| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 3716 aktif kullanıcı var. » (1 Üye - 3710 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex, JeffreyRok
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.777
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.682
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 449
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.923
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.055
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.269
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.843
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.209
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.449
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.431
|
|
|
| Organik Tıbbi Bitkiler Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:57 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Tıbbi Ve Aromatik Bitkilerin Organik Olarak Yetiştirilmesi
Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü - ANTALYA
Giriş
Tıbbi ve aromatik bitkilerin yetiştirilmesine geçmeden önce kısaca ekonomisinden söz etmekte yarar vardır.
Geçmişte de olduğu gibi, bugün de bu bitkiler; ilaç, gıda, kozmetik, meşrubat ve sanayi dallarında kullanılmaktadır. Memleketimizde Tıbbi ve aromatik bitkilerin yayılış alanları oldukça geniş olmalarının yanı sıra kültüre alınmaları her geçen gün artarak devam etmektedir.
Tıbbi ve aromatik bitkilerin ihracatımızdaki payının giderek artması, üretim alanlarının da artmasına neden olmuştur
.
Tarım konusunda bazı kısıtlamaların getirilmesi nedeniyle, alternatif ürün arayışı içinde olan çiftçimizin ilgi ve alakası da her geçen gün artmaktadır. Genelde doğadan toplanarak ihraç edilen tıbbi ve aromatik bitkilere yabancı bitkilerin karışması, kalite de bozukluklar oluşturmuş, bu durum sorunların artmasına neden olmuştur.Memleketimizde son yıllarda Araştırma Enstitülerince yapılan çalışmalar nedeniyle her geçen gün kalite ve kandite arttırılmakta ,standartlara yaklaşılmaktadır.
Tıbbi Aromatik Bitkilerin Ekonomik Önemi
Enstitülerce yapılan çalışmalar da artış görülmektedir. Bu enstitülerin başında:Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü gelmektedir.
Bu enstitünün kültüre aldığı; tescilini yaptırdığı Origanum Onites (İzmir kekiği) ihracattaki payımızı arttırmıştır.Bu bitkilerin kültüre alınmasıyla doğa tahribatı kısmen azalacak, çiftçilerimiz de bilinçlendirilecektir.
Memleketimizde, halk arasında farklı cinslere ait türler ‘kekik’ adı altında isimlendirilmektedir.Örneğin:Origanum, saturaje, thymus, coridothymus, thymbra, değişik cinslerde olan türlerdir.
Yurt dışında:
Origanum : baharatlarına Oregano
Thymus : baharatlarına Thyme denilmektedir.
Memleketimizde ihraç edilen kekiğin %80’i Origanum türünü teşkil etmektedir.
Örneğin:O.onites, (İzmir kekiği)
O.minutiflorum (Toga kekiği,Sütçüler kekiği,Eşşek kekiği)
O.Syriacum var.bevanii (Suriye kekiği)
O.majorana (beyaz kekik, Alanya kekiği) dünyada yılda 60-70 ton civarında kekik yağı üretilmektedir.
Bu da 3.000-4.000 ton civarında kuru kekiğe tekabül eder.
İthalatçı Ülkeler ise aşağıda belirtilmektedir:
-A.B.D
-Almanya
-Fransa
-Hollanda
-İngiltere
-İspanya
-İsviçre
-İtalya
Her ihracatımızda farklı kalitede partiler oluşmaktadır.Organik tarımla kültürü yapılan kekikler çoğaldıkça, bu farklılıklar ortadan kalkmış olacak, böylece istenilen standarda yaklaşılacaktır.
Denizli, Manisa, Antalya, Isparta, Aydın, Muğla, Burdur, Balıkesir illerinde tarla şartlarında üretimler devam etmektedir.Toplam üretimin 10.000 dekar’ı aştığı bilinmektedir.
İleride çiftçimizin mağdur olmaması için sözleşmeli üretim yapılması; arzın, talebin üzerine çıkmaması için önlemlerin alınması, şimdiden ön görülen koşulların başında yer almaktadır.
Tıbbi Aromatik Bitkilerden Origanum Onites’in (İzmir Kekiği),
Organik Tarımda Kültüre Alınması ve Yetiştirilmesi
Origanum onites (İzmir kekiği) çok yıllık çalı formunda her dem yeşil kalabilen bir bitkidir. Yunanca:Oros: dağ, ganos: süs kelimelerinden türetilmiştir.’Dağların Süsü’ anlamına gelmektedir.Dünyada yayılış gösteren 52 türden 22 türü memleketimizde yetişmektedir.21 adedi de endemiktir. Yani yalnız Türkiye de yetişmektedir. Origanum türlerinin uçucu yağ oranları da farklılık arz eder.Bileşenleri de öyledir
.
Origanum Onites, ‘İzmir kekiği, Ak kekik, Peynir kekiği, Bilyalı kekik’ adı altında çeşitli bölgelerde tanınmaktadır.
Söz konusu olan kekiğimiz, kıyı şeridinde, Akdeniz ve Ege’de 0-1000 metre arası rakımlarda yayılış göstermektedir.
-Kök yapısı
Saçak kökü şeklinde olup 0-35 cm yaygın olarak bulunur.Sulanabilen kekiklerde, kökler yüzeyden itibaren 15-25 cm. derinliğe ulaşabilir.Susuz, kırsal arazilerde kökler, suyun bulunduğu noktaya kadar derine inerler.
-Gövde
Yeşil renkli, otsu bir yapıya sahiptir.Üzerinde ince tüyler vardır.Çok gövdeli bir yapıya sahiptir.(15-20 adet) Doğada boylanması 30-50 cm. arasındadır.Organik kültür şartlarında 80-100 cm .arasındadır.
-Yapraklar
Kalp şeklinde, üzerinde bol miktarda salgı tüyleri bulunmaktadır.Yaprak kenarları hafif dişlidir.Kurak yaz aylarında küçük, kısa yapraklar; ilkbahar ve sonbaharda büyük yapraklar oluşmaktadır.
-Çiçekler
Küçük beyaz renktedir.Toplu baş halindedir.Çiçeklerde hem erkek hem de dişi organ beraberdirler.(Hermafrodittir).Yalnız erkek yalnız dişi organların bulunduğu çiçeklerde vardır
.
-Tohum
Tohumlar, oldukça küçük, kahverengi renkte, şekilleri ovaldir. 0,2-0,3 gr./1000 tane ağırlığı.İzmir kekiği, her türlü toprakta yetişmektedir.En iyi gelişmeyi tınlı-killi alüvyal topraklarda göstermektedir.Kumlu toprakları sevmez.
Organik Fide Yetiştirmesi
1-Çelikle,
2-Tohumla,
3-Tarlaya direk tohum ekimiyle yapılmaktadır.
Yukarıda bahsettiğimiz şekilde fide üretilmesi gerekmektedir.Üretim yapılacak tarlaya veya mevkiiye yakın bir yere fidelikleri kurmak gerekir.Yalnız yerin su tutmamasına dikkat edilmelidir.Fide yastığı 1 metre genişlikte olmalı, fideliğin durumuna göre uzunluk tayin edilmelidir.İdeal uzunluk 10 m’dir.Yerden yüksekliği de 20-25 cm olacak şekilde hazırlanmalıdır.(Harç:1/3 orman toprağı, 1/3 yanmış koyun gübresi, 1/3 dişli nehir kumu) orman toprağı yerine 2/3 torf kullanılabilir.1/3 oranında kum yerine de perlit kullanılabilirr
Fideliklere ekimden önce yabancı otları yok etmek için, organik ot mücadelesi yapmak gerekir. Bu, ekimden 30 gün önce yapılır. Ekimden önce otlanma söz konusu olursa, mekanik olarak çapalama ile mücadele yapılır. Daha sonra ekim veya çelikleme yapılmadan birkaç gün önce de fidelik su ile doyacak şekilde sulanır.
Fidelikler, ertesi gün toprağın tava gelmesi için tırmıklanır. Daha sonra yüzey tahta ile taptaplanarak bastırılır, yüzey düzlenir.Fide yastığına 1,5-2 gr/m tohum düşecek şekilde ekim yapılabilmesi için tohum külle veya talaşla karıştırılır, ekime başlanır.
Kül ve talaş koyma nedenimiz yastıkta ekilen veya ekilmeyen yeri görmemize yardımcı olması içindir.Tohumun elle atılması yerine homojen düşmesini sağlamak için tuzluklar kullanılır. Kapak gübresi olarak ince elenmiş koyun gübresinden yaklaşık 1 cm. kalınlığında kapatılarak yine 1. şekilde olduğu gibi bir tahta ile taptaplanarak tohum sıkıştırılır.
Sıkışma işlemi tamamlandıktan sonra süzgülü kovalarla hafifçe sulanır. Akdeniz ve Ege sahil kuşağında ilkbahar ekimine nazaran sonbahar ekimi tercih edilmektedir. Eylül-Ekim aylarında ekim yapılmalıdır. 21 gün sonra tohumlar yüzeyde kendini göstermeye başlar bu arada fideliği rutubetsiz bırakmamak üzere sulama devam etmelidir.
Sonbahar yağmurları başladığında fideliklerin üstü örtülmelidir. Havanın açık geçtiği günlerde, havalandırma için yastıklar açılmalıdır. İlkbahar ekimi de Şubat- Mart aylarında yapılmalıdır. Son yıllarda yaz ekimi de uygulanmaya başlamıştır.
Mayıs-Haziran aylarında yaz ekimi yapılmaktadır. Fideliklerin üzerine % 50 gölgelikler çekilmek üzere yağmurlama sulaması ile ot alma işlemine devam edilir. Fideler toprak yüzeyine çıktıktan sonra sulama sıklığı azaltılmalıdır yoksa çökerten hastalığı baş gösterir. Yağmurlar başlamadan önce Eylül-Ekim aylarında tarlaya fideleri şaşırtmakla sonbahar yağmurlarından yararlanarak kışa sağlıklı girmek ve zamandan tasarruf etmek mümkün olmaktadır. Aynı şekilde Kasım-Aralık aylarında ve jetatif yolla çelikleri köklendirmek için 5 saniye, 1500ppm IBA’ya daldırılır, böylece köklenme oranı artar.
Tarlaya direk tohum ekimiyle de üretim yapılabilmektedir ve jetatif yolla üretim, direk tarlaya ekim, ekonomik olmadığı için önerilmemektedir.
Dikim ve Bakım
Sonbaharda tarlaya derin bir sürüm yapılır.Tarla tavlı iken fide dikim zamanı ise, yüzlek bir sürüm yapılır sonra diskaro veya rotovatörle toprak iyice parçalanır. Yağışlardan yararlanabilmek için Şubat ve Mart aylarında dikim yapılmalıdır. Şubat ve Martta yapılan ilkbahar ekimlerinde ise fideleri tarlaya şaşırtma, Mayıs ve Haziran aylarında ani sıcakların bastırması nedeniyle fidanların tutmasında rizikolar yaratmaktadır.
Tarlaya fidelerin dikimi elle yapılabildiği gibi tütün dikme makineleriyle de yapılabilmektedir. Mevcut olan makinelere uyarlanarak sıra arası ve sıra üzeri ayarlamaları yapılabilmektedir. Otla mücadele masraflarını minimuma düşürmek için bu yapılır. İdealde sıra üzeri 14-15 cm. sıra arası ise 45 cm’dir. Ot mücadelesi için sıra arasının genişletilmesi halinde sıra üzeri daraltılarak dekarda 14 bin-16 bin adet fide bulunacak şekilde dikim yapılabilir. Sık dikim, ot mücadelesinde de kısmen yardımcı olmaktadır.
Doğrudan tarlaya tohum ekimiyle de kapama tarla ekim-dikimi yapmak mümkündür. Dekara 0,8-1 kg. tohum düşecek şekilde hassas mimzerlerin olması gerekir.Fakat bu, masraflı ve rizikolu olduğu için tavsiye edilmez.
Mücadele
Hastalık ve zararlıları yok denecek kadar azdır.Ot mücadelesi, sulama dışında fazla bir bakım gerektirmemektedir.
İlkbaharda ot mücadeleleri yapılmalıdır. Mümkünse elle çapalamakla, makinelerin ayarlarını ekim aralıklarına uydurarak mücadeleyi yapmak masrafları düşürecektir. Son olarak malçlama yapılarak da mücadele yapılabilir.Bu durumda ilk anda maliyet artmasına rağmen daha sonra düşecektir.
Gübreleme
Organik tarım yetiştiriciliğinde organik gübrelerden olan AGROHUM kullanılmalıdır. Bu, sıraya ekimde 40 ila 60 kg/dk.’a ; eğer dikimden önce toprak işlemede kaplama uygulaması yapılacaksa 50 ila 100 kg/dk.’a kullanılır. Toprağın organik maddece zenginleştirilmesi istenirse bu uygulama 1 kat daha arttırılabilir.
Sulama
Sulama sistemi yağmurlama, damlama, karık usulü, tava usulü olarak yapılmaktadır. Her hasattan sonra 1 defa sulama yapmak şarttır. Muntazam sulama yapılabilirse tarladan 2-3 biçim yapılabilir.
Hasat
Kekik plantasyonu %50 çiçeklendiği zaman hasat edilmesi için en uygun zamandır. Orakla veya makineyle biçim yapmak gerekir.( yerden 10-15 cm yüksekliğinde biçilmelidir.) Ege ve Akdeniz bölgeleri için en uygun hasat zamanları sulu şartlarda :1. biçim Mayıs ayında 2. biçim Temmuz sonunda 3. biçim ise Ekim ayında yapılmalıdır. %50 çiçeklenmeden önce hasat yapılırsa uçucu yağ oranında kalite düşer. Çiçeklenmeden sonra hasat gecikirse alt yapraklar dökülür verim düşer.
Kullanım Alanları
· Baharat olarak
· Tıp ve eczacılıkta
· Süs bitkisi olarak
· Gıdaların saklanmasında
· Arı hastalık zararlılarına karşı
· Böcek öldürücü olarak
· Yabancı ot mücadelesinde
· Nemototların kontrolünde kullanılmaktadır.
KAYNAKLAR
DAVİS, P. H. 1982. Flora of Turkey and East Aegean Islands. Vol. 7. Edinburgh University Press. Edinburgh, England.
ANONİM. 2002. Ege İhracatçı Birlikleri Kayıtları. Ege İhracatçı Birlikleri. İzmir
CEYLAN, A., 1997. Tıbbi Bitkiler II (Uçucu Yağ Bitkileri) Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayını No: 481. Bornova İZMİR
KITIKI, A. T. KESERCİOĞLU, A. TAN, M. NAKİBOĞLU, H. OTAN, A. O. SARI VE B. OĞUZ. 1997. Ege ve Batı Akdeniz Bölgelerinde Yayılış Gösteren Bazı Origanum L. Türlerinde Biyosistamatik Araştırmalar. Anadolu J. Of AARI, 7(2):26-40.
SARI, A. O. VE O. OĞUZ. 2000. İzmir kekiği (Origanum onites L.) hatlarının kültür koşullarında performanslarının belirlenmesi projesi gelişme raporu. Proje no: TAGEM/97/03/06/004 Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü. Menemen İZMİR.
SARI A.O. VE B. OĞUZ 2000. Türkiye ve dünyada bazı tıbbi kokulu ve baharat bitkilerinin yeri ve önemi, TUAP Ege-Marmara Dilimi 2000 Yılı Tarla Bitkileri Alışveriş Toplantısı Bildirileri. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı. Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Yayın No: 98. S. : 241-248.
BAYTOP T., (1984) Türkiye’de Bitkilerle Tedavi. İstanbul Üniversitesi Yayınları. Eczacılık Fakültesi. İstanbul.
|
|
|
| Hümik Asit Nedir ? |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:55 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Hümik asitler veya humus, kısmen veya tamamı ile çürümüş bitki veya hayvan artıklarının oluşturduğu siyah veya koyu kahverenkli maddelerdir.
Liebige göre humus tarifi aşağıdaki gibidir. “alkali ortamda kolaylıkla çözünebilen, fakat suda çözünmeyen, alkalilerin veya asitlerin aksiyonu ile bitkilerin bozulması boyunca üretilen kahverenkli bir madde”. Khristeva humusu “zamanla bozunmaya karşı maddenin ilk hayati durumundan daha dirençli kılan hayvansal ve bitkisel organizmalardan arta kalan transformasyon maddesidir”
Humus kelimesi bazı toprak bilimcileri tarafından “toprak organik maddesi” şeklinde de kullanılmıştır. Bu anlam topraktaki hümik asitleri içeren tüm organik maddeleri kapsar. Toprak organik madde kavramı genellikle bitki ve hayvan dokuları, toprak biyokütlesi, hümik maddeler ve canlı organizmalar tarafından sentezlenmiş tüm organik maddeleri içermektedir.
Hümik asitler kolloidal maddelerdir ve kil gibi hareket etmektedirler. Hümik molekülünün katyon değişim siteleri hidrojen iyonu ile doldurulduğu zaman oluşan madde “hümik asit” olarak düşünülmektedir. Fakat bunun pH üzerinde büyük etkisi yoktur. Zira, bu asit suda çözünmemektedir. Katyon değişim siteleri hidrojen haricinde herhangi bir katyon ile doldurulursa bu madde “humat” olarak tarif edilmektedir. Monovalent alkali metallerin humatları suda çözünmektedir. Kristeva hümik asitlerin alkaliler ile işlenmesi ile sodyum ve potasyum humatları elde etmiştir. Fakat multivalent metal humatları, metaline göre suda ya kısmen çözünmekte veya hiç çözünmemektedirler.
Hümik asitlerin İçeriği:
Hümik asitler; doğal büyük bio-polielektrolitlerdir. Bünyelerinde önemli oranda polifenoller, polikarboksilik asitler, karboniller ve peroksitler gibi organik kimyanın önemli gruplarını barındırmaktadırlar. Hümik asitler gerekli besin maddelerinin bitkiye geçişini sağlamaktadırlar. P2O5 in hümik asitlerce elverişli hale getirilmesi hakkında birçok makale yazılmıştır. P2O5 içeriğinin fazlaca bulunduğu ortamlarda meydan gelen kloroz problemini hümik asitlerin demiri bitkinin alacağı forma getirmesi ile çözdüğünü DeKock 1955’de göstermiştir. İz elementlerin bitki tarafından ihtiyacının karşılanmasında hümik asitlerle şelat yapan bileşiklerin rolü büyüktür. Tüm gerekli metaller hümik asitlerle şelat yapabilmektedir. Toprakta bulunan potasyum, kalsiyum, mağnezyum, demir ve çinko ile reaksiyona giren hümik asitler organa-mineral köprüler üretmektedirler. Bu köprüler mikroorganizmalar için hayati destek veren toprağın mekanik parçacıklarını bağlamaktadırlar. Tüm araştırmacılar hümik asitlerin varlığı ile toprak mikroorganizmalarının aktivasyonlarının arttığı konusunda ortak düşünceye gelmişlerdir. Bu sebepledir ki yoğun bir şekilde sömürülerek zayıf kalmış toprağı tamir etmek için hümik asitlerle iyileştirme yöntemi tek başına bir hayli etkili çözüm olmaktadır. Hümik asit-metal kompleksi bitki beslemede belirleyici bir durumdur. Kurşun, krom, kadmiyum ve benzer ağır metaller ile radyoaktif elementlerin önce bitkiye, sonra da hayvanlarla insanlara geçişi ciddi hastalıklara yol açtığı bilinmektedir. Ağır metaller ile çözünmez bileşikler yapan hümik asitler bunların hücreden içeri girmesini engelleyen setler oluşturmaktadır. İnorganik demir bileşikleri de toprakta çözünmezler, oldukça kararsızdırlar ve kalsiyumu yüksek (kireçli) topraklarda bitki tarafında alımı zordur. Toprak fosfatları demir ve alüminyum ile yaptıkları reaksiyonlarda bitki tarafından alınamaz duruma gelmektedirler. Fakat reaksiyon sonucu oluşan bileşik hüm ik asitler tarafından komplekslenmektedir. Şelatlı ama maddeleri olan hümik asitler fosfat ile . Humatların toprağa ilavesi fosfatın bitkilerce alınmasını kolaylaştırmaktadır. Küçük miktardaki hümik asitler bile bitkiyi hassas hale getirmede, plasmanın geçirgenliğini arttırmada ve bitkilerce besin elementlerinin alımının hızlanmasında aktif hareket etmektedirler. İlieske hümik asit ve türevlerinin bitki zarının geçirgenliğini arttırdığını, bunun da bitkinin besin elementlerini almasını kolaylaştırdığını tespit etmiştir. Büyük orandaki hümik asitler ise elverişli demir kaynağıdırlar.
Bitki gelişmesine etkisi Hümik asitler ile “auxin” (hücrenin gerilip uzaması, bölünmesi gibi birçok değişik fonksiyonu düzenleyen çeşitli bitki hormonları) tipi reaksiyonların varlığı üzerine birçok araştırma mevcuttur. Hümik asitlerin tohumun çimlenme kapasitesini arttırdığını ve bitkilerin vitamin içeriğini çoğalttığını bildirmişlerdir. Hümik asitlerin tohumun çimlenmesini etkilemesi bitkinin köklerini etkilemesine benzemektedir. Su ve besin maddelerini taşıyan hümik asitler tohumun gözeneği boyunca çekilmekte ve çimlenmenin başlaması için tohumu uyarmaktadır. Tohumdaki nakil için gerekli mekanizma, indolbütirik asitin mekanizmasına benzemektedir. Fakat yine de tam olarak bilinmektedir. Hümik asitler sadece tohumu uyarmakla kalmaz, aynı zaman da kök sistemini ve üst aksamı da uyarmaktadır. Özellikle bunların etkisi kökte öne çıkmaktadır. Kök gelişimindeki ilerleme bitkinin veriminin artmasındaki en önemli etkendir. Bir çok araştırmacı mikroorganizmaların değişik gruplarının gelişmesinde hümik asitlerin olumlu etkilerini gözlemlemişlerdir. Bu araştırmacılar bu etkiyi hümik asitlerin demirle yaptığı komplekse veya onların kolloidal doğasına veyahut da hümik asitlerin organik katalist gibi hareket etmesine yüklemişlerdir. Mikroflora popülasyonunun uyarılması hümik asitlerin karbon ve fosfat kaynağı olması ile alakalıdır. Hümik asitler bu populasyonun artması için gerekli siteleri sağlamaktadır. Bakteriler organik katalist olarak hareket eden enzimleri oluşturmaktadır. Kristeva vejetasyonun erken safhalarında bitkiye geçen hümik asitlerin polifenol kaynağı olduğunu ve bunun da solunum katalisti vazifesi yaptığını tespit etmiştir. Bu bitkinin yaşama aktivitesini arttırmasına neden olmaktadır. Örneğin; enzim sistemleri yoğunlaşmakta, hücre bölünmesi hızlanmakta, kök sistemleri büyük gelişim göstermekte ve kuru madde verimi çoğalmaktadır.
