Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.782
» Son Üye Eren225
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 3331 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 3326 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.258
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.848
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 464
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.028
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.513
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.382
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.917
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.320
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.564
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.533

 
  Sera Toprağının Hazırlanması ve Gübreleme
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 03:52 PM - Forum: Seracılık - Yorum Yok

1. Organik Madde Miktarı

Sera toprağındaki mikroorganizma faaliyeti, sıcaklık ve nem nedeniyle açık tarla koşullarına göre çok fazladır. Bu nedenle, sera toprağına organik madde çok ve çabuk tüketildiği için fazla verilmelidir. Topraktaki yüksek organik madde düzeyinin bitkilerde hastalığa dayanıklılığı arttırdığı da bir gerçektir.

Sera toprağında organik madde miktarının % 610 olması çok uygundur. Bu oranı korumak için her kültürden önce dönüme 810 ton çiftlik gübresi verilmelidir.

Toprağın organik maddesi % 5 ise sera bitkileri % 0,2'lik tuz konsantrasyonuna dayanırlar. Organik madde düzeyi yükseldikçe, örneğin % 10 olduğunda bitkiler % 0,3'lük tuz konsantrasyonuna dayanırlar. Artan organik madde tuz tok sitesini azaltmaktadır.

2. Yeşil Gübreleme ve Toprak İşlemesi

Çiftlik gübresi, toprağın organik madde düzeyini ve toprağın bitki besleme gücünün yükselmesi için en uygun materyaldir. Ancak çiftlik gübresi fiyatlarının son yıllardaki artışları kullanımı sınırlandırmaktadır.

Sera toprağının organik madde düzeyinin bu materyalle yükseltilmesi pahalı bir yoldur. Yapılan araştırmalar ve pratikteki uygulamalar, organik madde düzeyinin yükseltilmesinde yeşil gübrelemenin yeterli olduğunu göstermektedir. Mısır bitkisinin kullanıldığı yeşil gübreleme toprağın organik madde düzeyini % 35 artırmaktadır.

Bu amaç için, sera ürünü son bulunca toprak bolca sulanır. Sürüm tavına gelince dönüme 50 kg. Amonyum sülfat ve 50 kg. süper fosfat verilerek sürülür. Dönüme 30 kg. mısır tohumu isabet edecek şekilde sıkça serpilerek çapa ile tohumlar kapatılır. Mısırın gelişme devresinde 45 defa bolca sulanmalıdır. Mısırlar püskül göstermeye başladığında ufak parçalar halinde biçilerek birkaç gün pörsümeye bırakılır. Daha sonra sürülerek toprağa kapatılır ve çürümesi sağlanır.

Mısırın organik madde miktarını yükseltmesi yanında şu yararlan da vardır:

* Mısır aynı zamanda münavebe bitkileri yerine gedmektedir.
* Mısırın gelişme devresinde yapılan göllendirme şeklindeki sulamalar, seracılıkta fazla kullanılan kimyasal gübrelerin neden olduğu toprak tuzlarının yıkanmasını sağlamaktadır.
* Mısır derin kök sistemine sahip olduğu için alt tabakalardaki besin maddelerini yukarılara çekmektedir.
* Sera toprağında, kimyasal maddelerle mücadele olanağı bulunmayan Sclerotinia (= beyaz çürüklük) gibi hastalık etmenleri varsa mısırın göllendirme şeklindeki sulamaları ile bu hastalıkla da mücadele yapılmış olur.

3. Sera Toprağının Sterilizasyonu

Uygun sıcaklık ve nem nedeniyle sera toprağında yararlı mikroorganizmalar açık tarla koşullarına göre daha etkin oldukları gibi, serada yetiştirilen bitkilerde hastalık yapan mantar, bakteri ve nematodların etkinlikleri de fazladır. Kültürel ve sağlık önlemlerinin alınmadığı durumlarda bu hastalık etmenlerinin çoğalmaları, yayılmaları daha fazla olmaktadır.

Bitkilerin toprak üstü aksamındaki hastalıkların denetimi kolay ve ucuzdur. Ancak, toprak altı hastalıkların kontrolü çok güç ve pahalıdır. Seralarda belirli birkaç sebze türünün pazar isteğine göre üretim zorunluluğu nedeniyle fazla ünavebe yapılmaması hastalık yoğunluğunu yıldan yıla arttırmaktadır. Baştan başlangıçta yeni sera toprağında toprak hastalıkları sorun olmamakla birlikte, 35 yıl sonra toprağın ilaçlanması kaçınılmaz olur.

Pahalı ve zor bir işlem olan toprak ilaçlanmasından kaçınmak amacıyla, topraktan gelen solgunluk hastalıklarına ve nematodlara dayanıklı domates çeşitleri geliştirilmiştir. Ancak serada yetiştiriciliği yapılan hıyar ve patlıcan gibi sebze türlerinde halen böyle bir dayanıklılık söz konusu değildir.

Diğer sebze türlerinde de solgunluk hastalıklarına dayanıklı çeşitler geliştirilene kadar toprak ilaçlaması veya sterilizasyonu geçerliliğini koruyacaktır.

Sera toprağının sterilizasyonu üç şekilde yapılabilir: Buharlı, kimyasal maddelerle, güneş enerjisi ile.

3.1. Buharlı Sterilizasyon

En etkili ve uygun toprak sterilizasyonu buhar ile yapılanıdır. Fakat uygulama pahalı ve güçtür. Buhar tesisini gerektirir. Buharlı sterilizasyon iki şekilde uygulanır. Birincisi toprağın 3540 cm. altına yerleştirilen delikli demir borulara buhar vermek yoluyla, ikincisi yüzeysel buhar verme şeklinde yapılır. Yüzeysel uygulamada kabartılan sera toprağı üzerine yüksek sıcaklıklara dayanıklı plastik örtü serilerek bu örtü altına buhar verilir. Toprak sıcaklığı 90°C ye yükseldiğinde, bu sıcaklıkta 2025 dakika tutulur. Böyle bir uygulamada virüs hastalıkları dahil bütün patojenler kontrol edilebilir. Ancak pahalı ve güç bir sistem olduğu için uygulamada yaygın olarak kullanılmamaktadır.

3.2. Kimyasal İlaçlarla Toprak Dezenfeksiyonu

Bu amaç için pratikte kullanılan birçok ilaç vardır. Ancak bunların kullanım şekli ve koşulları farklıdır. Sera yetiştiricisi bunların en uygununu kendisi seçmelidir. Bu preparatların etki alanı, dozu ve bekleme süreleri aşağıda gösterilmektedir.

Basamid (Dazomet): Pythium, Rhizoctonia, Sclerotinia, Verticillium, Nematod toprak haşerelerini ve ot tohumlarını öldürür. Granül halde olduğu için kullanımı kolay olan bu preparatlara

tan m2 'ye 4050 gr. serpilerek, 2025 cm. derinliğe kadar toprağa karıştırılır. 15°C toprak sıcaklığı üzerinde 3 hafta bekletildikten sonra sürülerek havalandırılır.

Methylbromide: Pythium, Rhizoctonia, Sclerotinia, Didymella, Fusarium, Verticillium, Nematod toprak zararlılarını ve yabancı ot tohumlarını öldürür. Kullanma dozu m2 ye 5070 gr. dır. Toprak sıcaklığı 25 cm. derinlikte 8°C'nin altında olmamalıdır. Uygulama plastik örtü altında yapılır. Bir hafta bekletildikten sonra sürülerek havalandırılır.

Vapam, DiTrapox de etkili toprak dezenfeksiyon ilaçlandır. Kimyasal preparat uygulamalarından sonra, ekim veya dikim öncesi toprak örneği kavanozlara konarak mutlaka tere testi yapılmalıdır.

3.3. Güneş Enerjisi İle Toprak Sterilizasyonu

Seralarda yaz mevsimi başlangıcında ürün sona erdiğinde, sera toprağı sulanır, tavına gelince sürülür ve toprak üzerine plastik örtü serilir. Seranın bütün havalandırma pencereleri ve kapılan kapatılarak içeride yüksek sıcaklıklar oluşması sağlanır. Böylelikle toprak sıcaklığı da (4050°C) yükseldiğinden kısmi bir toprak Sterilizasyonu sağlanır, Bu sıcaklıklar sterilize sıcaklığı olmasa bile toprak uzun süre bu sıcaklıklar etkisinde kaldığından oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir.

4. Gübreleme

Seracılık yoğun bir tarım koludur. Turfanda ürün ile birlikte yüksek verim ve kalite amaçlanmaktadır. Bunun içindir ki, sera koşullarında gübreleme açık tarla koşullarına göre daha yoğun yapılmalıdır. Seracılıkta kullanılacak gübre miktar ve çeşidi yetiştirilecek ürüne bağlı olduğu gibi, yetiştirme sistemi, yani çift ve tek ürün yetiştiriciliği de etkili olmaktadır. Kuşkusuz, tek ürün yetiştiriciliğinde daha uzun bir vejetasyonla birlikte daha fazla ürün alınacağından, gübreleme çift ürün yetiştiriciliklerine göre daha yoğun yapılmalıdır.

Sera yetiştiriciliğinde önemli bazı sebze türlerine ilişkin gübreleme miktar ve şekilleri aşağıda gösterilmiştir.

4.1. Domates Yetiştiriciliğinde Gübreleme Azot İhtiyacı:

Azotlu gübreler fide yetiştirme devresinde az miktarda verilmelidir. Fazla azot hızlı vejetatif gelişmeye neden olur, bitkiler ince kalır, hastalıklara dayanıklılık artar, geç çiçek oluşumuna neden olur. Olgunlaşmayı geciktirdiği gibi, ayrıca meyve normal rengini alamaz. Sert, yeşil lekeli meyveler tek taraflı azotla gübrelemenin etkisiyle oluşmaktadır.

Araştırma sonuçlarına göre; bir domates bitkisi için optimum azot miktarı 12 gr. dır. l kg. domates meyvesi için 2,5 gr. saf azota ihtiyaç vardır. 10 ton/K. domates ürünü için 25 kg. N/K. hesap etmek gerekir. Yıkanma ve parçalanma kayıpları göz önüne alındığında 30 kg. N/K. hesap edilir.

Fosfor İhtiyacı:

l kg. domates meyvesi için 2,5 gr. P205'e gereksinim vardır. 10 ton/K. domates ürünü için fosfor ihtiyacı 25 kg. dır. Hepsinin kullanılamayacağı dikkate alındığında 35 kg. P2 O5 /K. hesap edilir.

Potas İhtiyacı:

l kg. domates meyvesi için 5 gr. K2 O'ya gereksinim vardır. Yine 10 ton ürün için, kayıplar da göz önüne alındığında 75 kg. K20/K. hesap edilir. N/K 1: 2 oranı olarak düşünülmelidir.

O halde, dekara verilecek 810 ton çiftlik gübresindeki NPK miktarları da göz önüne alındığında domates için önerilebilecek kimyasal gübre miktarları şöyle olmalıdır:

Amonyum sülfat: 100 120 kg/Dk.

Süperfosfat (% 18): 140 150 kg/Dk.

Potasyum sülfat: 120 130 kg/Dk.

Fosforlu gübrenin tümü ile potasyum gübrenin yarısı toprak hazırlanması sırasında temel gübre olarak verilmelidir. Yukarıda miktarı belirtilen azotlu gübre meyveler ceviz büyüklüğüne geldikten sonra dekara 1520 KGK’lik partiler halinde 56 seferde verilmelidir. Potasyum gübrenin diğer yarısı ise 34 seferde azotlu gübrelerle birlikte sulama sırasında verilir.

Toprakta organik madde az ise çiftlik gübresinin tümü toprak hazırlığında verilmeli, aksi halde bir kısmı muhafaza edilerek ileride sulama suyu ile şerbet halinde uygulanmalıdır.

4.2. Hıyar Yetiştiriciliğinde Gübreleme

Hıyar domatesten daha fazla toprak organik maddesine ihtiyaç gösterir ve topraktan daha fazla besin maddeleri kaldırır. Hafif asit topraklan sevdiği için gübre çeşidi seçimine özen gösterilmelidir.

Hıyar, tuza çok duyarlı bitkiler grubundan olduğu için gübre dozlarına da çok özen gösterilmelidir. Bunun için gübreleme küçük dozlarda yapılmalı, hasat başlangıcından itibaren 2 haftada bir m2 ye 30 gramı gedmemelidir.

Hıyar bitkisi azot ve potasa, fosfordan daha fazla ihtiyaç gösterir. Gübreleme dozu verime göre ayarlanmalıdır. Dekara 20 ton ürün veren Fİ melezlerin yetiştirilmesinde gübre dozları da yüksek olmaktadır, l dekarlık hıyar serasına 10 ton çiftlik gübresi verildiğinde, bitkilerin yararlandığı etkili besin madde miktarları şöyledir: 15 kg. N, 5 kg. P2 O5, 20 kg. K2 O ve 20 kg. CAD. Çiftlik gübresinin sağladığı bu besin maddeleri dikkate alınarak önerilen kimyasal gübre dozları saf madde olarak şöyledir:

25 45 kg. N/K.

1520 kg. P2O5/K.

6080 kg. K2O/K.

2040 kg..CAD/K.

4.3. Patlıcan Yetiştiriciliğinde Gübreleme Tek Ürün Yetiştiriciliğinde:

Toprak hazırlığı sırasında dekara 810 ton çiftlik gübresi ile 5070 kg. 15-15-15 kompoze gübre temel gübre olarak verilmelidir. Çiftlik gübresi az veriliyor ise, kompoze gübre 80-100 kg.'a çıkartılmalıdır. Meyveye yattıktan sonra sulama suyu ile çiftlik gübresini şerbet şeklinde vermek patlıcan için çok yararlıdır. Üst gübreleme olarak dekara 80100 kg. Amonyum sülfat 34 seferde verilmelidir.

İlkbahar Yetiştiriciliğinde:

Seraya sonbahar kültüründe çiftlik gübresi verilmiş ise, bu dönemde toprak hazırlığı sırasında dekara 4050 kg. 151515 kompoze gübre verilmelidir. Meyveye yattıktan sonra çiftlik gübresi 12 sefer sulama suyu ile şerbet şeklinde verilir. Aynca üst gübreleme olarak dekara 80100 kg. Amonyum sülfat 23 seferde verilmelidir.

4. Biber Yetiştiriciliğinde Gübreleme

Toprak hazırlığı sırasında dekara 810 ton çiftlik gübresi ile 7080 kg. süper fosfat, 4050 kg. potasyum sülfat temel gübre olarak verilir. Meyveye yattıktan sonra üst gübreleme olarak 80100 kg. Amonyum sülfat ve 2025 kg. Potasyum sülfat 34 seferde uygulanmalıdır. Biber tuza çok duyarlı olduğundan gübreler küçük dozlarda verilmelidir.

5. Yaprak Gübrelemesi

Yaprak gübrelemesinin 20 yıllık bir geçmişi vardır, îlk çalışmalarda özellikle besin maddelerince zayıf topraklarda iyi sonuçlar alınmıştır, iz element pülverizasyonlarında basan daha fazla olmuştur. Demirli preparatların yapraklara kloroza karşı önemli rol oynadığı görülmüştür. Ani olarak meydana gelen beslenme bozukluklarına karşı suda çözündürülerek pülverize edilen kompoze gübreler de etkili olmuştur. Ancak amonyak formlu azotlu gübrelerin bu amaçla kullanımından kaçınılması önerilmektedir.

Yapraklara üre pülverizasyonu ile başarılı sonuçlar alınmıştır, ürenin bitkilerin yeşil aksamını yakıcı etkisi diğer azotlu gübrelerden daha azdır. Yaprak üzerine pülverize edilen üre, yaprak tarafından çok çabuk emilebilmektedir. Hollanda'da yapılan denemelere göre; uygulamadan 2 saat sonra ürenin % 42'si, 6 saat sonra % 66'sı ve 24 saat sonra % 85'i absorbe edilmektedir. Sıcaklık ve ışık şiddetinin bu absorbsiyona herhangi bir önemli etkisi olmamaktadır.

Domateste % 0,5'lik üre pülverizasyonu 5 kez tekrarlandığında verimde % 8 artış saptanmıştır. İyi kök oluşturamamış sera hıyarları azot çözeltili pülverizasyonları çok iyi değerlendirmektedir. Bu uygulama son döllerde de verimi olumlu yönde etkilemektedir. Hıyar için % 0,40,6 konsantrasyonları uygundur.

Süs bitkilerinde de % 0,30,5'lik üre konsantrasyonları çok iyi sonuçlar vermiştir.

Son yıllarda makro ve mikro elementleri içeren birçok ticari patentli yaprak gübreleri uygulamaya geçmiş durumdadır. Vejetasyon boyunca 35 uygulamanın yeterli olduğu bu yaprak gübreleri, mücadele ilaçlan ile birlikte kullanılabilmektedir.

6. Beslenme Noksanlıkları

Beslenme noksanlıklarının belirtileri tüm sebze türlerinde aşağı yukarı aynı olmakla birlikte, belirgin ayrıcalıklar göstermeleri de olasıdır. Özellikle özel bir yetiştirme tekniği isteyen, yetiştirme alanı açık tarla koşullarında ve örtü altında oldukça geniş olan domates kültüründe sık sık renk açılmaları, nekrozlar, bazen şekil bozuklukları görülebilir. Bunlar görünüş bakımından mantari, hatta virüs hastalıkları ile karıştırılabilir.

Element noksanlıklarının belirtileri, nedenleri ve alınabilecek pratik önlemler aşağıda gösterilmektedir.

