değişir. Domates meyvelerinin renkleri çeşide göre değişir. Başlangıçta renk yeşildir. Bu dönemde zehirli bir alkoloit olan salonim olgunlaştıktan sonra beyaz, sarı, pembe, açık veya koyu kırmızı olabilir. Meyve irileşip normal büyüklüğünü alınca yeşil renk açılmaya, klorofil parçalanmaya başlar ve kırmızı renkli domateslerde likopene dönüşerek meyve rengini alır.
6-Tohum : Tohumlar karpeller içerisinde muhtelif şekillerde sıralanmış veya kümelenmiş bir halde bulunur. Karpel sayısı arttıkça tohum sayısı artar. Etli meyveli domatesler daha az tohum içerir. Çok meyve veren domates çeşitlerinin tohum iriliği azdır. Tohumlar olum devrelerinde meyve içinde çimlenmelerine engel olmak için koyu kaygan bir sıvıyla çevrilidir. Genelde tohumlar 1 mm kalınlığında 2-4 mm çapında bir disk şeklindedir ve üzerleri tüylerle örtülüdür. Tohumlardaki hav olarak adlandırılan bu tüyler, normal tohum ağırlığının %16-%18 'ini oluşturur. Havı alınmış tohum, tohumların birbirine yapışmasını önleyerek tek tek ekilmelerini sağladığı için önemlidir. Tohumlar uygun saklama koşullarında, çimlenme güçlerini 5 yıl süreyle koruyabilir.
İklim İstekleri
Domates sıcak iklim sebzesidir. Bu nedenle mevsim dışı olarak serada yapılan yetiştiriciliğinde sıcaklık, oransal nem, ışıklanma gibi iklimsel faktörlerin düzenlenmesi önem kazanır. Bu düzenlemenin yapılması organik tarımda daha da önemlidir. Çünkü olumsuz koşuların yol açtığı hastalıkların ziraai ilaç, gübre vs. kullanılarak giderilmesi organik tarımda istenmez.
1-Sıcaklık : Domates sıcak iklim bitkisidir. Ancak aşırı sıcak bitkide soluma ve kavrulmaya neden olmasının yanı sıra polenleri kurutarak partenokarpiye de yolaçar. Bitki gelişimini her dönemde etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Çimlenme için 20-22 santigrad derece en uygun sıcaklıktır. Yüksek sıcaklıkta termodormansi devresine girerek çimlenmez. Fide gelişim döneminde gece gündüz sıcaklıkları arasında 6-8 santigrad derece farklılıklar olduğunda çiçeklenme hızlanmakta ve gelişim olumlu etkilenmektedir. Dikimden sonraki dönemde gündüz sıcaklığı bulutlu havalarda 20-22 santigrad derece, güneşli havalarda 27-30 santigrad derece olarak ayarlanmaktadır. Bu ayarlama, solunum fotosentez dengesini sağlayıp bitki gelişimini olumlu yönde etkileyecektir. Gece sıcaklığı 10 santigrad derecenin altına düşmemelidir ve 0 derecenin altındaki sıcaklık gelişmeyi durdurur. En uygun döllenme sıcaklığı 17-27 santigrad derece arasıdır. Üst sınır 30 santigrad derecedir, bundan sonra polenler zarar görür. Domates yetiştiriciliğinde, fide harçlarının ve sera topraklarının sıcaklığı da önemlidir. Sera toprak sıcaklığının 15-35 santigrad derece arasında olması, 13 santigrad derecenin altına düşmemesi gerekir.Toprak sıcaklığının 20 santigrad derce olması idealdir. Düşük ve yüksek toprak sıcaklığı yüzlek kök gelişimine neden olur.
2-Rüzgar : Domates seralarında hava hareketinin 1-4 m/s olması istenir. Hava hareketi bitkilerin hafifçe sallanmasına sebep olur ve tozlanmayı artırır.