Humat-bitki sistemi bitkilerin büyüme ve gelişmeleri için çok önemli olan iki işlemle tanımlanmaktadır. İlk işlem hücre enerjisinin güçlendirilmesi ve bunun bir sonucu olarak da iyon değişim kapasitesinin arttırılmasıdır. Hümik asitler gerekli besin maddelerini bünyelerinde topladıktan sonra bunları bitki ihtiyaç duyduğu miktar kadar bırakmaktadır. İkinci işlem hücre gözenekleri geçirgenliğinin artmasıdır. İşlemlerin önemli bir çoğunluğu hümik asitler-toprak sisteminde gözlenmektedir: kilin gevşetilmesi, suyun toprağa nüfuz edişinin kolaylaştırılması, toprağın iyon değişim kapasitesinin arttırılması ve toprak canlılarının uyarılması bu sisteme verilebilecek en önemli örneklerdir. Özellikle killi toprakların sıkı bir yapı teşkil etmesi bitki besleme ve geliştirmede ciddi bir problemdir. Kil ve tuz yüzdesi fazla olan topraklarda bir kil parçacığının etrafındaki artı değerlikli yük, diğer parçacığın düz yüzeyindeki eksi değerlikli yükle birleşmektedir. Bu durum oldukça sıkı üç boyutlu bir yapı oluşturmaktadır. Hümik asitler her bir kil parçacığının etrafında film yaparak bunları birbirinden ayırmaktadır. Böylece havadaki oksijen köklere ulaşmakta, bitki besin çözeltisi için gerekli su miktarı bitkinin kökleri etrafında yeterli miktarda sağlanmakta ve bitkinin kökleri fıtri gelişimini tamamlamaktadır. Suyun toprağa nüfuz edişinin kolaylaşması iki şekilde gerçekleşmektedir. Birinci durumda hümik asitler tuzları çözmekte ve onları kil parçacığının yüzeyinden uzaklaştırmaktadır. Sonuçta oluşan eksi değerlikli yük kil parçacıklarının birbirlerini itmelerine neden olmakta ve böylece toprak gevşemektedir. İkinci durumda hümik asitlerin bünyelerindeki karboksilik (-COOH) gruplar artı yüklü parçacıklar ile bağlanmaktadırlar. Bu artı yük iyonların (tuzların) çözünmelerini ve kil parçacığı üzerinden uzaklaşmasını sağlamaktadır. Hümik asitler suyun topraktan buharlaşmasını yavaşlatmaktadır. Bu durum kilin hiç olmadığı veya kısmen az olduğu ve su tutma kapasitesi olmayan kumlu topraklar için önemlidir. Suyun dipolar molekül olması ve elektriksel olarak da nötr olmasından dolayı oksijen içeren molekülün sonu bir iyona gevşek olarak bağlanmaktadır. Su molekülünün eksi yüklü kısmı veya hidrojen bir miktar nötrleşmektedir. Sonuçta hidrojenin bulunduğu yerin artı çekim gücü artmaktadır. Diğer su molekülünün oksijen bulunan yeri (eksi yük) hidrojenle birleşmektedir. Bu durum su molekülünün çekim gücü bitene kadar sürmektedir. Ayrıca hümik asitler iklim şartlarına göre toprağın rengini daha koyu renklere dönüştürme özelliğine sahiptir. Böylece toprağın ısı şartları da değişmiş olmaktadır. hümik asitlerin kolloidal yapısı ve ana fonksiyonel grupların hidrofilleşmesinin yüksek seviyede oluşu onlara tutkal özelliğini vermektedir. Birçok araştırmacı, bundan dolayıdır ki, hümik asit uygulamalarından sonra toprağın su tutma özelliğinin geliştiğini ve kurak bölgelerde bunun etkili olduğu gözlemlemişlerdir.
|
|
|
| Organik Mücadele Yöntemleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:54 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
[B]Bitki Zararlıları İle Mücadele
Bitki Zararlıları ile Savaşın Genel İlkeleri
A. Doğal Denge: Doğadaki organizmalar birbirleriyle çok yönlü ilişkilere sahiptirler. Böcekler bu karmaşık yapı içerisinde tür sayıları itibariyle önemli bir yere sahiptir. Böcek türlerinden bazıları bitkilerde herhangi bir şekilde kayba neden olarak insanlar için zararlı konumda görülürken diğer pek çok böcek türü ise zararlı olan böcekleri kontrol altında tutarak faydalı böcekler olarak nitelenirler. Faydalı ve zararlı böcekler doğada genel olarak denge halinde bir ilişkiye sahiptirler. Buna doğal denge denilir. Bu durumda zararlıların populasyonları ‘Ekonomik Zarar Eşiği’nin altındadır. Yani zararlı türün yoğunluğu mücadele yapmayı gerektirmeyecek seviyededir. Agroekosistemlere yapılan çeşitli müdahaleler genellikle faydalı böcekleri olumsuz etkileyerek zararlıların lehine olmaktadır. Doğal dengeyi bozan etkenler doğal afetler, kültür şeklinin değiştirilmesi, ormanların azalması, çayır-meraların azalması, uygun olmayan tarımsal savaş yöntemleri olarak sıralanabilir.
Mademki doğal dengenin bozulması zararlı böceklerle ilgili sorunları artırmaktadır, o halde zararlılarla savaşın ilk basamağı doğal dengeyi muhafaza etmek olmalıdır.
B. Ekonomik Zarar Seviyesi ve Ekonomik Zarar Eşiği: Herhangi bir zararlının ekonomik zarara neden olan en düşük populasyon yoğunluğuna ‘Ekonomik Zarar Seviyesi ( EZS )’ adı verilir. Zararlı populasyonların bu seviyeye ulaşmasını engellemek için önceden gerekli önlemleri almak şarttır. Bu durumda savaşım ile elde edilecek yarar yapılan masraftan yüksek olacaktır. Ekonomik zarar seviyesine ulaşma ihtimali olmayan zararlılara karşı yapılacak savaş ise, masrafın elde edilecek yarardan az olması sebebiyle önerilmez.
Herhangi bir zararlının artan populasyonu karşısında ekonomik zarar seviyesine ulaşmadan populasyonu düşürme girişimlerinin gerekli olduğu noktaya ‘Ekonomik Zarar Eşiği ( EZE )’ denilir. Kısaca belirtilecek olursa zararlıya karşı savaşın gerekli olduğu en düşük zararlı populasyonudur. Bu düzeyde mücadelede yapılacak masraf ile elde edilecek yarar birbirine eşittir. Zararlı populasyonların EZE civarında tutulmasıyla hem zararlı türün meydana getireceği zarar engellenmiş hem de faydalı böceklerin korunması sağlanmış olur.
EZS ve EZE bazı faktörlere bağlı olarak değişir. Zararlının yaptığı zararın şiddeti, şekli, zarar gören organ, zararlının üreme gücü ve hızı, zararlının hastalık taşıyıp taşımaması gibi hususlar genelde böcek türlerine göre değişmektedir. Bu nedenle zararlının türü EZE’yi etkilemektedir.
Kültür bitkisinin çeşidi ekonomik değerindeki farklılıktan dolayı EZE’yi etkiler. Zarar gören ürünün kıymetli olması veya bazı ürünlerin ekonomik kıymete sahip organlarının zarar görmesi EZE’nin o üründe düşük olmasına neden olur.
EZE bitkinin yaşına, mevsimlere, yıllara ve bölgelere bağlı olarak da değişir. Yine savaş yönteminin maliyeti, ürünün ekonomik değeri ve ürünün değerlendirme şekli de EZE’yi etkilemektedir.
EZE, EZS ve Doğal denge bir arada düşünüldüğünde zararlılar 4 gruba ayrılırlar.
1. Ekonomik Zararı Olmayan Türler: Bunların populasyon yoğunluğu sürekli EZE’nin altındadır. Bunlara karşı herhangi bir mücadeleye gerek yoktur.
2. Nadiren Zararlı Olan Türler: Populasyonları genelde EZE’nin altındadır. Fakat nadiren de olsa düzeyin üzerine çıkarlar.
3. Sürekli Zararlı Olan Türler: Populasyon yoğunlukları sık sık EZE’nin üzerine çıkar. Bu neden sık olarak savaş uygulamalarına ihtiyaç duyarlar.
4. Vahim Türler: Populasyonun genel denge düzeyi EZE’nin üzerindedir. Bu nedenle populasyonu bu düzeyin altına düşürmek için sürekli ve yoğun olarak savaş yapılması gerekir.
C. Maliyet / Potansiyel Yarar Oranı: Bir zararlıya karşı mücadele yapmadan önce maliyet / potansiyel yarar oranı gözden geçirilerek mücadele yapılıp yapılmayacağına karar verilir. Bu oranda payda ne kadar büyük olursa savaşın ekonomik ve karlı olduğu ortaya çıkar.
D. Önceden Tahmin ve Erken Uyarı: Herhangi bir zararlıya karşı yapılacak mücadelenin başarısı büyük oranda mücadelenin zamanlamasına bağlıdır. Bazen ani gelişen zararlı sorunları karşısında yapılan mücadeleden istenilen sonuç elde edilemeyebilir. Bu nedenle zararlı sorunlarının önceden tahmin edilmesi büyük önem taşır. Önceden tahmin ve uyarı; zararlı populasyonunun değişiminde etkili olan tüm faktörleri değerlendirerek zararlının ekonomik zarar eşiğine ulaşıp ulaşmayacağını, eğer ulaşacaksa bunun zamanını tahmin ederek önceden uyarmaktır. Böylece savaşın başarısı artarken maliyet azalacak, ayrıca doğru, zamanında ve daha az sayıda uygulanan savaş ile doğal denge daha iyi korunacaktır.
Önceden tahmin çalışmalarında;
- Yıllarca sürdürülecek sayımlar ile zararlı populasyonundaki sayısal değişmeler,
- Farklı fiziksel ve biyotik şartlarda zararlının biyolojik gelişme, davranış ve beslenme durumundaki değişimler,
- Fiziksel şartların ve özellikle iklim faktörlerinin zararlı üzerine olan etkilerinin belirlenmesi gibi konular üzerinde durulur.
Önceden tahmin ve erken uyarı çalışmalarında 4 ayrı yöntemden aynı anda yararlanılabilir.
1. Zararlının biyolojisinin incelenmesi
Zararlının yaşayışı ve diğer özelliklerinin iyi bir şekilde bilinmesi, ona karşı uygulanacak savaşın saptanmasında en temel verilerdendir.
2. Bitki fenolojisinin belirlenmesi
Bitki fenolojisi ile zararlı böcekler arasında sıkı bir ilişki vardır. Bu nedenle bitkinin fonolojik dönemleri göz önüne alınarak zararlı ile ilgili tahmin ve uyarılarda bulunulabilir.
3. Toplam sıcaklık isteği
Diğer birçok canlı böceklerin de biyolojilerinin belirli bir kısmını tanımlayabilmesi için aşağı yukarı sabit olan bir toplam sıcaklık isteği vardır. Bu termal konstant olarak anılır ve zararlının gelişiminin sıfır olduğu belli bir gelişme eşiği üzerindeki sıcaklık toplamını ifade eder. Bu değerlerden ve söz konusu bölgenin ikliminden yararlanılarak zararlının biyolojisi belirli bir doğrulukla önceden tahmin edilebilir.
4. Yaşam alanları ve klimogram
Yaşama alanları belirli sıcaklık dereceleri ile orantılı nem değerlerinden yararlanarak zararlının değişik başarı oranları ile yaşayabildiği sınırların belirlenmesidir. Bu değerler ile bir bölgenin aylık sıcaklık ve nem ( yağış ) değerlerinden yararlanılarak elde edilen klimogram karşılaştırılmak suretiyle zararlının o yıl o bölgede ne düzeyde bir yoğunluğa ulaşabileceği tahmin edilebilir. Ayrıca geçmiş yılların birikiminden yararlanarak bir bölge hakkında zararlı bakımından genel bir yargıya varılabilir.
5. Tarımsal Savaşa Karar Vermede Rol Oynayan Faktörler
1. Zararlının türü: Bir bitki üzerinde görülen her böcek zararlı demek değildir. Toplam böcek türünün sadece yaklaşık %1’inin zararlı olduğu unutulmamalı ve mücadeleye geçmeden önce mutlaka söz konusu böcek teşhis edilmelidir.
2. Zararlının biyolojisi: Zararlının biyolojisinin bilinmesi ona karşı yapılacak savaş için mutlaka gereklidir. Böylece zararlının mücadeleye en hassas olduğu zaman saptanabilir.
3. Bitkinin çeşidi: Bitkinin yararlanılan organları, ekonomik kıymeti ve zarar görme oranı savaşımda önemli olan kriterlerdir.
4. Bitki fenolojisi: Mücadele şekli ve zamanının belirlenmesi, fitotoksiteden kaçınma gibi konularda bitki fenolojisi dikkate alınmalıdır.
5. Doğal düşmanlar: Doğal dengeyi bozmamak için doğal düşmanların faal olduğu zamanlar ve bunların yaşayışı üzerinde yeterince bilgi sahibi olunmalıdır.
6. İklim faktörleri: Sıcaklık, nem ve yağış gibi faktörler mücadelede gözönünde tutulması gereken abiyotik faktörlerdir.
7. Ekonomik zarar eşiği: Savaşım yapılıp yapılmayacağı zararlının EZE’nin üstünde olup olmadığına bağlıdır.
8. Maliyet / Potansiyel yarar oranı: Savaşım ile elde edilecek yarar mutlaka maliyetten yüksek olmalıdır.
Zararlılarla Savaş Yöntemleri
Zararlılarla savaş yöntemlerini 7 grup altında toplamak mümkündür.Bir zararlıya karşı savaşta bu yöntemlerden biri veya birkaçından yararlanılır.Günümüzde zararlılarla savaşta tercih edilen yöntem olarak Entegre Savaş gösterilmektedir. Entegre Savaş yada Tüm Savaş olarak isimlendirilen bu yöntemde mümkün olan bütün savaş yöntemlerinin yeri geldiğince birbirleriyle uyum içinde olacak ve kimyasal mücadeleye en az düzeyde yer verecek şekilde yararlanmak hedeflenmektedir. Zararlılarla savaşta kullanılabilecek savaş yöntemleri şu şekilde sınıflandırılabilir.
- Karantina önlemleri (Kanunsal önlemler)
- Kültürel önlemler
- Fiziksel savaş
- Mekaniksel savaş
- Biyoteknik yöntemler
- Biyolojik savaş
Karantina Önlemleri
Karantina önlemlerini iç ve dış karantina olmak üzere iki kısımda incelemek mümkündür. Yurdumuzun herhangi bir bölgesinde bulunan zararlı ve hastalık etmenlerinin başlıca bölgelere taşınmasını engellemek amacıyla alınan önlemlere iç karantina denilir. Belirli aralıklarla bir iç karantina listesi hazırlanarak bu kapsama giren hastalık ve zararlılar belirlenir. Özellikle tohum, çelik, fide ve fidanlar bu amaçla kontrol edilir ve sağlık sertifikası verilir.
Ülkemizde bulunmayan hastalık ve zararlı etmenlerin yurdumuza girmesini engellemeye yönelik tedbirler ise dış karantina denir.
Bu amaçla ülkeye girecek olan materyaller dış karantina listesinde yer alan zararlı ve hastalıklar bakımından gözden geçirilerek temiz bulunanların girişine izin verilir.
Karantina tedbirleri gerek ülkede bulunmayan zararlı ve hastalıkların girişine gerekse mevcut olanların yayılmasını önlemeye yönelik olup, hastalık ve zararlı sorunlarını oluşmadan engellemeye yönelik önemli savaş yöntemidir.
Ülkemizde karantina tedbirleri 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kurulu ve buna bağlı yönetmelikler ışığında Zirai Karantina Müdürlükleri ve Tarım İl Müdürlüklerine bağlı Bitki Koruma Şube Müdürlüklerince yürütülmektedir.
Kültürel Önlemler
Zararlıların yaşayışını bozan, çoğalmalarını ve böylece sorun yaratmalarını engelleyen tarımsal işlemlere kültürel işlemler denir. Kültürel önlemlerin alınmasında amaç, önceden alınan önlemlerle zararın ortaya çıkmadan engellenmesidir.
A. Kuvvetli ve Sağlam Bitkiler Yetiştirmek
Kuvvetli ve sağlam bitkiler zararlılardan daha az etkilendiği gibi zararlılar da bu tip bitkiler üzerinde daha zor beslenir ve gelişirler. Bitkileri sağlıklı tutabilmek için çeşitli önlemlerin alınmasına ihtiyaç vardır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz.
1. Uygun toprak yöney seçimi
2. Toprak işleme
3. Gübreleme
4. Tohum temizliği
5. Seyrek yetiştirme
6. Sulama ve drenaj
7. Budama
B. Dayanıklı Bitki Tür ve Çeşitleri Yetiştirmek
Zararlılar farklı tür ve çeşitleri üzerinde farklı düzeyde zarar yapma ve yaşama yeteneğindedirler. Bu özellikten yararlanarak o bitki için önem arz eden zararlılara karşı dayanıklı olan bitkilerin yetiştirilmesi ile zarar engellenebilir. Üstelik özellikle çok yıllık bitkilerde bu yöntemin yıllar boyu etkinliği söz konusudur. Bitkilerde böceklere karşı dayanıklılık başlıca 3 şekilde olur.
1. Tercih olunmama: Bazı bitkiler böceklerce tercih edilmez.
2. Antibiosis: Bitkilerdeki bazı bileşiklerin varlığı, bazılarının ise yokluğu böceğin gelişimini etkiler.
3. Tolerans: Bazı bitkiler zarar gören dokularını yenileyebilme ve böylece zararı telafi edebilme yeteneğine sahiptirler.
Bitkilerin zararlılara karşı dayanıklılığı bitkinin morfolojisi, anatomisi, biyolojisi, kimyasal yapısı ve çevre faktörleri ile ilgili olabilir.
C. Ekim ve Dikim Zamanlarının Ayrılması
Bitkilerin fenolojisi ile zararlının biyolojisi arasında uyum vardır. Bitkilerin ekim ve dikim zamanları ayarlanarak zararlı bitkinin zarara hassas olan fenolojik döneminin dışında bırakılabilir. Tabi bu durum tek yıllık bitkiler için geçerli olan bir yöntemdir. Çok yıllık bitkilerde ise erkenci yada geççi çeşitlerin yetiştirilmesi ile bu başarılabilir.
D. Hasat Zamanının Ayarlanması
Bazı bitkileri erken hasat ederek zarardan korumak mümkün olabilir. Birçok bitkisel ürün belirli bir olgunluğa gelmeden hasat edilemeyeceğinden bu yöntem ancak bazı bitki ve zararlılar için kullanılabilir.
E. Münavebe
Zararlılar bazı bitkileri daha fazla tercih ederler. Bu tip bitkilerin sürekli yetiştirilmesi o zararlının artışına neden olur. Bu nedenle o bölgede yetişebilir kültür bitkilerinin belirli bir nöbetleşme usulü ile yetiştirilmesi yararlı olabilir. Bu yöntem daha çok tek yıllık bitkiler için geçerlidir. Ayrıca münavebeye alınacak bitkilerin zararlı konukçusu olması gerekir. Bu yöntem özellikle polifag olmayan ve hareket kabiliyeti sınırlı toprak altı zararlılarına karşı başarılı olmaktadır.
F. Tuzak Bitkiler
Kültür bitkilerinin arasına zararlıların çok sevdiği ve tercih ettiği bitkiler dikilerek zararlıların burada birikmesi ve daha sonra ortadan kaldırılmaları sağlanabilir. Böylece asıl ürün zarardan kurtarılır.
G. Bitki Artıkları ve Yabancı Otların Yokedilmesi
Bazı zararlılar için kışlama ve barınak yeri olmaları nedeniyle hasat sonunda tarlada kalan artıkların imha edilmesi gerekir. Yine birçok yabancı ot zararlıların ara konukçusu ya da kışlama sığınağı olarak rol oynadığından bunların ortadan kaldırılmaları zararı azaltmak bakımından faydalı olur.
Mekaniksel Savaş
Mekaniksel olarak zararlının el, araç veya makineler ile yokedilmesini içermektedir.
A. Ezme
Bitki üzerinde yoğun olarak bazı zararlılar el, fırça ve tel gibi bir alet ile ezmek suretiyle yokedilebilir.
B. Toplama
Böceklerin çeşitli biyolojik dönemleri ya da zararlıyı barındıran çeşitli bitkisel organlar toplanmak suretiyle imha edilebilir. Bu yöntem özellikle topluca yaşayan zararlılar için etkili olmaktadır.
C. Engelleme
Hendek, çit, örgü ve bazı araçlarla bitkiyi zararlılardan korumak mümkün olmaktadır.
D. Tuzaklarla Yakalama
Tuzaklar böceklerin biyolojilerinin incelenmesinde kullanıldığı gibi doğrudan mücadele amacıyla da kullanılabilirler. Bu amaçla çeşitli tiplerde tuzak kullanılır. Yapışkan tuzaklar böceklerin uçma yada hareket esnasında genellikle bir yüzey üzerine uygulanmış yapışkan maddelere yapışıp ölmesi esasına dayanır. Yapışkan tuzaklar diğer tip tuzaklarla kombine edilebilir. Tuzak yemler genellikle zehirli bir madde ile çekici bir yemin bir arada kullanılması şeklindedir. Bazı böceklerin içeri girip saklanması amacıyla kışlak tuzaklar hazırlanır ve daha sonra burada biriken böcekler yokedilir.
Feromon tuzakları böceklerin salgıladığı bazı çekici kokuların sentetik formlarını genellikle yapışkan bir yüzeyin de yardımıyla böcekleri kitle halinde yakalamada kullanma esasına dayanır. Bunların dışında böceklerin ışığa ve renklerle karşı tepkisinden yararlanarak bazı zararlılar tuzağa düşürülerek yokedilebilirler. Yine genellikle farelere karşı kullanılan kapanlar da bu tip bir yöntemdir.
Fiziksel Savaş
Zararlıların yaşadıkları ortamların fiziksel koşullarını değiştirmek suretiyle onların yok edilmesini hedefleyen yöntemlerin kullanılmasına fiziksel savaş denmektedir.
A. Yüksek Sıcaklıktan Yararlanma
Belirli derecelerdeki yüksek sıcaklıklar zararlılar için öldürücü etkiye sahiptir. Yüksek sıcaklık farklı yöntemlerle elde edilip uygulanabilir. Yüksek sıcaklıkta hava, sıcak su, kaynar su, kızgın su buharı, solarizasyon, elektromanyetik enerji yüksek sıcaklık kaynağı olarak kullanılmaktadır.
B. Düşük Sıcaklıktan Yararlanma
Düşük sıcaklıklardan zararlıların yaşama ve çoğalmasını azaltmasından dolayı yararlanılabilir. Uygulama alanı geniş olmamakla beraber, ürünler düşük sıcaklıklı yerlerde depolanarak zararlılardan korunabilir.
C. Yakma
Doğal hayat üzerine olumsuz etkisinden dolayı pek tercih edilmez. Hasat sonu ve budama artıkları ile toplu olarak bulunan zararlıların yakılması esasına dayanır.
D. Orantılı Nemden Yararlanma
Özellikle düşük orantılı nemde yaşayamayan ambar böceklerine karşı, depo ve ambar gibi kapalı yerlerde orantılı nem düşürülerek uygulanabilir. Uygulama alanı sınırlıdır.
E. Su Altında Bırakma
Tarımsal alanlar su altında bırakılarak buradaki zararlıların ölmesi veya toprak yüzeyine çıktıktan sonra öldürülmesi şeklinde özellikle toprak altı zararlılarına karşı uygulanabilecek bir yöntemdir.
F. Suya Daldırma
Özellikle zararlıyla bulaşık tohumlar suya bandırılarak su yüzeyinde kalan zarar görmüş hafif taneler uzaklaştırılır.
G. Mineral Tuzlardan Yararlanma
Bu yöntemde amaç kül ve mineral tuzların yumuşak vücutlu zararlıların vücutlarında çizikler meydana getirip onları öldürmektir. Özellikle ambarlanmış hububat ve baklagil tohumlarına karşı uygulanmaktadır. Uygulama alanı oldukça sınırlıdır.
H. Atmosfer Gazlarından Yararlanma
Depo ve ambar gibi kapalı yerlere CO2 , O2 , ve Azot gazlarını değişik oranda vererek böceklerin öldürülmesi hedeflenmektedir.