Azot Noksanlığı:

Bitki yapraklarında genel bir renk açılması ile kendini belli eder. Alt yapraklar san, ortadaki yapraklar sarı-yeşil, tepe yapraklan mat yeşil renk alır. Bir yandan da, özellikle alt yaprakların damarlarında yoğun antosiyanin oluşur. Kısa zaman sonra diğer yaprak damarlarına da yayılır. Renk açılması, sararma, kuruma alt yapraklardan yukarıya doğru ilerler ve bej-kahverengi olarak kuruyan yapraklar gövde üzerinde kalır, hafif dokunma ile düşerler. Bitki boyu kısa, yapraklar küçük ve dar; gövde ince, sert ve odunlaşmış durumdadır. Azot noksanlığı çiçek ve meyve oluşumuna da olumsuz etki yapmaktadır. Domateste ilk döllerdeki çiçeklerin tümü meyve tutmakla birlikte, çok küçük kalıp, normal büyüklüklerini tamamlayamadan kızarırlar. Açık kırmızı olan meyveler ekşi ve yavan lezzetlidir, üstteki çiçek salkımları oluşmakta, ancak meyve bağlamadan çoğunluğu kuruyup dökülmektedir. Meyve bağlayan birkaç tanesi de normal olarak büyüyememektedir.

Azot fazlalığında ise bitki fazla dallanma eğiliminde olup, su ihtiyacı artar, mantarı hastalıklara ve özellikle virüse karşı dayanıklılığı azalır.

Azot noksanlığının nedenleri; azotlu gübrelerin verilmemesi, yıkanmanın neden olduğu kayıplar ve fazla organik madde içeren topraklarda azotun mikroorganizmalar tarafından kuvvetli olarak tutulmasıdır.

önlem:

* m2 'ye 20 gr. saf azot uygulaması.
* Fide yetiştirme devresinde bitkiye 50-100 MGK. saf azot gelecek şekilde sulanması.
* Hafif azot belirtilerinde bitkiye % 0,5'lik üre pülverizasyonu.

Fosfor Noksanlığı:

İlk dikkati çeken fosfor noksanlığı belirtisi, yaprakların koyu yeşil, hatta mavimsi yeşil renk almasıdır. Daha sonra yaprak altlarında antasiyanin oluşumu, bitki boyu kısalması, yapraklarda daralma, gövdenin incelmesi, gövde üzerinde çok sayıda adventif kök uçları oluşumu ve çiçeklerin küçüklüğü dikkati çeker.

Domateste meyvelerdeki belirtisi de çok tipik olup, büyümesini nisbeten tamamlamış olan ilk döllerin meyveleri kızardıklarında cıvık, yumuşak bir yapı kazanır. Meyvelerin uçlarında siyahlaşma başlar ve siyah dairesel leke meyve sapına doğru ilerler. Yeşil meyveler haşlanmış görünüşlüdür. Siyah leke tüm meyve yüzeyine yayıldıktan sonra hafif dokunma ile meyveler düşer. Daha ileri devrelerde büyüme noktası kurur. Büyüme noktası altındaki yaprakların kenarları kirli sarı renkle çevrilir ve üzerlerinde küçük, kahverengi lekecikler oluşur. Böyle yapraklar kısa bir süre sonra uçtan itibaren kurumaya başlar. Alt yaşlı yaprakların kenarlarından içeriye doğru yeşilimsi-kahverengi oval kurumalar görülür. Noksanlığın ilerlediği yaprak sapları hafif bir bükme ile gövdeden ayrılır.

Hıyar yapraklarında antosiyanin oluşmamakta, ancak şekil bozuklukları ve kurumalar görülmektedir. Daha şiddetli noksanlıklarda nekrozlar veya bronz renk oluşmaktadır.

Fosfor noksanlığının nedenleri; fosforlu gübrelerin yeterli verilmemesi, topraktaki fosforun aktif olmayan formlara dönüşmesi, 15°C altındaki toprak sıcaklıkları ve toprağın fazla asitli olması.

önlem:

* m2 'ye 50 gr. P2 O5 gelecek şekilde bol sulama ile süperfosfat verilmesi.
* Fide yetiştirme devresinde bir bitkiye 100-200 MGK. P2O5 .düşecek şekilde % 5'lik süper fosfat ile sulanması.

Potasyum Noksanlığı:

Potasyum noksanlığı, alt ve özellikle orta yapraklarda soluk yeşil renk açılması ile kendini belli eder. Gövde çok ince, bitki boyu kısa, yapraklar küçük kalır ve yaprak dokusu yumuşak, sulu bir hal alır. Alt ve orta yapraklarda başlayan renk açılmasıyla birlikte özellikle yaprak kenarlarında daha yoğun olan l mm. çapında ve daha küçük ölü olmayan klorotik lekeler oluşur, bunlar daha sonra kurur. Sararma yaprak kenarlarından içeriye doğru yayılır ve bu renk üzerinde küçük kahverengi klorotik lekeler daha iyi farkedilir. Sonunda sararma bütün yaprak yüzeyine yaprak damarları da dahil homojen olacak yayılır, bej açık kahverengi olarak kuruma başlar. Yaprağın tümüyle sararmasına, hatta kurumasına karşın yaprak sapı uzun süre yeşil kalır, çok yavaş kurur ve gövdeden düşmez. En alt yapraklarda ise sararma damar aralarında başlar, damar etrafı uzun süre yeşil kalır.

Alt ve orta yapraklar tamamen veya kısmen sararmış, kurumuş olmasına karşın, bitkilerin alt yapraklarında bulunan potasyum, kısmen yukarı yapraklara taşınmış olduğundan, tepe yapraklan uzun süre canlı, yeşil kalır. Kıvrılma ve bükülmeler görüldükten sonra büyüme noktası da ölür.

Domateste potasyum noksanlığının gövde ve yaprak sapı üzerindeki belirtileri, sonraları birleşen koyu kahverengi, uzunluğuna lekelerdir. Bunlar çift virüslü çizgi hastalığı ile karıştırılabilir. Ancak potasyum noksanlığı belirtileri koyu kahverengi olduğu halde, virüsünkiler daha çok siyaha yakındır.

Potasyum noksanlığından etkilenmiş bitkilerin soğuklara ve mantari hastalıklara dayanıklılıkları azalır. Böyle bitkilerin meyveleri de taşıma ve bekletmeye dayanıklı değildir.

Potasyum noksanlığının nedenleri; potasyumun yeterli miktarda ve zamanında verilmemesi, özellikle fazla kireç nedeniyle fikse olma veya yıkanma kayıplarıdır.

önlem:

* Şiddetli noksanlık belirtilerinde m2'ye 100 gr. K20 düşecek şekilde gübreleme.
* % 2'lik potasyum sülfat eriyiği ile pülverize etme.
* Magnezyum Noksanlığı:

Magnezyum klorofilin yapı taşlarından biridir, onsuz yeşil renk oluşamaz, dolayısıyla özümleme de olamaz.

Magnezyum noksanlığı belirtileri bitkinin ilk yarı yüksekliğindeki yapraklarda sarımsı açık yeşil renk açılmaları ile kendini belli eder. Bu sarımsı yeşil renk, tipik olarak yaprak kenarları ile ana damar arasındaki bölgede başlar ve kısa zaman sonra yaprak damarları yeşil kalacak şekilde yayılır (Potas noksanlığında ise damarlar da sararmaktadır). Yaprak kenarları yukarıya doğru kıvrılır. Böyle yapraklar tümüyle sararmadan önce üzerlerinde sınırlı, mat yeşil solmuş dokular görülür. Bunlar birkaç gün içinde kahverenginin çeşitli tonlarında irili, ufaklı, yuvarlak, oval hatta şekilli, şekilsiz, dağınık kuru lekeler haline dönüşür. Çoğunlukla yaprak kenarlarında oluşan bu nekrozlar sonraları birleşir. Domateste aynı nekrozları gövde, yaprak ve meyve saplarında da görmek olasıdır. Noksanlık belirtilerinin bitki üzerindeki dağılımı orta yapraklardan büyüme noktasına doğru olmakta ve hızla ilerlemektedir (Potas noksanlığında ise alt yapraklardan büyüme noktasına doğru). Nekrozların yoğunlaşması sonunda yaprak tümüyle kurur, yaprak sapı bir süre daha yeşil ve canlı kalır. Sonunda hafif bir dokunma ile düşerler (Potasyum noksanlığındakinin aksine). Bu anda alt yaşlı yapraklar uzun süre yeşil rengini korur, sonuçta damar aralarında sararmalar başlar, yukarı yapraklardaki gibi kuru, kırmızımsı kahverengi nekrozlar oluşur. Bu nekrozlar üst yapraklarda kısmen dağınık olmasına karşın alt yaşlı yapraklarda ana damar etrafında toplanmış durumdadır. Büyüme noktası öldükten sonra da alt yaşlı yapraklar nekrozlu olarak canlılıklarını uzun süre korurlar. Yaprak kenarları yukarıya doğru kıvrılır.

Magnezyum noksanlığının nedenleri:

* Toprağın H değerinin düşük olması (hafif topraklarda H 5,5 6,0 ise).
* Toprağın potasyum kapsamının fazla oluşu.
* Islak ve soğuk toprak koşulları.
* Tek yönlü azotlu gübrelemeler.
* Kuvvetli yağışlarla 24 kg/Dekar MGK yıkanması.

önlem:

* Şiddetli durumlarda 3040 gr/m2 MGK düşecek şekilde magnezyum sülfat ile gübreleme (90120 gr/m2 MGK SO4).
* Yine şiddetli durumlarda domates için % 2'lik MGK SO4 çözeltisini bitkiye pülverize etmek ve tekrarlamak. Hıyar için %0,5'lik.
* 250 300 mm. lık kaynak suyu dekara 56 kg. MGK bırakabilir.

Kalsiyum Noksanlığı:

Sebze türlerinde kalsiyum noksanlığı çok seyrek görülür. Noksanlığın ilk belirtileri şunlardır; kısa bitki boyu, küçük ve dar yapraklar, küçük meyve, domates ve biberde meyve ucu çürüklüğü, daha büyük meyvelerin zamanından önce kızarması ve dökülmesi. Bu belirtilerden kısa zaman sonra sürgün uçları ile büyüme noktalan kurur. Büyüme noktasının altındaki küçük yaprakların kenarları çepeçevre filizi renk alır. Bu renk açılması gösteren yerlerde, yeşilimsi kahverengi küçük klorotik lekelerin birleşmesiyle kuru lekeler oluşur. Bu anda diğer bütün alt ve orta yapraklarda, kenarlar yukarı kalkmış durumda şiddetli yaprak kıvrılmaları görülür. Yaprak kenarları san renk ile çevrelenir. Böyle san renk ile çevrelenmiş yaprak kenarlarında giderek yer yer lokal turuncu renk oluştuktan sonra kahverengi olarak kurur. Kurumalar tipik olarak yaprak kenarlarından içeriye doğru çok yavaş ilerler. Yapraklar tümüyle kurumasına karşın, yaprak sapı uzun süre yeşil kalır. En alttaki yaşlı yapraklar ise daha uzun zaman yeşil kaldıktan sonra yukarıdaki belirtileri gösterirler. Kalsiyum noksanlık belirtileri, potasyumun tersine yukarıdan aşağıya doğru seyretmektedir.

Kalsiyum noksanlığından etkilenen bitkilerin kök gelişmeleri zayıf olup, kahverengidir. Sıcak günlerde böyle bitkiler solgunluk belirtileri gösterirler.

Kalsiyum noksanlığının nedenleri:

* Toprağın azot, potasyum ve magnezyum düzeyinin yüksekliği nedeniyle kalsiyum alımı ve depolamasının durması.
* Seradaki yüksek hava nemi nedeniyle terleme şiddetinin azalması.

önlem:

* Çiftlik gübresi veya turba ile hazırlanmış fide harcının beher m3 'üne 4 kg. CaCO3 karıştırmak.
* Bitkiye % 0,75'lik kalsiyum nitrat çözeltisi pülverize etmek.
* Meyve çürüklüğünün önlenmesi veya azaltılması için haftada 2 kez % 0,15'lik kalsiyum klorid, kalsiyum asetat veya % 0,25'lik kalsiyum nitrat pülverize edilmesi.

Demir Noksanlığı:

ilk belirtiler üst yapraklarda yoğunluk kazanan genel renk açılmasıdır. Yapraklar küçük, gövde incedir. Daha ileri devrelerde büyüme noktası etrafındaki genç yapraklar sarı-beyaz renk alır. Damarlar bir süre yeşil kaldıklarından yapraklar file görünüşündedir. Daha sonra damarlar da sararır. Renk açılma seyri yaprak dibinden uca doğrudur. Daha ileri devrelerde yaprak kenarlarında küçük kahverengi nekrozlar belirir. Demir noksanlığının nedenleri:

* Toprağın H değerinin yüksek, yani alkali oluşu.
* Toprakta fazla miktarda fosfat bulunması, önlem:
* ilk belirtiler görüldüğünde % 0,025'lik Fetrilon çözeltisinin bitkilere pülverizasyonu, 810 gün sonra bitkiyi tümüyle sağlığa kavuşturur.

Mangan Noksanlığı:

Mangan noksanlığının açık belirtileri, genç ve orta yaşlı yapraklarda damar aralarının gri-sarı'dan açık yeşile kadar değişen klorotik renk açılmalarıdır. Daha sonra damar araları gri-kahverengi olarak kurur, damar etrafı yeşil kalır.

Mangan noksanlığının nedenleri:

Bitkiler için gerekli mangan toprakta yeterli ölçüde bulunmaktadır. Genel olarak kültür bitkileri yılda dekardan yalnız 3050 gr. mangan kaldırırlar. Ancak alınmasını zorlaştıracak nedenler vardır.

* pH değeri yüksek kireçli topraklarda ve pH değeri düşük humusça zengin kumlu topraklarda manganın tutulması.
* Toprakta çok fazla fosfor asidi bulunması.
* Gübrelemenin harmonik yapılmaması.
* Fazla ve tek taraflı amonyum sülfat uygulamasının fizyolojik asit etkisi de alımı zorlaştırır.

Önlem:

* Zorunlu hallerde 510 kg Mn SO4/Dk. toprağa verilir.
* Veya % 0,1 0,2'lik Mn SO4 çözeltisi 10 gün aralarla bitkilere pülverize edilir. Manebli fungusidlerin % 0,2'lik olarak pülverize edilmesi de uygundur.

Bor Noksanlığı:

Bor; bitkinin su temini, terlemesi, karbonhidratların dağıtımı ve polen çimlenmesi üzerine etkisi olan bir iz elementtir. Bor noksanlığının ilk belirtisi büyüme noktası etrafındaki küçük yaprakların açık filizi renk alması ve kahverengi siyah olarak kurumasıyla başlar. Daha yaşlı yapraklarda ise yaprak kenarları filizi renk ile çevrelenir, bazı yapraklarda bu filizi renk açılması damar aralarına kadar ilerler. Aynı zamanda bazı yapraklarda virüs arazına benzeyen şekil bozuklukları görülür. Yaprakların ipliksi hal alması kıvrılması gibi. Bu kıvrılmalar karbonhidratların yapraklarda kümelenmesinden, bor noksanlığı nedeniyle diğer organlara dağıtılamamasından ileri gelmektedir. Belirtiler ilerledikçe büyüme noktası da ölmektedir. Virüs görünüşlü genç yaprakların kenarlarında antosiyanin oluşmaktadır. Bitki gövdesi kısa fakat kalındır, kökler kısa kalmış ve kahverengi durumdadır.

Bor noksanlığının çok tipik bir belirtisi de; dokuların çok gevrek, çabuk kırılır körpe bir yapı kazanmasıdır.

Bor noksanlığında çiçek tomurcuklarının birçoğu açılmadan dökülmektedir. Domateste bitki üzerinde kalmış fındık büyüklüğündeki meyveler üzerinde oluşan parlak kahverengi lekeler, tüm meyve yüzeyine yayılır, meyveler sıkı durumda meyve salkımı üzerinde kalır ve kururlar. Daha büyük meyvelerde ise, kahverengi lekeler tüm meyve yüzeyine yayılmaz, serpilmiş olarak kalır ve yara kabuğu gibi bir görünüm alır. Böyle meyveler şekilsiz olarak büyümelerini sürdürürler. Hatta bazı meyveler bu nekrozlardan çatlar ve içerde tohumlar görülebilir. Bunlar çürümeden kızarırlar.

Bor noksanlığının nedenleri:

* Toprağın alkali olması (pH'nin 7,5 üzerinde).
* Kirecin toprakta fazla bulunması.
* Asit topraklarda kolay yıkanması. Önlem:
* Toprak tahliline göre 12 kg Borax/Dk. ile gübreleme (Bu miktar 3 yıl yeterli olabilir).
* Hafif durumlarda % 0,2 0,3'lük Borax pülverize edilmesi (Akut hallerde Bor gübrelemesi kadar etkili olamaz).

Çinko Noksanlığı:

Çinko, klorofilin ve karbonhidratların oluşumunda rolü olan önemli bir iz elementtir. Domates ve fasulyelerde nadiren görülebilir. Noksanlığında klorofilin parçalanması ile renk açılmaları beyaza kadar varabilir. Önce yaşlı yapraklarda başlayan, daha sonra tüm bitkiye yayılan hafif renk açılmaları ile damar aralarında kahverengi, kuru lekeler oluşur. Yapraklar kalın, küçük; boğum araları kısadır. Büyüme noktasında çalılaşma görülür.

Çinko noksanlığının nedenleri:

* Toprağın yüksek H derecesinde olması.
* Aşırı fosforlu gübreleme.

Önlem:

* İz elementli kompoze gübrelerle gübreleme.
* Zinebli fungisidlerin kullanılması. Bakır Noksanlığı:

Bakır bir iz element olarak klorofilin oluşumunda rolü vardır. Demir alımını güçlendirir ve çeşitli fermentlerin oluşumuna katılır.

Genel olarak kültür bitkileri için yıllık ihtiyaç 58 gr/Dk. dır.

Bakır noksanlığı yapraklarda bronz renginde renk açılmaları yapar. Klorofilin parçalanması ile damar aralarında ve yaprak kenarlarında açık kahverengi kuru nekrozlar oluşur. Yeni sürgünlerde çalılaşma, yapraklarda rulolaşma diğer belirtileridir.