3-Işık : Domates ışıktan hoşlanan bir bitkidir. Normal fotosentez için gereksinim duyulan ışık yoğunluğu 10000 lüks dolaylarıdır. Sera üretiminde sıcaklık ve ışık iki ayrı faktör olarak değerlendirilemez. Yüksek sıcaklıkta düşük ışık şiddeti çiçek dökülmelerine neden olur. Kış aylarında ışık şiddetinin azalması ürün miktarının azalmasına yolaçar. Domates gün uzunluğuna duyarlı bir bitki değildir. Uzun günler salkım sayısının artmasına, kısa günler çiçeklenmenin ve meyve tutumunun daha erken meydana gelmesine neden olmaktadır. Bu nedenle kış aylarında cıva buharlı lambalarla yapılan yapay ışıklandırma, ürün miktarında artma ve erkencilik üzerinde olumlu etki yapmaktadır. Yapay ışıklandırma fide aşamasında daha yaygındır. Fide yetiştiriciliğinin kış günlerine rastlaması durumunda yapay ışıklandırma yapılabilir.
4-Hava Oransal Nemi:Domates seralarında oransal nemin %50-60 civarında olması istenir.Nemin, terleme (transpirasyon)dolayısıyla gelişme üzerinde etkisi vardır.Oransal nemin istenilen sınırlarda olması durumunda terleme normal bir şekilde gerçekleşir, polenlerin çimlenme gücü korunur.Düşük nemde dişicik tepesi kurur,yüksek nemde polenler zarar görür.Oransal nemin çok yüksek olmsaı durumunda yapraklar çok gelişir,kök gelişimi zayıflar,hastalıklara açık duruma gelir.Klima kontrollü olmayan seralarda oransal nem çok yüksektir ve ayarlamak zordur.Klima kontrolü olan seralarda ise oransal nem çok düşüktür.Oransal nemin hvalandırma,ısıtma,sulama,sisleme ve gölgeleme gibi önlemlerle bitkilerin istediği seviyeye getirilmesi gerekir.Seralardaki bitkilerin sağlıklı bir gelişme gösterebilmeleri için iyi bir havalandırma şarttır.Havalandırma terleme ve su ihtiyacını artırır.
Yetiştirme Tekniği ve Toprak İstekleri
1-Toprak İsteği:Domates toprak isteği açısından seçici değildir.Kumlu,killi her türlü toprakta yetiştirilebilirse de ideal olan organik maddece zengin,tınlı topraklardır.Ancak toprakta iyi bir drenaj sağlanmalı ve toprağın hastalık ve zararlılardan temizlenmiş olmasına dikkat edilmelidir.Optimum pH aralığı 5,5-7,0 dir.
2-Gübreleme:rtüaltında açık alana göre daha uzun bir yetiştirme mevsimi olduğundan ve daha yüksek verim alındığından, domatesin topraktan kaldırmış olduğu besin maddesi miktarı da yüksek olmaktadır.Bu gereksinim,dikimden önce toprağa karıştırılan organik madde ve organik olarak üretilen gübrelerle karşılanmalıdır.Örtüaltında domates yetiştirilen topraklarda organik madde miktarının % 10 olması istenir.Organik madde artırımı için ahır gübresi,yeşil gübre ve komposttan yararlanılır.Örtüaltında kullanılan çiftlik gübresi miktarı8-10 ton/da ile 25-30 ton/da ‘dır.Yaz aykarında yeşil gübre bitkisi olarak en uygun bitki mısırdır.Yüksek sıcaklık ister, bitki aksamı boldur, kuvvetli kök sistemiyle sert olan alt tabakalrın kırılmasını sağlar.Organik maddenin artırılmasında torf kullanılabilir.Torf, toprağın fiziksel yapısını düzeltir.İlk yıllarda kullanılacak miktar 1-1,5 ton/da olup sonraki yıllarda bu miktarın yarısı kullanılabilir.Kompost miktarı 2,5-3 ton/da olabilir.Kompostun analiz sonucuna göre bu değer, 5-6 ton/da çıkabilir.