I. Işık ve Renkten Yararlanma
Işık ve renklere karşı böceklerin tepkisinden diğer yöntemlerle bir arada kullanmak suretiyle yararlanılabilir. Ayrıca bu etkenlerden böceklerin davranışları değiştirilerek de yararlanmak mümkündür.
J. Manyetik Alandan Yararlanma
Elektrik akımıyla meydana getirilen manyetik alandan özellikle zararlılarla bulaşık tohumlar geçirilerek uygulanabilen bir yöntem olmakla beraber uygulama alanı oldukça sınırlıdır.
K. Sesten Yararlanma
Mekanik yada elektronik yolla elde edilen ses özellikle kuşlara karşı uygulanabilir bir yöntemdir.
J. Radyasyondan Yararlanma
Kobalt ( Co60) ve Sezyum ( Ce137 ) kaynaklı radyasyonun böcekleri yüksek dozlarda öldürücü, düşük dozlarda kısırlaştırıcı etkisinden yararlanılır. Pratikte daha ziyade depo zararlısı böceklere karşı depolanmış ürünlerin ışınlanması şeklinde uygulanmaktadır. Uygulanacak doz böcek türüne göre değişmektedir.
Düşük dozlarda meydana gelen kısırlık ise Kısır Böcek Salıverme Metodu anlayışı içinde uygulanmaktadır. Uygulanması güç olan bu metot bir alana sürekli kısır böcek salıvererek fertil populasyonun üreme gücünün söndürülmesi esasına dayanır.
M. Elektrikten Yararlanma
Uygulamada daha ziyade cezbedici bir ışık kaynağının etrafında bulunan elektrik yüklü tel kafes şeklinde sinek ve sivrisinek gibi zararlılara karşı kullanılmaktadır.
Biyoteknik Yöntemler
Zararlıların normal yaşayış ve davranışlarını değiştirerek onlar üzerinde etkili olan doğal ve sentetik maddelerin kullanılması yoluyla yapılan savaşa Biyoteknik savaş denir. Burada kullanılan yöntemlerde çeşitli özelliklere sahip bileşikler kullanılır.,
A. Feromonlar
Feromonlar türün bir bireyi tarafından salgılandığında diğerlerinde herhangi bir şekilde tepki oluşmasına neden olan ve genellikle koku yoluyla etkili bileşiklerdir. Feromonlar çiftleşme, beslenme, gizlenme, kaçma, savunma vb. amaçlara yönelik olabilir. Özellikle dişi bireyler tarafından salgılandığında diğerlerinde bir tepki oluşmasına neden olmaktadır. Feromonlar zararlıların biyolojilerinin belirlenmesinde kullanılarak savaşta dolaylı rol alabildikleri gibi, zararlıların kitle halinde yakalanmasında kullanılan tuzaklarda cezbedici olarak ve cinsiyetlerin birbirini bulamaması esasına dayanan şaşırtma tekniği yoluyla doğrudan kullanılabilir.
B. Juvenil Hormon Analogları
Böceklerin yaşayışında hormonların büyük bir yeri vardır. Bu hormonlardan birisi de gençlik hormonu da denilen Juvenil Hormonudur. Bu hormon böceklerde ergin dönemde cinsel olgunluğu ve yumurta gelişimini, ergin öncesi dönemlerde ise deri değiştirme hormonu ile birlikte böcek gelişimini düzenler. Bu hormonun sentetik olarak elde edilmişlerine Juvenil Hormon Analogları denilir. Bunlar böceklere uygulandığında, onların normal gelişimlerini bozarak etkili olurlar. Pek çok böcek takımına karşı etkili bulunmuşlardır.
C. Uzaklaştırıcılar
Zararlıların bulundukları yerden kaçmalarına veya belirli bir yere yaklaşmalarını engelleyen maddelere repellent denilir. Bunlar bitkisel kaynaklı veya sentetik olabilirler. Fare, kuş ve güve gibi zararlılara karşı uygulanabilmekle beraber kullanım alanı çok gelişmiş değildir. Diğer savaş yöntemleri ile bir arada kullanılma yolları da vardır.
D. Beslenmeyi Engelleyiciler
Zararlıların beslenmesini engelleyen bazı maddeler vardır ki bunlara Antifeeding’ler de denilir. Bunlar çeşitli kimyasal gruplar içerisinde yer alırlar. Özellikle son zamanlarda Azadirachta indica isimli ağaçtan elde dilen bileşiklerin bu özellikte olduğu bilinmektedir. Bu tip bileşikler cezbedicilerle veya insektisitlerle karıştırılarak da kullanılabilirler.
E. Yumurtlamayı Engelleyiciler
Böceklerin yumurtlama davranışlarını bozarak engelleyen bileşiklere yumurtlamayı engelleyiciler ( oviposition deterrent ) adı verilir. Özellikle bazı zararlıların yumurta koydukları meyveleri işaretleyerek diğer zararlıların yumurta koymasını engelleyen feromonların ve bazı bitkilerin zarar görmesi sonucu sızan meyve sularının bu özellikte olduğu bilinmektedir. Bu tip bileşiklerin kullanımı için çalışmalar sürmektedir.
F. Kısırlaştırıcılar
Bunlar zararlıların kısırlaşmasına neden olan bileşikler olup, bunlara kemosterilant’lar denilir. Bunlar cinsiyetlerin her birini veya her iki cinsiyeti de kısırlaştırıcı özellikte olabilirler. Genellikle çok toksik bileşikler olduklarından kullanımları yaygın değildir.
G. Transgenik Bitkiler
Son yıllarda genetik mühendisliğindeki gelişmelere paralel olarak başta Bacillus thuringiensis’in toksin sentezleyen geni ve bazı bitkilerde doğal olarak bulunan Tripsin inhibitörü enzimi kodlayan genler, bitkilere transfer edilmiş ve bu bitkilerin çeşitli zararlılardan korunması sağlanmıştır. Bu tip dayanıklı bitkiler son deneme aşamalarında olup yakında piyasaya çıkmaları beklenmektedir.
Biyolojik Savaş
Diğer pek çok canlıda olduğu gibi doğadaki bitki zararlılarının da çoğalmasını sınırlayan biyotik ve abiyotik etkenler vardır. Çeşitli mikroorganizmalar, faydalı böcekler, balıklar, memeliler vb. gibi canlı grupları içerisinde yeralan ve zararlıları baskı altında tutabilen canlılardan yararlanma yoluyla yapılan savaşa biyolojik savaş denir. Bu savaş yöntemi yüzyıllardan beri uygulanmakla beraber biyolojik mücadele teriminin ilk kullanılışı bu yüzyılın başında olmuştur.
Bugün için en temiz savaş yöntemi olarak bilinen ve üzerinde çok araştırma yapılan bu yöntemin başlıca avantajları doğal dengeyi koruyucu olması, çevre ve insan sağlığına olumsuz etkisinin olmaması, ekonomik olması, dayanıklılık sorunu çıkarmaması ve sürekli olması olarak sıralanabilir.
Bugün dünyada 400’ün üzerinde önemli zararlı bu yöntem ile kontrol altına alınmış bulunmaktadır.
Biyolojik mücadele 1) İthal, 2) Çoğaltma ve 3) Koruma şeklinde başlıca 3 yöntemle uygulanabilmektedir. İthal zararlının agroekosistemde bulunmayan doğal düşman ya da düşmanlarını bularak getirme esasına dayanır. Bu amaçla özellikle zararlının sorun olmadığı ülkeler ve anavatanı incelemeye alınır ve etkili olduğu saptanan doğal düşmanın ithali yoluna gidilir. Çoğaltmada ise doğal düşmanlar yapay şartlarda çoğaltıldıktan sonra periyodik olarak doğaya salınmaktadır. Özellikle çeşitli nedenlerde dolayı doğada süreklilik göstermeyen faydalılar için uygulanan bir yöntemdir. Koruma ise faydalıların lehine olabilecek önlemlerin alınarak onların korunması şeklinde uygulanır.
A. Biyolojik Savaş Etmenleri
Biyolojik savaşta kullanılan etmenleri faydalı böcek ve akarlar, nematodlar, mikroorganizmalar ve omurgalılar başlıkları altında toplayabiliriz.
Faydalı böcek ve akarları parazit, parazitoit ve predatörler diye sınıflandırmak mümkündür. Parazitler yaşamını tek bir konukçusunu öldürmeyip zayıflatan organizmalardır. Parazitoitler ise yaşamını tek bir konukçu bireyi üzerinde tamamlayan ve konukçusunu belirli bir süre sonra öldüren canlılardır. Predatörler yaşamlarını birden fazla konukçu bireyi üzerinde onları yok ederek tamamlayan faydalılardır. Parazitoit türlerin çoğu Hymenoptera ve Diptera takımında yer alırken, predatörler daha çok Orthoptera, Heteroptera, Neuroptera, Thysanoptera, Coleoptera, Diptera ve Hymenoptera takımlarında yer almaktadırlar.
Nematodların bir çoğu bitki zararlısı olduğu gibi bazı türleri özellikle böcekler üzerinde yaşayarak onları yok ederler. Bunlardan önemli olanları Mermis, Agamermis ve Howardula cinslerine bağlı türlerdir. Bunlardan bazılarının bioprepatı geliştirilmiş olup bazı zararlılara karşı kullanılmaktadır.
Zararlıları baskı altında tutan mikroorganizmalar içinde bakteri, fungus, virüs, riketsiya, protozoa gibi canlılar yer almaktadır. Bunları kullanarak yapılan biyolojik savaşa mikrobiyal savaş da denilir.
Günümüzde zararlılara karşı en fazla kullanılan entomopatojen bakterilerdir. Bunlardan en çok bilineni ise Bacillus Thuringiensis ve çok sayıda varyeteleridir. Bu bakterilerin varyetelerden ve bunların karışımlarından yapılmış preparatlar Lepidoptera, Coleoptera ve Diptera takımından böceklere karşı uzun zamandır başarıyla kullanılmaktadır.
Entomopatojen funguslar özellikle orantılı nemi yüksek yerlerde etkili olabildiklerinden bu tip özelliklere sahip yerlerde doğal olarak etkinliklerini sürdürürken, bunlardan yapılmış bazı preparatlar daha ziyade toprakta yaşayan zararlılara karşı kullanılmaktadır. Entomophthora, Verticillium, Beuvaria ve Metarhizium cinslerine bağlı funguslar en çok bilinenlerdir.
Virüslerden özellikle polihedral olanlar böceklerde hastalık meydana getirerek onları öldürürler. Bunların canlı hücrelerde çoğaltılma zorunluluğu uygulama imkanlarını sınırlamaktadır. Bugün virüslerden yapılmış bazı preparatlar kullanıma sunulmuş durumdadır.
Rickettsia ve protozoalar ise dar bir kullanım imkanına sahiptirler.
Omurgalılardan bazı kuşların böcekleri yedikleri bilinmektedir. Bunlar ancak orman ekosistemlerinde korunmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılabilmektedir.
Köstebek, sivrifare, kirpi ve porsuk gibi memeli hayvanların böcekleri yediği bilinmekle beraber bunların biyolojik mücadelede kullanımları çok zor hatta imkansızdır.
Gambusia cinsinden bazı balıklar sulardaki sivrisinek larvalarına karşı kullanılmaktadır.
Mikroorganizmaların yalnız kendilerinden değil bunlardan elde edilen toksinlerden de yararlanılmaktadır. Bu amaçla bazı toksinler biyokimyasal olarak tanımlanmış ve isimlendirilmişlerdir. Bu amaçla daha çok fungus ve bakteri toksinleri üzerinde durulmaktadır.
Kaynak : EGE ÜNİVERSİTESİ[/B]
|
|
|
| Organik Kanatlı Üretimi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:53 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Tavuğun Bilimsel Sınıflandırılması
Alem : Animalia
Şube : Chordata
Sınıf : Aves
Takım : Galliformes
Familya : Phasianidae
Cİns : Gallus
Tür : G. gallus
Alt Tür : G. g. domesticus
Trinominal Adı : Gallus gallus domesticus (Linnaeus,1758)
Organik kanatlı yetiştiriciliğinde, tür ve ırk seçiminde yerel koşullar göz önüne alınır,doğal olarak hastalığa dayanıklı tür ve ırk seçimine dikkat edilir.
Organik kanatlı yetiştiriciliğinde, organik tarım metoduyla üretim yapan işletmelerden getirilen ve tamamen organik yemlerle beslenen,genetik yapısı değiştirilmemiş, çevreye, iklim koşullarına ve hastalıklara dayanıklı havyanlar damızlık olarak kullanılır.
Yumurta üretimi için piliçler 18 haftadan büyük olamaz.Etlik piliçler geldikleri çiftlikten ayrıldıklarında üç günlükten daha küçük olmalıdır.
Kanatlı Hayvanların Bakımı ve Barınakları
Kümesler sıhhi bir yapı malzemesinden inşa edilmeli, hayvanlar yem ve suya kolayca erişebilmelidir.Binaların yalıtımı, ısınması ve havalandırılması iyi olmalı, binalara çok iyi bir şekilde doğal hava ve ışık girebilmelidir.
Binadaki hayvan sayısı arttıkça ve doğal olarak durabilecekleri,kolayca yatabilecekleri, dönebilecekleri, kendilerini temizleyebilecekleri,gerinme ve kanat çırpma gibi tüm doğal hareketleri yapabilecekleri yeterli büyüklükte yer sağlayacak şekilde olmalıdır.
Kanatlılar doğal otlaklarda yetiştirilmelidir ve kafeslerde tutulamazlar.Su kanatlıları iklim şartlarının elverdiği zamanlarda akarsulara, gölet veya göllere erişebilmelidir.
Kümeslerin asgari üçte biri düz yapıda olmalı ve sap-saman, talaş, kum veya dışkı toplanmasına elverişli olmalıdır.
Kümeslerde yeterli sayıda tünek bulunmalı ve tavuk saysına göre giriş/çıkış delikleri olmalı ve bu delikler kümesin her 100 m2 si için asgari toplam 4 m uazunluğa sahip olmalıdır.
Her kanatlı barınağı aşağıdakilerden fazla hayvan barındırmamalıdır;
4800 adet piliç, 3000 adet yumurta tavuğu, 5200 adet afrika tavuğu, 4000 adet dişi Muscovy veya Pekin ördeği, 3200 adet erkek Muscovy veya Pekin ördeği veya diğer ördekler, 2500 adet etlik horozu, kaz veya hindi.
Etlik piliçler için toplam kullanılabilir kümes alanı 1600 m2 yi şmamalıdır.
Yetiştirilen her kanatlı gurubu arasındaki sürede, binalar sağlık koşulları nedeniyle boşaltılmalıdır.Bu süre içersinde binalar ve tesisat temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
Kanatlı Hayvanların Sağlığı ve Veteriner Mücadelesi
1). Organik kanatlı yetiştiriciliğinde, hayvanları genetik yapısı değiştirilemez ve genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ve bunlardan üretilmiş ürünler organik tarım metoduna uygun olmadığından, organik hayvansal üretimde de kullanılamazlar.Antibiyotikler, koksidiyostatikler ve diğer büyümeye yardımcı suni maddeler ve başka amaçlar için hormonların veya benzer madddelerin kullanılması yasaktır.
2). Gaga kesme, kanatları yolma gibi yöntemler uygulanamaz.
Organik Yatiştiricilikte Veteriner ilaç Uygulamaları Aşağıdaki Gibi Olmalıdır:
a- Tedaviye alınan kanatlı türü üzerinde kimyasal bileşimli ilaç uygulamaları yerine, Bitki özleri gibi bitkisel ilaçlar, bitki, hayvan ve mineral kaynaklı maddler kullanılmalıdır.
b- Yukarıda bahsedilen maddelerin kullanımının hastalıkla veya yaralanmayla mücadelede yetersiz kalması veya hayvanın acı çekmemesi için tedavinin gerekli olduğu durumlarda veteriner kontrolünde kimyasal bileşimli ilaçlar veya antibiyotikler kullanılabilir.
c- Önleyici tedavi olarak kimyasal bileşimli veteriner ilaçları veya antibiyotiklerin kullanılamsı yasaktır.
d- Üretim biriminin bulunduğu belirli bir alanda bir hastalığın çıkması halinde,bağışıklık sağlayan veteriner ilaçları kullanılabilir.
e- Veteriner ialalrı kullanılacağı zaman konulan teşhis, müdahale yöntemi, tedavi süresi ve ilacın yasal kesilme süresi ile birlikte kullanılan ürün tipi açıkça kayıt edilmelidir.
f- Bir hayvana normal koşullarda verilen veteriner ilaçlarının son uygulandığı tarih ile bu hayvanlardan organik ürün elde edilme tarihi arasındaki süre ialcın tanımlanmış kesilme süresinin iki katı olacak veya kesilme süresi belirtilmemiş hallerde 48 saat olacaktır.
g- Aşı uygulamaları, parazit tedavisi, bir hayvana veya hayvan grubuna bir yıl içersinde ikiden fazla veya azami üç kez kimyasal bileşili veteriner ialçalrının veya antibiyotiklerinin uygulanması halinde, söz konusu hayvanlar veya bu hayvanlardan elde edilmiş ürün sıfatıyla satılamazlar ve geçiş sürecine alınırlar.
h- Yumurta üretiminde, 5 gün içersinde sentetik ilaç verilmiş ise organik ürün olarak satılamaz.
i- Kanatlılarda yumurtlamayı ve yumurta sarısını artırıcı yada kalite düzenleyici sentetik maddelr ile doğal olmayan yöntemler kullanılamaz.
Kanatlı işletmelrindeki binaların, ekipmanın temizlenmesi ve dezenfekte adeilmesi amacıyla izin verilen ürünler;
Sabun, su ve buhar, kireç kaymağı, kireç, sönmemiş kireç,sodyum hipoklorit ( örn: çamaşır suyu ), kostik soda, oksijenli su, doğal bitki özleri, sitrik, parasitrik asit, formik, laktik, oksalik ve asetik asit, alkol, formalin ve sodyum karbonattır.
Organik Üretimde Yem Temini ve Hayvan Besleme
1- Yem kullanımındaki amaç, üretimin azami düzeye çıkarılmasıdan çok, hayvanların muhtelif gelişim evrelerindeki beslenme ihtiyaçları karşılanırken keliteli üretimin sağlanmasıdır.
2- Hayvanlar organik olarak üretilmiş yem maddeleri ile beslenmelidir.
3- Hayvanlar, tercihen yetiştirildikleri işletmeden sağlanan yemlerle, bunanimkan olmaması halinde yönetmelik kurallarına uygun hareket eden diğer birimlerden veya işletmelerden sağlanan yemlerle beslenmelidir.
4- Ortalama olarak rasyon formüllerinin % 30 ‘una kadarı geçiş sürecindeki maddeleri içerebilir.Dönüşümdeki yem maddeleri aynı işletmeden geliyorsa bu oran % 60 ‘ a artırılabilir.
5- Çifçinin yemlerini yalnızca organik üretimden sağlayamaması halinde klasik yem ham maddelerinin sınırlı oranda kullanılmasına izin verilir.Her yıl için izin verilen geleneksel yem hammaddeleri azami kullanım oranı kanatlı hayvanlar için % 20 ‘dir.Kanatlılarda besi aşamasında kullanılan yem formülü asgari % 65 tahıl içermelidir.
6- Kanatlı rosyanlarına kaba yem, taze veya kuru ot veya silaj ekenmelidir.
7- Antibiyotikler, koksidiyostatlar, ilaç maddeleri, sentetik büyütücüler veya büyümeyi veya üretimi geliştiren diğer maddeler kanatlı beslenmesinde kullanılamaz.
8- Sentetik yen katkı maddeleri, sentetik amino asitler, yem işlemeye mahsus yardımcı maddeler ve genetik değişimden geçirilmiş organizmalra kullanılamaz.
9- Mezbaha artıkları ( et-kemik, kan unu, et unu vb.), heksan gibi solventler veya diğer kimyasllarla ekstrakte edilmiş yağlı tohum küspeleri, üre, hayvan gübresi kanatlı beslenmesinde kullanılamaz.
Organik Hayvan Yetiştiriciliğinde Üretim Modelleri
1-Organik Kanatlı Yetiştiriciliğinde Serbest Üretim modeli
Serbest üretim genel hatlarıyla tavukların yapay ortamdan uzak olacak şekilde yerde barındırılması ve açık alanda otlatılması şeklinde tanımlanmaktadır.
Geçici bir kümeste veya ağılda barındırılan tavukların hasat sonrası tarlada kalan daneleri topladığı veya tarlada bulunan zararlıları temizlediği bilinen bir uygulama olarak gözükmektedir.Yetiştiriciler tarafından yaşamalarına izin verilmeyen kabuklu ve zararlı böcekleri ortadan kaldıran ve doğal olarak biyolojik mücadele yapan tavuklar özellikle çiftliğin karma ekonomisine katkıda bulunmaktadırlar.
Eğer serbest broylar yetiştiriciliği yapılacaksa kullanılan hayvanların buna uygun olamsı gerekmektedir.Önerilen sürü büyüklüğü bir kümeste 200 adet broyler olmasına karşın izin verilen sayı 500 adede kadar çıkmaktadır.Eğer organik serbest broyler üretimi sertifikalı olarak yapılacaksa günlük yaşta civciv almak gerekmektedir.Hangi yolla olursa olsun hiçbir şekilde enfeksiyonlara karşı aşılamay ve herhangi bir veteriner uygulamasına izin verilmemeli, kayıtlar düzenli ve yeterli olacak şekilde tutulmalıdır.
Doğal olarak otlatılan sofralık tavuklar 12 haftalık yaşta kesime hazır duruma geleektir.Bu zaman sonunda canlı ağırlıkları yaklaşaık olarak 1,8-2,3 kg arasında değişmektedir.Ticari organik tavuk üreticileri kendi çiftliklerinde kesip işleyebilir veya lisanslı kesimhanelere gönderilebilirler.
Serbest yumurta tavukçuluğu modelinde, 0,5 x 0,3 m ebatlarında, römorklar yardımıyla havanın uygun olduğu durumlarda 3-4 günde bir yer değiştirilerek tavuklar otlatılmaktadır.
2-Organik Kanatlı Yetiştiriciliğinde Otlatma Modeli
Otlatma modelinde, günlük olarak yer değiştirebilen hareketli kafesler inşa edilmiştir.Her bir kafeste 50 tavuk bulunur ve folluklar kafeslere asılmıştır.Otlamaya ilaveten yem tüketiminin % 30 ‘ u kadar karma yem tavuklara verilmektedir.
3-Organik Kanatlı Yetiştiriciliğinde Yarı Yoğun Üretim Modeli
Bu üretim modelinde 500 tavukluk barınaklar inşa edilmekte ve 4 bölgeye ayrılmış 90 metrekarelik bir gezinme alanı oluşturulmaktadır.Havanın uygun olduğu günlerde sıra ile otlama yapılmaktadır ve ilave olarak kerma yem verilmektedir.
|
|
|
| Organik Arı Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:52 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum (1)
|
 |
Son yıllarda artan nüfusa paralel olarak tarım ve gıda bilimlerindeki üretimi artırmaya yönelik teknikler toplumsal hastalıkların, alerjilerin, dengesiz beslenme alışkanlıklarının, pestisid, hormon ve antibiyotik kalıntılarının ortaya çıkmasına ve genel yaşam kalitesinin azalmasına neden olmuştur. Bu durum alternatif gıda kalitesine bir eğilim getirmiştir. Tüketici gıdanın kaynağını, güvenilirliğini, işleme ve depolama koşullarını, bulaşma risklerini sorgulamaya başlamıştır. İşte; “biyolojik”, “organik”, “ekolojik”, “kontrollü” gıda temini böylece gündeme gelmiştir.
Organik Tarım Nedir?