Bakır noksanlığının nedenleri:

* Toprak analizlerine göre 100 gr. toprakta 0,2 4 MGK. altında bakır bulunması.
* Bakır ihtiyacı özellikle bataklıktan ıslah edilmiş topraklarda ve humuslu topraklarda yüksektir. Hafif kumlu topraklarda da aynı tehlike söz konusudur.

önlem:

* Turba topraklı kültürlerde kural olarak bakır verilmelidir.
* l dekar için 45 kg. bakır sülfat/K. ile gübreleme. Bu miktar yıllarca yeterli olabilir.
* Akut hallerde bitkiye % 0,5'lik bakır sülfat çözeltisi pülverize etmek.
* ilaçlamalarda bakirli fungisidler kullanmak.

Bu konuyu yazdır

  Seraya Dikilecek Fidelerin Yetiştirilmesi
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 03:48 PM - Forum: Seracılık - Yorum Yok

1. Fide Harcı Hazırlanması

Başarılı sera yetiştiriciliği her şeyden önce uygun çeşit tohum seçimi, kuvvetli ve sağlıklı fide üretimine bağlıdır. Bunun için de uygun fide harcı ve iklim koşullarına gereksinim vardır.

Fide harcında kullanılacak çiftlik gübresi en azından 23 ay önce (mümkünse daha önce) sağlanmalı, kuru ise nemlendirilerek fermantasyona bırakılmalıdır. Yeknesak bir fermantasyon için birkaç kez aktarılmalıdır. Yanmış gübre harç hazırlığından önce elenmelidir.

Uygun fide harcı oranı, çiftlik gübresi, toprak ve kumun kalitesine bağlı ise de, şu karışımlar önerilmektedir. 2 kısım çiftlik gübresi, 2 kısım orman toprağı, bir kısım dişli dere kumu. Veya 4 kısım çiftlik gübresi, 2 kısım bahçe toprağı, l kısım dişli dere kumu. Bu karışımların l m3 'üne 2 kg. Süper fosfat (% 18 lif) verilmelidir.

2. Fide Harcının Dezenfeksiyonu

Fide harcının yalnız uygun bir karışım olması yeterli değildir. Harç aynı zamanda mantari, bakteriyel hastalıklardan, nematod ve diğer zararlılarla bulaşık olmamalıdır. Bitkilerin hastalıklara en duyarlı olduğu devre tohumun çimlenme devresidir.

Harç dezenfeksiyonu için çeşitli uygulamalar arasında 2025 dakika bekletildiğinde tüm hastalık etmenleri ve ot tohumları öldürülebilmektedir. Ancak güç ve pahalı bir uygulamadır.

Kimyasal dezenfeksiyon buharlı kadar etkili olmamakla birlikte daha pratik ve ucuz bir yöntemdir. Bu amaçla MethylBromide, Formalin, Çaptan ve Thiram bileşimli fungusidler kullanılabilir.

MethylBromide uygulamasında 22,5 m3 harca l kutu yeterlidir. Harç 3040 cm. yükseklikte yayılır, üzerine polietilen örtülerek ilaçlanır. 2 gün sonra örtü kaldırılarak bir hafta havalandırılır. Bu zaman içinde harç 23 kez aktarılmalıdır.

Formalinle harç dezenfeksiyonunda, fide harcı 2530 cm. kalınlıkta yayılır. % 2 lik olarak hazırlanan formalinli sudan beher m2 ye 10 litre verilerek polietilenle kapatılır. 2 gün bekletildikten sonra 45 gün havalandırılır (Başka bir anlatımla l m3 harca 0,71,0 litre Formalin).

Bu uygulamalar yapılamıyorsa fide harcının Çaptan veya Thiramh toz fungusidlerle ilaçlanmasında yarar vardır, l m3 fide harcı için 300400 gr. ilaç Önerilir.

3. Tohum Ekimi

Dezenfekte edilmiş harcın kullanılmasından önce kontrol edilmesinde yarar vardır. Çiftlik gübresinde tuz gibi zararlı unsurlar olabilir ya da dezenfeksiyonda kullanılan MethylBromide, Formalin gibi ilaçların tümü uçmamış olabilir. Bunun için basit bir test yapmakta yarar vardır. Harçtan bir miktar örnek alınarak kavanoza veya bir naylon torbaya konur, üzerine tere veya marul tohumu ekildikten sonra üzeri kapatılır. Harçta zararlı unsurlar yoksa 23 gün içinde tohumlar çimlenir. Böyle bir harç artık korkusuzca kullanılabilir.

Tohum ekimi 810 cm. derinlikteki taşınabilir boyutlardaki tahta kasalara yapılır, 40x60 cm. boyutlarındaki kasalar bu amaç için uygundur. Kasaların alt tahtaları suyu iyi sızdırması için biraz seyrek çakılmalıdır. Sterilize edilen harcın bir miktarı biraz ince elekten geçirilerek kasalar doldurulur. Baskı tahtası ile hafifçe bastırılır ve düzlenir. Domates, patlıcan, biber gibi şaşırtılması gereken sebze tohumları 0,51 cm. aralıklarla ekilir. Ekimden önce tohumun bir kavanoz içinde Captan'lı ilaçla sallanarak ilaçlanmasında yarar vardır. (45 gr. tohum için çakı ucu ile alınan az miktarda ilaç). 40x60 cm boyutlarındaki kasalara 45 gr. tohum yeterlidir. Böyle bir kasadan yaklaşık 15002000 adet fide elde edilebilir. Aksi halde, daha sık ekimlerde fideler çok zayıf çıkmaktadır. Ekimden sonra kasaların üzerine tohumlar görünmeyene kadar ince elenmiş harç serpilir, baskı tahtası ile hafifçe bastırıldıktan sonra sulama yapılır. Sulama suyunun 10 litresine silme bir kibrit kutusu kadar (810 gr.) Zinebli, Manebli veya Captanh ilaç karıştırmak yararlı olmaktadır. Kasalar sera içerisinde bir masa üzerine konulmalıdır. Böylece fare ve böcekler tohuma zarar veremezler. Ekimden sonra kasaların üzeri kağıt, cam yada plastik ile örtülür. Çimlenme başlayınca bu örtüler kaldırılır.

Hıyar, kabak, kavun ve fasulye gibi şaşırtılmayan tohumlar doğrudan olarak plastik torbalara ekilir.

4. Şaşırtma

Optimal çimlenme sıcaklıklarında, domates ekimden 1012, patlıcan ve biber 1520 gün sonra şaşırtmaya gelir. Domates fidelerinin en uygun şaşırtma zamanı kotiledon (= çim) yapraklarının tam olarak açıldığı ve yere paralel duruma geldiği zamandır, Patlıcan ve biberlerde ise, ilk gerçek yaprakların belirmeye başladığı zaman daha uygundur. Şaşırtmada ekim kasalarındaki fideciklerin seçimi çok önemlidir. Seçimde aranılan özellikler şunlardır:

— Kotiledon yapraklar, geniş, yere paralel, parlak yeşil ve üzerinde herhangi bir leke olmamalıdır.

— Kök ve gövdenin uzunluğu aşağı yukarı aynı olmalıdır.

— Kökler beyaz renkte olmalı ve üzerlerinde leke bulunma malıdır.

Şaşırtmada 15x15 cm. lif naylon torbalar en uygunudur, 11 m3 harçla 1200 adet bu torbalardan doldurulabilir. Başlangıçta l m2 fide alanına 100 adet torba yerleştirilebilir. Fideler büyüdükçe aralamada göz önüne alınarak da 100 adet torba için 2 m2 alan ayrılmalıdır.

Şaşırtma işleminden 23 gün önce harç doldurulmuş torbalar iyice sulanır ve harcın yerleşmesi sağlanır. Köklerin zedelenmeden çıkması için, ekim kasalarındaki fideler bir gün önceden sulanmalıdır. Fideleri gövdelerinden tutmayıp, kotiledon yapraklarından tutarak şaşırtma yapılmalıdır. Şaşırtmadan sonra süzgeçli kovalarla can suyu verilir. Bundan sonra bir kez de ilaçlı su ile sulamak yararlıdır, (l teneke suya silme bir kibrit kutusu kadar Zineb, Maneb veya Çaptan).

Şaşırtma sonbahar mevsiminde günün geç saatlerinde yapılmalı ve fidelik gölgelenmelidir. Fideliğin çevresi de kesinlikle açık olmalıdır. Fidelerin konduğu toprak zemin sürekli olarak nemli tutulmalıdır.

5. Fidelere Bakım İşleri

Sonbahar kültürü fidelerinin az, fakat sık sık sulanması önerilir. Fazla sulamalar fideleri çok çabuk ve ince yapılı geliştirir. Bazı durumlarda ölümlere neden olur.

ilkbahar ve tek ürün fide yetiştiriciliklerinde ise, sulamalar daha seyrek yapılmalıdır. Fazla sulamalar kökleri havasız bırakacağından ve soğuk tutacağından sakıncalıdır.

Fidelerin yaprakları birbirine değmeye başladığında, daha iyi ışıklanma ve hava dolaşımı için fideler arasında 510 cm. aralık kalacak şekilde aralama yapılmalıdır. Bu aralama işlemi, toprak zemine torba deliklerinden kök atan fidelerin köklerinin kopmasına ve daha pişkin yetişmelerine de yardımcı olmaktadır.

Fidelere 810 günde bir kez mantari hastalıklara karşı koruyucu olarak fungusidlerle ilaçlanmalıdır.

Virüs hastalığını bulaştırıcı, emici haşerelere karşı gerektiğinde insektisidlerle ilaçlamalar unutulmamalıdır.

Fidelerin yavaş ve cılız geliştiği durumlarda, besin maddesi yetersizliği olasılığına karşı % 0,2'lik 15-15-15'lik kompoze gübreli su ile (l teneke suya 2025 gr.) sulanmalıdır. Fidelerde belirgin azot noksanlığı belirtisi görülüyor ise aynı dozda Amonyum sülfat uygulaması yapılmalıdır.

Fide yetiştirme mevsimi ve sebze türüne göre, şaşırtmadan 48 hafta sonra fideler seraya dikim durumuna gelebilir.

Bu konuyu yazdır

  Serada Yetiştirme Devreleri ve Ürünün Seçimi
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 03:47 PM - Forum: Seracılık - Yorum Yok

1. Yetiştirme devreleri

810 yıl öncesine kadar seralardan salt bir kez ürün alınırdı. Ancak ısıtma masraflarının artması yetiştiricileri daha az ısıtmayı gerektiren çift ürün yetiştiriciliğine zorlamıştır.

1.1. Tek ürün yetiştiriciliği:

Tek ürün yetiştiriciliği, bir seradan bir yılda bir kez ürün alınmasıdır. Bu yetiştiricilik, sıcak olmaları, ısıyı daha iyi absorbe ve muhafaza etmelerinden dolayı genellikle cam seralarda yapılmaktadır. Ancak bazı mikroklimalarda plastik seralarda da tek ürün yetiştiriciliği yapılabilmektedir.

Akdeniz kıyı şeridinde, tek ürün yetiştiriciliğinde domatesin en uygun ekim tarihi Eylül ayı ortalandır. Bu durumda seraya dikim Kasım ortalarında yapılır, hasada Mart başında başlanır. Hasat tarla domatesinin bollaştığı ve fiyatların düşmeye başladığı 1530 Hazirana dek devam eder.

1.2. Çift ürün yetiştiriciliği:

Çift ürün yetiştiriciliği cam seralarda da yapılırsa da, genellikle plastik seralarda uygulanan sistemdir. Fazla ısıtma masrafı yapılmadan bir yılda aynı seradan iki ürün amaçlanabilmektedir. Çift ürün yetiştiriciliğinin ilk ürün devresi sonbahar yetiştiriciliği veya birinci ürün, bunu izleyen ikinci ürün devresi ise ilkbahar yetiştiriciliği veya ikinci ürün olarak adlandırılır.

Sonbahar ürününde hasat başlayana kadar hava koşullan iyidir. Ancak hasat başlayınca havalar soğur ve ürün olgunluğu yavaşlar. Bu yavaşlama fiyatların yükselmesine paralel olduğu için yetiştiricinin yararınadır, ürünle yüklenen bitkiler soğuktan fazla zarar görmezler. Ancak don tehlikeli gecelerde, sera sıcaklığı 23°C ye düştüğünde sobalar yakılır.

ilkbahar yetiştiriciliğine, sonbahar yetiştiriciliğinin sona erdiği Şubat ortalarında başlanır. Dikimle birlikte hava sıcaklıkları da giderek artacağından yine fazla ısıtma gerekmez. Ancak don tehlikeli gecelerde sobalar yakılır.

Çift ürün yetiştiriciliğinde bir yılda ara arda iki kez aynı tür yetiştirilebilirse de, iki farklı tür de yetiştirilebilir.

2. Seralarda Yetiştirilen Sebze Tür ve Çeşitleri:

2.1. Domates çeşitleri

Ülkemizde 3540 yıl önce seracılık başladığında yetiştiricilikte kullanılan ilk domates çeşidi Süpermarmande idi. Uzun yıllar kullanılan bu çeşidi Patontate, Linda FJ , Paola Fİ izlemiştir. Daha sonraları Montfavet 63/5 F1 ve Lucy F1 Hibridler uzun yıllar bunların yerini almıştır. Bu F1 hibridler halen sera yetiştiriciliğinde kullanılmakla birlikte topraktan gelen solgunluk hastalıklarına dayanıklı olarak geliştirilen F1 hibridler ön plana geçmiş tir. Toprak ilaçlamasının çok pahalı ve zor olması nedeniyle bu hastalıklara dayanıklı F! kibritler sera yetiştiricileri tarafından tercih edilmektedir.

Montfavet 63/5 lf1 hibrid Sonbahar ve İlkbahar yetiştiriciliğine uygundur, solgunluk hastalıklarına dayanıklılığı yoktur. Meyveleri hafif basık yuvarlak, loblu, hafif yeşil yakalıdır.

Lucy Tmv F1 Hibrid kuvvetli gelişen erkenci bir çeşittir. Çift ürün ve tek ürün yetiştiriciliklerine uygundur. Tütün mozayik virüsüna dayanıklı olan bu çeşit Fusarium, Verticillium gibi toprak solgunluk hastalıklarına ve Nematoda karşı dayanıklı değildir. Yeni kurulan seralara halen önerilmektedir. Meyveleri hafif basık yuvarlak, hafif lobludur. Meyve ortalama ağırlığı 90-130 gr.dır.

Noria Tmv VFN F. Hibrid Sonbahar yetiştiriciliği için uygun orta geççi bir çeşittir. Meyveleri yuvarlak düzgün olup 110140 gr. ağırlıkta, çok hafif yeşil yakalıdır. Fusarium, Verticillium Nematod ve Tütün Mozayik Virüsüne karşı dayanıklıdır.

Diego Tmv VFN F1 Hibrid Sonbahar yetiştiriciliğine uygun orta erken, orta geççi, Noria gibi dört hastalığa dayanıklı bir çeşittir. Meyveleri 90140 gr. ağırlıkta yuvarlak, düzgün, yeşil yakasızdır. Yüksek hormon dozlarına duyarlıdır.

Son yıllarda geliştirilen sera yetiştiriciliği için uygun bazı Fİ Hibridler ise şunlardır;

2.2. Hıyar çeşitleri:

Sera yetiştiriciliğinde ilk kullanılan yerli hıyar çeşitleri Dere ve Çengelköy'dür. Çengelköy büyümesi orta kuvvette erkenci bir çeşittir. Meyve uzunluğu yaklaşık 20 cm. dir. Dere çeşidi düşük sıcaklıkta Çengelköy'e göre daha kuvvetli büyüyen yerli sera çeşididir. Meyve uzunluğu 1820 cm. kadardır. Bu yerli çeşitler dönümünden 810 ton ürün vermektedirler. 56 yıldan bu yana yerli çeşitlerin yerini yabancı kökenli, yüksek verimli partenokarp çeşitler almıştır.

Pandex F1 ve Pepinex F! Hibridler: Kuvvetli büyüyen, partenokarp, acılaşmayan verimli sera çeşitleridir. Meyve uzunluğu 3035 cm. olup, iç piyasada böyle uzun hıyarlar fazla tutunmamaktadırlar. Dönüme verimleri 1520 ton dolayındadır.

Maram F1 : iç pazar isteklerine uygun, ortalama 16 cm. uzunlukta, acılaşmayan partenokarp bir hibriddir. Düşük sıcaklıkta çok iyi büyüme gösterdiği için tek ürün ve ilkbahar yetiştiriciliği için çok uygundur. Dönümden 1520 ton kadar ürün alınabilmektedir. En uygun sera çeşididir.

Petita F1: Düşük sıcaklıklarda Meram’dan daha iyi gelişen iç pazar isteklerine uygun, acılaşmayan, partenokarp verimli bir çeşittir.

2.3. Patlıcan çeşitleri:

Seralarda patlıcan yetiştiriciliğine ancak 78 yıl Önce başlanmıştır. O zamanlar Antalya Kemer, Halep, Göl patlıcanı gibi yerli çeşitler kullanılmaktaydı. Ancak bu çeşitlerin meyveleri düşük ışık ve sıcaklık koşullarında açık renkli ve sert dokulu oluşuyordu. Son yıllarda geliştirilen yabancı kökenli bazı çeşitler düşük ışık ve sıcaklık koşullarında iyi çiçek oluşumu ve koyu meyve rengi nedeniyle yerli çeşitlerin yerini almışlardır. Bu çeşitler;

Prelane F1:

Çok erkenci, verimli, koyu mor-siyah renkli, meyve uzunluğu 2530 cm. meyve ağırlığı 150200 gr. olan yabancı kökenli bir çeşittir. Az çekirdekli, yumuşak dokulu olup, hasat sonuna kadar renk açılması olmaz. Düşük ışık ve sıcaklık koşullarında çiçek açma özelliğine sahip olduğu için özellikle tek ürün yetiştiriciliği için önerilmektedir. Hıyar ve Tütün Mozayik virüsüne dayalıdır.