Bitkinin N gereksinimi organik gübrelele karşılanabilir.Ahır gübresi ve tavuk gübresinin yanı sıra organik olarak üretilen gübrelerde olabilir.Tavuk gübresi içerdiği N miktarı bakımında diğer gübrelerden daha kıymetlidir, nem içeriği az ve kuru madde miktarı yüksektir.Tanklarda birikitirlir ve yeterince su katılarak seyretilir, böylece hem çözülmesi hem de sulama suyuna ilavesi kolaylaşır.
P ve Ca için kaya fosfatı,dolomit,kalsiit ve marn kullanılabilir.Bu tür materaller mümkün olduğunca ince boyutta ve toprak tavında iken uygulanmalı ve mutlaka toprağa iyice karıştırılmalıdır.K kaynağı olarak atık mantar kompostu, deniz yosunu, odun külü, feldispatlar kullanılabilir.
Günümüzde toprak mikroorganizma faaliyetini artırmak için pek çok sıvı gübre satılmaktadır.Bu gübreler alg ya da bakteri içerebildiği gib,bazıları deniz yosunu ekstratı, humik asit v.b. içermektedir.Bu ürünlerin kullanılmadan önce organik tarımda kullanılabilirlik sertifikasının olmasına dikat edilmelidir.
CO2 Gübrelemesi: CO2 gübrelemesi, fotosentez hızını artırmak için,sera havasındaki CO2 miktarının artırılmasıdır.Ancak araştırmalar,belli bir konsantrasyona kadar ortamdaki CO2 fazlalığının fotosentezi olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur.
CO2 gübrelemesine en iyi cevap veren bitkilerin başında domates gelmektedir.Gübreleme fide döneminde başlatılmalıdır.Uygulamanın, erken çiçeklenme,vegetasyon döneminde kısalma, iyi meyve tutumu, meyve kalitesinde artış sağladığı saptanmıştır.Bitki başına pazarlanabilir ürün % 71 e kadar artmıştır.Meyve iriliklerinde ise % 13 lük bir artış görülmüştür.
CO2 gübrelemesinden en iyi sonuç, havalandımaların açılmadığı aylarda,ısı kontrollü seralarda,ışığın yoğun olduğu günlere alınır.Bulutlu günlerde de sürdürülebilir, ancak miktar düşürülmelidir.Gece gündüz sıcaklık farklarının fazla olması da gübrelemeden daha fazla yararlanılmasını sağlamaktadır.CO2 fazlalılğında, CO2’in karbonik aside dönüşmesinden dolayı yapraklarda s zararına benzeyen zararlanma, yaşlı yapraklarda kıvrılma ortaya çıkmaktadır.CO2 gübrelemesi için parafin,propan,petrol gibi ürünlerden saf CO2 gazından yararlanımaktadır.
3-Ekim ve Dikim: Organik tarımın, “organik tarım” olabilmesi için üretim materyali olarak kullanacağımız “tohum” ya da “fide”nin organik bitkisel üretim materyallerine uygun olması gerekmektedir.Dolayısıyla organik domates tarımını anlatırken , tohum ve fidede olması gereken özellikleri kısaca belirtelim.
Tohumun;
a ) Genetik olarak yapısı değişmemiş,
b ) Sentetik “pestisitlerle”* işlem görmemiş olması gerekir.
Fidenin; ( üretim fide ile yapılacaksa) ,
a ) Organik tohum veya ana bitkiden üretilmiş olması ,
b ) Yine üretimi sırasında sentetik besleme ve büyütme maddeleri ile hormon uygulamalarına maruz kalmamış olmasına özen gösterilmelidir.