• Doğadaki dengeyi koruyan,
• Toprak verimliliğinde devamlılığı sağlayan,
• Hastalık ve zararlıları kontrol altına alan,
• Doğadaki canlıların sürekliliğini oluşturan,
• Doğal kaynakların optimum kullanımı ile verimliliği sağlayan bir sistemdir
“Organik arıcılık” da, bu temel nedenlere dayalı olarak ortaya çıkmıştır. Organik arıcılık ; doğada bulunan nektar, polen, su ve propolisin arılar tarafından toplanarak çeşitli arı ürünlerine dönüştürülmeleri işleminde, üretimden tüketime kadar tüm aşamalarında suni besleme ve kimyasal ilaçlama yapmadan, organik tarım alanlarında veya doğal yapısı bozulmamış florada her aşaması kontrollü ve sertifikalı yapılan arıcılık faaliyetlerine denir. Arıcılık ürünlerinin organik üretim olarak nitelendirilmesi, kovanların özellikleri ve çevre kalitesi ile yakından ilişkilidir.
Ülkemiz doğal yapı ve nektar kaynakları bakımında çok zengin olup,arıcılık açısından son derece büyük bir potansiyele sahiptir. Dört milyona yaklaşan koloni sayısı ile dünyada ikinci ve yıllık 70.000 ton bal üretim kapasitesi ile dünyada dördüncü sırada yer almaktayız. Ancak; kolonilerin geleneksel olarak şeker ve şeker şurubu ile beslenmesi, koloni yönetimindeki aksaklıklar nedeniyle, kovan başına üretilen bal miktarının az, dolayısıyla, maliyetin yüksek olması, arı hastalık ve zararlılarının yaygınlığı ve mücadelesinde kullanılan kimyasal ilaçların kolonide, arı ürünlerinde kalıntı bırakması, konvansiyonel üretilen bal ile organik üretilen bal arasındaki fiyat farkının %10 ila %20 arasında değişmesi ve bu farkın arıcı tarafından yeterli bulunmayışı nedeniyle ülkemizde organik bal üretimini sınırlı düzeyde yapılabilmektedir.
Arıcılıkta organik üretimin esasları nelerdir?
Organik arıcılıkta; arılıkta kullanılan kovanların özellikleri, arılığın bulunduğu çevre koşulları ve kalitesi, arıcılıkta üretilen arı ürünlerinin özenle üretilmesi, depolanması, işlenmesi ve pazarlanması, üretimin esaslarını oluşturmaktadır. Bir organik arıcılık işletmesinin bulunduğu yörede, diğer arıcılık işletmelerinin de organik arıcılık prensiplerine uygun olması gerekir. Organik arıcılıkta bir yıllık bir geçiş dönemi uygulanır. Bu durumda, konvansiyonel üretimden, organik üretime geçiş için arıcılık işletmesine bir yıllık süre tanınır ve organik üretim esaslarına uyum sağlamasına çalışılır. Bu süreden önce arıcılık işletmesi “organik” adı altında ürün satamaz.
Organik üretimde kovanlarda kullanılan arıların orijini de önem taşımaktadır. Organik üretimde kullanılacak arı türü belirlenirken, bölgesel koşullara en iyi şekilde uyum gösterebilecek, hastalıklara dirençli, “yerel” ekotipler tercih edilmelidir. Kullanılan arıların kendi ekolojik koşullarına uygun olması, o ekotipteki arının çevreden en yüksek nektar ve polen toplama kapasitesine sahip olması gibi bir avantajı beraberinde getirmektedir. Kovanlar, kolonilerin bölünmesi veya bu yönetmelik hükümlerine uygun işletmelerden oğul veya kovan alınarak oluşturulmalıdır.
Kovanların araziye yerleşimi bir diğer önemli husustur. Arı nakilleri, stressiz ve kısa zamanda gerçekleştirecek şekilde olmalıdır Arıların götürüldüğü arazide arılar için yeterli miktarda doğal nektar, polen ve temiz su kaynağı sağlanmalıdır.Temiz olmayan su kaynaklarının hastalık yayılmasında önemli etken olduğuna dikkat edilmelidir. Kovan bölgesinin 3 km yarıçapı içerisinde bulunan alanlarda organik bitkisel üretim yapılmalı veya doğal bitki örtüsü bulunmalıdır. Kovanlar sanayi alanlarından, karayollarından ve tarım ilaçlarının kullanıldığı konvansiyonel tarım alanlarından uzağa yerleştirilmelidir. Konvansiyonel tarım arazilerine yakın olarak yerleştirilen arılıklardan elde edilen arı ürünleri “organik” olarak değerlendirilemez.
Organik arıcılıkta kullanılan kovanlar doğal malzemelerden üretilmiş olmalıdır. Kovanların boyanmasında sadece balmumu, reçine, propolis veya bitki yağları kullanılmalıdır. Kovanların dezenfeksiyonu, pürmüz ile yakılarak yapılmalıdır.Diğer arıcılık malzemeleri ise kaynar suyla, kostik soda ve doğal bitki özlerinden yararlanılarak dezenfekte edilmelidir.
Konvansiyonel üretimden, organik tarıma geçiş döneminde, kovandaki peteklerin tümünün organik peteklerle değiştirilmesi gerekmektedir.Bu amaçla; organik bal mumu kullanılmalıdır. Organik olmayan bal mumu kullanılması durumunda, kalıntı analizi yapılarak balmumunda ilaç kalıntısı olmadığının belgelenmesi gerekir.
Organik arıcılık yapan olan işletmelerde arı kolonisi, ya organik olarak üretim yapılan işletmelerden suni oğul olarak veya konvansiyonel arıların organik petekli çerçevelere aktarılması ile elde edilir. Ana arı ihtiyacı ise suni tohumlama veya konvansiyonel üretim yapan kolonilerden yılda % 10 oranında ana arı alınarak giderilebilir. (Bu durumda geçiş süreci uygulanmaz). Ana arıların yenilenmesi esnasında eski ana arının öldürülmesine izin verilir ancak ana arıların kanatlarının kesilmesi yasaktır.
Organik arıcılık işletmesinde üretim sezonu sonunda rahat bir kışlama için,kovanlarda yeterince bal ve polen bırakılmalıdır. Organik arıcılıkta arıların beslenmesi,kendi kovanlarından elde edilen organik balla olmalıdır.Ancak arıların yaşamı yapay beslenmeye bağlı olduğu durumlarda organik olarak üretilmiş bal ve polen veya organik biçimde üretilen şeker şurubu veya organik şeker melası kullanılır. Şeker,pekmez,süt,
melas,glikoz ve diğer konvansiyonel maddeler kesinlikle kullanılmaz. Organik bal ile
hazırlanan şuruba takviye amacı ile herhangi bir katkı maddesi ilave edilmemelidir. Beslemeye nektar akımından 15 gün önce son verilmelidir. Bir sonraki besleme ise son bal hasadından sonra yapılmalıdır.
Arılıkta yapılan her uygulama (ana arı değişimi,oğul, petek verme, bal sağımı, besleme, ilaç kullanımı, taşınma vs.)mutlaka düzenli olarak kovan sicil defterine kaydedilmelidir.Yapılan besleme ile ilgili kovan siciline, kullanılan ürünün tipi, tarihi , miktarı ve besleme yapılan kovan numaraları belirtilmelidir.
Arıcılıkta hastalık ve zararlılardan korunmak için; hastalığa dayanıklı ırklar, ekotiplerle çalışılmalı, ana arılar düzenli olarak yenilenmeli,kovanlarda düzenli hastalık ve zararlı kontrolü yapılmalı, erkek arı larvaları denetlenmeli, kovan malzeme ve aletleri dezenfekte edilmeli, yeni petekler kullanılmalı, kovanlarda yeterli besin kaynağı bırakılmalıdır. Koruyucu önlemlere rağmen koloniler hastalanır veya zarar görürse, derhal tedaviye alınmalı ve gerekirse koloniler ayrı alanlarda izole edilmelidir. Tedaviye alınan organik üretimdeki kolonilere geçiş süresi uygulanmalıdır. Önleyici tedbir olarak kimyasal bileşimli ilaçlar kullanılmamalıdır. Profilaktik sentetik uygulamalar yapılmamalıdır (yavru çürüklüğüne karşı antibiyotik kullanımı gibi).
Bal arısının en yaygın görülen ve en büyük zararlısı olan Varroa ile mücadelede organik kökenli;Formik asit, laktik asit, asetik asit, oksalik asit, nane, kekik, okaliptüs veya kafur kullanılabilir. Günümüzde özellikle Avrupa Birliği ülkelerinde, insan sağlığı ve buna bağlı olarak da gıda güvenliği, üzerinde yoğun olarak çalışılan konulardır.Bu noktada arı ürünleriyle ilişkin olarak varroa mücadelesi için, insan sağlığına zararlı etkileri olmayan ve balda kalıntı riski taşımayan doğal maddeler aranmaya başlanmıştır.Yapılan araştırmalar ışığında Formik asit,Laktik asit ve Oksalik asit amaca uygunluk bakımından Avrupa Birliği ülkeleri tarafından tercih edilen doğal maddeler olmuştur. Ayrıca esansiyel, uçucu yağ asitleri de varroa mücadelesinde, arı ürünlerinde kalıntı riski yaratmadan başarılı sonuç vermişlerdir.
Varroa mücadelesinde en yaygın olarak kullanılanlardan formik asidin uygulanması sırasında kovan giriş ve havalandırma deliklerinin tamamen açılması gerekmektedir. Formik asidin yavaş buharlaşması, ilacın etkinliği bakımından çok önemlidir.10-25C arasında en iyi sonuç alınmakta, 30C’den yüksek sıcaklıkta ana ve arı kaybı meydana gelebilmektedir.10C’den düşük sıcaklıkta ilaç yeterli etkiyi gösterememektedir. Uygulama kovanın gücüne, kovandaki arı popülasyonuna göre değişmekle birlikte 1-4 gün aralıkla 3-5 kez tekrarlanır. Formik asit balın doğal bir maddesi (balda %0.1-0.5 oranında bulunmaktadır) olmakla birlikte balda kalite problemleri meydana gelmemesi için bal hasadından 6-8 hafta önce uygulamayı bitirmek gerekir.
Formik asidi emici ped yöntemi ile uygulamak da mümkündür. Bu yöntemde emici pedler formik asidi emebilecek herhangi bir materyal olabilir (örneğin;pamuklu bez peçete,birkaç kağıt havlu veya kağıt çocuk bezleri).Materyal ,%65’lik 30 ml Formik asidi hiç damlatmaksızın emebilmelidir.Malzemelerin emiciliklerini belirlemek için materyal önceden test edilmelidir. Pedin yerleştirileceği çıtanın üzerindeki arılar duman verilerek uzaklaştırılır.Emici ped çıtalar üzerine yayılır ve bir şırınga ile 30 ml %65’lik Formik asit ped’e enjekte edilir.Eğer sıcaklık 25°C’nin üzerinde veya salkım dip tahtasına yakınsa, ped dip tahtasına yerleştirilebilir.Tedavi toplam 3-5 uygulama olacak şekilde 1-4 gün (buharlaşma durumuna göre) aralıklarla tekrarlanmalıdır.Pedler eriyip bozulmadıkları sürece kullanılabilirler.
Formik asidin bir diğer uygulama yöntemi; doğrudan dip tahtasına uygulamadır. Bu yöntemde, formik asit bir şırınga yardımı ile kovan dip tahtasının alt kısmından kovan içine püskürtülür.Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta; kovan dip kısmındaki arıların zarar görmesinin engellenmesidir. Bunun için kovan giriş deliğinden körükle duman verilerek arıların uzaklaşması sağlanmalıdır.Bu uygulamada 15 ml %65’lik formik asit kullanılır.Uygulama toplam 5-6 uygulama olacak şekilde tekrarlanmalıdır.
Formik asit normalde %80-85’lik konsantrasyonda satılır,bu nedenle yanlışlıklara neden olmamak için ürünün konsantrasyonuna dikkat edilmelidir. Kovanlara uygulamada;3 kısım (%85’lik konsantre) formik asit ile 1 kısım su karışımından oluşan %65’lik solüsyon tavsiye edilmektedir.
Varroa mücadelesinde kullanılan bir diğer organik kökenli bileşik; oksalik asittir. Oksalik asit,sadece ergin arılar üzerindeki varroaları öldürür, kapalı yavru gözleri içerisine etkili değildir.Bu nedenle yavru popülasyonunun en az olduğu dönemde
(geç sonbaharda ve erken ilkbaharda 1 kez) başarılı sonuç vermektedir. Bir uygulamadan fazla yapıldığında arı ölümleri artabilir veya gelecek ilkbaharda koloni gelişmesini yavaşlatabilir. Fazla işgücü gerektirmeyen (koloni başına 1 dakika),gıda güvenliği ve insan sağlığı bakımından güvenilir bir uygulamadır. Bu tatbik, 7-30C’ler arasında iyi sonuçlar vermektedir.Gün içerisinde, rüzgarsız ve kovanların açılabileceği zamanlarda uygulama yapılmalıdır. Uygulamada kullanılan %3.2’lik Oksalik asit/şeker şurubu solüsyonunun hazırlanması için, 1litre 35-40 C sıcaklıkta temiz su ile 1 kg toz şeker temiz bir kapta ve güvenli bir yerde karıştırılarak oda sıcaklığına (20 C)ulaşana dek soğutulur. Solüsyona 75 gr kristal oksalik asit ilave edilir ve iyice karıştırılır. Sonuçta %3.2’lik oksalik asit solüsyonu elde edilmiş olur. Uygulamada üzeri tamamen arıyla kaplı çerçeveler arası boşluk için %3.2 ‘lik 5 ml şeker şurubu/oksalik asit solüsyonu kullanılır.(arılar çerçeveler arası boşluğu tamamen doldurmuş olmalıdır). Kovandaki arı mevcuduna göre uygun miktar alınır ve peteklerin üst çıtalarının arasından petek arası boşluktaki arılar üzerine damlatılır veya gerekli miktarı aşmamak kaydıyla püskürtülerek de kullanılabilir.(örneğin üzerleri tamamen ergin arıyla kaplı 10 çerçeve arıya toplam 50ml solüsyon kullanılır).
Organik asitlerin kullanımı sırasında bazı teknik bilgi ve kurallara dikkat edilmesi gerekir. Kullanım sırasında koruyucu gözlük kullanılmalıdır. Ciltle doğrudan temas ettirilmemeli, eldiven kullanılmalıdır. Asit, doğrudan solunmamalı, maske takılmalıdır
Bu maddeler tariflerine uygun olarak kullanıldıkları taktirde, insan sağlığı ve arılar üzerine zararlı bir etki yaratmamaktadır.Dönüşümlü olarak bu ilaçların kullanımının sağlanması (örneğin; ilkbaharda formik asit, sonbaharda oksalik asit uygulaması gibi) Varroanın bu kimyasallara direnç kazanmasını önlemek açısından önemlidir. Günümüze dek Varroa’nın bu maddelere karşı direnç kazandığına dair bilimsel bulgulara rastlanmamıştır.
Varroa mücadelesinde yararlanılan ve balda, balmumunda kalıntı bırakmayan bitkisel maddeler ve etkileri şu şekilde özetlenebilir;
• Tütün yapraklarında nikotinin akar öldürücü etkisi %75 düzeyindedir.
• Körükte okaliptüs ve defne yapraklarının yakılması ile elde edilen duman kovan giriş deliğinden verildiğinde, varroa için orta düzeyde etkili olmaktadır (%44-48).
• Kekik yaprağında bulunan timol, oldukça güçlü bir akar öldürücüdür. Timol kristalleri cam bir yayvan küçük kap içerisinde kovanda çerçeveler üzerine konulabilir. Kap sayısı kovanın gücüne göre (8-10 çerçeve için 2-3 kap, her kap 4 g timol içermeli)ayarlanmalı, uygulama 8 gün arayla 3 kez tekrarlanmalıdır. Bu uygulama ile kovanda varroa akarı sayısında %93 azalma belirlenmiştir.
Varroa zararlısı ile mücadelede organik kavramına oldukça uygun bir diğer mücadele yöntemi de “Biyolojik yöntem” olarak adlandırılan ve Varroa’nın en rahat gelişme imkanı bulduğu için tercih ettiği petek yüzeyindeki erkek arı gözlerinin imha edilmesidir. Bu yöntemle, petek yüzeyinde özellikle erken ilkbaharda gelişen erkek arı gözleri imha edilerek, Varroa’nın gelişmesi doğal olarak durdurulabilmektedir. Bunun yanı sıra, mekanik mücadele yöntemi uygulanabilir. Bu sistemde,kışın kovan giriş delikleri açılarak ana arının yumurtlaması durdurulur. Besin ortamı bulamayan varroalar kovan dip tahtasına dökülür.
Bal sağımı da organik arıcılıktaki en önemli noktalardan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Organik arıcılıkta kullanılan ambalajlar; cam, tahtadan üretilmiş malzemeler, özel üretilmiş uygun organik kaplama maddelerinden yapılmalıdır.Sağım sırasında kimyasal sentetik kovucu maddelerin kullanılması yasaktır. Sağım sırasında temiz ve düzenli bir sistemin kurulması, balların konulacağı kapların titizlikle hazırlanması gerekmektedir. Organik arı ürünlerinin ambalajlanması esnasında, ürünün organik niteliğini koruyacak bütün hijyenik tedbirler alınmalıdır.Organik arı ürünleri konvansiyonel ürünlerden ayrı olarak depolanmalı ve depolama sırasında herhangi bir kimyasal ilaç kullanılmamalıdır Arı ürünlerinin depolanması sırasında oluşabilecek nem, sıcaklık ve ışık değişimlerine dikkat etmek gerekmektedir. Organik tarım metoduyla üretilen arı ürünleri ambalajlanırken organik ürün niteliğinin bozulmamasına dikkat edilmelidir. Organik arı ürünleri, karayolları kenarında kesinlikle bekletilmemeli ve satılmamalıdır.
Kaynak : Ege Üniversitesi Zootekni Bölümü
|
|
|
| Organik Ayçiçeği Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:51 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
![[Resim: sunflowerbydoucettephotfi1.jpg]](http://img297.imageshack.us/img297/4396/sunflowerbydoucettephotfi1.jpg)
EKOLOJİK AYÇİÇEĞİ TARIMININ ÖNEMİ:
Üreticilerin, doğayı ve tarım alanlarını tahrip etmeden, insanlara olumsuz yan etkileri olmayan bitkisel ve hayvansal üretimde bulunmasına ekolojik, organik veya biyolojik tarım denilmektedir. Ekolojik tarım, geleneksel entansif tarım sonucu hatalı uygulamalar ile kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insan ve çevreye dost üretim sistemlerini kapsamaktadır. Bu sistem ile tarım yapılan toprakta, üretilen üründe bakiye etki bırakmayan girdiler kullanılabileceği gibi organik ve yeşil gübreleme, ekim nöbeti, toprak muhafazası, dayanıklı çeşit, zararlılara karşı parazit, predatörlerden faydalanarak kaliteli bir üretim yapılması amaçlanmaktadır.
Ayçiçeği(Helianthus annuus L.), tarımında ekolojik tarımın ilkeleri göz önünde bulundurulursa şu noktalara uyulması gerekir;
- Kendine yeterlilik olması için toprak, bitki, hayvan ve insan arasındaki doğal gıda döngüsünün doğal maddelerle sağlanması,
- Çevreyi tehdit eden her türlü tarımsal girdinin kullanımının en aza indirilmesi,
- Toprak verimliliğinin uygun ekim nöbeti, organik gübreleme ve toprak işleme ile korunması,
- Hastalık ve zararlılara dayanıklı çeşitlerin kullanılması,
- Bölgeye adapte olan uygun bitki tür ve çeşitlerin seçilmesi,
- Bitki korumada erken uyarı sistemleri, feromon tuzakları, kültürel ve mekanik mücadele yöntemlerinin kullanılması,
- Ekolojik tarımda bakiye etkileri olan sentetik kimyasal gübreler, ilaçlar, hormonlar ve büyüme düzenleyicilerin kullanılmasından kaçınılması,
- Ekolojik tarımda kullanılacak gübre ve ilaçların 18 Aralık 1994 tarih, 22145 sayılı Resmi gazetede yayınlanan yönetmeliklere uyması;
- Bu yönetmelikle gübrelemede kullanılacak bazı ürünler;
- Yanmış çiftlik gübreleri, sıvı hayvansal atıklar, saman, torf, organik ev atıkları, mezbaha atıkları, deniz yosunları, talaş, tabii fosfat, potasyum, kalsiyum, kireç, magnezyum kayaçları ile bakır, demir, mangan, molibden, çinko, bor gibi mikro besin maddeleri ve kükürt içeren bazı doğal maddelerdir.
- Bitki hastalık ve zararlılarının kontrolünde kullanılan bazı ürünler;
- Balmumu, kaya tozu, kükürt, bordo bulamacı, sodyum silikat, sodyum bikarbonat, potasyum sabunu (Arap sabunu), bitkisel, hayvansal yağlar ile parafin yağıdır.
- Kısacası ekolojik tarım modern tarım teknolojisinin sağladığı tüm imkanları, ekolojik tarım esasları çerçevesinde dikkatli, bilgili ve özverili bir şekilde kullanmayı gerektiren çevre dostu bir sistemdir.
Ekolojik tarım kapsamında değineceğimiz ayçiçeği yetiştiriciliği, günümüzün en önemli yağ bitkilerinden biridir. Ayçiçeği yağı yemeklik kalitesi yönünden tercih edilen bitkisel yağlar arasında ilk sırayı almaktadır. Dolayısıyla Dünya’ da birçok ülkede ekonomik düzeyde tarımı yapılmaktadır. Yurdumuzda da yıllara göre değişmekle beraber yaklaşık 600.000 hektar alanda ayçiçeği tarımı yapılmaktadır. Türkiye’ deki ayçiçeği ekiliş alanlarının %73’ü Trakya-Marmara, %13’ ü İç Anadolu, %19’u Karadeniz, %3’ü Ege ve %1’i Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindedir.
Ülkemizde kişi başına yaklaşık 12 kg civarında bitkisel sıvı yağ tüketimi vardır. Oysa AET ülkelerinde kişi başına yıllık yağ tüketimi 24 kg civarındadır. Ülkemizdeki kişi başına yağ tüketimi AET ülkelerine göre az olduğu halde, yinede yağ bitkileri üretimi yetersizliğinden her yıl yaklaşık 150-200 bin ton civarında bitkisel yağ açığımız olmaktadır.
Ayçiçeği bitkisinin yetişmesi için uygun iklim koşulları başta Trakya ve Marmara bölgesi olmak üzere, Anadolu'nun geçit bölgeleri, Çarşamba Ovası, Ege, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu’nun pamuk ekilen alanlarında mevcuttur. Ayıca Ülkemizde bir çok bölgede çerezlik olarak da üretimi yapılmaktadır. Ayçiçeği gerek yağlık ve gerekse çerezlik olarak olsun yazlık çapa bitkisidir.
Ayçiçeğinden elde edilen bitkisel yağ, doymamış yağ asitlerinden oleik ve linoleik bakımından zengin olması nedeniyle besin değeri ve içeriği bakımından zeytinyağı ve yerfıstığı yağının kalitesindedir. Ayçiçeği tohumlarında yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspe değerli bir hayvan yemidir. Küspesinde % 44 protein bulunmaktadır ve diğer yağ bitkilerinden elde edilen küspelere göre çok daha değerlidir ve toksik maddeler içermez. Ayçiçeği arıları cezbeden sarı çiçeklere bol miktarda sahip olduğundan arıcılar içinde değerli bir bitkidir.