Baluro F1:

Çok erkenci, verimli, Prelane F1 çeşidine göre meyveler daha kaliteli, biraz daha kısa ve kalın ve yola dayanıklıdır. Çiçeklenme için biraz daha fazla sıcaklık ve ışık şiddetine gereksinimi vardır. Mikroklimalar dışında tek ürün yetiştiriciliğinde dikkat edilmelidir, özellikle ilkbaharda ikinci ürün için önerilir.

Bonica F1 :

Topan tipi yabancı kökenli bir hibriddir. Tek ürün yetiştiriciliği için uygun bir çeşittir.

2.4. Biber çeşitleri:

İnce Sivri35, Ege Acı Sivri (484), Dolmalık Doru16 ve Demce Sivrisi sera yetiştiriciliği için önerilen çeşitlerdir.

Bu konuyu yazdır

  Seralarda İklim Etmenleri ve Bunların Ayarlanması
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 03:42 PM - Forum: Seracılık - Yorum Yok

1. Işık

Mevsim dışı bir yetiştiricilik olan sera yetiştiriciliğinin, gün uzunluğunun ve ışıklanmanın azaldığı aylarda yapılması, ışıktan en yüksek düzeyde yararlanmayı sağlayacak önlemlerin alınmasını gerektirmektedir. Işıklanmaya; iskelet malzemesi kalınlığı, ser konumu, çatı açısı, örtü malzemesi kalite ve temizliği, bitki sıralarının konumu ve sıklığı etki etmektedir. Yetiştirme devresinde ışıklanmanın sınırlı olması, ayrıca iyi bir ekim dikim planının yapılmasını da gerektirmektedir.

Işık ve sıcaklığın bitkilerin gelişmesi üzerine birlikte etkile) vardır. Kuşkusuz diğer gelişme etmenlerinin de bunlara uydurul zorunludur. Dengeli bir gelişme için, bitkiler artan ışık şiddeti ile birlikte artan sıcaklık derecelerini de isterler. Bunun aksi . olarak düşük ışık şiddetinde ise, sıcaklığın düşürülmesi gerekir. ' yapılmadığı zaman şu sakıncalar doğar;

— Az ışık, yüksek sıcaklıkta bitkiler uzun ve gevşek dökül gelişir.

— Çok ışık, düşük sıcaklıkta gelişme hızı yavaşlar ve bitkiler bodur kalır.

Yaz aylarında artan ışıklanma ile sıcaklık çok yükselir. Seranın havalandırma sistemi, sıcaklığı istenilen dereceye düşürme için yeterli olmayabilir. Bu durumda mutlaka gölgeleme yapılmalı ve ileride söz edeceğimiz diğer önlemler alınmalıdır.

Bitkilerin günlük ışıklanma süresi sonunda karanlığa da gereksinmeleri vardır. Genel olarak, bitkiler her 24 saat içinde en az 8 saat sürekli karanlıkta kalmayınca gelişemez. Gün uzunluğunun (= Fotoperiyod) sera yetiştiriciliğinde ana etkisi çiçek tomurcuğu oluşumu üzerindedir. Fotoperiyod'dan bazı süs bitkilerinin çiçeklenmesi için yararlanılmaktadır. Bir kısa gün bitkisi olan krizantem sonbaharda çiçeklenir. Uzun günlü mevsimlerde çiçeklenmesi isteniyorsa, seralarda siyah örtülerle karartma yapılmalıdır.

2. Sıcaklık

Seraların doğal ısınmaları kısa dalgalı güneş ışınlarının cam yüzey üzerinde uzun dalgalı ısı ışınlan haline dönüşmesi sonucunda oluşur. Buna "sera etkisi" denilmektedir. Güneş ışınının çatı üzerindeki açısı 90 C ise, refleksiyon ve absorbsiyon kaybı % 10 dolayındadır. Bu açı 20 ise kayıp % 32 'dir. Güneş ışınları yazın kışa oranla 10 kat daha fazladır. Uygun koşullarda yazın güneş ışınının % 7080'i sera içine geçebilir. Kış aylarında ise bu değer ! % 50'nin üzerine pek çıkamaz.

Bitkiler hiçbir zaman sürekli, sabit kalan sıcaklıkları istemezler. Yetiştirici sera sıcaklığının sabit bir değer olmadığını, bunun havanın açık kapalılık durumuna bağlı olduğunu bilmelidir. Işık şiddeti zayıf olduğunda bitkiler alçak sıcaklıkları, kuvvetli olduğunda yüksek sıcaklıkları isterler. Gündüzleri bitki bünyesinde oluşmuş özümleme maddelerinin ışık şiddetinin düşük olduğu zamanlardaki istenmeyen solunumlara engel olmak için gece sıcaklığının düşürülmesinde kesin zorunluluk vardır.

Kış aylarında dış sıcaklık en düşük gelişme koşullarının altında olduğundan, bitki gelişmesinin daha iyi olabilmesi için seraların ısıtılması zorunludur. Seranın cam örtüsü aracılığıyla sıcaklık sürekli olarak dışarıya verilir. Dışarıya verilen bu ısı miktarının sürekli olarak sınırlandırılması gerekir. İç ve dış sıcaklık farkı ne kadar çok ise seranın ısı kaybı da o kadar çok olur. örneğin; kış aylarında en düşük sıcaklık — 20°C olduğunda, eğer serada 25°C sıcaklığı gerektiren hıyar yetiştiriliyorsa aradaki sıcaklık farkının kapatılması için 45°C ye gereksinim vardır. Isı ihtiyacının hesaplanmasında en uygun sıcaklıklar kadar en düşük sıcaklıklar da önemlidir.

Rüzgarın da dış sıcaklık gibi ısı kaybına etkisi vardır. Cam veya plastik örtü aracılığıyla ısı kaybı, rüzgârlı havada durgun havaya oranla daha büyüktür. Sıcaklığın — 5 °C olduğu rüzgârlı bir hava, sıcaklığın — 10°C olduğu durgun havadan daha tehlikeli olur. Bundan da anlaşılıyor ki, sera kurulacak yerin rüzgâr etkisinden korunmuş olması gerekir. Rüzgâr kıranlar yüksekliklerinin 1012 kat alanı koruyabilmelerine karşın seraya gölge yapmayacak durumda olmalıdırlar.

3. Oransal Nem

İyi bir iklim ayarlaması için uygun bir havalandırmaya da gerek vardır. Sıcak hava, soğuk havaya oranla daha fazla nem tutabilme özelliğine sahip olduğu için artan ısınma ile hava kuru hale geçer, yani serada oransal nem azalır. Alçalan sıcaklık derecelerinde ise, oransal hava nemi giderek yükselir. Doyma noktasına gelince kondansasyon (= yoğunlaşma) başlar. Bu istenmeyen olaya ilk ve sonbahar aylarında soğuk seralarda sık sık rastlanır. Yere yakın bitkiler tümüyle ıslanır ve kolayca mantari hastalık salgınına uğrarlar. Domatesin alt döllerinde polen tozlarının dağılması zorlaşır ve bunun sonucu olarak meyve oluşumu istendiği gibi olmaz.

Havalandırma ile sera oransal nemi değiştirilebilir ve seraya temiz hava gönderilir. Yüksek sıcaklıklar havanın kurumasına neden olduğundan, bunun sonucu olarak bitkinin su gereksinimi de artar. Bu durumda bitkilere yeteri kadar su verilmiyorsa özümleme işleri duraklar. Daha ileri durumlarda ise yaprak ve meyvelerde zararlanmalar görülür.

Geceleri özümleme maddelerinin respirasyon (= solunum) nedeniyle parçalanmalarını kısıtlamak için sera sıcaklığı havalandırma ile düşürülmelidir. Genel olarak oransal nemin % 6080 olması uygundur. Sabit tutmak gerekmez. Fizyolojik olaylar nedeniyle gün boyunca değişir. Ancak aşırı alçalma ve yükselmelerden kaçınılmalıdır. % 3040 hava oransal nemi çok azdır. Bu durumda transprasyon (= terleme) çok şiddetlenir, solma tehlikesi doğar. Bitkilerin çiçek ve meyvelerinde zararlanmalar başlar. Diğer taraftan, çok kuvvetli gelişmiş bitkilere zaman zaman kuru hava verilerek nem ayarlanmalıdır. Oransal hava nemi % 90-100 ise, çok yüksektir, bitkiler terleme yapamazlar. Bu koşullarda yetişen bitkilerde dokular kaba ve sulu olur, hastalıklara duyarlılık artar, kök gelişmesi geriler. Öyle ki bitkiler ani güneşli peryotlarda terlemeye yanıt veremez. Bu nedenle yaprak ve meyve kararlanmadan olur. Zayıf gelişmiş bitkiler, yükseltilen hava nemi yardımıyla kuvvetli gelişme gösterirler.

4. Havalandırma Sistemleri

Seralarda havalandırma, bitkilere temiz hava sağlanması, oransal nemi ve sıcaklığı düşürmek ve yükseltmek için kullanılan önemli bir işlemdir. Çatı ve yan havalandırmaların her ikisi de gereklidir. Yan havalandırma pencereleri temiz havanın içeriye alınmasını, çatı havalandırma pencereleri ise, ısınan, nemi artan ve kirlenen havanın dışarıya atılmasını sağlarlar.

l.Yeterli bir havalandırma için, bölgelere göre çatı havalandırma alanı, sera üretim alanının yaklaşık %1620'i kadar olmalıdır.

Örneğin, 500 m2‘lik bir serada 80-100 m2 lif çatı havalandırmış

alanı gerekmektedir. Yan havalandırma alanı ise, bunun en az yarısı kadar olmalıdır.

Yan pencereler genellikle yazın kullanılır. Kışın kullanıldığı takdirde soğuk hava doğrudan bitkilerin üzerine gelerek öldürücü etki yapmaktadır. Yan havalandırma pencereleri üstten menteşeli olup, dış yukarıya doğru açılırlar.

Bütün kış boyunca seraların havalandırılması çatı havalandırma pencereleri ile yapılmalıdır. Bu pencereler omurgaya menteşeli olup, çerçeve üzerindeki kol demiri ile aşağıya doğru sıkıca kapanabilir veya istendiği kadar açılabilir. Sıcak hava doğal olarak yükselince pencereden atılır ve taze serin hava fazla bir akıma neden olmadan içeriye girer. Çatı havalandırma pencerelerinin oldukça dar ve seranın tüm uzunluğu boyunca yapılmasına gereksinim vardır. Geniş ve ayrı çatı pencereleri fazla soğuk hava akımına neden olmaktadır.

Seranın zorunlu hava değişimi şu formülle hesaplanabilir: m3 /Dakika = Sera alam x Faktör 2

örnek; 500 m2 x Faktör 2 = 1000 m3 /Dakika

Seralarda iyi bir havalandırma için alınabilecek önlemler:

— Yüksek yapılı, hacimli seralarda hava hareketi daha iyi olduğundan yan yükseklikler 80 2 m., mahya yüksekliği 3,54 m den az olmamalıdır.

— Durgun havalarda da sera içinde iyi bir hava hareketi sağlamak için ön ve arka cephelere de yan havalandırma pencereleri konulmalıdır. Özellikle sıcak bölgeler için bu, çok zorunlu olmaktadır.

— Özellikle sıcak bölgeler için yan havalandırma pencerelerinin mümkün olduğu kadar toprak yüzeyine yakın yapılmasına özen gösterilmelidir. Bu durumda temiz havanın bitki aralarına daha iyi hareket etmesi sağlanmış olur.

— Plastik seralara çatı havalandırmasını mümkün kılacak hava bacaları konulmalıdır.

— Çatı havalandırmasının cam seralara göre daha zor ve kısıtlı olduğu plastik seralarda iyi bir havalandırma için yan cepheler tümüyle açılabilmeli ve sera genişliği 20 m den, sera büyüklüğü l 1,5 dönümden fazla olmamalıdır.

5. Gölgeleme ve Gölgeleme Sistemleri

Sera ikliminin ayarlanmasında, bazı ekstrem durumlarda özel önemlerle iklimi yönlendirme zorunluluğu vardır. Özellikle çatı havalandırmasının kısıtlı olduğu cam seralarda, sera sıcaklığının 35°C nine üzerine çıktığı durumlarda, bu sıcaklığı havalandırma ile düşürme olanağı yoktur. Böyle zamanlarda havalandırmaya yardımcı olacak gölgeleme işlemi kaçınılmaz olur.

Sera yapımcıları kültür bitkilerinin güneş den en yüksek düzeyde yararlanacağı şekilde konstrüksiyonlar üzerinde çalışmışlardır. Günümüzde de bu çalışmalar sürdürülmektedir. Fakat sağlanan yüksek ışık yoğunluğu bitkilere ancak belirli zamanlar için gereklidir. Başlangıçta havalandırmalarla sera sıcaklığı istenilen değerde tutulabilir. Fakat, özellikle yaz aylarında ışıklanma, sera sıcaklığı ve bitkinin sıcaklığı sık sık istenen optimum değerin üzerinde bulunur. Işık şiddetinin artmasıyla özümleme orantılı şekilde artmaz. Belirli bir sınırdan sonra özümleme duraklar. Daha yüksek değerde ise zararlanmalar olur. Yaprak sıcaklığı, şiddetli ışıklanma nedeniyle önemli derecede sera sıcaklığının üzerinde bulunur. Gölgeleme yapılmayan bir serada yaprak sıcaklığı sera sıcaklığının 1014°C üzerinde bulunur. Bunun sonucu, nekroz şeklinde görülen yanmalardır. Gölgeleme vasıtasıyla ışığın bir kısmı tutulursa, yaprak sıcaklığı da düşürülebilir. Son yıllardaki çalışmalar sonucunda güneş ışığının % 50 sinin sera içine girmemesi başarılmıştır.

Gölgelendirme materyalinin, yüksek ışık şiddetini ve ışıklanmanın belirli spektral alanını zayıflatması gerekir. Gölgeleme materyali dış etkenlere dayanıklı olmalı, gerektiğinde kolay kaldırılabilmelidir.

5.1. Mekanik gölgeleme

Mekanik gölgeleme için hasır, kamış, kağıt, keten ve yapay maddelerden yapılan jaluziler kullanılabilir. Bu materyallerle iç veya dış gölgeleme yapılabilirse de daha çok sera konstrüksiyonuna ve sera içindeki donanıma bağlıdır. Cam lifi ile dayanıklılığı arttırılmış, polyester, plexiglas, sert PVC ise sürekli gölgelemeye uygundur. Ancak sürekli gölgelemeden kaçınılmalıdır. En uygun sistem, ışık şiddeti yükseldiğinde gölgeleme materyalinin örtülmesi, ışık şiddeti azaldığında kolayca kaldırılmasıdır. Ancak bu sistem çok pahalı olup, bazı özel bitkilerde kullanılabilir. Buzlu cam ve yukarıda belirtilen diğer sürekli örtü materyalinde yüzeye dikey olarak düşen güneş ışığı dağılarak sera içine girer ve bitki için düzenli ışıklanma sağlanmış olur. Fakat ışık şiddetinin düşük olduğu devrelerde ve bazı bölgelerde sakıncaları vardır.

5.2. Gölgeleme boyaları ile

Sürekli gölgeleme için un, kireç, kaba üstübeç, kırmızı toprak kullanılabilir. Fakat sürekli gölgelemenin sakıncaları artık bilinmektedir. Sakıncalardan dolayı yabancı ülkelerde değişik preparatlar üretilmiştir. Sürekli gölgelemeyi gerektiren durumlarda yapıştırıcı maddesi çok, kısa devreli gölgeleme için yapıştırıcı maddesi çok az olan preparatlar kullanılmaktadır.

Kireç m2 ye 1020 gr önerilir. 10 litre suya l kg kireç karışımı 50100 m2 yüzey için uygundur. Veya 10 litre suya l kg un karışımı 70 m2 yüzey için kullanılabilir. Akdeniz Bölgesi gibi güneşlenmenin fazla olduğu sıcak bölgelerde l teneke suya 2 kg kireç, l kg kaba üstübeç ve l kg kırmızı toprak karışımından iyi sonuçlar alınmıştır. Böyle bir gölgeleme ile sera sıcaklığı 56°C düşürülebilmektedir.

6. Sera Sıcaklığını Düşürücü Diğer Sistemler

Bazı bitkiler veya bazı sıcak bölgeler için sera sıcaklığını salt havalandırma ve gölgeleme ile düşürmek olanaksızdır. Bunun için bazı sistemler geliştirilmiştir.

6.1. Su pülverizeli aspirasyon

Su pülverizeli aspirasyon sisteminde suyun buharlaşmam esnasında oluşan ısı kaybından yararlanılmaktadır. Seraların kuzey cephesindeki cam yüzeyin 2 m yükseklikteki kısmı bırakılarak buraya hasır veya iki kümes teli arasına konmuş talaş tabakası yerleştirilir. Karşı cepheye ise aspiratör monte edilir. Sera sıcaklığını düşürmek gerektiği zaman talaşlı örtü tabakasının üzerim yerleştirilmiş borulardan su pülverize edilerek talaş ıslatılır ve aspiratör çalıştırılır. Yüksek sıcaklık ve aspirasyon dolayısıyla talaş üzerindeki su buharlaştıkça geçen havanın sıcaklığı 5-6°C düşmektedir. İtalya'da, sera sebzeciliğinde kullanılan bu sistem, Hollanda'da sebzecilikten ziyade çiçekçilikte fazla serinletme isteyen türlerde (örneğin fresialarda) kullanılmaktadır.

6.2. Yağmurlama sistemli sıcaklık düşürme

Sera omurgası üzerine, üzerinde yağmurlama memeleri bulunan boru döşenir. Güneşlenmenin fazla olduğu sıcak günlerde çatıya yağmurlama şeklinde su uygulanarak sera sıcaklığı 45°C kadar düşürülebilir. Yağmurlama sırasında çatı üzerinde ince su tabı kası ve bunun üzerinde de nemli bir tabaka oluşmakta, işte bu b baka şiddetli güneş ışınlarını zayıflatmaktadır (Bu sistem aynı zamanda kışın bitkileri dondan korumada da kullanılmaktadır).