Dikim kuzey-güney yönünde seralarda çift sıra dikim sistemine göre yapılmalıdır.Özellikle tek ürün yetiştiriciliğinde bitkilerin birbirini gülgelemesini önlemek için daha fazla ışıklanma amacıyla sıraların kuzey-güney yönünde yapılması çok önemlidir.Dikim akşam üzeri serin saatlerde yapılmalıdır.Dikim sıklığı, çeşit habitüsü ve yetiştirme mevsimine göre değişmektedir.Dikimde toprak tavlı olmalıdır.Sonbahar döneminde daha ağır bir tavda dikim yapılmalıdır.Özellikle ilkbahar yetiştiriciliğinde mümkün olduğunca dikimden önce dikim sıraları üzerlerinin ince plastikle kapatılması,böylece toprağın ısınarak tava gelmesi mümkündür.
Tek ürün yetiştiricilinde seraya dikim genelde kasım ayında başlarında, sonbahar üretimi için ağustos ayı sonlarında ve eylül ayının ilk yarısında, ilkbahar üretimi için şubat ayının ikinci yarısında yapılır.Soğuk aylarda yapılan dikimlerde dikim çukurları 2-3 gün önceden açılarak çukurun ısınması sağlanır.Dikim sırasında kotiledon yaprakların üzerinde toprak üzerinde kalmasına özen gösterilmelidir.Dikim ne çok yüzeysel ne de çok derine yapılmamalıdır.Aynı gelişmişlikteki iki büyüme ucuna sahip fidelerin seraya dikilmemelerine dikkat edilmelidir.Zira böyle fideler “roqou fide “diye anılır ve fide yetiştirme sırasında serada ışığın az olduğu günlerde sıcaklığın yüksek olması halinde görülür.Bu fidelerin diğer fidelerden ayrılmaları kolaydır.Normal fidenin ilk gerçek yaprağı verdiği dönemde roque fideleri aynı derecede iki gelişmiş gerçek yaprağa sahiptir.Normal fideler 5-6 olduğunda ise bu fidelerin iki büyüme ucunun olduğu görülür.
Dikime Hazır Hale Gelmiş Fideler Şu Özellikleri Taşımalıdır:
Yastık,toprak ve plastik saksı ile naylan torbalardaki fideler 5-6 gerçek yapraklıdır ve kotiledon yaprakları üzerlerindedir, gövdeleri bir kurşun kalem kalınlığındadır, yaprak renkleri koyu yeşil ve parlaktır,yaprak araları kısadır, fidenin eni boyuna eşit gibidir, gövde esnek bir yapıya sahiptir ve gövde hafif morumsu eflatun renktedir.Dikime hazır fideler yaklaşık iki aylıktır.Kış dikimine hazır fidelerde çiçek olmamalıdır, diğer mevsimlerde 1-2 çiçeğe izin verilebilir.Dikime hazır fideler seralardaki yerine dikilmeden önce , yerlerinden kolayca çıkarılabilmelri için akşamdan iyice sulanmalıdır.Dikimde fideler torbalardan ve tepsilerden çıkarılarak çukurlara konulmal elle veye çapayla , yeteri kadar etrafı toprakla kapatılmalı bolca can suyu verilemlidir.Yastıklardaki fideler yerlerine dikim için, olabildiğince toprakları ile birlikte kökleri hırpalanmadan çıkarılmaya çalışılır.Saksılardaki ve naylon torbalardaki fideler ise toprakları ile birlikte çıkarılmalıdır.Dikimde sıra arasu,ı ve sıra üzeri mesafelere dikkat edilmelidir.Yer domatesi için sıra arası 140-150 cm,sıra üzeri 40-50 cm olmalıdır.Sırık domateslerde ise sıra arası 75-80 cm, sıra üzeri 40-60 cm olacak şekilde dikim yerlerine dikilmelidir.
4-Sulama:Sera koşullarında bitkiler su gereksinimlerinin tamamını sulamayla karşılamaktadır.Bu nedenle seralarda sulama daha önem kazanmaktadır.Organik sera domates yetiştiriciliğinde dabla sulama yöntemi tercih edilelidir.Bu şekilde , su birki kök bölgesine kontrollü ve homojen uygulanır, su; iş gici ve eneri tasarrufu sağlar.