Ayçiçeği tarımında ekolojik açıdan istikrarlı sürdürülebilir bir verimliliğin korunması için yüksek verimli ve kaliteli tohumluk kullanımının yaygınlaştırılması ile birlikte, çeşitli araştırmaya dayalı teknik uygulamaların yerinde ve zamanında yapılması ile mümkündür. Diğer kültür bitkilerinde olduğu gibi ayçiçeğinde de tane ve yağ verimini etkileyen en önemli faktörlerden birisi toprakta kök derinliğinde bitkilerin faydalanabileceği faydalı rutubetin bulunup bulunmamasıdır. Ayçiçeği bitkisi kazık kök yapısı ile kurağa toleranslı bir bitki kabul edilse de yazlık bir bitki olması ve bu mevsimde de yeterince yağış düşmemesi sonucu oluşan kuraklık dekardan alınan verimi oldukça düşürmektedir.
Ortalama yıllık yağışı 500 mm ve daha çok olan yerlerde sulamaya gerek duyulmadan da ayçiçeği tarımında bitkisel üretim yapılabilmektedir. Bitkinin yetişme döneminde toprakta belli miktarda suya ihtiyaç vardır. Bu su toprağa genellikle yağışlarla düşmektedir. Yağışlarla toprağa düşen su yeterli olduğu sürece sulamaya gerek yoktur. Fakat ayçiçeği yetişme döneminde toprakta su yetersiz olursa, hedeflenen yüksek verimin alınabilmesi için su ihtiyacının sulama yolu ile karşılanması gerekmektedir.
Ülkemizin artan nüfusuna bağlı olarak artan bitkisel yağ ihtiyacının karşılanması, öncelikle üreticilerimizin sürdürülebilir tarım esasları ve ekolojik tarım çerçevesinde yüksek verimli, hastalıklara dayanıklı tohumluk kullanması; uygun toprak işleme, gübreleme, tarımsal mücadele ve ekim nöbeti yanında bilinçli bir sulama yapmaları ile mümkündür. Ayçiçeği tarımı yapılan bölgelerimizde yetişme döneminde yeterince yağış düşmemesi sonucu kuraklık zararı sonucu önemli ölçüde verim düşüklüğü görülmektedir. Bu gibi kuraklık görülen tarım alanlarında ayçiçeği üreticilerinin sulama imkanları olduğunda, tarlalarını sulamaları halinde hem dekardan aldıkları ürün miktarı, hem de danelerdeki yağ miktarı önemli oranda artmaktadır. Yapılan bazı araştırmalar sonucunda susuz koşullarda ortalama 125-130 kg/da verim alınırken, ayçiçeği tarlası bir defada sulandığında 250 kg/da, iki kez sulandığında 310 kg/da ve üç kez sulandığında yaklaşık 400 kg/da ürün alınabileceği belirlenmiştir.
2. AYÇİÇEĞİNİN TOPRAK VE İKLİM İSTEKLERİ:
Ayçiçeği yetişeceği toprak tipi yönünden çok seçici olmamasına rağmen organik maddece zengin, derin ve su tutma kapasitesi iyi topraklarda yüksek verim potansiyeline sahiptir. Kumsal topraklardan ağır yapıdaki killi topraklara kadar her türlü iyi drenaj sağlanmış topraklarda tarımı yapılabilmektedir. Ayçiçeğinin tuzluluğa karşı toleransı azdır. Tuzlu topraklarda yetiştirilen ayçiçeğinin tohumlarının yüzde yağında azalmalar görülmüştür. Ayrıca ayçiçeği yetişecek toprakta %1-2 düzeyinde bulunacak tuz konsantrasyonunun çimlenmeyi önemli oranlarda düşürdüğü belirlenmiştir. Ayçiçeği, asitliği (pH) 6.0 ile 7.2 arasında olan topraklarda en iyi yetişir.
Ayçiçeği yüksek ve düşük sıcaklıklara gelişme dönemine bağlı olarak oldukça toleranslıdır. Tohumlarının en iyi çimlenebilmesi için 8-10 oC’ lik toprak sıcaklığı gerekir. Ayçiçeği bitkisi fideleri kotiledon devresinde -4 oC sıcaklığa dayanabilir. Ayçiçeği için en iyi yetişme sıcaklıkları 21 ile 24 oC arasıdır. Genellikle vegetatif dönemde serin, generatif dönemde ise açık ve güneşli havalar ister. Ayçiçeği bitkisi kazık kök yapısına sahip olduğu için diğer tarla ürünlerine göre kurağa oldukça toleranslıdır. Yetişme sürecinde yağışların sağlayacağı veya sulama ile toprağa verilecek 450 mm dolayında su en iyi verimi alabilmek için yeterlidir.
Ayçiçeği yapraklarının heliotropik (ışığa yönelme) özelliği nedeniyle fotosentez için ihtiyaç duyduğu ışığı rahatlıkla alabilir. Bu ışığa yönelme özelliğinden dolayı ayçiçeğine Trakya ve Marmara Bölgesinde “günebakan” veya “gündöndü” denilmektedir.
2.1. Sonbahar Toprak İşlemesi:
Ayçiçeği tarımında toprağı işlemenin amacı, iyi bir tohum yatağı hazırlamak, ön bitkiden kalan sap artıklarını gömmek, toprağı havalandırmak, yabancı otları yok ederek toprakta depolanan suyu artırmaktır.
Bu amaçla, ön bitkinin hasadından sonra ayçiçeği ekimi düşünülen tarla soklu pulluk ile 20-25 santim derinlikte sürülmelidir. Bu ilk sürüm her yıl farklı derinlikte yapılırsa pulluk tabanı oluşması önlenir.
İlk sürümden sonra, düşen yağışlar nedeniyle tarlada önemli bir otlanma görülürse, bu otlar kültivatör (kazayağı) ile toprağı 10-15 santim derinlikte işleyerek yok edilmelidir.
2.2. İlkbahar Toprak İşlemesi:
Ayçiçeği düzgün bir çıkış için nemli bir tohum yatağı ister. Bunu sağlamak için İlkbaharda toprak tava geldiğinde tarla önce kültivatör (kazayağı) ve sonra tırmık veya yaylı tırmık ile 10-15 santim derinlikte işleyerek ekime hazır hale getirilir. İlkbahar’ da toprak nem ve tavının kaybına yol açabilecek soklu pulluk ile derin sürümden kaçınılmalıdır.
3. EKİM ZAMANI:
Ekim zamanı toprak ısısı ile yakından ilgilidir. Çimlenmenin iyi olabilmesi için toprak ısısı en az 8-10 oC olmalıdır. Bundan daha yüksek sıcaklıkta tohumların çimlenme ve çıkışı daha hızlı olur. Bölgelerimizin iklim durumu dikkate alındığında ayçiçeği ekim zamanı Ege, Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde Mart, Marmara, Orta Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinde Nisan, Doğu Anadolu Bölgesinde Mayıs ayıdır. O yılın iklim durumu da ekim zamanını belirlemede kuşkusuz önemlidir. Ayçiçeği ekimi, kuru şartlarda yapılacak bir üretimde iklime bağlı olarak olabildiğince erken yapılmalıdır. Erken ekimler, ayçiçeğinin Kış ve İlkbahar yağışlarından daha iyi yararlanmasını sağlar.
4. TOHUMLUK:
Ekolojik ayçiçeği tarımında tohumluğun önemi büyüktür. 1980’ li yıllarda daha önce üretilmekte olan açık tozlanan çeşidin (Vniimk-8931) yerini hızla hibrid (melez) ayçiçeği çeşitleri almıştır. Üreticiler özellikle ekolojik tarımda bölgelerine uyan, yüksek verimli ayçiçeği tohumluklarını gerek kamu ve gerekse özel sektör tohumculuk kuruluşlarından temin edebilirler. Üreticiler bu tohumların seçiminde şu noktalara dikkat etmelidirler:
a) Her yıl ayçiçeği üreticileri mutlaka sertifikalı yeni tohumluk ekmelidirler.
b) Ekilecek tohumlukların temiz, çimlenme oranı ve çıkış gücü yüksek olmalıdır.
c) Orabanş (verem otu) görülen tarlalarda verim düşüklüğüne neden olmamak için, bu parazite dayanıklı ayçiçeği tohumluğu tercih edilmelidir.
d) Ekilecek çeşit eğer mildiyöye (köse hastalığı) karşı hassas ve ilaçsız ise mutlaka bu hastalığa karşı ekimden önce çevre dostu bir tohum ilacı ile ilaçlaması yapılmalıdır.
5. EKİM ŞEKLİ:
Ayçiçeği genellikle iki tip ekim makinası (mibzerle) ile ekilmektedir. Birinci tip klasik ekim makinalarıyla yapılan ekimde yalnız sıra arası ayarlanabilmekte ve sıra üzeri ekim istenilen aralıkta yapılamamaktadır. Dekara kullanılan tohum miktarı da 1.0 kg civarında olmaktadır. Bu tip ekim makinaları ile yapılan ekimde daha sonra bitkiler çıkınca tekleme (seyreltme) ile sıra üzeri bitkiler istenilen sıklığa getirilmektedir. Ancak, ayçiçeği üreticileri ikinci tip gelişmiş hassas (pnomatik) ekim makinalarını kullanarak, sıra arası, sıra üzeri ve ekim derinliğini kolaylıkla ayarlayabilirler. Bu tip gelişmiş ekim makinaları ile ekimde tekleme işlemi ortadan kalktığı gibi bir dekara kullanılan tohum miktarından da önemli tasarruf sağlanabilir (en fazla 350-400 gr/da) ve düzgün bir çıkış elde edilebilir.
Ayçiçeği ekiminde sıra arası mesafe 70 cm ve sıra üzerindeki bitkiler arasındaki mesafe ise toprak verimliliği ve yağış durumuna bağlı olarak 25-35 cm arasında olabilir. Kısa boylu çeşitlerde sıra üzeri bitkiler arasındaki sıklığın mesafesi yaklaşık 25 cm, orta boylularda 30 cm, uzun boylularda 35 cm olmalıdır. Kurak ve az verimli toprak koşullarında sıra üzeri mesafe 35-40 cm, sulanan, yağışlı ve verimli toprak koşullarında 25 cm olabilir. Çeşit ve toprak koşullarına göre yüksek verim alabilmek için bir dekar alanda istenen yaklaşık bitki sayısı 4000-5500 arasında olabilir.
Ekim derinliği toprak nemi ile ilgilidir. Ekim derinliği, iyi hazırlanmış tavlı tohum yatağında ve erken ekimlerde 5-6 cm olabilir. Buna karşın toprak tavının yetersiz olduğu ve özellikle geç ekimlerde tohumun nemli toprak tabakasına düşebilmesi için ekim derinliğinin 6-7.5 cm arasında olması uygundur. 8 cm den fazla derine ekimde ayçiçeğinin toprak yüzeyine çıkışı zorlaşır ve dekarda istenen bitki sıklığı elde edilemez.
6. BAKIM:
6.1. Tekleme (seyreltme):
Tekleme, eğer ekimde klasik ekim makinası kullanılmışsa, bitki boyu 8-10 cm. olduğunda öncelikle zayıf, hastalıklı ve zarar görmüş bitkiler temizlenerek yapılmalıdır. Ekimde, hassas (pnomatik) ekim makinaları kullanıldığında teklemeye gerek duyulmaz.
6.2. Çapalama:
Bitkilerin boyu 30-50 cm. arasında bir devrede iken sıra araları kazayağı veya çapa makinası ile işlenmelidir. Bu işlem, toprağı kabartarak topraktan buharlaşma ile su kaybının azalmasını ve yabancı otların mekanik olarak yok edilmesini sağlar.
7. SULAMA:
Ekolojik açıdan tarımsal sulamada kullanılan suların gerek tarla toprağı ve gerekse üründeki olumsuz etkisi olmaması için temiz olması ve gerekir. Yanlış sulama ürün kalitesine ve verimine olumsuz etkisi vardır. Günümüzde sulamada kullanılan suları kirletici faktörler şunlardır:
- Endüstriyel kirlilik olarak sanayi tesislerinden arıtmaksızın bırakılan katı (toz), sıvı ve gaz atıklar,
- Kentsel kirlilik olarak evsel sıvı ve katı atıklar,
- Tarımsal kirlilik olarak yüksek verim alınması için kullanılan aşırı nitrat, pestisit, herbisit ve hormonlar,
- Radyoaktif kirlilik olarak nükleer santral ve diğer nükleer çalışmalardan kaynaklanan kirlilik.
Sulanan alanlarda kirliliğin kontrolünde en önemli yöntem, su kaynaklarının kirlenmesine neden olan potansiyel kirleticilere karşı en uygun yönetim teknikleri ile koruma altına almalıdır. En uygun sulama tekniği olarak da sulama programlaması, derine sızma ile meydana gelen su kayıplarından kaynaklanan pestisit ve gübre yıkanmasının kontrolü uygulanabilir tekniklerinin başında gelmektedir. Bu yöntem su, toprak, bitki ve hayvan kaynaklarını koruyarak çevreyi bozmayan, teknik olarak uygulanabilir, ekonomik olarak güvenilebilir ve sosyal açıdan kabul edilebilir bir sürdürülebilir tarımsal gelişmeyi hedeflemektedir.
7.1. Ayçiçeğinde Sulama Zamanları:
Ayçiçeği ekim döneminde toprakta yeterince rutubet yok ise bir çıkış sulaması yapılabilir. Bunun yanında bitkinin erken gelişme dönemlerinde eğer tarla toprağındaki faydalı su azaldığı diğer bir deyişle bitkilerin kuraklığı duymaya başlayıp solgunluk belirtileri göstermeye başladıkları dönemlerde yaklaşık 15-20 gün aralarla 2-3 sulama yapılabilir. Sulama aralığının hesaplanmasında ölçü, tarla toprağındaki rutubetin solma noktasına inmemesi ve genellikle topraktaki faydalı su %50’ ye düştüğünde tarla su kapasitesine gelecek miktarda su verilmesidir. Ayçiçeği için en önemli sulama zamanları:
7.1.1. Sulama Suyu Yeterli Olduğunda:
a) İlk tabla oluşumu: Ekimden ortalama 50-55 gün sonra tabla oluşumu (yıldız tabla devresi) başlamaktadır. Bitkinin büyüme ucu tablayı oluşturmak üzere son yaprak hizasından hafif yükselerek genişlemeye başladığı, büyüme ucunun beş santimetre çapında bir tablaya dönüştüğü zaman tabla oluşumu başlangıcıdır. Bu dönemde ayçiçeğinin suya çok ihtiyacı olduğundan sulama yapılması gerekir.
b) Çiçeklenme Başlangıcı: Tabla çevresinde iki sıradan oluşan yalancı çiçekler görüldükten sonra, sıra asıl çiçeklere gelmektedir. Söz konusu bu devre çiçeklenme başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Yıldız tabla oluşumundan yaklaşık 15 gün sonraya rastlayan bu zamanda da ayçiçeğinin su ihtiyacı yine çok yüksektir.
c) Danelerde Süt Olumu Başlangıcı: Tabla üzerindeki daneler, iki parmak arasında sıkıldığında içlerinin beyaz süt görünümü aldığı bu dönemde de ayçiçeğini sulamak gerekir. Bu da yaklaşık çiçeklenme başlangıcından 15 gün sonraya rastlamaktadır.
7.1.2. Sulama Suyu Yetersiz Olduğunda:
Zorunlu hallerde sulama suyunda kısıntı yapmak gerekirse bir defa çiçeklenme başlangıcında yeterli bir sulama yapılabileceği gibi, tabla teşekkülü ve süt olum dönemlerinde de az miktarda kısıtlı olan su ile sulama yapılabilir. Özellikle çiçeklenme döneminde sulama imkanı olan yerlerde yeterli bir sulama yapılması dekardan istenen ürün artışını sağlaması açısından çok büyük önem taşımaktadır.
7.2. Ayçiçeği Tarımında Sulama Yöntemleri:
Aşırı su kaybına neden olmamak için en kullanışlı ve en etkin sulama yöntemi kullanılmalıdır. Ayçiçeği tarlaları yağmurlama ve karık sulaması yöntemlerinden faydalanılarak sulanabilir. Çıkış için ve erken gelişme döneminde bitkiler 40-50 cm oluncaya kadar yağmurlama yöntemi, çiçeklenme öncesi ve sonrası dönemlerde bitkiler boylandığında yapılacak sulamalar da ise karık yöntemi tercih edilmelidir. Karık yöntemiyle sulama yapılacak tarlalarda ayçiçeği bitkileri daha 30-35 cm iken sıra aralarından kazayağı geçirilerek karıklar açılmalıdır.
7.3. Ekolojik Ayçiçeği Tarımında Başarılı Bir Sulamada Dikkat Edilmesi Gereken Esaslar:
- Sulu tarım yapılacak tarla toprağı pulluk ve benzeri aletlerle Sonbahar mevsiminde derin işlenmelidir.
- Yetiştirilecek ayçiçeği bitkisi belli aralıklarla ve yeteri kadar sulanmalıdır. Sulama aralığının hesaplanmasında ölçü, toprak suyunun hiçbir zaman sürekli solma noktasına inmemesidir. Genellikle topraktaki faydalı su %50’ ye düştüğünde tarla su kapasitesine gelecek miktarda sulama yapılmalıdır.
- Eğimli tarım arazilerinde eğime dik ekim yapılmalıdır. Böylece ekim sıraları (karıkları) eğime dik olacaktır.
- Sulamadan önce ayçiçeği sıraları arasında daha bitkiler 25-30 cm boyunda iken kaz ayağı ile karıklar oluşturulmalıdır.
- Karıklara eşit su verebilmek için sifon türü aletler kullanılmalıdır.
- Ayçiçeği tarlasının sulanması sırasında suyun toprakta kök derinliğine kadar ulaşıp ulaşmadığı bir demir çubuk ile kontrol edilmelidir.
- Sulama suyunun tarlanın her tarafında mütecanis olarak ayçiçeği bitkilerinin köklerine kadar ulaşması sağlanmalıdır.
- Tarlanın toprak yapısı ve uzunluğu dikkate alınarak sulama süresi iyi ayarlanmalıdır.
- Sulu tarım yapılan topraklarda organik madde çabuk tükenir, toprağın fiziksel yapısı da bozulur. Bu nedenle sulu tarım alanlarının toprak yapısını organik madde yönünden korumak için ahır gübresi veya yeşil gübre kullanılması çok faydalı olmaktadır.
- Sulanan tarım alanları toprak hazırlığı sırasında çok iyi tesviye edilmeli, sulama suyunun tarlada göllenmesine olanak verilmemelidir. Göllenme durumunda en kısa zamanda fazla su drene edilmelidir. Aksi takdirde göllenen su bitki köklerinin yeterince hava alamaması sonucu ölmesine veya gelişmenin gerileyerek bitkilerin sararıp solmasına neden olmaktadır.
- Sulama suyunun kalitesinin iyi olmasına dikkat edilmelidir. Çok tuzlu, sanayi atıkları ile kirli sular sulama için uygun değildir. Söz konusu elverişli olmayan bu sularla sulama yapılırsa tarlaların çoraklaşmasına neden olunabilir.
- Uzun süreli göllendirilerek yapılan sulamalarda da özellikle drenajı bozuk tarım arazilerinde tuzlulaşma çabuk olmaktadır. Bu nedenle göllendirilerek yapılan sulamalardan kaçınılmalıdır.
8. GÜBRELEME:
Geleneksel tarımda en fazla azotlu ve fosforlu gübreler kullanılmaktadır. Söz konusu bu gübrelerin aşırı düzeyde ve bilinçsizce kullanımı sonucu yeraltı ve yer üstü tatlı su kaynaklarının nitrat içerikleri yükselmekte, akarsu, göl ve denizlerde ötrofikasyon meydana gelmektedir. Ayrıca kobalt, krom, bakır, demir, nikel, kurşun, çinko gibi ağır metaller tarım alanlarında kirletici etki yapmaktadır. Bu ağır metaller tarım topraklarını atmosferden gelen emisyonlar, aşırı bilinçsiz gübreleme, tarım ilaçları, ve organik atıklarla yoluyla kirletmektedir.
Ekolojik tarımda toprağın bünyesi, arazinin eğimi, taban suyu yüksekliği, yetiştirilecek bitkinin çeşidi dikkate alınarak bilinçli ve öncelikle toprağın organik madde kapsamını yeşil veya yanmış doğal gübrelerle koruyucu yönde hareket edilmelidir.
8.1. Ekolojik Ayçiçeği Tarımında Kuruda ve Suluda Kullanılacak Gübre Dozları:
Öncelikle ekolojik tarımda en doğru bir gübreleme için toprakların analiz yaptırılması şarttır. Genel bir bilgi vermek amacıyla ayçiçeği üretiminde yeterli ve dengeli bir gübreleme için kuru koşullarda uygulanabilecek gübre form ve dozlarının çeşitli seçenekleri aşağıda Çizelge 1’de belirtilmiştir. Azotlu, Fosforlu ve Potaslı gübrelerin tamamı İlkbaharda ilk toprak işlemesinden önce tarlaya satrifüjlü gübre dağıtma makinası ile saçarak verilip arkasından kaz ayağı ile ekim derinliğine karıştırılabileceği gibi ekimde tarlaya kombine ekim makinası ile de banda tohumun 5 cm sağına (veya soluna) ve altına gelecek şekilde verilebilir. Azotlu gübrelerin tamamı ekimle birlikte verilebileceği gibi yarısı ekimle, diğer yarısı da ileri ki gelişme dönemlerinde sıra arasına, bitkilerin yaprak ve büyüme noktalarında kalmayacak şekilde uygulanabilir. Ayrıca bitki yapraklarını gübrenin yakmaması için sulama yaparken veya yağmur çiselerken yapraklar yaş olacağından kesinlikle azotlu gübre uygulanmamalıdır.
8.2. Azotlu Gübreler:
Üreticilerin en fazla kullandığı azotlu gübreler, Amonyum sülfat (%21 N), Üre (%46 N) ve Amonyum nitrat (% 26 N)’ dır. Bu gübrelerin tümü bitkinin ihtiyacı olan azotu sağlamalarına karşın özellikleri gereği toprak asitliğini nötürleştirmek için tuzlu veya alkali topraklarda Amonyum sülfat ekim öncesi veya ekimde tercih edilmeli, diğer nötr veya asit karakterli topraklarda ise üre veya Amonyum nitrat kullanılmalıdır. Azotlu gübreler topraktan değişik yollarla kayba uğradığından her yıl aşırıya kaçmamak kaydıyla ekonomik ölçüler içersinde mutlaka toprağa verilmesi gerekir.
Ayçiçeği bitkisinden dekardan en yüksek dane verimi alabilmek için yapılan gübre denemeleri sonucunda saf madde olarak kuru koşullarda 8 kg/da, sulu koşullarda 10 kg/da azot yeterli olmaktadır. Bu konuda söz konusu bu azotlu gübre dozları, gübreye verilen para ve tarladan alınan ürünün geliri olarak ekonomik açıdan değerlendirilip en ekonomik doz üreticiye önerilmektedir.
8.3. Fosforlu Gübreler:
Sadece fosfor içermesi yönünden ayçiçeği tarımında en çok kullanılan gübre Triple süperfosfat (% 43-46)’ tır. Eğer toprak analizi sonucu bu gübreye ihtiyaç duyulursa tamamı ekim öncesi toprağa verilip karıştırılmalıdır. Yapılan araştırmalarda saf olarak 7-8 kg/da fosforun yani 15-18 kg/da Triple fosfotun dekardan en yüksek verimi almada yeterli olduğu görülmüştür. Toprağa verilen fosforun bitkiler tarafından alınmayan kısmı toprakta birikmektedir. Diğer bir deyişle yağmur suları ile fosforun topraktan yıkanması çok az olmaktadır. Bu nedenle toprak analizi yaptırmadan her yıl gereksiz fosforlu gübre kullanımından ve gereksiz masraftan kaçınılmalıdır.