Sera içi yağmurlama sistemi de sera sıcaklığını düşürme oldukça etkili olmaktadır.

Yazın sera sıcaklığını düşürmede ve kışın bitkileri dondan korumada kullanılan çatı yağmurlama sistemi

7. Isıtma Sistemleri

Genel olarak sera yetiştiriciliğinde en yüksek girdi ısıtma masrafıdır. Amortisman ve işçilik masrafları da oldukça yüksektir. Fakat bunlar bölgelere göre büyük farklılıklar göstermezler. Ancak ısıtma masrafları bölgelere göre büyük farklılıklar gösterir. Bu nedenledir ki ısıtma masraflarının az olduğu güney kıyı bölgelerimizde sera yetiştiriciliği yoğunlaşmıştır.

Seralarımızda en uygun ısıtmanın, güney kıyı bölgelerimiz dahil, ekonomik olamayacağını araştırmalar ve pratikteki gözlemler göstermiştir. Örneğin, l dekar seranın Ekim ayından Nisan ayına kadar 7 ay süreyle 15°C de tutulması için yapılacak ısıtmalarda;

Antalya'da 22 ton Fuel- Oil'e (760.000.TL.) Yalova'da 46 ton Fuel Oel'e (3.680.000.TL.) Ankara'da 86 ton Fuel oil'e (6.880.000. TL.)

gereksinim vardır. Bu nedenledir ki seralarımızda bitkileri sadece dondan koruyucu ısıtma yapılabilmektedir. Bu şekildeki ısıtmada bile güney kıyı bölgelerimizde dekara yaklaşık olarak 5001000 litre mazot kullanılmaktadır (65125.000.— TL.)

Sera yetiştiriciliğinde başlıca iki ısı kaynağından yararlanılır. Bunlar güneş ve yapay ısıtma vasıtalarıdır. Bu iki ısı kaynağına göre de seraları iki gruba ayırmak mümkündür:

7.1. Doğrudan doğruya güneş enerjisinden yararlanmak amacıyla kurulan seralar (= soğuk seralar)

Güneş enerjisinden yararlanma yoluyla yapılan seracılık, yetiştirme mevsimi olan kış aylarında sıcaklığın sıfırın altına düşmediği, hatta çoğunlukla sıfırın üzerinde bulunduğu uygun iklimler için önerilir.

Antalya Bölgesinde son 2025 yıl öncesine dek serada domates yetiştiriciliği, seraların bir çoğunda yalnız güneş enerjisinden yararlanılarak yapılırdı. Fakat tam turfandacılık için bunun yeterli olmadığı anlaşılmış ve seralarda soba gibi basit ısıtma araçları kullanılmaya başlanmıştır.

Yalnız güneş enerjisinden yararlanılarak yapılan sera yetiştiriciliğinde sera konumu ile çatı eğimi önemli olmaktadır. Çatıya gelen güneş ışınının tümü içeri girmez, bir kısmı yansıma ile kaybolur. Bu kayıp ışın yönünün açısı ile orantılıdır. Eğer güneş ışını çatı üzerine dik bir açı ile geliyorsa, yansıma çok az veya hiç kayıp yoktur. Fakat dar açı ile düştüğü zaman güneş ışını ile yansıma ışını yönü arasındaki açının büyümesi ısı kaybını da çoğaltmaktadır. Örneğin, ışın 30° bir açı yaparsa kayıp % 12, 60° bir açı yapıyorsa kayıp % 2,7 olur. Çatıyı dik yapmak, yani çatı açısını büyütmekle güneş ışınının dik gelmesini sağlamak mümkün ise de böyle dik bir çatının kurulması çok pahalıya mal olmaktadır.

Bugün gerek sadece güneş enerjisinden yararlanılan, gerekse ısıtma araçları kullanılarak ısıtılan seralarda çatı eğim açısı 2735° arasında yapılmaktadır.

Güneş enerjisi dışında, seracılıkta kullanılabilir diğer bir doğal enerji çeşidi de jeotermal enerjidir. Ülkemizde son yıllarda birkaç örnek ortaya konmuştur. Ancak jeotermal enerjinin kullanımındaki bazı sorunların çözümlenmesi gerekmektedir. Bu sorunlar çözümlense bile jeotermal enerjinin kullanımının iyi bir ekonomik analizi yapılmalıdır. Ancak, ekonomik sera yetiştiriciliği için yalnız jeotermal enerji varlığı yeterli değildir. Sıcaklığın dışında diğer ekolojik etmenler de göz önüne alınmalıdır. Kârlılık görüldüğü takdirde yalnız belirli ekolojilerin dar alanlarında geliştirilebilir.

7.2. Yapay araçlarla ısıtılan seralar

Seralarda kullanılacak ısıtma vasıtalarının yetiştirilecek ürüne göre istenen ısıyı sağlayacak güçte olması gerekir. Aynı zamanda gece, gündüz ve havanın açık veya kapalı oluşuna göre sıcaklık bitkiler için istenen derecede ayarlanabilme olanaklarına sa1hip olması gerekir.

Kuzey cephesi taş duvar, doğu-batı doğrultusunda, geniş çatı yüzeyi güneye eğimli bir güneş serası. Antalya Sebzecilik Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen bu güneş serasında ısıtma yapmaksızın dış sıcaklık — 2 , — 3 C ye düştüğünde sera içi sıcaklığı + l C civarında olmakta ve bitkiler dondan zarar görmemektedir.

Isıtma araçları başlıca iki grupta toplanır:

a) Merkezi ısıtma sistemi,

b) Bağımsız ısıtıcılar

Sera yetiştiriciliğinde en uygun ısıtma sistemi kalorifer düzeni ile yapılanıdır. Bu sistem ile daha düzenli bir ısıtma sağlanabildiği gibi, diğer ısıtma sistemlerinde görülen ve bitkilerin gelişmesine olumsuz etki yapan duman, gaz gibi artık maddeler söz konusu değildir. Ayni zamanda sabit sistem olduklarından kurulup kaldırılması ve temizlenmesi gibi işleri de yoktur (Bayraktar, 1979).

Seralarda kullanılan bağımsız ısıtıcılar ise şunlardır; sıcak hava veren mazotlu ısıtıcılar, mazot sobaları, odun kömür sobaları talaş sobaları, fırın tipi sobalar.

Güney sahil bölgemizdeki seralarda, bitkileri don tehlikesinden korumak amacıyla beher 50400 m2 üretim alanı için l adet mazot veya odun sobası yeterli olmaktadır. Kış mevsiminde sobaların yakıldığı don tehlikeli gün sayısı 1020 arasında değişmekte ve dönüme 5001000 litre mazot yakılmaktadır.

8. Seralarda Isıtma Masraflarını Azalma ve Bitkilerin Soğuktan Korunma Önlemleri

Enerjinin hızla pahalılaştığı çağımızda, yapay ısıtma araçlarına başvurmadan seraların güneş enerjisi ile ısıtılma çalışmaları son yıllarda yoğunluk kazanmaktadır. Bu uzun vadeli çalışmaların sonuçlarını beklerken, bir yândan da şimdiye kadar edinilen teorik ve pratik bilgilerimizi değerlendirmeliyiz. Isıtma ekonomisi açısından alınabilecek önlemler şunlardır;

Yetiştirme sistemi seçimi: Isıtma tasarrufu ihtiyacından doğmaktadır. Çift ürün, yani Sonbahar ve İlkbahar yetiştiriciliği bunun bir sonucudur. Tek ürün yetiştiriciliğine göre daha az yakıt gereksinimi olmaktadır.

Çeşit seçiminin de ısıtma tasarrufu ile ilişkisi olmalıdır. Düşük sıcaklık koşullarında iyi gelişen ve meyve büyüten çeşitler seçilmelidir.

* Seradaki bitkileri dondan korumak, dolayısıyla sera içi sıcaklığını korumak için omurga üzerine yerleştirilen delikli borularla yağmurlama yapılması yararlı olmaktadır. Aynı sistem yazın sera içi sıcaklığının düşürülmesinde de etkili olmaktadır.

* Donlu günlerde seranın yan cephelerinin içten plastikle örtülmesi ile 34°C ye kadar sıcaklık farkı elde edilebilmektedir. (Cam ile plastik arasında 10 cm kadar hava boşluğu kalmalıdır).

* İlkbahar yetiştiriciliğinde geç donlar nedeniyle serada sıcaklık l2°C ye düştüğü durumlarda dar veya geniş bitki aralarının sulanması yararlı olmaktadır. Sıcaklık dışarıda — 2, — 3 C ye düşünce cam seralarda, — l, — 2 C ye düşünce plastik seralarda bu sulamalar bitkiyi dondan korumaktadır (Çetin, 1982).

* Su plastik şiltelere doldurularak bitkiler — 2, — 3°C ye kadar korunabilir. Bu yöntem bitkileri korumakla kalmaz, verim ve gelirin artmasında da yardımcı olur. Bu iş için 0,40 lık 50 cm genişliğinde plastik hortumlar dar aralara yerleştirilir, içleri su ile doldurularak uçları bağlanır. Gündüz şiltelerde ısınan su, gece sera sıcaklığı düştükçe bünyesindeki ısıyı ortama sürekli vermeye başlar (Keresteci, 1976).

* Sera içi sıcaklığını muhafaza etme ve bitkileri dondan korumak için çok etkili bir sistem de sera içine tünel sistemidir. Alçak tünel fideler üzerine kullanıldığı gibi dikimi yapılmış bitkilerde de kullanılabilir. Sıcaklık serada 0°C iken, sera içine kurulmuş tünelde 35°C olmaktadır. Gündüzleri sulama yapıldığı takdirde geceleri tünelde sıcaklık daha da artmaktadır.

9. Seralarda Isı Gereksiniminin Saptanması

Seranın ısı gereksinimi ısı kaybına eşittir. Isı kaybı; seranın cam yüzeyi, sıcaklık geçim sayısı, sera içindeki sıcaklık ile coğrafi koşullara göre değişen dış sıcaklık arasındaki sıcaklık farkından hesaplanır.

Örnek: 10 m genişlikte, 50 m uzunlukta, 4,5 m çatı yüksekliği, 2 m yan yüksekliği olan bir seranın ısı gereksinimi en düşük dış sıcaklık — 3°C, serada istenen sıcaklık 20°C olsun,

M = FG.k. (t, ta)

M = Seranın maksi mal ısı gereksinimi (Kal/saat)

FG Cam alanı (m2)

k = Sıcaklık geçim sayısı (Kal/m2/saat)

j = Seranın iç sıcaklığı (C°)

ta = Sera dışındaki sıcaklık (C°)

M = 870 x 6,5 x 20 = 113.100

Seranın ısı gereksinimi = 113.100 Kal/Saat

10. Bazı Sebze Türlerinde İklim Ayarlama

10.1. Sıcaklık:

Tohum ekiminde: Domates tohumunun çimlenmesinde en uygun hava ve toprak sıcaklığı 2022°C dir. Tohum ekiminden sonra ekim yatağının üzeri başlangıçta karanlık tutulmalıdır. En iyisi siyah plastikle örtülmesidir. Çimlenme başladığında örtü alınmalıdır. Tohumlar 5060 saatte çimleniyorsa ileride iyi ürün getirirler. Ekimden kotiledon yaprakların (= çim yaprakların) birbirinden ayrılmasına kadar yaklaşık 10 gün geçmektedir. Bu süre içinde hava ve toprak sıcaklığı 2022°C de sabit tutulmalıdır. Bunu izleyen günlerde toprak sıcaklığı 15°C, hava sıcaklığı gündüz 1820°C, geceleri 1214°C olmalıdır, ilk çiçek salkımı taslağı oluşumu bu safhada olmaktadır. Onun için bu safhada gece sıcaklık düşüşünün 6°C dolayında bulunması zorunlu olmaktadır. Çok sıcak koşullarda fide üretimi yapılıyor ve gece sıcaklık düşürülmüyor ise çiçek salkımı oluşumu zarar görür. Fide devresinde iklim ayarlama, fidenin salt dış görünüm ve kalitesini düzeltmek için yapılmamalı, aynı zamanda fidenin iç yapısına, örneğin çiçek salkı, mı oluşumuna olanak verecek şekilde yapılmalıdır.

Hava oransal nemi çimlenme anında % 6070 olmalıdır.

Şaşırtmada: Şaşırtmadan sonra toprak sıcaklığı 1516 C ye düşürülmelidir. Aksi halde kuvvetli vejetatif gelişme olur. Toprak sıcaklığının 15-16°C nine altına da düşürülmemesine özen gösterilmelidir. Düşük toprak sıcaklıklarında fosfor alımı zorlaşır veya tümüyle olanaksızdır. Bu nedenle geç ve kötü çiçek salkımı oluşumu görülür.

Şaşırtmadan sonra hava sıcaklıkları gündüzleri 1518°C, geceleri 1215 C olarak ayarlanmalıdır.

Yüksek gece sıcaklıkları ve çok bulutlu, kapalı günlerde yüksek sıcaklıklar bitkilerin respirasyonundu (= solunumunu) arttırır. Bu nedenle özümleme maddeleri çok çabuk parçalanır, fideler zayıflar ve yıkılır. Çok fazla ısıtılan fideliklerde buna çok rastlanır. Fideler küçükken gece-gündüz sıcaklık farkı küçük olmalı, fideler büyüdükçe bu fark büyütülmelidir. özümleme maddelerinin parçalanmasına neden olmamak için gece sıcaklıklarının gündüz sıcaklıklarından 67°C daha düşük tutulması tavsiye edilmektedir. Örneğin çok bulutlu, kapalı kış aylarında gece sıcaklıkları 1213 C ye kadar düşürülmelidir.

Dikimden sonra: Domates sıcaklığı ve ışığı seven bir bitkidir. Işıklanmanın iyi olduğu devrelerde sıcaklık optimumu 2730°C dir. Bu sıcaklıklarda özümleme madde oluşumu fazladır. Bu nedenle bitki en iyi şekilde gelişir ve en uygun döllenme gerçekleşir. Fakat kış aylarında çoğu günler sera içinde ışık miktarı açık yaz günlerinde bulunanın 1/10 kadarıdır. Bu durumda domatesin sıcaklık isteği de aşağılara kayar. Kış aylarında fazla ısıtma yapılırsa bitkiler zayıf kalır, uzun gevşek büyüme gösterirler, çiçek salkımları iyi oluşamaz.

Sıcaklık dengesinin yerine getirilebilmesi için kural şu olmalıdır:

"Çok ışık, çok sıcaklık" "Az ışık, az sıcaklık"

Sonbahar ve kış aylarını kapsayan Sonbahar ve tek ürün yetiştiriciliklerinde sık gerçekleşen ışık şiddeti azalmalarında yüksek sıcaklıklardan kaçınılmalıdır. Aksi halde bitkiler zayıf gelişir.

Gündüz sıcaklıkları yanında, gece-gündüz sıcaklık farklarının fide yetiştirme devresinde olduğu gibi, dikimden sonra da önemli rolü vardır. Gece sıcaklıkları gündüz sıcaklıklarından düşük olmalıdır. Fakat gece sıcaklıklarını çok fazla düşürmek de sakıncalıdır. Bitkiyi geç ürün vermeye yönlendirir. Çok düşük gece sıcaklıkları geç, fakat yüksek; çok yüksek gece sıcaklıkları ise çok erken, fakat düşük ürüne neden olur. Oldukça erken ve yüksek verim amaçlayabilmek için gündüz-gece sıcaklık farkının 6°C civarında olması uygundur.

Domateste en düşük sıcaklığın hıyar bitkisinde olduğu gibi pek öyle katı sınırlan yoktur. Domates bitkisi çok kısa bir müddet donma noktası civarına kadar dayanırsa da, en düşük sıcaklık 10 C° nine pek altına düşürülmemelidir. Uzun süre bu sınırın altına düşerse gelişmede duraklama olur. Ancak bu koşullar bazı kural dışı durumlarda çiçeklenmeyi kamçılayıcı olarak fide üşütmede kullanılmaktadır. Örneğin; kotiledon yapraklan gelişmiş fideler 1020 gün arasında 10°C civarında tutulursa, böyle fidelerin ileriki gelişme safhalarında çiçek sayılan artar, erken ve bol ürün verirler.

Domates için sıcaklık programı:

— En kapalı günlerde, örneğin 20 Aralık — 15 Ocak'a kadar gündüz sıcaklığı 1617°C, gece 12°C olmalıdır.

— 15 Ocak'tan sonra en uygun sıcaklık gündüz 1719, gece 13°C

— Mart'tan itibaren 2024°C, gece 1416°C

— Nisan ayında gündüz 2426°C, gece 1618°C

— Sonraları yükselen ışık şiddetine göre, gündüz sıcaklıkları 2728°C ve hatta 32°C de tutulabilir. Bu yüksek sıcaklıklar olgunluğu hızlandırır, tek düze kızarmayı sağlar. 32°Canin üzerindeki sıcaklıklar ise meyvenin homojen kızarmasına engel olur.

Domateste en uygun döllenme sıcaklığı 1727°C dereceler arasındadır. 10°Canin altında ve 38°Canin üzerinde döllenme güçleşir, çoğu zaman döllenme olmaz. En iyi döllenme üst sıcaklık sının ise 30°C dir. Bunun üzerindeki sıcaklıklarda çiçek tozu zarar görür. Ye döllenme olmaz veya yanlış, noksan döllenmiş meyveler oluşur, çiçek dökülmeleri görülür. Kural olarak, yazın sıcaklığın 32 C üzerine çıkmamasına özen gösterilmelidir.