Sulama zamanını kullanılmasında tansiyometreler kullanılabilir.Domates bitkisi için yüzlek olanı 15-20 cm, derin olanı 45-50 cm derinliğe yerleştirilmiş iki tansiyometre yeterlidir.Yüzlek yerleştirilen tansiyometre sulama zamanının saptanmasında, derine yerleştirilen tansiyometre suyun etkili kök derinliğinin alt sınırına ulaşıp ulaşmadığını saptamada kullanılır.40 santibar düzeyinde sulama yapılmalıdır.
Hastalık Ve Zararlılarla Mücadele Yöntemleri
Hastalıklar
ungal Hastalıklar: Fungal hastalıklara karşı sözü edilen “Genel Sağlık Kurallarına”uyulmalıdır.
|
|
|
| Edirne Altınyazı Barajı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:30 PM - Forum: Barajlar
- Yorum Yok
|
 |
![[Resim: t0qg0j.jpg]](http://i46.tinypic.com/t0qg0j.jpg)
Altınyazı Barajı, Edirne (il)'inde, Basamaklar Çayı üzerinde, sulama ve taşkın kontrolü amacı ile 1965 - 1970 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.Kadıgebren barajından da aktarılan sularla kapasiteli su toplama havzasına sahiptir. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 524.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 21,50 m, normal su kotunda göl hacmi 30,80 hm3, normal su kotunda göl alanı 4,25 km²'dir. 7.730 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir. Barajda sazan ve türleri, levrek balığı amatörce ve Altınyazı Su Ürünleri Kooperatifi tarafından avlanmakta ve köy ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
|
|
|
| İstanbul Alibey Barajı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:27 PM - Forum: Barajlar
- Yorum Yok
|
 |
![[Resim: 2meo4u1.jpg]](http://i48.tinypic.com/2meo4u1.jpg)
Alibey Barajı (bitişik olduğu İstanbul semtinin ismi ile Alibeyköy Barajı şeklinde de anılır), İstanbul'da Alibey Deresi (Alibeyköy Deresi veya Malova Deresi şeklinde de anılır) üzerinde, içme, kullanma ve sanayi suyu temini amacıyla 1975-1983 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.
Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.930.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 30,00 m, normal su kotunda göl hacmi 66,80 hm3, normal su kotunda göl alanı 4,66 km²'dir. Yılda 39 hm3 içme suyu sağlamaktadır.
Alibey(köy) Barajı muhtemelen Türkiye'nin en vukuatlı barajıdır. İstanbul'un hızlı şehirleşmesinin zorladığı bir mecraya hakim olduğundan, aşağısında kalan, özellikle Alibeyköy ve Eyüp'ün diğer bazı semtleri, Kağıthane ve Gaziosmanpaşa ilçelerinin de bazı kısımları, barajdaki su hacminin kontrol edilemediği dönemlerde kapaklarının açılmasıyla oluşan su baskınları nedeniyle afet günleri yaşamakta, bir dünya metropolüne yakışmayan manzaralar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, içme dahil kullanım suyu temini amaçlı bir baraj olmasına rağmen, içinden sık sık ceset çıkar veya benzer sağlıksız hadiselere konu olur. Olası deprem senaryolarında da baraj bölge için felaket yaratabilecek tahminlerle ilişkilendirilmektedir. Bu unsurlardan özellikle su baskınları sorununun, geniş bir nüfus kitlesini etkilediği, bu nüfusun çoğunluğunun ekonomik açıdan darbelere karşı hassas konumda olduğu, münferit bir olay olmayıp senelerdir tekerrür eden bir olgu haline geldiği dikkate alındığında, çözümsüzlüğü muamma teşkil etmektedir. Bu haliyle, pek çok başarıya imza atmış Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü için bir iftihar vesilesi oluşturmamaktadır.
|
|
|
|