8.4. Potasyumlu Gübreler:
Genelde Türkiye toprakları potasyum besin maddesi açısından zengindir. Bu nedenle toprak analizleri sonucu tavsiye edilmedikçe potasyumlu gübre kullanmaya gerek yoktur. Eğer toprakta potasyuma gerek duyulursa Potasyum sülfat (%50) gübresinden toprak analizi sonucuna göre ekim öncesi veya ekimle birlikte gübreleme yapılabilir.
8.5. Kompoze Gübreler:
Kompoze gübreler azot, fosfor ve potasyumun belli oranlarda karıştırılmasından yapılmıştır. Türkiye’ de en çok kullanılan kompoze gübreler; 20:20:0, 18:46:0, 26:13:0 ve 15:15:15’ tir. Burada kompoze gübre içerisinde birinci rakam azot, ikinci rakam fosfor ve üçüncü rakam ise potasyum miktarını % olarak ifade etmektedir. Özellikle ayçiçeği tarımında toprağımızın fosfora ihtiyacı varsa 20:20:0 gübresi ekim öncesi veya ekimle birlikte dekara 30-35 kg olmak üzere kullanılabilir. Yalnız kompoze gübrelerin her yıl kullanılması sonucu bazı üretici tarlalarında fosfor fazlalığı oluşmaktadır. Bu nedenle toprak analizi sonucunda fosforlu gübreye ihtiyaç yok ise kompoze gübreler yerine diğer azotlu gübrelerin kullanılması gerek üretici ve gerekse ülkemiz açısından daha ekonomik ve verimli olur.
8.6: Organik Gübreler:
Ekolojik tarımda organik gübrelerden yanmış çiftlik gübresi, kompost, fiğ ile yeşil gübreleme toprakta ayrışarak besin maddelerini, toprağın su tutma kabiliyetini artırır ve erozyonu azaltarak toprağın verimliliğini koruyarak sürdürülebilir tarımın yapılmasını sağlar. Dikkat edilecek en önemli konu, özellikle organik çiftlik gübresi çevreyi kirletmeden depolanmalı ve insan dışkıları ve kanalizasyon atıkları kesinlikle gübrelemede kullanılmamalıdır. Organik atıklardan ağır metaller ve nitrat sızmasının yer altı ve yer üstü sularıyla tarım alanlarını kirletmesi mutlaka önlenmelidir.
9. MÜNAVEBE (Ekim Nöbeti):
Tarım topraklarının üretim gücünün ve sağlığının korunması, ilaçlara bağımlılığın azaltılması ve üretilen ayçiçeği bitkisinin sağlığı için ekim nöbeti uygulanmalıdır. Tarım yapılan alanlarda aynı bitkinin aynı tarlaya üst üste ekilmesi toprağın fakirleşmesine ve o bitkinin hastalıklarının artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle ayçiçeği tarımından yüksek verim alabilmek için mutlaka ekim nöbeti planlaması yapılmalıdır.
Ekolojik ayçiçeği tarımında ekim nöbeti planlamasında dikkat edilecek esaslar:
- Ayçiçeğinin toprakta azot depolama özelliliği olan baklagillerle ekim nöbetine girmesi,
- Yüzeysel köklü bitkilerle ekim nöbetine girmesi (Hububat, pırasa, marul, soğan),
- Az su tüketen hububat gibi bitkilerle ekim nöbetine girmesi,
- Toprağı temizleyen bezelye, soya, fasulye ile ekim nöbetine girmesi,
- Monokültür üretimden kaçınılması,
- Münavebe planında yer alan bitkiler toprağın verimlilik özelliklerini dengelemeli,
- Gerekirse ayçiçeği kavun, karpuz, hıyar, pancar, taze fasulye, fiğlerle karışım halinde ekilebilir.
Ayçiçeğinin gireceği bazı münavebe modelleri şu şekilde olabilir:
1. Model: Ayçiçeği + Buğday + Baklagil + Mısır
2. Model: Şeker Pancarı + Ayçiçeği + Buğday + Baklagil
3. Model: Buğday + Ayçiçeği + Kavun-karpuz + Pamuk
4. Model Pamuk + Buğday + Ayçiçeği + Baklagil
10. AYÇİÇEĞİ TARIMINDA YABANCI OT MÜCADELESİ:
Ekolojik tarımda bitki koruma ile esaslar göz önünde bulundurulmalardır. Yabancı ot mücadelesinde mekanik, kültürel yöntemlerin yanında çevre dostu olan doğayı kirletmeyen kimyasallar kullanılabilir. Bu esaslar doğaya zarar vermeyen bir üretim sistemini sağlar. Sürdürülebilir tarımda bu ilkelerden hareket etmektedir. Söz konusu ilkeler şunlardır;
- Ekolojik tarımın toprağı canlı bir varlık kabul etmesi ve üretimin her kademesinde toprağın korunması,
- Sentetik kimyasallar ile, doğaya yabancı maddelerin kullanılmaması,
- Stess koşulları, hastalık ve zararlılara dayanıklı istikrarlı çeşitlerin seçilmesi,
- Düşük enerji kullanılması,
- Aşırı pestisit, herbisit, gübre, hormon kullanımının bırakılması,
- Toprak sağlığı, ekim nöbeti, dayanıklı çeşitler, uygun bitki sıklığı uygulanması,
- 18.12.1994 gün ve 22145 sayılı Resmi gazetede yayınlanan bitki koruma maddeleri listesine uyulması gerekir.
Yabancı ot mücadelesi ayçiçeği yetişme devresinin ilk ayında çok önem taşır ve yapılması % 20-30 oranında daha fazla verim alınmasını sağlayabilir. Hızlı gelişme yeteneğine sahip yabancı otlar özellikle ilk gelişme devresinde faydalı tarla alanını kaplayarak ayçiçeği bitkisinin gelişmesini engelleyerek ve bitki besin maddelerine ortak olarak önemli oranda zarar yaparlar. Ayçiçeği bitkisi 30-40 cm boyunda olduğunda gölge yaparak diğer yabancı otların gelişmesi büyük ölçüde engellenmektedir.
Yabancı ot mücadelesi kültürel tedbirlerle, mekanik yollarla ve kimyasal yöntemlerle yapılmaktadır.
10.1. Kültürel Yabancı Ot Mücadelesi:
- Ekimde yabancı ot tohumu bulundurmayan temiz tohumluk kullanılmalıdır.
- Mümkün olduğunca ekim nöbeti yapılmalıdır.
- Rizomlarla vegetatif olarak büyüyüp gelişen ayrık gibi otların toprak işlemesi sırasında kullanılan aletlerle bir tarladan başka bir tarlaya taşınması engellenmelidir.
- Tarla sınırlarındaki yabancı otlar ile de mücadele edilmelidir.
10.2. Mekanik Yolla Yabancı Ot Mücadelesi:
- Sıra aralarının, ayçiçeği bitkileri 25-30 cm olduğunda kaz ayağı gibi ara çapa makinaları ile işlenmesi, hem yabancı ot mücadelesi yapılması açısından hem de toprakta bulunan kapilerite denilen buharlaşma borucuklarının kırılması açısından çok önemlidir.
- Eğer iş gücü uygun ise makinalı ara çapasından sonra sıra üzerinde kalan otların el çapası ile temizlenmesi gerekmektedir.
10.3. Kimyasal Yolla Yabancı Ot Mücadelesi:
- Ayçiçeği tarımında en ekonomik yabancı ot mücadelesi yabancı ot ilaçları ile yapılır. Kimyasal mücadelede tarlada görülen yabancı ot türlerine göre seçilen ilaçlar kullanım özelliklerine göre ekim öncesi, ekim sonrası veya çıkış sonrası uygulanabilir.
- Ayçiçeği tarımında ekim öncesi kullanılan ilaçlar toprağa diskaro veya kaz ayağı ile 10-12 cm derinliğinde iyice karıştırılmalıdır.
- Ekim sonrası çıkış öncesi kullanılan yabancı ot ilaçları tarla yüzeyine atılır ve toprağa karıştırılmaz.
- Çıkış sonrası kullanılan ilaçlarının, yabancı otların 2-4 yaprak olduğu küçük dönemde kullanılması çok etkili olmaktadır. Uygulamada geç kalınırsa ayçiçeği bitkilerine zarar verebileceği gibi yabancı otlar da iyi kontrol edilemez.
11. AYÇİÇEĞİNDE TOHUM BAĞLAMA:
Ayçiçeği çiçeklenme döneminde tozlanma (döllenme ) için çeşidin kendine tozlanmasının az veya çok olmasına bağlı olarak yüksek oranda bal arılarına ihtiyaç duyar. Bu nedenle çiçeklenme dönemindeki süre de ayçiçeği üretim tarlaları yakınında arı kovanı bulunması tablalardaki döllenme yetersizliğinden ileri gelen boş dane oranını azaltır. Bal arılarının ayçiçeğinin döllenmesindeki payı %90’nın üzerindedir.
12. HASAT VE DEPOLAMA:
Ayçiçeği, havaların sıcak veya yağışlı gitmesine ve çeşidin erkencilik durumuna bağlı olarak çiçeklenmeden 45 ile 60 gün sonra hasat olumuna gelir. Ayçiçeği hasat olumuna geldiğinde bitkilerin sap, yaprak ve tablaları tamamen kuruyup kahverengine dönüşür. Hasat öncesi ayçiçeği tablalarındaki danelerinin rutubeti % 9.5’i geçmemelidir. Rutubet yüksek olduğunda hasat edilen ürünün kurutulması gerekir. Ayrıca hasadın fazla geciktirilmesi kuş zararını ve tane dökülmesini artırarak kayıplara neden olabilir.
Ayçiçeği hasadında biçerdöver kayıplarını azaltmak için, uygun silindir hızı (250-350 devir/dakika), batör-kontrobatör açıklığı, vantilatör, elek ayarları yapılmalıdır. Hasatta biçer döverin ön tablası ayarlı olmalı ve uygun yükseklikten zamanında hasat yapılmalıdır. Fazla yüksekten hasat yarı yatık bitkilerin biçerdöverin ön tablasına alınmasını önleyerek ayçiçeği tablası ve buna bağlı dane verim kaybına neden olabilir. Emniyetli bir depolama için ayçiçeği danelerinin rutubeti % 9.5’i geçmemelidir.
13. AYÇİÇEĞİNİN ÖNEMLİ HASTALIKLARI VE MÜCADELESİ:
13.1. Ayçiçeği Mildiyösü:
Ayçiçeğinin en önemli mantari hastalıklarından biridir. Etmeni Plasmopora helianthi Novat’tır. Bu hastalığa, erken devrede yakalanan ayçiçeği bitkileri normal gelişemez, bodur kalır. Hasta bitki yapraklarında sararma ve alt kısmında beyaz ve alt kısmında beyaz toz şeklinde sporlar görülür.
Mildiyönün bulaşması, genellikle tohumdan, topraktaki bitki artıklarından olur. Bulaşık ve taban suyu yüksek tarlalarda, hastalık yüksek oranda görüldüğünde tekrar ikinciye ekim yapılması gerekebilir.
Mücadelesi, bu hastalığa dayanıklı çeşitlerin ekilmeli; hassas çeşitlerde ise tohumu ekmeden önce kesinlikle “metalaxyl” etken maddeli fungusitlerle tohum ilaçlaması yapılması ile olur. Kültürel olarak mücadelesi ise hastalıklı bitki artıklarını tarladan uzaklaştırmak ve ekim nöbeti yöntemi ile mümkündür.
13.2. Solgunluk:
Bu hastalığa yol açan etmenlerden birincisi Sclerotinia sclerotiorum (lib)’ dır. Genel olarak kök boğazı çürüklüğü biçiminde görülür. Hastalık, bitki köklerini toprakta kömürümsü sclerotları ile, bitki sap ve tablalarını ise toprak yüzeyinde çimlenen askosporları ile enfekte eder. Bitkinin sap ve öz dokusunu kurutarak iletim demetlerini devre dışı bırakır.
Diğer bir solgunluk hastalığına da Verticillium dahlie Klebah neden olur. Çiçeklenme döneminde üst yapraklarda aniden solma, sararma ve damar içinde siyah lekelerin görülmesi ile belirlenir.
Mücadelesi, her iki etmenin neden olduğu bu solgunluk hastalıkları ile mücadelede bu hastalıkların görülmediği bitkilerle ekim nöbeti, dayanıklı veya toleranslı çeşitlerin ekilmesi önerilir. Ayrıca hastalıklı bitkilerin tarladan kökleri ile birlikte uzaklaştırılması ve yakılması yararlıdır.
13.3. Ayçiçeği Pası:
Bu hastalığın etmeni, Puccinia helianthi schw.’ nidir. Genellikle geç ekimi yapılan ayçiçeği tarlalarında çiçeklenme döneminden sonra bazı yıllar görülebilir. Pas püstülleri önce yaprağın alt yüzeyini sonra tüm yaprak yüzeyini kaplar.
Mücadelesi, pasa karşı dayanıklı çeşitler ekmek yanında ekim nöbeti ve erken ekim yapmak ile mümkündür.
13.4. Ayçiçeği Yaprak Lekeleri:
Ayçiçeğinde bir çok yaprak lekesi hastalığı etmeni vardır. En yaygın olanları Septoria sp. ve Alternaria sp.’ dir. Septoria daha çok bitkinin erken devrelerinde görülürken, alternaria ise gelişme dönemini içerisinde her zaman koşullar uygun olduğunda görülebilir.
Mücadelesi, dayanıklı çeşitlerin ekimi ile tavsiye edilir.
13.5. Diğer Ayçiçeği Hastalıkları:
Bu hastalıklar, başta kömürümsü çürüme, Macrophomina Phseoli (Maubl.), Phoma oleracea var., Helianhi-tuberosi sacc., Phomopsis sap Botrytis ve Rhizopus’ dur. Bazı kurak yıllarda bitki saplarında Macrohomina (kömürümsü çürüme), rutubet oranı yüksek yerlerde de Botrytis ve Rhizopus tabla çürüklükleri görülebilmektedir.
Mücadelesi, dayanıklı çeşit ekimi yanında uygun ekim nöbeti ve hastalık içermeyen tohumluk ve tarla ile mümkündür.
14. AYÇİÇEĞİNİN ÖNEMLİ ZARARLILARI VE MÜCADELESİ:
14.1. Makaslı Böcek (Lethrus brachiicollis Fairm):
Daha çok ayçiçeğinin çıkış, çimlenme döneminde zarar yapar. Fideleri toprak üstünden yiyerek keser.
Mücadelesi, tarladan yabancı otları uzaklaştırmak, derin sürüm ve uygun insektisit ile tohumların ve toprak yüzeyinin ilaçlanması ile mümkündür.
14.2. Çayır Tırtılı (Loxastege sticticalis (L):
Bitkinin yaprak ve tomurcuklarını yiyerek önemli zarar yaptığı yıllar olmaktadır.
Mücadelesi, ayçiçeği ekilecek tarlada Sonbaharda derin toprak işleme, yabancı otlar tarladan uzaklaştırma ve bu zararlı görüldüğünde uygun insektisitlerle ilaçlamak ile olur.
14.3. Bozkurt (Agrotis sp.):
Küçük ayçiçeği fideciklerini toprak altından yiyip keserek önemli zararlar yapabilmektedir.
Mücadelesi, ekim öncesi ekilecek ayçiçeği tohumlarını ekimden önce uygun bir insektisitle ilaçlamak; ayçiçeği çıkış yaptıktan sonra görüldüğünde yüzey ilaçması yapmak ile mümkündür.
14.4. Diğer Ayçiçeği Zararlıları:
Diğer ayçiçeği zararlıları özellikle gübreli yerlerde ve çeltik yerlerinde danaburnu (Gryllotolpa sp.), yeşil kurt (Heliothus spp.) ve çizgili yaprak kurdu (Spodoptera exigus Hlon)’dur.
Mücadelesi, zamanında tarla kontrolleri sonucu görüldüğünde uygun insektisitlerle dana burnunda zehirli kepek ile, genelde diğer zararlılarda tarla ve bitki yüzeyi ilaçlaması ile yapılır.
15. OROBANŞ:
Orobanş (Orobance cumana), Ülkemizde özellikle Trakya’nın bazı ayçiçeği ekiliş alanlarında sorun olan bir kök parazitidir. Besin maddesini ve suyunu tamamen ayçiçeği köklerine emeçlerini salarak karşılar. Ayçiçeğinde görülen bu parazitin şu ana kadar beş ırkı tespit edilmiştir. Orobanşa birçok yerde verem otu da denilmektedir. Orobanş parazitinin boyu 20-60 cm arasında, çiçek rengi genellikle mavi, mor veya beyaz olabilmektedir. Tohumları çok küçük kahverengi renkte ve kapsüller içerisinde bulunmaktadır. Bir orobanş sapında bulunan kapsüllerde milyonlarca tohum bulunmaktadır. Söz konusu bu parazit tohumlarının yapılan araştırma sonucunda toprakta canlılığını 10-15 yıl süreyle koruyabildiği belirlenmiştir.
Orobanş ile bulaşık tarlalarda bu parazite karşı hassas tohumluk ekilmişse, ayçiçeği bitkilerinin köklerinde orobanş ekimden 4-5 hafta sonra görülmeye başlar. Söz konusu bu parazit çiçeklenme öncesi yıldız tabla oluşum döneminden itibaren yoğun olarak toprak yüzüne çıkar. Çiçeklenme döneminde bir kökte yoğun olarak 50’nin üzerinde orobanş sapı görülebilir. Köklerinde yoğun olarak orobanş görülen bitkilerde boy kısalır, yapraklar küçük kalır ve tablalarda çok küçük olur. Dekardan alınan tane verimi ve yağ verimi oldukça düşer. Özellikle kurak yıllarda orobanşın ayçiçeği bitkisine zararı çok daha etkilidir.
Mücadelesi: Orobanş ile bulaşık tarlalarda ayçiçeği tarımı yapılacaksa söz konusu bu parazite karşı dayanıklı tohumluğun ekilmesi en kesin çözümdür. Gerek kamu sektörü ve gerekse özel sektörde tohumculuk yapan kuruluşlarda bu parazite karşı dayanıklı hibrid ayçiçeği çeşitleri vardır. Bu parazite karşı yapılacak kültürel mücadelede ise üst üste ayçiçeği ekiminden kaçınılarak buğday, arpa, mısır, pancar, çeltik, pamuk veya baklagiller gibi bitkilerle ekim nöbetine gidilmelidir. İlaçlı olarak mücadelesi de kısmen mümkün olabilmektedir.
16. SONUÇ:
Ayçiçeği her ne kadar kurağa toleranslı bir bitki ise de şiddetli kuraklık önemli ürün kayıplarına neden olur. Ayçiçeği üreticileri, sulama imkanına sahip iseler ayçiçeği ekili tarlalarını özellikle kurak geçen yıllarda suladıkları takdirde dekardan aldıkları verimde kurak şartlara göre %100 artış sağlayabilirler. Sulama yapılırken aşırı sulama sonucu göllendirmeden kaçınılmalıdır. Aksi takdirde toprağın tuzlulaşıp çoraklaşması söz konusudur. Bunun yanında üreticilerimiz, aşırı kirlenmiş, tuz oranı yüksek IV. sınıf suları, sulamada kullanmaktan kaçınmalıdır. Bu nedenle harcanan suyun, emeğin ve enerjinin boşa gitmemesi için sulama işinin çok iyi ve bilinçli yapılması gerekir. Bir program dahilinde sulanan ayçiçeği tarlalarında, iyi toprak hazırlığı, iyi bir bitki çıkışı, uygun bir gübreleme ve yabancı otlar ile mücadele yüksek verim almanın garantisidir.
|
|
|
| Organik Kanola Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:50 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
1. Ekolojik Kanola Tarımının Önemi
Üreticilerin, doğayı ve tarım alanlarını tahrip etmeden, insanlara olumsuz yan etkileri olmayan bitkisel ve hayvansal üretimde bulunmasına ekolojik, organik veya biyolojik tarım denilmektedir. Ekolojik tarım, entansif tarım sonucu hatalı uygulamalar ile kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insan ve çevreye dost üretim sistemlerini kapsamaktadır. Bu sistem ile tarım yapılan toprakta, üretilen üründe bakiye etki bırakmayan girdiler kullanılabileceği gibi organik ve yeşil gübreleme, ekim nöbeti, toprak muhafazası, dayanıklı çeşit, zararlılara karşı parazit, predatörlerden faydalanarak kaliteli bir üretim yapılması amaçlanmaktadır.
Kanola(Brasicca napus Oleifera sp.), tarımında ekolojik tarımın ilkeleri göz önünde bulundurulursa şu noktalara uyulması gerekir;
- Çevreyi tehdit eden her türlü tarımsal girdinin kullanımının en aza indirilmesi,
- Toprak verimliliğinin uygun ekim nöbeti, organik gübreleme ve toprak işleme ile korunması,
- Hastalık ve zararlılara dayanıklı çeşitlerin kullanılması,
- Bölgeye adapte olan uygun bitki tür ve çeşitlerin seçilmesi,
- Bitki korumada erken uyarı sistemleri, feromon tuzakları, kültürel ve mekanik mücadele yöntemlerinin kullanılması,
- Kendine yeterlilik olması için toprak, bitki, hayvan ve insan arasındaki doğal gıda döngüsünün doğal maddelerle sağlanması,
- Ekolojik tarımda bakiye etkileri olan sentetik kimyasal gübreler, ilaçlar, hormonlar ve büyüme düzenleyicilerin kullanılmasından kaçınılması,
- Ekolojik tarımda kullanılacak gübre ve ilaçların 18 Aralık 1994 tarih, 22145 sayılı Resmi gazetede yayınlanan yönetmeliklere uyması;
- Bu yönetmelikle gübrelemede kullanılacak bazı ürünler;
- Yanmış çiftlik gübreleri, sıvı hayvansal atıklar, saman, torf, organik ev atıkları, mezbaha atıkları, deniz yosunları, talaş, tabii fosfat, potasyum, kalsiyum, kireç, magnezyum kayaçları ile bakır, demir, mangan, molibden, çinko, bor gibi mikro besin maddeleri ve kükürt içeren bazı doğal maddelerdir.
- Bitki hastalık ve zararlılarının kontrolünde kullanılan bazı ürünler;
- Balmumu, kaya tozu, kükürt, bordo bulamacı, sodyum silikat, sodyum bikarbonat, potasyum sabunu (Arap sabunu), bitkisel, hayvansal yağlar ile parafin yağıdır.
- Kısacası ekolojik tarım modern tarım teknolojisinin sağladığı tüm imkanları, ekolojik tarım esasları çerçevesinde dikkatli, bilgili ve özverili bir şekilde kullanmayı gerektiren çevre dostu bir sistemdir.
Ekolojik tarım kapsamında değineceğimiz kanola, bitkisel yağ kaynağı olarak yağlı tohumlu bitkiler olan ayçiçeği, soya, pamuk ve yer fıstığı arasında üretim açısından üçüncü sıraya sahiptir. Dünya'da yıllık üretimi 22 milyon ton civarındadır. En çok üreten ülkelerden Çin 4.5, Hindistan 4.4, Kanada 2.8, Polanya 0.5, Fransa 0.47, Pakistan, 0.4, Almanya 0.4, İngiltere 0.3 milyon ha ekim alanına sahiptir. Ülkemize ise Balkanlardan gelen göçmenler ile kolza adı ile 1960 yıllarında getirilmiş ve Trakya'da ekim alanı bulmuştur. Ancak kolza ürününün yağında insan sağlığına zararlı Erusik asit, küspesinde de hayvan sağlığına zararlı Glukosinolat bulunması nedeniyle 1979 yılında ekimi yasaklanmıştır.