10.2. Havalandırma ve oransal nem:

Havalandırma bitkilere temiz hava temini, oransal nemi, sıcaklığı düşürmek ve yükseltmek için çok önemli bir işlemdir. Döllerin oluşumundan sonra özümleme yüzeyi çoğaldığı için havalandırmaların da fazlalaştırılması gerekir. Yine, sıcaklık ve ışık şiddeti yükseldiğinde bitkilerin özümleme gücü de artacağından havalandırma da arttırılmalıdır. Serada domates yetiştiriciliğinde hava oransal neminin özel bir önemi vardır. Hava oransal neminin % 70 olması domates için çok uygundur. Bu düzeydeki oransal nemin bulunduğu bir ortamda domatesin yeşil aksam gelişmesi ve meyve oluşumu uyum içinde olur. Günlük sapmalar göz önüne alınırsa % 5080 arası da uygundur.

Soğuk, yani ısıtılmayan seralarda oransal nem çok yüksektir. Uygun hava nemini düzenlemek çok zordur. Bitkilerin gençlik devrelerinde ekseri uzun zaman yüksek hava nemi hüküm sürer. Toprak suyu kolay buharlaşmaz, havalandırma fazla yapılmazsa bitkilerde uzun gelişmeler meydana gelir.

Serada sıcaklık düştükçe oransal nem yükselir. Daha düşük sıcaklıklarda su damlaları oluşur. Bunun sonucu olarak da çiçek tozlan hareket edemez ve döllenme olmaz.

Sıcak seralarda ise hava oransal nemi genellikle düşüktür. Bu durumda bitkilerin su kullanımı artar, solma tehlikesi doğar, çiçek silkmeleri görülür.

Hava oransal neminin havalandırma, ısıtma, sulama, su pülverize ve gölgeleme ile bitkilere uydurulması gerekir.

Çiçeklenme sırasında hava oransal neminin ayarlanması da özel bir önem taşır. Çiçek tozlarının dölleme yapabilmeleri için hava oransal neminin % 5080 arasında, sera sıcaklığının ise ÎT270 C arasında olması zorunludur.

Domateste döllenme; % 7080 oransal nemde, çok iyi % 5070 oransal nemde, orta % 50 nine altında kötüdür.

Çiçek tozlarının dölleme yapabilmesi için toprağa yakın hava tabakasının havalandırılması, çatı altı hava tabakasının havalandırılmasından daha uygundur. Çiçeklenme zamanı yapılan çatı havalandırmasında istenen nemli hava çok çabuk yukarı çekilip, dışarıya atılmaktadır. Bu nedenle de çiçek yanıkları görülmektedir. Çiçeklenme devresinde yan havalandırma kullanılmalı, gerekirse çatı havalandırmaları az açılmalıdır. Böylece dölleme için istenen nemli hava korunmuş olur.

Çok kuru havalarda, özellikle cam seralarda su püskürtülerek hava nemi yükseltilirse dölleme teşvik edilir.

Çok yüksek hava nemi de, çiçek tozunun serbest hale gedemeyeceği ve döllenmeyi engellemesi nedeniyle tehlikelidir.

10.2. Hıyarın iklim istekleri

10.2.1. Sıcaklık:

Hıyarın anavatanının Güney Asya olması, onun yüksek sıcaklığı ve ışığı seven bir sebze türü olduğunu göstermektedir.

Tohumlan 12° C sıcaklıkta çimlenmeye başlar. Fakat en uygun çimlenme sıcaklığı 2224°C dir. (Toprak sıcaklığı 2022°C).

Fide devresinde en uygun gündüz hava sıcaklığı, ışık şiddetine göre 2024°C, gece sıcaklığı ise 1820°C dir (Toprak sıcaklığı 1820°C). Hıyarlarda gece-gündüz sıcaklık farklarının fide yetiştirme devresinde çok büyük olması ve bu koşullara uzun süre bırakılması aşırı miktarda dişi çiçek oluşumunu teşvik etmektedir. Hıyar fideleri 56 yaprak devresinde 810 gün süre ile 810°C gibi düşük sıcaklıklara tabi tutulduklarında dişi çiçekler erken ve fazla sayıda oluşmaktadır. Fide devresindeki bu üşütme işlemi verimi olumlu yönde etkilemektedir. Bu işlem yapılmadığı takdirde, dikimden birkaç gün önce pişkinleştirme için sıcaklığın 1820°C ye düşürülmesi yararlı olmaktadır.

Diğer sebze türlerinde olduğu gibi hıyar yetiştiriciliğinde de sıcaklık ışık şiddetine göre ayarlanmalıdır. Erken ürünlerde hıyar fidelerinin seraya dikilmesinden sonra, başlangıçta gündüz hava sıcaklığı 2022° C olarak ayarlanmalı, sonraları 2428° C ye çıkarılmalıdır. Hava sıcaklığının 3035°C üzerinde uzun süreler seyretmesi halinde gelişme durgunlukları ve meyve zararlanmaları olur. Gölgeleme, bitkiler üzerine kısa süreli su püskürtme veya cam yüzey üzerinden yağmurlama işlemi ile sıcaklık düşürme mümkün olabilir. Gölgeleme, ayni zamanda acılaşmaya karşı da yararlı olmaktadır. Sıcaklığın düşürülmesi yoluyla kırmızı örümcek salgını da baskı altında tutulabilir. Bu önlemlerden önce kuşkusuz, yan ve çatı havalandırma pencerelerinin açılarak mahyada birikmiş olan nemli sıcak havanın dışarıya atılması gerekir. Aksi halde bitkilerin topraktan su alma ve terlemesi dengelenemez. Bunun sonucu; yapraklar kıvrılır, tepe sürgünde de kıvrılmalar görülür. Fizyolojik hastalık denen bu arazlarla birlikte mantari ve bakteriyel hastalıklar serada yaygınlaşır. Özellikle Dere hıyarı gibi yerli çeşitlerde acılaşma başlar.

Başlangıçtaki yüksek sıcaklıklar dişi çiçek oluşumuna zararlı etki yapmaktadır. Daha düşük sıcaklıklarda ise dişi çiçek oluşumu daha iyi olmaktadır. Bulutsuz günler, uzun günlerle birlikte serin geçen geceler verimlilik için çok uygundur. Hızlı ve güçlü gelişen hıyar bitkilerinde, hızlı gelişme bitkiyi uzun meyve vermeye teşvik etmektedir.

Hıyar bitkisinin gece sıcaklık isteği çeşitlere göre değişmekle birlikte 1720°C dir. Gece sıcaklıkları gündüz sıcaklıklarına göre en az 24°C düşük olmalıdır. Bu farkın 46°C olması daha uygundur. Gece sıcaklıklarının 17°C nine altında bulunması ve gövde üzerinde çok erken meyve oluşumuna izin verilmesi halinde meyve uzunluğu azalmaktadır. Bazen ilk meyvelerin masuraların hemen üzerinde oluştuğu görülür. Bunun sonucu olarak yukarılarda çok kısa meyveler oluşur. Eğer ilk meyveler 8 inci yapraktan itibaren bırakılırsa normal meyve uzunluğu ve meyvelerde iyi bir sıralama görülür.

Toplam verimin yüksek olması isteniyorsa gündüz sıcaklıkları 21° C, gece sıcaklıkları 15°C olarak ayarlanmalıdır. Erkenci verimin yüksek olması isteniyorsa, gündüz sıcaklıklarının 25 C, gece sıcaklıklarının ise 18°C olarak ayarlanması gerekmektedir.

Hıyar yetiştiriciliğinde toprak sıcaklığının 1820 C olması! çok uygundur. Hatta erken ürünler için 2225°C önerilir. Toprak ısıtmasının hıyar yetiştiriciliğinde özel önemi vardır. Hıyar bitkisi toprak sıcaklığı sapmalarına karşı çok duyarlıdır. Gece-gündüz toprak sıcaklığı sapmalarını dengelemesi bakımından, uygun çiftlik gübresi verme ve masuraların, sap, samanla örtülmesi özellikle kış kültüründe çok yararlı olmaktadır. Bu yapılmadığı takdirde kök gelişmesi iyi olmamakta, su ve besin maddelerinin alınması zorlaşmaktadır. Bunun içindir ki özellikle erken yetiştiricilikte 1822°C ılıtılmış su ile sulama önerilmektedir.

10.2.2. Işık

Işığı seven hıyar bitkisinin ışık isteği domatesinki kadar yüksek değildir. Fakat yine de serada gölgeleme arttıkça ve ışık şiddeti düştükçe ürün miktarının azalacağı unutulmamalıdır. Hıyar bitkisi hem ışık azlığından, hem de fazlı ışık şiddetinden etkilenmektedir.

Işık şiddetinin düşük olduğu devrelerde camların temiz tutulması ve budama önlemleri ile bitkinin her tarafının eşit şekilde ışıklanması sağlanabilir. Yazın çok yüksek ışık şiddeti nedeniyle sera sıcaklığının 3035°C üzerine çıktığı görülür. Bu koşullarda hıyar bitkisi artık gelişemez. Gölgeleme kaçınılmaz olur.

Hıyar yetiştiriciliğinde genç bitkilerde kısa gün erken dişi çiçek, uzun gün ise erkek çiçek oluşumunu hızlandırmaktadır.

10.2.3. Hava nemi

Tohum ekiminde hava oransal nemi % 7080 tutulmalıdır. Şaşırtmadan sonra birkaç gün süreyle hava oransal neminin % 8090 olarak tutulması, daha sonra biraz düşürülmesi uygundur.

Dikimden sonra en uygun hava oransal nemi ise % 7080 dir. Günlük nem sapmaları göz-önüne alındığında % 5090 normaldir. Ancak uzun süre devam eden çok düşük ve yüksek oransal hava neminden kaçınılmalıdır. % 40 oransal nemi olan çok kuru hava, kısa sürelerle tekrarlanan su püskürtmeleri ile dengelenebilir. Aksi halde çok kuru hava bitkilerin zayıflamasına, solmasına, meyvelerin kıvrılmasına ve kırmızı Örümcek salgınına neden olur. Çok kuru hava, fazla hava akımından da kaynaklanabilir. Hıyar bitkisi iyi ve yumuşak yapraklı olması nedeniyle hava akımlarından korunmalıdır. Hatta kapı civarında şiddetli hava akımına engel olmak için kapılara naylon perdeler gerilmelidir.

Hafif hava hareketi, gelişmeyi teşvik edici olduğundan hıyar için arzu edilir. Yağmurlama sulamalardan sonra hafif hava hareketi ıslanan yapraklan kuruttuğu için mantari hastalıklardan bitkiyi korur. Ancak bu, normal bir hava hareketi olmalıdır.

Çok kuru hava kıvrık, küçük, sivri meyve oluşumuna ve meyve ölmelerine neden olmaktadır.

Durucu yüksek hava nemi de tehlikelidir. Bitkilerin yumuşak ve kaba dokulu gelişmesine neden olur. Hava nemi, ısıtma ve havalandırmalar ile bitkiye uydurulmalıdır. Yollara sap, saman gibi malzeme serildiğinde homojen hava ve toprak nemi sağlanabilir.

10.2.4. Su

Hıyar bitkisinde köklerin az su alma özelliğine karşın, yaprakların su tüketimi yüksektir. Bu yüzden hıyar bitkileri nemli ve kısmen sıcak iklimlerde yayılmışlardır. Yüksek hava nemi yaprakların fazla su kaybını önleyici etkiye sahiptir. Bitkilerin su kaybı toprakta fazla su bulundurmakla giderilemez. Toprakta fazla su bulunsa bile, hava nemi çok düşükse, kökler bu suyu hızlı bir tempo ile alamaz.

Hıyar bitkilerine su azar, fakat kısa zaman aralıkları ile verilmelidir. Yüksek ışık ve sıcaklık koşullarında m2 den günde 2,54 litre su kullanımı olmaktadır. Kapalı hava ve düşük sıcaklıklarda buharlaşma az olduğundan böyle zamanlarda fazla sulamalardan kaçınılmalıdır. Aksi halde kaba, sulu yapılı gelişme olur ve bitkiler hastalıklara kolayca yakalanırlar.

Dikimden sonra biraz az su verildiğinde (ki bu kök gelişmesini teşvik eder) bundan dolayı bitkiler hafif azot noksanlığı belirtisi gösterirse de dişi çiçek ve meyve oluşumu bol olur. Başlangıçta fazla sulamalar.verimliliğe olumsuz yönde etki eder. Daha sonraki fazla sulamaların verime etkisi olumludur.

10.3. Patlıcanın iklim istekleri

10.3.1. Sıcaklık

Patlıcanın anavatanının Güney Asya olması, onun yüksek sıcaklıkları seven bir sebze türü olduğunu göstermektedir.

Patlıcan tohumlan en düşük 1012°C de çimlenebilirse de, en uygun çimlenme sıcaklığı 2025°C dir. Şaşırtmadan sonra sıcaklık 18-22°PC’ye düşürülmelidir. Seraya dikimden sonra iyi bir gelişme için hava sıcaklığının gündüzleri 2230°C, geceleri 1618°C olması çok uygundur.

Yüksek sıcaklığı seven patlıcan bitkisi 3540 C sıcaklıklara dayanabilir. Bunun üzerindeki sıcaklıklarda, hava da kuru ise bu büyüme durur. Ancak oransal nemin % 6065 olduğu bir ortamda 50°C sıcaklığa bile dayandığı görülmektedir.

Çiçeklenme ve döllenmenin en uygun olduğu sıcaklık derecesi 25°30°C dir. 15°C nine altında ve 35°C nine üzerinde çiçeklenme ve döllenme iyi olmaz.

Bitki hayatsal işlevlerini 8°C nine üzerinde sürdürür. Ancak bu derecenin altında, bitkide durgun bir dönem başlar. 0°C nine altında donma görülür. Bitkinin genç devresinde düşük sıcaklıklara dayanma gücü daha azdır. Gövdenin odunlaşması ile düşük sıcaklıklara dayanıklılık artar.

özellikle sıcaklığın düşük olduğu dönemlerde patlıcan meyvelerinde renk açılmalarına ç okça rastlanır. Bu durumda bitkilere demirli preparat pülverize edilmesi iyi bir önlemdir (% 0.025 lif Fetrilon veya Sequestrin).

10.3.2. Işık

Patlıcanın sıcaklık isteği gibi, ışık isteği de fazladır. Uygun bir gelişme için 1416 saatlik güneşlenmeye ihtiyaç gösterir. Gün uzunluğunun ve ışık şiddetinin azalmasıyla gelişme kısıtlanır, çiçek oluşumu zayıflar, çiçekler daha uzun sürede oluşur ve meyve tutumu azalır. Ayni durum çok fazla ışık şiddetinde de geçerlidir. Işık şiddetinin, sıcaklığın artması ve nemin azalması ile meyvelerde sertleşme ve acılaşmalar olur. Bu durumda, şiddetli güneş ışınlarının zayıflatılması için gölgeleme zorunlu hale gelir.

10.3.3. Hava ve nem

Sıcak ve nemli havadan hoşlanan patlıcan bitkisi için hava oransal neminin % 6070 olması uygundur. Havalandırma, gölgeleme ve sulamalarla bu oransal hava nemi bitkiye uydurulmalıdır.

Sera sıcaklığı arttıkça hava kuru hale geçer, yani hava oransal nemi azalır. Gölgeleme, sulama ve havalandırma ile hava oransal nemi patlıcan bitkisinin isteğine göre uy durulmalıdır.. Hava oransal nemi çok düştüğünde, çiçeklerden başlamak üzere meyve ve yapraklarda zararlanmalar görülür.

Alçalan sera sıcaklıklarında ise, oransal hava nemi giderek yükselir. Hava doyma noktasına geldiğinde seranın iç çeperi ve bitkiler üzerinde su damlaları oluşur. Oransal hava neminin % 100 olduğu böyle durumlarda mantari hastalıklar artar, döllenme bozuklukları olur, dal ve yapraklar kaba ve sulu do kulu olarak gelişir kök gelişmesi geri kalır.

Patlıcan bitkisi, seradaki hava neminin durgun olmamasını, yani serada sürekli hafif hava hareketinin bulunmasını ister.

Hava neminden hoşlanan patlıcan bitkileri, toprak nemine de oldukça isteklidir. Toprakta nem % 6070 civarında bulunmalıdır.

Toprak suyunun ani azalma ve çoğalmaları gelişmeyi büyük ölçüde etkiler, çiçek dökülmeleri meydana gelir. Ayrıca suyun ve azotlu gübrelerin fazla verilmesi nedeniyle dallanma ve yapraklanması hızlandırılmış patlıcan bitkileri kolay döl vermeye yöneltilemez. Toprak suyu % 40'in altına düşürülmemelidir.

10.4. Biberin iklim istekleri

Biber yüksek ışığa gereksinim gösterir. Erken kültürde camların temiz olmasına özen gösterilmelidir. Gündüz sıcaklığı domatesin kinden biraz daha yüksek (2228°C) ayarlanmalı, geceleri 18 °C’ye düşürülmelidir.

Sonbaharda gündüz sıcaklıkları birkaç derece aşağı tutulur. Gece sıcaklıkları 12° C nine altına düşmemelidir.

Dikimden sonra başlangıçta bitki oldukça kuru tutulmalıdır. Ancak dol başlangıcında bitkinin su ihtiyacı yükselir. Su noksanlığı çiçeklerin kolayca dökülmesine neden olur. Hava oransal nemi % 70 civarında olmalıdır. Kuru hava yaprak biti salgınına uygun bir ortam hazırlar. Çok nemli hava ise Botrytis ve Sclerotinia'yi teşvik eder.

Bu konuyu yazdır

  Süs Bitkileri Yetiştiriciliği Ders Notu
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:30 PM - Forum: Ders Notları - Yorum Yok

İlgili bilgilere aşağıdaki konulardan ulaşabilirsiniz.