Kolza'da erusik asit ve glukosinolat ihtiva etmeyen çeşitler araştırmalar sonucu geliştirilmiştir. Bu çeşitler ilkönce Kanada'da ıslah edilmesi nedeniyle kanola adı verilmiştir. Ülkemizde bitkisel yağ açığını kapatmak amacıyla kanola tarımının yaygınlaşması için çalışmalar yapılmaktadır.
Ülkemizde rapiska, rapitsa, kolza isimleriyle de bilinen kanola, kışlık ve yazlık olmak üzere iki fizyolojik döneme sahip bir yağ bitkisidir. Kanola danesinde bulunan % 38-50 yağ ve % 16-24 protein ile önemli bir yağ bitkisidir. Eskidene kolza olarak isimlendirilen çeşitler % 45-50 oranındaki Erüsik asit içeriği ıslah çalışmaları ile % 0 düzeyine düşürülmesi sonucu bitkinin tekrar bitkisel yağ ihtiyacı için yeniden üretime alınmasını sağlamıştır (Algan, 1990, Shahidi, 1990).
Dünya kanola üretimi son yıllarda 12 milyon ton’dan 16 milyon tona yükselmiştir. Ülkemizde kanola tarımına tekrar son yıllarda Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Samsun yörelerinde başlanmıştır, ancak ekilişi henüz 2000 ha gibi çok küçük alanda yapılmaktadır.
Kanola bitkisinin kışlık çeşitlerinin Ülkemizde uygun iklim koşullarında buğday ile ekim nöbetine girmesi sonucu ekim nöbeti zenginleşebileceği gibi yağ açığının kapatılmasına da önemli katkısı olacaktır. Bu bitkinin yetişmesi için uygun iklim koşulları Ege, Çukurova, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu’nun pamuk, Marmara bölgesinin Trakya kesiminde ise ayçiçeği ve buğday ekilen alanlarında mevcuttur.
Kanada ve Avrupa ülkelerinde ıslah edilmiş erüsik asitsiz, yağ ve protein oranı yüksek yeni kolza çeşitleri kanola ismiyle ekilmektedir. Kanola çeşitlerinden elde edilen bitkisel yağ besin değeri ve içeriği bakımından zeytinyağı ve yerfıstığı yağının kalitesine yakın olup, dünya kanola üretiminin önemli bir kısmı insan beslenmesinde kullanılmaktadır (Atakişi, 1991). Kanola tohumlarında yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspe değerli bir hayvan yemidir. Küspesinde %38-40 protein bulunduğundan soya küspesi ile karıştırılıp hayvan yemi olarak kullanılabilmektedir. Kanola arıları cezbeden sarı çiçeklere bol miktarda sahip olduğundan arıcılar içinde değerli bir bitkidir. Bir hektardan kanolanın çiçek döneminde bal arıları 15 günde 100 kg bal ve yaklaşık 1 kg bal mumu yapabilmektedir.
Bunun yanında kolza olarak isimlendirdiğimiz erusik asit oranı yüksek olan çeşitlerden elde edilen yağlar sanayide, elektrik trafolarında, bioyakıt (bidizel) olarakta %5 oranlarında mazota katılarak Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkelerinde değerlendirilmektedir.
Kanola tohumlarından soğuk presleme ile elde edilen ham yağ metanol ile katalizör eşliğinde normal basınç ve ısıda estere dönüştürülür ve Dın 51606 kalitesindedir. 1 kg tohumdan 450 gr yağ çıkmaktadır ve metanol ile reaksiyondan sonra 450 gr biodizel yakıt elde edilebilmektedir.
Kanola Resimleri - Kolza Resimleri
|
|
|
| Bazı Organik Ürünlerin Listesi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:49 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Organik=Ekolojik=Biyolojik(Bio)
Organik Üretim Dalları
• Organik Tarım
• Ekolojik Yaşam
• Organik Tarım Girdileri
• Su Ürünleri
• Orman Ürünleri
• Doğadan Toplanan Şifalı Bitkiler ve Yabani Meyveler
• Tarlada Yetiştirilen Tıbbi ve Aromatik Bitkiler
• Tekstil Ürünleri
• Deri Ürünleri
• Kozmetikler
• Organik Gıda Sektörü
• Organik toprak ürünleri
ve bunların prodüksiyonu Bio Ürünler müteşebbislere gelecek vaadediyor.
Aslında bio ürünler (biyolojik ürünler), organik ürünlerden başka bir şey değildir. Avrupa’da organik ürünler piyasası “bio sektör” olarak isimlendirilip, “dumansız, atıksız sanayi” diye nitelendirilmektedir.
Dünya bazında bio sektörün 2005 yılı cirosu 30 milyar USD Dolarına ulaşmış,10 milyar Avroluk cirosu ile Avrupa, ABD’yi geçerek dünyanın en büyük pazarı haline gelmiştir.
“Avrupa için daha çok bio!” sloganı Federal Almanya Tarım Bakanı Bayan KÜNAST tarafından seslendirilmiştir.
Bio ürünler için diğer sloganlar:
“bio ürün
çevreci bir anlayışın ürünüdür!”
“bio ürün
hesaplı olmalı!”
“bio ürün
rizikosuz besin!”
“Herkes için bio!”
“bio hareket, bio kampanya, bio Laden(dükkan), bio besin, bio Imbiss(büfe), bio catering, bio Hotel, bio poşet, bio balık, biobus, bio dondurma” gibi slogan ve kavramlar, bio ürünler sektörüne canlılık kazandırmaktadır.
Bitkisel ve hayvansal üretim ile bunlardan doğan bio ürünler hakkında ayrıntılı bilgiler:Bitkisel Üretim (Tarla, bağ-bahçe, sera ürünleri)
Taze ürünler:
Sebze, meyve, yeşil salatalar, şifalı bitkiler, gül yaprağı, mantar
Kuru ürünler:
Tahıllar, baklagiller(fasulye,mercimek,nohut), kabak çekirdeği, keten tohumu, meyan kökü, keçiboynuzu
Kabuklu yemişler:
Fındık, ceviz, badem, antep fıstığı, çam fıstığı, yer fıstığı
Lif bitkileri:
Pamuk, keten, kenevir, lif kabağı, lif ısırganı
Yağ bitkileri:
Susam, ayçiçeği, yağlık kabak çekirdeği, yağlık keten, kanola, aspir
Tıbbi Tohumlar:
Haşhaş,anason
Doğa harikası ürün:
Zeytin,zeytinyağı
Yem bitkileri:
Yonca, korunga, üçgül,fiğ, yem bezelyesi, yem lahanası, silaj mısırı,yem kabağı
Süs bitkileri:
Kesme çiçek, çeşitli süs bitkisi ağaç, ağaççık, çiçek
Vejetatif aksam(çoğaltım materyalleri):
Tohum, fide, fidan, çelik, çöğür,aşı kalemi
Bio Bitkisel Hammadde Kullanan Gıda Sektörü
(Halihazırda bio vasfını taşıyan ürünler ile potansiyel bio ürünler)
Unlu Mamüller:
Bio un, organik ekmek, bio makarna, bio bulgur
Yağ sektörü:
zeytinyağı, kanola yağı, ayçiçek yağı, susam yağı, kabak çekirdeği yağı, fındık yağı
Mayalanmış ürünler:
Sirke, şarap
Meyve suları:
Vişne suyu, elma suyu, portakal suyu,üzüm suyu,kayısı suyu,şeftali suyu,nar suyu,kavun suyu
Konserveler (Organik tuz ile):
Sebze konservesi, salça, turşu, bio kapari, bio enginar, közlenmiş biber
Reçel ve marmelatlar (organik şeker ile ya da hiç şeker kullanmadan veya organik meyve ile tadlandırılarak) Gül, ahududu, böğürtlen, ayva, incir,vişne,portakal,erik
Dondurulmuş bio ürünler:
Bezelye, ahududu, böğürtlen, çilek, vişne, karayemiş,likapa,murt
Kurutulmuş bio ürünler:
Armut,dut,elma,erik,kayısı, incir, üzüm, vişne,domates, biber, tıbbi ve aromatik bitki, yabani meyveler, enginar yaprağı, kereviz yaprağı,ısırgan ,dereotu,maydonoz,nane
|
|
|
| Organik Zeytin Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:48 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Zeytinin Bilimsel Sınıflandırılması
Alem Plantae
Bölüm Magnoliophyta ( Kapalı tohumlular )
Sınıf Magnoliopsida ( İki çenekliler )
Takım Lamiales
Familya Oleaceae ( Zeytingiller )
Cins Olea
Tür O. europaea
Zeytin uzun boylu bir çalı ve 10 metreye kadar boylanabilen , sık dallı , yayvan tepeli, herdem yeşil yapraklı bir ağaçtır.Geniş , kıvrımlı ve yamru yumru bir gövdesi vardır.Ağaç yaşlandıkça, düzgün gri gövde giderek çatlamaya başlar.Ağacın tacı her sene artan boy kadar her sene genişler.uzun ömürlü bir ağaçtır ve yaklaşık olarak 2000 yıl kadar yaşayabilir.Verimli topraklarda taç açık ve asimetriktir, verimsiz topraklarda daha yoğun ve yuvarlaktır.Sürgünleri gri renkte ve hemen hemen üç köşelidir.
Mızraksı , çok kısa saplı ,deri gibi sert sürgünlere karşılıklı çiftler halinde dizilmiştir.Yaprakları basit , tam kenarlı ve kenarları hafif kıvrıktır.Yaprağın boyu 20-86 mm,genişliğide 5-17 mm dir.Yaprakların ucunda hafif bir çıkıntı bulunur.Yaprağın üst yüzeyi koyu yeşil-gri ve tüysüz, alt yüzü mavimsi gümüşi renkte ve beyaz sık ipeksi tüylerle kaplıdır.
Baharın sonlarına doğru yaprakların koltuklarından seyrek salkımlar halinde açan ,küçük beyazımsı-sarımsı renkli kokulu çiçekleri vardır.Rüzgarların taşıdığı tozlarla döllenen çiçekler , etli ve yağlı meyve verir.Meyve önce yeşil , olgunlaştıktan sonra parlak siyah renk alır.Etli meyvenin içinde sert bir çekirdek vardır.Meyvenin etli kısmında ve çekirdeğinden elde edilen yağı yüzünden çok değerli bir ağaçtır.Aynı zamanda ağacın çok heybetli ve estetik bir görünümü vardır.Odunu çürümeye karşı çok dayanıklıdır.
Zeytinin yaprağında tanen , uçucu yağlar , organik asitler ve rezin bulunur.
İspanya’da Ekolojik Zeytin Yetiştiriciliği
“Ecoliva Modeli”
Özet
Dünya zeytin üretiminin yaklaşık % 26’sını gerçekleştiren İspanya, bu üretim miktarı ile zeytin üreten ülkeler arasında ilk sırayı almaktadır. Bunun yanında son yıllarda büyük önem kazanan ekolojik tarımın zeytin ve zeytinyağı üretiminde uygulanması amacıyla bazı kurumsal ve yapısal organizasyonlara gidilmiştir. “ECOLİVA” da bunlardan en aktif ve başarılı olanıdır.
“ECOLİVA”, ekolojik zeytin ve zeytinyağı üretimine sosyoekonomik ve kültürel bir bakış açısı ile ekolojik üretime katılımın sağlanmasını, promosyonu, eğitimini, araştırmasını ve yayımını yapmak amacı güden bir organizasyondur. Zeytinin kültüründen, işleme teknolojisine, ekolojik üretimden, zeytinin agroekosistemde sürdürülebilir çalışma ve geliştirilmesinden, çevre etkilerine, işleme teknolojisinden yan ürünlerin değerlendirilmesine, bu işlemlere ait yasal ve politik altyapı oluşturulmasına, ekolojik zeytin ve zeytin yağının pazarlamasına kadar belirtilen tüm işlemlere ait entegre bir görüş ECOLIVA faaliyet alanı içerisindedir.
Bu çalışma ile İspanya Zeytin yetiştiriciliğinin genel durumu, Ekolojik Zeytin ve Zeytinyağı Üretiminin genel yapı içindeki görünümü, “ECOLIVA” modeli ele alınarak tartışılmıştır.
Giriş
Zeytin, içerdiği besin maddeleri ve farklı organik bileşikleri içermesi nedeniyle önemli bir üründür. Dünya zeytin üretiminin % 95'i Akdeniz havzası ülkelerinde gerçekleştirilir (Touzani, 2001). Bu ülkelerden biri olan İspanya önemli zeytin üreticilerinden biridir. İspanya'nın toplam üretim alanı 2 223 ha olup, üretim miktarı 3,181,000 tondur. Bu haliyle İspanya, Dünya zeytin üretiminin yaklaşık % 26'sını gerçekleştirir (Sanz-Cortes, 2001).
Ancak, son yıllarda üretim süreci boyunca tarımsal ilaç, ticari gübrelerin aşırı kullanılması sonucunda son ürünlerde kalıntı miktarı insan sağlığını etkiler boyuta ulaşmıştır. Bunun yanında, gereksiz kullanımlar sonucu gereksiz kullanım sonucu üreticilerin ve dolayısıyla ülkenin ekonomik yapısı olumsuz olarak etkilenmektedir.
Endülüs Bölgesinde Ekolojik Tarım Konusunda Faaliyette Bulunan Organizasyon Yapısı
Andalucia Bölgesi İspanya zeytin üretiminin % 63'ünü gerçekleştirir. Endülüs Ekolojik Tarım Komitesi (EETK), Endülüs (Andalucia) Bölgesinde Ekolojik Tarım konusunda yapılacak tüm kontrol ve sertifikasyonlarda yetkili bir organizasyondur. Endülüs Ekolojik Tarım Komitesi (EETK), Endülüs Tarım ve Balıkçılık Konseyinin 23 Kasım 1993’te yapılan düzenleme ile faaliyete geçmiştir. EETK, üreticileri ve teknik elemanları eğitir, yayımını yapar, araştırmalar gerçekleştirir bu alanda yaptığı çalışmaları tanıtmak amacıyla Tarımsal Gıda fuarlarına katılır.
EETK’ya Ekolojik Üretim, hedefi maksimum kalitede gıda elde etmek olan tarım faaliyetleri; Çevreyi temiz tutarak, uzun vadede toprağı koruyarak verimliliği artırarak, kaynakları optimize ederek kimyasal madde kullanmadan yürütmektir. Ekolojik ürün, maksimum beslenme kalitesinde, sağlıklı, kimyasalların kullanılmadığı yerlerdeyetiştirilen ortam, meyve ve zeytin yağının naturalize edildiği bir üründür. Zeytinyağı ise taze meyvenin doğal suyu olarak tanımlanmaktadır (Anonymous, 1999).
Ecoliva
İspanyanın Andalucia Otonom Bölgesinde Jaen, üretim miktarı ve ürün kalitesi ile bölge zeytin üretiminde önemli bir yer tutar (Anonymous, 1997). Burada zeytin üretimi büyük ölçüde monokültür bir özellik gösterir. ECOLIVA'nın çalıştığı alan topografik yapı itibarıyla dağlık ve engebeli bir yapı gösterir ve bu alanın bir kısmı aynı zamanda Milli Park statüsündedir.
ECOLIVA Sierra de Cazorla'da, ekolojik zeytin ve zeytinyağı için kurulmuş olan bir organizasyondur. Kurucuları arasında Bölge Kalkınma Birliği, Puente de Genove Belediyesi ve Ekolojistlerin kurduğu bir kurumdur. Adını İspanyolca Ekoloji anlamına gelen (ECOLOGIA) ve Zeytinin İspanyolca anlamı olan OLIVA kelimelerinden oluşmaktadır.
ECOLIVA, ekolojik zeytin yetiştiriciliği ile dengeli bir sistem kurmak, gen kaynaklarının korunmasında uluslar arası stratejiye destek sağlamak amacını güder. Başlıca aktiviteleri ise; kültürel çeşitliliği artırmak ve devamlılığı sağlamak, biyolojik çeşitliliği eski haline getirmek, erozyon problemini azaltmak ve toprağın verimliliğini artırmak, fosil enerji tüketimini azaltmak, yenilenebilir enerji tüketimini teşvik etmek, zeytin ve zeytinyağı kalitesini artırmaktır.
ECOLIVA, bu hedefleri yerine getirmek amacıyla; teknoloji ve enerji alanında araştırma ve denemelere destek verir, eğitim sisteminde agroteknolojik bilgilere yer verir, yan ürünleri kullanılabilir hale getirilmesini özendirir, üreticilere yönelik animasyon ve yayım faaliyetlerinde bulunur. Ayrıca, tüketicileri bilgilendirme kampanyaları düzenler ve bu alanda yarışmalar düzenleyerek her yaştan bireylerin ilgisini çekerek kamuoyu oluşturur. Bu aktivitelerden bazıları da uluslararası boyutta olur. ECOLIVA bu anlamda belirli aralıklarla uluslararası toplantılar düzenler. Bu sempozyumlardan 2000 yılında düzenlenen "III. Akdeniz Ekolojik Zeytin ve Zeytinyağı Konferansı" programında ekolojik zeytin ve zeytinyağının bilimsel ve teknik olarak ele alınması (Ekolojik zeytin yetiştiriciliği, ekolojik zeytin yetiştiriciliğinin ekoloji, ekonomi ve sürdürülebilirliği), üreticilerin kendi çalışmaları hakkında bilgi vermeleri ve ürünlerinden örnekler sunmaları, ekolojik zeytin ve zeytinyağı tüketicilerinin gözlemleri ve beklentilerini iletmeleri, zeytin ve zeytinyağı üretiminin her aşamasında etkin rol üstlenen kadınların yaptıkları önemli başarıları belirtmeleri, okul çağındaki çocuklardan yaşlısına kadar, toplumun her katmanlarının çevre ve ekolojik zeytin ve zeytinyağı konusundaki eğitimlerinin tartışılması ECOLIVA'nın faaliyetlerinin nasıl geniş bir alana yayıldığını göstermektedir. Ayrıca, zeytin ağacından çeşitli ev eşyalarının üretilmesi, zeytin ve zeytinyağı haricinde zeytin ağacından yararlanılmasını göstermektedir. Bu arada, ekolojik zeytin yetiştiriciliğinde kullanılan alet ve ekipmanın sergileri de bu aktivitede yer almıştır. Yine konusu zeytin olan sosyal ve kültürel aktiviteler de programda yer almıştır (Ecoliva, 2000).
Görüldüğü gibi, ekolojik zeytin ve zeytinyağı sadece bir üretim faaliyeti olarak değil, bölge halkının yaşamının bir parçası, bir kültür olarak ele alınmıştır.
Ekolojik Zeytin ve Zeytinyağı Üretiminin Teknik Boyutları
Yörede üretimi yapılan başlıca çeşitler Picual ve Royal'dır. Zeytin plantayonları, 6x6 m ve 7x7 m sıra aralık ve mesafesindedir. Zeytin yetiştiriciliğinde budama, toprak işleme gibi klasik bakım işlemleri uygulanmaktadır. Toprak işleme derin yapılmayıp, yüzeysel uygulanmaktadır. Engebeli arazilerde, toprağın korunmasına yönelik farklı toprak yönetim sistemleri uygulanmaktadır. Ekolojik zeytinüretiminde en önemli aktiviteler hastalık ve zararlılarla mücadele ve gübrelemedir (Pajaron, 2000).
Zeytin alanlarında uygulanan önemli hastalık ve zararlılar ile bunlara birçok organik madde geliştirilmiştir (Cıvantos and Vıllalta, 1999). Yine önemli zeytin zararlılarından biri olan zeytin sineğine karşı cinsel cezbedici tuzaklar kullanılmaktadır.
Ekolojik Zeytin üretiminin yapıldığı alanlarda toprak ve bitki besleme ile ilgili faaliyetler başlıca üç ana başlık altında özetlenebilir: Kayıpların en aza indirilmesi, yarayışlı maddelerin arttırılması, bitki besin maddelerinin yarayışlılığını artırmak.
Kayıpların en aza indirgenmesi anlamında yapılan çalışmalar ve gösterilen gayretler erozyonla toprak kaybını önlemek, yan ürünlerin yeniden işe yarar hale getirilmesini amaç edinmiştir. Yarayışlı maddelerin arttırılmasına yönelik olarak azotun biyolojik fiksasyonu çalışmaları yürütülmektedir. Bitki besin maddelerinin yarayışlılığını arttırmak için de yeşil gübreleme ve organik maddelerle yapılan gübreleme yapılmaktadır. Organik gübrelemede kullanılan materyal zeytin yan ürünlerinden oluşmaktadır. Burada ana felsefe topraktan alınanı toprağa vermek şeklinde özetlenebilir. Ticari olarak geliştirilen organik gübreler, % 100 biyolojik ve ekolojik toprak düzeltici özelliktedir. Sulama suyu ile verilme durumunda yılda ağaç başına 200 cc olarak tavsiye edilir. Yapraktan uygulamalarda ise % 2.5 oranında uygulama yapılır. Bunun yanında % 85-90 protein içeren kan unu ve % 14.3 Azot içeren kan unu uygulaması da yapılmaktadır. Bu gibi ürünlerde uygulama dozları ürün, toprak tipi, verim ve iklim koşullarına bağlı olarak değişim göstermektedir (Anonymous, 1999).
Buraya kadar anlatılan tüm çalışmalar zeytin meyvesinin üretim aşamasını içermekteydi. Ekolojik zeytin yetiştiriciliği gereği, sadece bu aşamanın ekolojik esaslarda yürütülmesi yeterli değildir. Zeytin işleme teknolojisinin de ekolojik esaslara göre yapılması gerekmektedir. ECOLIVA faaliyetlerinde yer alan Ekolojik zeytinyağı üretiminde elde edilen ürünler, Virgen Extra (0.50 aside kadar), Virgen Extra (10 asit ve daha az) ve Virgen olarak üç ayrı kalite grubuna ayrılmıştır. Virgen Extra, asitlik derecesi maksimum 0.50 panel testi yapılmış, kontrollü meyveden alınan saf özden oluşur. Vırgen Ekstra, asitlik derecesi 1o ve daha azdır. Tat ve aroma kusursuzdur. Vırgen ise tüm vitaminleri ve antioksidantları içerir. Buna karşın geleneksel yöntemlerle işlenmiş zeytinyağlarının bir grubu, rafine edilmiş zeytinlerin karışımı olup, bu durum etikette belirtilmemiştir. Diğer bir sınıf zeytinyağında Alt kalitede yıkanmış, hexan bazlı kimyasal işlenmiş ve bir kez saflaştırılmış ve az orandazeytinyağı ile aromatize edilmiştir. Bu işlem sırasında zeytin yağı besleyici özelliklerinden çoğunu kaybeder.
Ekolojik yöntemlerle üretilen zeytinyağları, üretimin niteliğini belirten özel ambalajla da satışa arzedilir.
KAYNAKLAR
ANONYMOUS, 1997. Atlas Agrario y Pesquero de Andalucia. Junta deAndalucia, Consejeria de Agricultura y Pesca, Sevilla, Espana.
-------------------, 1999. Organismo de Control y Certification. Comité Andaluz de Agricultura Écologica., Sevilla, Espana.
-------------------, 2000. Fertilizantes e Insecticidades de Origen Natural. Nitroorganic Espana S.L. Cabra, Cordoba-Espana.
ECOLIVA, 2000. Manifiesto de Ecoliva, Suplemento Especial Ecolıva 2000. Puente de Genove, Espana.
CIVANTOS, M., VILLALTA, L. 1999. Olive Pest and Disease Management. International Olive Oil Council, Collection Practical Handbooks, Madrid-Spain, p 207.
PAJARON SOTOMAYOR, M. 2000. Manual para el Cultivo Cultivo Ecologico del Olivo. Jaen, Espana. P 30.
SANZ-CORTES F., 2001. Olive Production in Spain (Country Presentation). Advanced Course of Olive Orchard Management in Rainfed Conditions: New Perspectives, Sfax, Tunisia.