  1. Süs Bitkilerine Giriş
  2. Saksılı Süs Bitkilerinin Yetiştirilme ve Bakım Şartları
  3. Saksılar ve Saksı Yenileme
  4. Saksılı Süs Bitkilerinde Budama, Destek Sağlama ve Temizleme
  5. Kompost Materyalleri ve Kompost Hazırlama
  6. Süs Bitkilerinde Çoğalma
  7. Saksılı Süs Bitkilerinin Değerlendirilme Şekilleri
  8. Mekan Bahçelerini Oluşturan Elemanlar
  9. Saksılı Süs Bitkilerinin Sunum Şekilleri
  10. Peyzaj Planlamanın Temel Prensipleri
  11. Süs Bitkilerinin Peyzajda Kullanımı
  12. Pratik Süs Bitkileri Kullanım Listeleri
  13. Tek Yıllık Süs Bitkilerinde Tohumla Çoğaltma

Bu konuyu yazdır

  Tek Yıllık Süs Bitkilerinde Tohumla Çoğaltma
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:26 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

Sebzelerin tamamı, süs bitkilerinin bir kısmı (tek yıllıklar, tropik bazı türler ve ibreliler) tohumla çoğaltılır. Tohumla çoğaltmada tohumlar kapalı alanlar olan seralara, yastıklara veya açık alanlara ekilebilir. Tohumların kontrollü şartlarda ekilmesi ve elde edilen fidelerin dış ortama dikilmesi (şaşırtma, göçertme) çok daha avantajlıdır. Bu yolla; erken çimlenme meydana gelir, kuvvetli bitki elde edilir, erken çiçeklerime meydana gelir ve erken hasat yapılabilir.

1. Tohumların Seçimi

1. Tohumlar saf ve ismine doğru olmalı. Kaliteli ve iyi tohumlar başka bitki tohumlan içermemeli, yabancı ot tohumu bulunmamalı ve çeşide (ismine) doğru olmalıdır. En iyi sonuç için bilinen, güvenilir bir bayiden kaliteli tohumlar alınmalıdır. Dünya'da tohum üreten firmalar ürettikleri tohumlardaki çimlenme oranını kanunen ortaya konulmuş standartlara yükseltmek zorundadırlar. Eğer bu oran kanuni sınırların altında ise bunu mutlaka paketlere yazmalıdırlar.
2. Paketler ve depolama: Tohumların konduğu paketlerde, tür, çeşit, çimlenme oranı ve varsa hangi kimyasal uygulamanın yapıldığı yazılmalıdır. Çekirdekler iyi bir çimlenme göstermeleri için kuru ve serin şartlarda tutulmaları gerekir. Kuru depolama için laminant kaplanmış kapaklı paketler kullanılmalı, kavanoz veya konserve kutuları içerisine yerleştirilen kağıt paketler de tohumların muhafazası için uygundur.
3. Hibrit tohumlar: Yeni birçok sebze veya çiçeklerin tohumu hibrittir. Bu tohumlar normalden daha pahalıdır. Hibrit tohumlar; daha güçlüdür, mükemmel üniformite oluştururlar, yüksek verimlidirler, bazı hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılık gösterirler.
4. Tohum alma: Deneyimli bazı üreticiler kendi tohumunu alabilmektedirler. Böyle üreticiler tohum seçimi, tohumların üretilmesi, toplanması ve depolanması

konusundaki teknikleri bilmeleri gerekir. Hibrit bitkilerin tohumları alınmaz. Çünkü yabancı tozlanan türlerde genetik farklılık ortaya çıkar. Ayrıca, tohumlar virüs ve diğer hastalıkların yıldan yıla taşınmasına sebep olur.

2. Tohum ekiminde kullanılan kasalar

Tohum ekiminde kullanılacak kasalar temiz, sağlam ve uygun büyüklükte olmalıdır. Uygun bir kasanın seçilmesiyle tohumların iyi bir başlangıç yapmalarına ve gelişen bitkiler üzerinde rahat çalışma sağlanmış olur.

* Tahta kasalar, fiber kaplar, plastik kaplar: Bu materyaller tohum ekimi veya gelişmiş olan bitkilerin aktarılması için kullanılabilir. Ancak tohum ekiminin doğrudan bu saksılara yapılmasıyla tohumların tek tek saksılara ekilmesine göre yer tasarrufu sağlanır. Yere göre zamanın önemli olduğu durumlarda doğrudan saksılara ekim tercih edilmelidir. Kil ve plastik saksılar: Bu iki tür kap temizlenebilir, yeniden kullanılabilir olup şaşırtma için uygun olan yerlerdir. Bu kaplara dikilen bitkiler kolaylıkla saksıdan çıkarılabilir ve toprak-kök balyası dikim zamanında kesilebilir. Aynı zamanda tohumlar doğrudan bu saksılara ekilebilir.
* Turba saksısı: Popüler olan bu saksılar turbadan veya atık kağıt liflerinden yapılmaktadır. Tek tek, şerit halinde veya blok şeklinde kullanılabilirler. Havalı yapıları vardır. Harika bir hava akımı ve drenaj sağlarlar. Saksının tamamı dikim esnasında kullanılmalıdır ki köklerdeki zararlanma en az olsun.
* Sıkıştırılmış turba yumağı: Genişleyebilir bu turba yumaklan kuru haldeyken gümüş bir dolar büyüklüğündedir. Bazıları biraz daha kalındır. Su içerisine yerleştirildiğinde turba yosunuyla doldurulmuş silindir kap şeklini alır. Bu halde fide dikimine veya tohum ekimine hazırdır. Hiçbir uygulama yapılmadan doğrudan bahçeye dikilebilirler. Yumaklar taşıyıcılar içerisine yerleştirilmeli ki kolay sulansın ve dik dursunlar. Açık kısmının da yukarı gelmesine dikkat edilmelidir.
* Plastik kutular, paketler ve tıpalar: Günümüzde çok farklı tipte plastik saksı veya kutular satılmaktadır. Birçok tipinde bitkileri hücrelerde yetiştirerek dikim zamanı tek tek buralardan çıkarmak mümkündür. Dikkat edilirse bu plastik kap yeniden kullanılabilir.

3. Toprak karışımlar ve diğer büyüme ortamları

Tohum çimlendirilmesinde kullanılan ortamlar hafif, drenaj iyi ve yumuşak-ince yapıda olmalıdır. Ticari olarak hazırlanmış karışımlar veya kendi kendinize karıştırdığınız materyalleri bu amaç için kullanabilirsiniz.

* Vermikülit: Bu materyal tek başına kullanıldığında iyi bir çimlenme sağlar. Temizdir, taşınma sırasında bulaşma olmadığı sürece sterilizasyona ihtiyaç duymaz. Diğer çimlenme ortamları kullanıldığında tohumların kapatılması için çok kullanışlıdır. Sert tabaka oluşturmaz ve tohumlar rahatlıkla çıkış yapar. Vermikülit farklı büyüklükte temin edilebilir. Ancak ince olanı tohum ekimi için çok iyidir.

* Sentetik karışımlar: Toprak içermeyen karışımlar tohum ekimi için kullanılabilir. Bu karışımlar turba yosunu ve perlit içerir. Hazır olarak satıldığı gibi karışım istenildiğinde hazırlanabilir. Vermikülit tek başına kullanıldığında olduğu gibi karışımlar besin içeriği bakımından zayıftır. Bu ortamlar kullanılırsa tohum çıkış yaptıktan sonra likit veya sulandırılmış gübre solüsyonu ile gübreleme yapmak gerekir. Toprak-vermikülit karışımı: Bu karışımda l :3 oranında verimli bahçe toprağı ve 2:3 oranında vermikülit bulunur. İyi toprak az da olsa verimli olduğundan çimlenme sonrası gübreleme gerekmez. Ancak bahçe toprağı kullanıldığında mutlaka sterilizasyon yapılmalıdır.

* Toprak-turba-kum karışımı: Kuvvetli gelişen veya büyük olan tohumlar iki kısım verimli bahçe toprağı, bir kısım parçalanmış turba yosunu ve iki kısım perlit, vermikülit veya ince dere kumu içeren karışıma dikilmelidirler. Sterilizasyon da gereklidir. Öğütülmüş sfagnum yosunu: Sfagnum yosunu fideler için zararlı olan hastalıklardan ari olduğundan bazen tohum ekiminde kullanılabilir. Kullanılmadan önce mutlaka iyice nemlendirilmelidir. Besin maddesi içermediğinden çimlenme sonrası gübreleme yapmak gerekir.

* Yassı karışımlar: Tohumların çimlendirilmesinde kullanılan bir diğer teknikte kasalar, saksılar içerisine bir miktar sterilize edilmiş toprak konulduktan sonra üst kısmına bir tabaka vermikülit veya öğütülmüş sfagnum yosunu serilerek tohumlar bu tabakanın içine ekilir çimlenme sonrası fidelerin kökleri bu üst tabakadan toprağın içine doğru hareket ederek besin maddesi sağlarlar. Likit gübrelerin ortama ilavesi çok fazla gerekli değildir.
* Turba humusu: Sfagnum yosununun bulunduğu karışımlarda turba humusunu kullanırken deneme yapmak gerekir. Turba humusu olarak satışa sunulan ürünlerin pH değeri, havalanma özellikleri, su tutma kapasiteleri çok farklıdır. Sfagnum, turba yosunu veya kullanılmış, öğütülmüş sfagnum yosununda ısrarcı olmak gerekir.

4. Karışım ve saksıların sterilize edilmesi

Çoğaltma esnasında kullanılan kaplar ve ortamların çökerten ve diğer bitki hastalıklarına karşı korunması gerekir. Mutlaka temiz ve sterilize edilmiş materyaller kullanılmalıdır.

* Karışımlar: Sulu olmayan fakat nemlendirilmiş olan toprak karışımı kısa sürede kurumasını engellemek için üstü kapalı bir kasaya doldurulur. Kapak yoksa alüminyum folyo kullanılır ve folyo köşelerden aşağıya doğru bükülür. Karışımlar doğrudan saksılar veya kasalar içerisinde sterilize edilebilir. Sterilizasyonda sadece zararlı organizmalar değil istenmeyen yabancı ot tohumları da öldürülmüş olur. Folyonun ortasına küçük bir delik açılır ve içerisine bir termometre yerleştirilir. Tava 93-l05°C sıcaklıktaki bir fırına konulur. Termometre 7l-82°C'yi gösterinceye kadar toprak fırının içerisinde tutulur. Daha sonra tava fırının içerisinden çıkarılır ve soğumaya bırakılır. Pişmiş toprak çok ağır bir koku yayacaktır. Biraz havalandırma gerekebilir. Sterilizasyon süresi toprak miktarına ve nem kapsamına göre değişir. Kuru topraklar iyice sterilize edilemez. Bazı üreticiler toprağın tam orta kısmına bir patates yerleştirerek patates pişinceye kadar toprağı fırında tutmaktadırlar. Tabi toprak sterilize edildikten sonra kasaların, aletlerin ve çalışma alanının da temiz ve steril olmasına dikkat etmek gerekir. Temizlenmiş toprak dikkatsiz davranılırsa kısa sürede yeniden enfekte olur. Steril toprakta steril olmayan topraklara göre hastalıklar çok daha hızlı yayılırlar.
* Kasalar: Kullanılmış olan bütün kasalar sabunlu su ile yıkanarak kalıntılardan arındırılır. Plastik veya tahta kasalar asla fırına konmamalıdır. Tahta ve plastik kasalar bir kısım çamaşır suyu ve on kısım su ile hazırlanan solüsyonla durulanmalıdır. Toprakla doldurulmadan önce kurumalarına müsaade edilmelidir.
* Tohumlar: Tohumların çoğu çökerten gibi hastalıklardan korunmaları amacıyla fungusitlerle önceden ilaçlanmışlardır. Bu tür tohumlar beyaz, pembe, yeşil veya mavi renkli fungusitlerle tozlu olabilir. Eğer tohumlar bu tür tozlar içermiyor ve fungusit uygulaması yapılmamışsa ekimden önce ilaçlanmalıdırlar. Bu tohumların ekiminde ve ilaçlanmasında eldiven kullanılmalıdır.

5. Tohum Ekimi

Tohumların ekimi için en uygun zaman fidelerin dışarıya aktarılma zamanına bağlıdır. Bu süre 4-14 hafta arasında, çimlenme süresine ve ortam şartlarına bağlı olarak değişir.

1. Kasanın 3:4' lük kısmı kullanılacak ortamla doldurulur. Eğer karışım kuru ise kasaya doldurulmadan önce nemlendirilmelidir. Kasada uygun bir drenaj sisteminin olmasına dikkat etmek gerekir. Drenaj deliklerinin üzerine sfagnum yosunu parçaları yerleştirilir.
2. Ekimde kullanılacak olan ortam karışımın içine düz bir şekilde serilir. Bu amaçla küçük, temiz ve düz bir tahta kullanılabilir. Yalnız ortamı düzeltirken tahtayı fazla bastırmamalıyız. Aksi taktirde ortamda sıkışma ve havasızlık meydana gelir. Kök gelişimi engellenir.
3. 2-3 cm genişliğinde tohum ekim çizileri tahta işaretleyici ile açılır. Eğer aynı kasada farklı irilikteki tohumlar ekilecekse bu tohumların sıraya ekimi için iz yapıcı kullanmak gerekir. Aynı tipteki tohumların ekiminde serpme ekim yapılabilir.
4. Tohumlar düzgün bir şekilde sıraya ekilir. Çok küçük ve yuvarlak tohumların ekiminde rulo yapılmış kağıtlardan yararlanılabilir. Her bir sıraya ekilen tohum tür veya çeşidi yazılır. Ekim zamanı da ilave edilir. Bu amaçla suya dayanıklı kalem veya kurşunkalem kullanılır. Büyük tohumlar doğrudan turba saksılara ekilir. Diğer tohumlar da zaman tasarrufu için bu şekilde ekilebilir. Fakat bu iş çok zordur. Saksılara ekimde her bir saksıya iki tohum ekilir. Daha sonra bir bitkiye seyreltme yapılır. Böylece şaşırtma veya aktarmada köklerde daha az zararlanma meydana gelir.
5. Tohumlar kuru vermikülit veya parçalanmış sfagnum yosunu ile kapaklanır. Kapaklanma yüksekliği tohumun iriliğine göre değişir. Petunya veya begonya gibi çok küçük tohumlar kapatılmasa da olur. Ekim sonrası mistleme ile sulama yapılır. Veya kasa hafif ılık su dolu tavanın içerisine yerleştirilerek alttan nemi absorbe eder. Su kasayı asla aşacak şekilde yükseltilmemelidir. Eğer kasayı aşarsa tohumlar çok derinde kalabilir veya tohumla ortam karışır. Alttan yapılan sulamalar toprak yüzeyi kuru tutulduğu için su ile dolmayı engellemiş olur. Genel bir kural olarak çok ince tohumlar dışındaki tohumların üzeri çaplarının iki katı yükseklikte materyalle kapatılırlar.
6. Kasanın üzeri polietilen plastik ile kaplanır veya bu iş için cam kullanılabilir. Nem burada muhafaza edildiği için tohumlar çimlendikten sonrasına kadar ilave suya gerek olmayabilir.
7. Çimlenme için kasalar sıcak bir ortama yerleştirilir. 18-24 °C genelde en iyisidir. Çok az bitki tohumu (aslanağzı gibi) 13°C' de daha iyi çimlenir. Kasalar asla direk güneş ışığına maruz bırakılmamalıdır.
8. Çimlenme günlük olarak kontrol edilir. Çimlenme başlar başlamaz cam veya plastik örtü kaldırılır. Kasa parlak ışık altına aktarılır. Eğer çimlenme aynı zamanda meydana gelmişse çimlenen sıraların üzerindeki örtü hafifçe kesilerek diğer kısımları kapalı bırakılır. Çimlenme boyunca tohumlar kuru kalırsa kısa sürede ölürler. Çökertene karşı da tohumlar sık sık kontrol edilmelidir. Çimlenme sonrası bitkiler serin bir ortama yerleştirilir.

Çökerten: Fideler toprak yüzeyine çıktıktan sonra mantari hastalıklar özelliklede çökerten saldırısına uğrarlar. Eğer fidelerin az bir kısmı bu hastalıklara maruz kalmışsa bunlar sökülerek topraklarıyla beraber atılırlar. Enfekte toprağın diğer kısımlara bulaşmamasına dikkat edilmelidir. Çökerten farklı yerlere yayılmışsa fungusitle ilaçlama yapmak gerekir. Tabi ilaçlama da tam bir kontrol sağlamayabilir. Yüksek sıcaklık, yetersiz ışık veya aşırı nem bitkileri daha hassaslaştırarak zayıflatır ve hastalığın yayılmasını uyarır. En iyi kontrol hastalık görüldüğünde temizleme ve çabucak ortamdan uzaklaştırılmasıdır.

Fidelerin büyümesi: Çimlenme sonrası dış ortamda yetişecek kuvvetli bitkiler elde etmek için en iyi yetiştirme şartlan sağlanmalıdır. Kültürel uygulamalar da dikkatli bir şekilde yerine getirilmelidir.

Işık: Çimlenme sonrası fideler parlak ışık almalıdır. Mümkünse güneye bakan pencere önüne kasaları yerleştirmek gerekir. Böyle bir pencere yoksa kasalar flüoresan ışığı altına yerleştirilir. Bir kasaya iki flüoresan ışığı yeterlidir. Bir serin ve bir de sıcak flüoresan tüpü kombine edilebilir. Kasalar flüoresan tüplerinin 10-15 cm uzağına yerleştirilir ve günde 14-16 saat ışık altında bırakılır. Otomatik zamanlayıcı kullanılır.