TOUZANİ, A. Characteristics of Mediterranean Olive Growing in Rainfed Conditions and Main Constrains for its Development. Advanced Course of Olive Orchard Management in Rainfed Conditions: New Perspectives, Sfax, Tunisia.
|
|
|
| Organik Çay Üretimi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 11-25-2009, 07:46 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Dünya da çaya ayrılan alan 2,3 milyon hektara, bu alanlardan elde edilen ürün 3,2 milyon tona ulaşırken, organik çaya ancak 5.000 hektar ayrılabilmiş ve üretimde ancak 4-5 bin tonluk bir seviyede gerçekleşmektedir.
İnternet’te “Organic Tea” yazın şöyle bir dolaşın, perakende fiyatların kilogram bazında 30-80 $ arasında dolaştığını göreceksiniz. Sahi çay üretici ülkeler normal çay fiyatlarının 5-10 misli üzerinde olan piyasada yok satan bu çay üretimini tercih etmemelerinin bir nedeni mi var?
İlk organik çay üretme fikri 1980'li yılların başında ortaya çıktı. İlk üretim 1986 yılında Sri Lanka’da gerçekleşti. Dünya piyasasına 1990'lı yıllarında çıkan, ne kadar üretildiyse o kadarda satılan, diğer normal siyah çay üretimi stoklarının artması ve fiyatlarının düşmesine karşın yükselen bir trend çizen bio çay olarak da adlandırılan çay üretimi niçin böyle %1'in bile altında kalmaktadır? Üretici ülkeler arasında, başta Sri Lanka’nın dışında Çin, Japonya, Şili, Tanzanya, Kenya, Malawi ve Arjantin’de yer almaktadır.
Bütün bu soruların cevabı organik çayın adında cevabını zaten bulmaktadır. Sorunun cevabı gayet basit . Evet, pestisid, inorganik gübre kullanımı, isole edilmemiş alanlar ve mevcut teknolojiden vazgeçildiği anda organik- bio çay üretiminin artmaması için herhangi bir neden yok. Hele doğalığın yanısıra birde insan sağlığıda göz önüne alınırsa...
AB'de geleneksel tarımdan ekolojik tarıma doğru bir yönelme var. Organik tarım için EEC Nr.2092/91 standartları oluşturulmuş olup, politika ve desteklemeler bu yöndedir.
Pestisid
Bilindiği üzere çay üretimi çok büyük oranda ekvatoral ve ekvatora yakın bölgelerde yapılmaktadır. Çay da bakteriyel ve mantari hastalıkların yanısıra 160 farklı böceğinde tespit edildiği bu interland da kış mevsiminin olmaması, hastalık ve böceklerle kimyasal bir mücadeleyi zorunlu kılmaktadır. Bu da ister istemez bir bardak çay ile birlikte tarımsal mücadele de kullanılan kimyasal kalıntılarla –pestisid- birlikte binbir hastalığa davetiye çıkarmamıza neden olmaktadır. Hiç bir zevkin insan sağlığını tehdit etmesine göz yumulması gerekliliği düşünülürse.
Dünya çaylarında rastlanan pestisidlerle ilgili örnek vermek gerekirse;
2000-2001 yılında Çin, Hindistan, Japonya ve Vietnam çaylarında anılan numunelerde yapılan, MRL – Maximum Residue Level – Kabul Edilebilinir Maksimum Pestisid analizlerinde, 1 Temmuz 2001’de kabul edilen EU – Avrupa Norm’ları baz alınarak llimit üstünde tespit edilen MRL'yi aşan numune%’deleri ektedir.
Peki, dünyada pestisid gereksinimi olmayan üretici ülkeler yok mu? Evet, vardır. Bunlar Türkiye ve Gürcistan'dır. Ancak bu iki ülkede de henüz bu konuda ciddi bir girişim yoktur. Gürcistan'ın bu avantajına rağmen çay üretimini devam ettireyim ettirmeyeyim ikileminde kalması da bir yana. (Gürcistan siyah çay üretimi 1990’lı yılların ortasında 10 bin tonun altına düşmüşken 2003 yılında 25.000 ton seviyesine ulaşmıştır.) Ekolojik Şartlar Dünyanın en büyük çay üreticileri arasında yer alanlarda kimyasal mücadele yapılmayan alan çok kısıtlıdır. Öncelikle, bu tarım için ayrılan sahalardaki arazilerin rakımının deniz seviyesinden en az 700 metre yüksekte olması tercih edilmektedir. Diğer ekolojik şartları şöyle sıralayabiliriz:
· Yıllık sıcaklık ortalama 18-20oC
· Ortalama günlük güneş ışığı 4 saat
· Yıl boyu minimum 1600mm yağış
· %70-90 arasında nispi nem
· Toprak PH’sı 4,5-5,5
Organik Gübre
Organik çay için elbette organik gübre kullanılması gerekecek bu başlangıçta, organik gübre satışı yapan belgeli firmalardan karşılanacak, zaman içinde organik olduğu belgelenmiş hayvan gübreleriyle, çay budama ve üretim artıkları (çöp, lif v.s.) ile de desteklenecektir. Değil yalnız çayda, diğer tarımsal üretimlerde de inorganik gübre kullanımından kaynaklanan kirlenmenin getirdiği maliyet; insan ve çevre unsurunun söz konusu olduğu noktada organik gübre maliyeti ile kıyaslanamayacak kadar yüksek olduğu asla unutulmamalıdır.
Yalnız dekar başına Avrupa'da inorganik olarak 9kg azota müsaade edilmektedir. Bunun bir nedeni, Avrupa tarımında sadece sanayi kirliliği sonucu havadan dekara en az 6kg azot yüklemesi, belki de bunun bu şekilde kabullenme ile göz ardı edilmesi şeklinde düşünülebilinir.
Gübre kullanımında organikliğin de ispatlanması gerekmektedir. Organik diye öyle her organik gübrenin kullanılamaması işin ayrı bir boyutu. Gübre seçimini de kendi başınıza yapamamanız belirlenen standartlara uyma zorunluluğunuz da ayrı bir boyutu.
Isole Edilmiş Alanlar
Organik çay üretimi, tamamen isole edilmiş alanlarda yapılmalı, bunun için; çay bahçelerinin çevreleri tamamen herhangi bir vasıtanın girmeyecek şekilde ağaçlarla kaplı olmalıdır.
Çay tarımının yapıldığı alan gerek endüstri sahalarında gerek yerleşim merkezlerinden kilometrelerle ifade edilebilecek uzaklıkta bulunmalı, taşımada kati surette motorlu araç kullanılmamalıdır.
Toprağın ve bitkinin istenilen hale gelmesi için en az 3 yıllık bir süre gerektiği, üretime başlamadan önce belirlenen tüm toprak analizlerinin yapılması gerektiği unutulmamalıdır.
Üretim Teknolojisi ve Hasat
Ekolojik tarım, sadece kimyasal mücadele yapmamak, suni gübreleme yapmamak değil, bu işin başlangıcı ama en önemli noktası. Ekolojik tarım yapıldığı tarladaki üreticiden, tüketiciye ulaşana kadar her safhada kayıt altına alınmalı, kontrol edilmeli, kontrol edildiği dekontrol edilmeli, belirleme ve izlenebilirlik sağlanmalıdır.
Organik çay üretiminin IFOAM (Uluslararası Organik Tarım Federasyonu) veya bağlıları tarafından akredite edilip sertifikalandırılması gerekmektedir. IFOAM 1982'de Fransa'da kurulmuş olup halen 120 ülkede 600 organizasyon halinde teşkilatlanmıştır. Dünyanın en büyük çay üretici ülkelerinden biri olan Hindistan 1996'dan beri bu yapılanma içersinde yer alan ülkelerden biridir.
Organik çay (bio çay) üretiminde bazı farklılıklar görülmektedir:
Soldurma, toplanan yapraklar 20 saate kadar uzanabilecek bir sureç için gayet ince serilmiş olarak, havadar bir yerde doğal soldurulabileceği gibi, 20 cm’lik bir kalınlıkta (23kg/m3) serilip, düşük derecede sıcak hava verilerek de soldurulabilinir Süre yeteri solmanın sağlanması ile belirlenir.
Fermantasyon, Fermantasyon, ayrı odalarda gerçekleştirilir, çaylar fermente olmak üzere 3,5-7,5cm kalınlığında alüminyum tavalara konulur. Bu kalınlık oda sıcaklığına göre ayarlanır. Oda sıcaklığı 20-25oC arasında olur. Fermantasyon, 3,5-4 saatlik bir süreyi alır, CTC tipi üretimlerde 1-2 saat de bu süre tamamlanır.
Kurutma, fırın giriş sıcaklığı 75-85oC arasında olmalı, süre 20 dakika olmalı, fırın çıkışındaki kuruçay %3-5 rutubet ihtiva etmelidir.
Organik çay üretimini sertifikalandıran, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca’da yetkilendirilen kontrol ve sertifikasyon kuruluşları ve bağlı olduğu ülkeler: BCS- Almanya, IMO- İsviçre ve SKAL- Hollanda'dır.
Organik çay üretimi işçilik maliyeti normal üretim maliyetlerine göre en az %25'lik bir fazlalık göstermektedir.
Paket malzemesinin önemli bir yer tuttuğu bu üretimde, kullanılan malzemenin kimyasal bir kirlenmeye neden olmayacak türden olması, kati surette yapıştırıcı kullanılmaması, ağız kapamada iplik kullanılması, bunun da doğal olması gerekmektedir. Paketin çevreyi kirletmeden geri dönüşümlü olması da özellikle istenmektedir. Olay malzeme ile de bitmiyor. Paket de kullanılan renklerin bile uygunluğu aranıyor.
Hepsi bir yana organik çay üretebilmek için yönetimde sistem içinde yer almalı, bu da belgelenmeli yani bir başka deyişle organizasyon ISO 9001 KYS içinde yer almalı. Bu ilk basamak, ekolojik tarım yapacağım, organik çay üreteceğim deniliyorsa HACCP şartları yerine getirilmeden,belgelenmeden ve sisteme uyarlanmadan bu işe hiç başlamamak gerekir. Tabi bugün Türkiye için uyma zorunluluğu olmayan ancak AB'ye girildiğinde olmazsa olmaz olan bu sisteme şimdiden girmek işin bir başka yönü.
Yaş çay, yalnızca sertifikalı çiftçilerden alınmakta ve yüksek fiyat garanti edilmektedir. Hasat elle olmakta ve ikibuçuk yaprak toplanılmaktadır. Gerek hammadde gerek işçilik yüzünden yüksek bir maliyet sergileyen organik (bio) çayın ona görede çay piyasasında yüksek bir fiyatı vardır.
Organik çaylarının dökme torba satış fiyatları bulundukları ülkelere göre 15-30$/Kg'dan alıcı bulabilmekte, tüketiciye ise paketli olarak farklı ambalajlarda 100$/kg'a kadar bir satış fiyatına ulaşabilmektedir.
Organik çay olarak piyasaya sürülen bazı çayların düşük fiyatlarda olmasının nedeni, yaptıkları üretimin sertifikalı olmamasından kaynaklanmaktadır. Özellikle avrupalı çay ithalatçıları bu sertifikayı aramaktalar ve sertifikasız çay girişine izin vermemekteler ve bu yöndede birbirlerini desteklemektedirler. Bundan dolayıda sertifikasız organik çaylarki, çoğunlukla Çin menşeyli çaylar olup ancak ABD ve Kanada da alıcı bulabilmektedir.
Organik Tarım
Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Özeti (R.G.:11.07.2002/ 24812) Organik tarım; tarımsal üretimde kullanılan kimyasal gübreler ve ilaçların insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması amacıyla kimyasal maddelerin hiç yada mümkün olduğunca az kullanılması, bunların yerine aynı görevi yapan hayvan gübresi, yeşil gübre ve kompost gibi organik gübreler ve zararlılara karşı kimyasal veya sentetik olmayan savaş yöntemlerinin kullanılması temeline dayanan bir tarım sistemidir. Organik tarım doğadaki dengeyi koruyan, toprak verimliliğinde devamlılığı sağlayan, hastalık ve zararlıları kontrol altına alarak doğadaki canlıların sürekliliğini oluşturan, doğal kaynakların ve enerjinin optimum kullanımı ile optimum miktarda sağlıklı ürün alınmasını hedefleyen bir tarım sistemidir.
Dünya nüfusu artıkça, beslenme ihtiyacının karşılanabilmesi için tarımda birim alandan daha fazla ürün almaya yönelinmiş ve bu amaca yönelik teknoloji ve yöntemler ile birlikte geliştirilen sentetik kimyasal gübreler ve zirai ilaçlar bilinçsizce kullanılarak verim artışı yoluna gidilmiştir. Sonuçta, çevre kirliliği, doğal dengenin bozulması ile birlikte alınan gıdaların doğal aromaları değişmiş kullanılan sentetik maddeler başta insan olmak üzere canlılar üzerinde çeşitli olumsuzluklara neden olmuştur. Buna bir de tarım dışı kaynaklardan yayılan zararlı maddelerin su, toprak ve havayı kirletmesi hem tarım ürünlerini hem de insan sağlığını olumsuz etkilemeside eklenmiştir.
Zararın neresinden dönersek kârdır anlayışıyla son zamanlarda insanoğlu, doğayı tahrip etmeyen yöntemlerle üretilen, insanlarda toksik etki yapmayan tarımsal ürünleri üretmeyi ve tüketmeyi tercih etmeye başlamış, bu doğrultuda modern tarımsal tekniklerin dışında yeni bir tarım tekniği ortaya çıkmıştır. Bu yeni üretim tarzı organik (biyolojik, ekolojik ) tarım isimleriyle anılmıştır.
Aşağıda "Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik"de çay ile ilgili olabileceğini düşündüğümüz noktaları bilgilerinize sunmayı uygun gördük.
Nereler de Organik Tarım Yapılamaz?
· Karayolları Genel Müdürlüğü ağındaki ana yollara, 1 Km. mesafedeki tarım arazilerinde organik bitkisel üretim yapılamaz.
· Ağır sanayi tesisleri, reaktörler, hidrolik ve termik enerji santrallerine, maden işletmelerine, kentsel atıkların toplu olarak bırakıldıkları alanlara 3 Km. mesafedeki tarım arazilerinde organik tarım yapılamaz.
· Çevre kirliliğinden şüphe duyulan alanlarda organik tarım yapılıp yapılmayacağına, konu uzmanının raporu istenerek kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından karar verilir.
Organik Tarıma Başlama ve Geçiş Süreci
· Organik tarım metoduyla çay üretim yapmak isteyen bir kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşuna başvurur.
Kuruluş, başvuru sahibinin organik tarım metoduyla üretim yapıp yapamayacağına karar verir ve sözleşme imzalanır.
· Her bir üretim aşaması için, ayrı ayrı sözleşme yapabileceği gibi, ayrı ayrı belirtmek kaydıyla tek bir sözleşme de yapabilir.
· Kuruluş sözleşme yaptığı müteşebbisi geçiş sürecine alır. Geçiş süreci; organik üretime başlanmasından, organik ürünün belgelendirilmesine kadar geçen süreçtir. Geçiş süreci, çok yıllık bitkilerde 3 yıl olup hasat tarihi göz önüne alınır. Kuruluş, geçiş sürecini uzatabilir veya kısaltabilir. Ancak, kısaltma veya uzatma gerekli sürenin yarısından fazla olamaz.
· Hiç işlem görmemiş tarım topraklarında, kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu onay verirse, geçiş süreci uygulanmayabilir. Geçiş sürecindeki ürünler geçiş ürünü olarak değerlendirilir. Geçiş ürünü, "Organik tarım geçiş süreci ürünüdür" etiketiyle pazarlanabilir, organik olarak pazarlanamaz.
· Kuruluş üretim birimini istediği anda denetler.
· Kuruluş, şüpheli durumlarda, organik bitkisel üretim yapılacak toprağın, kullanılacak gübre ve ilacın, ekim ve dikimden önce analizinin yaptırılmasını müteşebbisten ister.
· Organik tarıma geçiş sürecinde, konvansiyonel üretimden kalan bitki artıkları parselden tamamen uzaklaştırılarak toprak hazırlanır.
· Organik bitkisel üretim yapılacak toprak; Ph değeri 5,5-7 arasında, biyolojik ve minerolojik yapısı ve dokusu bozulmamış topraktır.
Gübreleme
· Hayvancılığın organik tarım metoduyla yapıldığı işletmelerden gelen büyük ve küçük baş organik hayvan gübreleri ve yönetmelikçe belirtilen gübre ve toprak iyileştiriciler ile yeşil gübreleme yoluyla gübreleme yapılır.
· Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu, kullanılan gübrenin karışım olmasından kuşku duyarsa, müteşebbisten gübre analizi yaptırtmasını ister. Analiz sonuçlarına göre kullandırır.
Bitki Koruma
· Organik tarım metoduyla bitkisel üretim yapılan tarım alanlarında kesinlikle kimyasal ot öldürücüler, büyümeyi durdurucular ve gerileticiler kullanılamaz.
Hasat
· Organik ürünlerin hasadında kullanılan teknik araç ve gereçlerin ekolojik tahribat ve kirlilik oluşturmaması esastır.
· Elle yapılan hasatlarda toplayıcılar eldiven kullanmalıdır. Elle toplama materyalleri; tahta, hasırdan yapılmış sepetler, kasalar ve sandıklar, organik pamuk, kendir gibi maddelerden yapılmış bez torbalar, organik yapıdaki veya ürünün organikliğini bozmayacak yapıdaki diğer kaplardır.
· Toplama materyallerinde gerekli hijyen tedbirleri alınır.
· Makine ile hasatta, hasat makinesi tüm artıklardan temizlenir, mümkünse ürünle temas edecek aksamlar yıkanır.
Organik Ürünlerin İşlenmesi
· Organik ürün konvansiyonel ürünle aynı mekanda, aynı anda işlenemez.
· Organik ürünün işlenmesi esnasında, ürünün organik niteliğini koruyacak hijyenik tedbirler alınır.
Organik Ürünlerin Ambalajlanması
· Ambalajlar; özel üretilmiş uygun organik kaplama maddeleri ve malzemelerden yapılmalıdır.
· Organik ürün, plastik koruyucu ve metal kaplarla ambalajlanacaksa, kapların ürünle temas edecek yüzeyleri organik madde ile kaplanmalıdır.
· Organik ürünün ambalajlanması esnasında, ürünün organik niteliğini koruyacak bütün hijyenik tedbirler alınır.
Organik Ürünlerin Depolanması
· Organik ürünler konvansiyonel ürünlerden ayrı olarak depolanır.
· Ayrı olarak depolamanın mümkün olmadığı durumlarda organik ürünlerle konvansiyonel ürünlerin karışmasını engelleyecek tedbirler alınır ve bu tedbirlerin yeterliliği kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenir.
Organik Ürünlerin Taşınması
· Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu üreticinin ürünü taşıma koşullarını önceden belirler.
· Organik ürünler otoyollar kenarında bekletilemez.
· Müteşebbis, organik ürünü yakıt kullanan bir araçla taşıma yapacaksa gerekli tedbirleri alır. Tüketiciye paketlenmemiş şekilde ulaşan ürünler, yakıt kullanan araçlarla taşınıyorsa çift muhafazalı kapalı kaplarla etiketlenmiş olarak taşımaya özen göstermelidir.
· Organik ürünler, toptancı ve perakendecilere yalnızca uygun paket ve konteynırlar ile kapalı biçimde, içindekilerin karışmasını önleyerek etiketlenmiş olarak taşınabilirler.
· Organik ürünün taşınması sırasında Bakanlığın ilgili kurumundan yurtiçi dolaşım sertifikası alınır.
Organik Ürünlerin Pazarlanması
· Organik ürünler konvansiyonel ürünlerden ayrı reyonlarda, organik ürün reyonu olduğu açıkça belirtilerek satılır.
HACCP, prosesin etkin bir şekilde yönetilmesinde kritik olacak noktaların belirlenmesi ve kontrolü amacıyla yapılan proses içerisindeki tehlikelerin analizidir. İnsan sağlığına yönelik risk faktörleri, gıdanın kimyasal, mikro-biyolojik ya da fiziksel etkileşime maruz kalması sonucunda ortaya çıkarlar. HACCP sisteminin amacı, tüketici sağlığını riske sokabilecek bu kritik noktaları saf dışı bırakmaktır.
Bu sistemi bütün gıda endüstrisi uygulamak durumundadır. Hammadde işleme, üretim,taşıma, depolama, ambalajlama, muhafaza, dağıtım, satış ve gıda sunumu ile ilgilenen bütün kurumların bu sisteme uymaları gereklidir. HACCP, gıda endüstrisi için geliştirilen bir kalite güvence istemidir.
HACCP İçin Ön Şartlar
1. GMP
Risklerin azaltılmasına yönelik uygulamalar. Riskler iki şekilde olabilir.
Kontaminasyon (Kirlenme): Biyolojik, kimyasal, fiziksel Etiketleme: Konteyner, ambalaj ve ürün etiket hataları.
2. Gıda üretim yerlerinin tasarım ve yapı malzemeleri ile ilgili istenenler
Herhangi bir çevresel bulaşma (kontaminasyon) alanında veya yakınında olmama, Tozdan korunma ve su akışının olması, Binanın dışarıdan gelecek kontaminasyona (güvercin,kedi,...) ve haşerelere kaşı korunması, Zemin, duvar ve tavanın düz yüzeyli, kolayca temizlenebilir ve üretime uygun şekilde yapılmış olması, Zeminin temizliğe uygun şekilde eğimli yapılması, Işıklandırmanın ürünün rengini etkilememesi,
3. Taşıma ve Depolama
Taşıma için kullanılan vasıtaların uygunluğu, Taşıma da, mikrobiyel, fiziksel ve kimayasal bozulmamaların olmaması, Neme duyarlı ürünün uygun yerlerde depolanması, Depolarda stok hareketinin FIFO'ya uygun sistematik olması.
4. Ekipman ve Makine
Ekipman tasarım ve yapımının temizlik, dezenfeksiyon ve bakımı kolaylaştıracak şekilde olması, Gıdayla temas eden yüzeylerin, düzgün satıhlı, aşınmaz, toksik olmayan, kırılma, çatlama olmayacak, sık temizlemeye, uygun malzemeden yapılmış olması, Gıdayla temas eden yüzeylerin kaplama malzemesi, boyasının gıdaya uygun olması
5. Personel Hijyeni
İşe girişte gıdayla temas eden işlerde çalışan tüm personel hijyen eğitimi alması, Sanitasyon (Temizlik) yapacak personel gıda konusunda eğitimli olması, Çalışanların dezenfektan kullanması (Sabun kullanmak yetmez, önce temizlil yapılacak, temizliğinden emin olduktan sonra dezenfekte edilecek, sanitasyon malzemesi kullanılacak) Üretim alanında çalışanların saçları kapalı, sakal, bıyık varsa onlarda kapalı, ayaklarda galoş vb. koruyucu var. Tüm takılar dışarıda bırakılıyor (saat, yüzük, gözlük, kalem, mücehver....
TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TARAFINDAN YETKİLENDİRİLEN
ORGANİK TARIM KONTROL VE SERTİFİKASYON KURULUŞLARI Organik (ekolojik, biyolojik, biyodinamik, doğal) tarım ürünleri üretecek, işleyecek, pazarlayacak, ithal veya ihraç edecek özel veya tüzel kişilerin faaliyette bulunabilmeleri için aşağıda isim ve adresleri verilen, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'ndan yetki almış kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarından biriyle sözleşme yapmaları zorunludur. Gerekli olan sözleşme yapılmadan bu faaliyetlerde bulunulamaz.
|
|
|
|