Bu konuyu yazdır

  Pratik Süs Bitkileri Kullanım Listeleri
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:24 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

1. Çiçekli ve Sarılıcı Asmalar

İlkbaharda çiçek açanlar

Kivi
Gelin duvağı
Orman asması
Sarı yasemin
Çarkıfelek
Gül
Yıldız yasemin
Mor salkım

Sonbaharda çiçek açanlar

Mercan asması
Orman asması
Çarkıfelek
Çoban değneği
Gül

Yazın çiçek açanlar

Mercan asması
Gelinduvağı
Acem borusu
Melez orman asması
Orman asması
Orman asması
Sarmaşık ortanca
Yasemin
Hanımeli
Çarkıfelek
Çoban değneği
Gül
Yıldız yasemin
Kışın çiçek açanlar
Sarı yasemin
Çin Yasemini

2. Çiçekli Ağaçlar

İlkbaharda çiçek açanlar

Bailey akasyası
At kestanesi
Taş armudu
Kocayemiş
Mor orkide ağacı
Fırça çalısı
Turunçgiller
Erguvan
Florida kızılcığı
Duman ağacı
Geyik dikeni
Mercan ağacı
Çiçek dişbudağı
Jakaranda
Manolya
Çiçek elması
Erik
Süs armudu
Yalancı akasya
Kuş üvezi

Sonbaharda çiçek açanlar

Fırça çalısı
Floş ağacı
Doğuş mercan ağacı
Franklin ağacı
Büyük çiçek manolya
Zakkum

Yazın çiçek açanlar

Gülibrişim
Katalpa
Püsküllü ağaç
Kuza kızılcığı
Mercan ağacı
Okaliptüs
Franklin ağacı
Fener ağaçlan
Jakaranda
Oya ağacı
Ligustrum
Büyük çiçekli manolya
Zakkum
Japon pagoda ağacı
Teşbih çalısı
Kışın çiçek açanlar
Yalancı mimoza
Saz akasyası
Kocayemiş
Floş ağacı
Mercan ağacı

3. Yer Örtücüler

İlkbaharda çiçek açanlar
Buz çiçekleri
Mayasıl otu
Müge
Hazine çiçekleri
Dam koruğu
Cezayir menekşesi

Yazın çiçek açanlar
Buz çiçekleri
Mayasıl otu
İrlanda yosunu
Romen san papatyası
Müge
Hazine çiçekleri
Cezayir menekşesi
Hoşta
Boncuk çimi
Kekik

4. Çiçekleri Güzel Kokan Bitkiler

Yer örtücüler

Hoşta
Müge
Japon sütleğeni

Çalılar

Büyük çiçekli abelya
Kelebek çalısı
Doğuş eriği
Kış tatlısı
Turunçgiller
Sarı salkım
Gümüşi iğde
Gardenya
Acı fındık
Lavantav
Osmantus
Fibahri
Pittosporum
Ormangülü
Gül
İspanyol katırtırnağı
Adi leylak
Yıldız yasemin
Kartopu

Ağaçlar

Yalancı mimoza
Püsküllü ağaç
Kuş iğdesi
Turunçgiller
Büyük çiçekli manolya
Saray lalesi
Çiçek elması
Yalancı akasyalar
Prunus türleri
Japon pagoda ağacı
Tespih çalısı
Ihlamur

Asmalar

Kivi
Herdemyeşil akasya
Karolayna san yasemin
Yasemin
Dev hanımeli
Tatar hanımeli
Melez çarkıfelek
Tırmanıcı güller
Yıldız yasemin
Orman asması

5. Sonbaharda Dekoratif Renklenenle

Çalılar

Abelya
Çin diken üzümü
Japon diken üzümü
Kızılcık
Dağ muşmulası
Duman ağacı
Taflan
Meşe yapraklı ortanca
Mahonya
Cennet bambusu
Söğüt
Keçisakalı
Kartopu

Ağaçlar

At kestanesi
Akçaağaç
Taşarmudu
Huş
Erguvan
Kızılcık
Kayın
Dişbudak
Gladiçya
Kahve
Oya ağacı
Sığla
Lale
Kavak
Meşe
Prunuslar
Tespih çalısı
Bataklık servisi

Asmalar

Yaban yasemini
Amerikan sarmaşığı
Üzüm asması

6. Gölgede Yetişen Türler

Yer örtücü

Mayasıl otu
İrlanda yosunu
Romen san papatya
Müge
Yaban çilekleri
Hoşta
Boncuk çimi
Japon sütleğeni
Cezayir menekşesi

Çalılar

Şimşir
Kamelya
Doğuş eriği
Yalancı servi
Taflan
Gardenya
Ortanca
Çoban püskülü
Kurtbağrı
Mahonya
Gerçek mersin
Orman gülü
Porsuk
Kartopu

Ağaçlar (Yaprağını Döken)

Japon akçaağaç
Taşarmudu
Doğu erguvanı
Püsküllü ağaç
Kızılcık
Tespih çalısı

Ağaçlar (Herdemyeşil)

Kocayemiş
İncir türleri
Çoban püskülü
Palmiyeler
Akdeniz defnesi
Taş porsuğu
Adi porsuk

Sarılıcı asmalar

Kivi
Yaban yasemini
Orman asması
Sarılıcı taflan
Fatshedera
Orman sarmaşıkları
Ortanca
Yasemin
Hanımeli
Amerikan sarmaşığı
Çoban değneği
Yıldız yasemin

7. Çit Bitkileri

Bodur (l m)

Diken üzümü
Şimşir
Doğuşeriği
Yalancı servi
Dağ muşmulası
Çoban püskülü
Ardıç
Pittosporum
Ateş dikeni
Biberiye
Lavantin
Keçisakalı
Porsuk
Batı mazısı
Kartopu

Bodur (1-2 m)

Diken üzümü
Kamelya
Süs ayvası
Turunçgiller
Dağ muşmulası
Gümüşi iğde
Taflan
Çoban püskülü
Ardıç
Ligustrum
Tatar hanımelisi
Alev ağacı
Mugo çamı
Porsuk
Ateş dikeni
Gül
Kartopu
Doğu (batı) mazısı

Boylu (2-4 m veya >)

Büyük çiçekli abelya
Mavi göknar
Ova akçaağacı
Akçaağaç
Diken üzümü
Fırça çalısı
Bezelye çalısı
Keçi boynuzu
Kafur ağacı
Yalancı servi
Turunçgiller
Dağ muşmuşası
Taflan
Karayemiş
Porsuk
Mazı
Kartopu
Sedir
Gümüşiiğde
Okaliptüs
Ardıç
Deme
Zakkum
Çam

8. Espalier Bitkileri

Çalılar

Fırça çalısı
Kamelya
Gümüşüiğde
Taflan
Gardenya
Çin gülü
Çoban püskülü
Ardıç
Alev ağacı
Ateş dikeni
Porsuk
Kartopu

Ağaçlar

Fırça çalısı
Turunçgiller
Kaymak çalısı
Manolya
Çiçek elması
Taş porsuğu
Prunus türleri

Asmalar

Kivi
Fatshedera
Orman sarmaşığı
Gül
Üzüm asması

Bu konuyu yazdır

  Süs Bitkilerinin Peyzajda Kullanımı
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:22 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

1. Çalılar

Çalı formundaki süs bitkileri bir peyzaj planı dahilinde vurgu amacıyla, sınır bitkisi, kap bitkisi, espalier, çit bitkisi, bordur bitkisi ve topiary, olarak kullanılabilmektedir.

Vurgu: Bahçe içinde odak noktası oluşturmak için özellikle renkleri farklı olan çalılar kullanılmalıdır. Sık dal yapan ve yoğun olarak yetişen çalıları insan veya hayvanların girmesini istemediğimiz yerlere dikilerek bu alanlar için set (engel) görevi görürler.

Sınır Bitkisi: Çalı formundaki süs bitkilerinin çiçek veya yapraklarından yararlanılarak avlu, bahçe, peyzaj alanı, havuz çevresi gibi yerlerin sınırlarını belirlemek amacıyla kullanılabilirler. Yuvarlatılmış kenarlar düz hatlara göre daha çekicidir. Sınırda derinlik oluşturmak üzere bodur olanlar ön kısımlarda yüksek boylu olanlar ise arka kısımlarda dikilmelidir.

Kap Bitkisi: Çalı türlerinin bir çoğu saksılar içinde yetişebilir ve teraslarda ya da avlularda çarpıcı görünüm sağlarlar. Bu amaçla, Şimşir, Süpürge çalısı. Kamelya, Turunçgiller, Taflan, Küpe çiçekleri, Gardenya, Çin gülü, Ağaç minesi, zakkum, bodur ladin ve çamlar, Ateş dikeni, Gül, Biberiye, Porsuk, Keçi sakalı, Mazı veya Kartopu gibi çalılar seçilebilir.

Espalier: Bitkilerin düz bir hat boyunca budanarak değişik şekillerde yetiştirilme sanatına verilen addır. Daha çok duvarlar veya açık kafesler üzerinde uygulanabilen bir yöntemdir. Süs elması ve armut gibi meyve ağaçlarının dar alanlarda yetiştirilmesi için uygun bir yöntemdir.

Çit Bitkisi: Sınırların işaretlenmesi, bariyerlerin yapılması ve özelleşmesi istenilen alanların etrafının çevrilmesinde çit bitkileri kullanılır. Şekilli bir çit oluşturmak için düzenli, doğal veya düzensiz bir çit elde etmek için ise doğal çizgilere uygun budama yapılmalıdır. Bodur veya boylu bitkiler seçilerek farklı şekillerde, katlı, yükselen veya alçalan etkiye sahip çitler elde edilebilir.

Bordür Bitkisi: Çalı formundaki süs bitkileri evlerin veya inşaatların önünü kapatmak veya örtmek için kullanılırlar. Çiçekli veya çiçeksiz olan herdemyeşil çalılar bu amaç için son derece uygundur. Genel olarak süreklilik gösteren çalılar evin köşelerine ve bahçe kapısından eve doğru uzanan yolun her iki tarafına veya duvar kenarına dikilerek düzgün bir şekilde budanarak bordürler oluşturulur.

Topiary Bitkisi: Geometrik şekillere uygun ve süslü bir görüntü verecek şekilde budanmış bitkilere Topiary denir. İlk kez Roma Bahçelerinde kullanılmıştır. Zarif yapılı olan çalılar bu iş en için uygundur. Cansız bir objeyi, bir bitkiyi veya bir hayvan figürünü andıracak şekillerde budama yapılabilir. Topiary'de insanoğlu tabiata gereksiz olarak müdahale eder. Türk kültüründe tabiata müdahaleden ziyade onunla uyum içinde yaşamak söz konusudur. Dolayısıyla Topiary uygulaması son yıllara kadar batı medeniyetlerinde yer bulan bir uygulama olmuştur. Ancak son yıllarda çok yüksek paralar ödenerek böyle bitkiler dışarıdan ithal edilmektedir.

2. Sarılıcı ve Asma Türü Bitkiler

Desteklendiğinde sarılarak yükselen, desteksiz ortamlarda aşağı doğru sarkarak veya yayılarak büyüme gösterebilen bu bitkiler son derece az bir toprak sathında mükemmel görüntüler oluşturabilir. Dar avlularda çıt veya çiçek yığınının arkasında fon oluşturmak amacıyla kullanılabilirler. Asmalar, sarılıcı oldukları için desteklenmeleri gerekir. Yeterince geniş olmayan bahçelerde vurgu amacıyla kullanılan sarılıcılar ve asmalar, telefon veya telgraf direğine, posta kutusuna hatta çitlerin üzerine sardırılarak bu etkiyi ortaya çıkarırlar. Çardak veya pergola şeklinde hazırlanmış konstrüksiyonlara sardırılan asmalar şekil ve dekorasyon açısından mükemmel bir yaprak kuşatıcı oluşturur. Asma türlerinin bir çoğu uygun desteğe alınmadıklarında yüzeysel olarak yayılır, kök salar ve yüzey örtücü olarak görev yaparlar. Yöreye uygun olan türler seçilirse erozyon da engellenmiş olur. Çirkin ve sert görünümlerin yumuşatılması amacıyla da kullanılan sarılıcılar, dar yerlerdeki dekoratif olmayan duvar veya çitler yeşil veya çiçekli asmalarla mükemmel bir görüntü alır. Gözü rahatsız eden çoğu objeler sarılıcılarla örtülebilir. Bahçenin bölümlerini birbirinden ayırmak, gizli alanlar ortaya çıkarmak amacıyla sarılıcı türler kafes kaplayıcı olarak da kullanılmaktadır. İnce bir tahta ya da tel kafes üzerinde yetişen sarılıcılar duvar görünümü verirler.

3. Yer Örtücüler

Zemin üzerinde sıkı bir şekilde yayılan, kısa boylu ve bodur bitkilere yer örtücüler denir. En yaygın yer örtücü çimdir. Yer örtücülerin gövdeleri zemin boyunca yayılarak kök salarlar. Bazı sarmaşık türleri de yer örtücüler gibi yayılabilir, bazı çalı türleri ise zemine yayılarak sürünen ve mükemmel form oluşturabilir. Teras ya da avluya yerleştirilen yeşil veya çiçekli yer örtücü kümeleri çim alan ile zıtlık oluşturarak iki ortam arasında bağlantı teşkil ederler. Bu bitkiler özellikle daralanlarda vurgu elde etmek amacıyla kullanılmaktadır. Farklı renk, doku ve karakterde olan yer örtücüler bir çalılık kenarında veya bir çiçek sırası boyunca dikildiklerinde kenar veya bordur gibi şerit oluştururlar. Toprak kayma problemi olan meyilli alanlarda yer örtücüler kullanıldığında kısa sürede yayılırlar ve erozyonu kontrol altına alırlar. Böyle yerlerde yer örtücüler hem görüntü hem de fonksiyon açısında önem kazanmaktadır. Çimlerin yetişemediği gölgeli bahçelerde yetişebilen yer örtücüler vardır. Sık ağaçların bulunduğu alanlarda gölge seven yer örtücülerle dekoratif bölgeler oluşturulabilir.

Mevsimlik, İki Yıllık, Çok Yıllık, Soğanlı Çiçekler

Mevsimlik çiçekler sadece bir mevsim yaşar Yaşadıkları süre içinde aylarca çiçekte kalabilirler. Hercai menekşe ve Itırşah gibi mevsimlik çiçekler soğuk dönemlerde çiçek açarak sonbaharda kışı, kış sonunda ise ilkbaharı hoş bir şekilde karşılamak için kullanılırlar. Diğer mevsimlikler genelde yaz başından sonbahara kadar çiçekte kalırlar.

İki yıllık çiçekler birinci yıl yaprak, ikinci yıl çiçek açar. Kaplı olarak satılırlar ve tek yıllık çiçek görevi görebilirler. Tek veya iki yıllık çiçekler her yıl yeniden dikilmelidir.

Çok yıllık çiçekler 10 yıldan fazla yaşar, genelde sonbaharda toprak üstü kısımları ölür ancak canlı olan kök kısımları ertesi yıl havalar ısınınca yeni sürgün ve çiçekleri oluştururlar.

Botanikçiler tarafından soğanlı , soğanımsı, rizomlu veya yumru köklü olarak bilinen tüm çiçekler halk arasında soğanlılar olarak adlandırılmaktadır. Bu çiçekler aktif büyüme periyodu içinde veya sonrasında çiçek açarlar. Çiçeklenme sonrasında yapraklar uçtan itibaren toprağa doğru ölmeye başlar. Kuruma sonrası bitkinin toprak altı organları yılı dinlenmede geçirir. Kışları ılık geçen yerlerde bazı Zambak türleri sürekli olarak yeşil kalır. Soğanlı çiçeklerin ömrü çok kısadır ve lalelerde olduğu gibi çiçek döneminde mükemmel bir görüntü oluştururken soldukları zaman çürüyen yapraklarıyla çirkin görünürler ve kamufle edilmeleri gerekir.

Mevsimlik, iki yıllık, çok yıllık veya soğanlı çiçekler çiçek kümelen veya şeritlerinin oluşturulmasında, çiçek adalarının yapılmasında, kabartma çiçeklerin oluşturulmasında, kaya bahçelerinde veya ağaç altlarında rahatlıkla kullanılabilirler.

Çiçeklerin küme veya şerit halinde dikilmesi harika bir etki yaratır. Kısa boylu çiçeklerin ön kısımda uzun boyluların ise arka kısımlara dikilerek bahçe etrafını çeviren çalıların önüne, garaj, ev, ağaç veya çitlerin etrafına dikilen çiçekler uzunlamasına planlanan peyzajlarda iyi bir form oluşturur. Yüksek duvarlar önüne yapılacak çiçek şeritleri geniş olmalıdır. Ancak şerit genişliği l m'yi aşmamalıdır Farklı zamanda çiçek açan, farklı renk oluşturan çiçeklerle yapılan şeritler daha uygundur. Mevsimlik, tek yıllık ve soğanlılar karıştırılırsa çiçek şendi daha sürekli bir görüntü verir. Çiçek kümeleri duvar veya ağaç dizisine yaslanmayacak şekilde ortada yapılırlar. Kümeler, kaldırım, teras, alçak duvarlar veya ağaç sıralarının yan taraflarına etkili bir görüntü vermek üzere yerleştirilirler. Çiçek adaları şeritle çiçek kümeleri arasında geçiş oluşturur. Çiçek adası oluşturulurken uzun boylular orta kısımlara, kısa boylular ise kenarlara dikilir. Böylece çiçek adası her taraftan rahatlıkla görülebilir. Yuvarlak yapılı asimetrik çiçek adaları tercih edilmektedir.

Son peyzaj planını hazırlanırken dikkate alınması gereken noktalar aşağıda sıralanmıştır.

1. İstenmeyen görüntülerin engellenmesi, trafik gürültüsünün azaltılması, rüzgar veya tozun bahçeye girmemesi veya gizlilik sağlamak amacıyla herdemyeşil olan ağaçlar sık bir şekilde dikilmelidir.

2. Ön giriş kısımlarda açıklık meydana getirmek veya ön kısma bakan oda pencerelerine renkli bir manzara oluşturmak için mevsimlik veya soğanlı çiçeklerden eğri-ada şeklinde çiçeklikler oluşturulmalıdır.

3. Evin gösterişli olması ve keskin köşelerin yumuşatılması için herdemyeşil çiçekli çalılar kullanılmalıdır.

4. Meyilli veya dik olan alanlarda çim bakimi zor olduğu için böyle alanlarda yer örtücüler kullanılarak toprak kayması da önlenir.

5. Ön girişlerde şekil ve renk karışımı oluşturmak, pencerelerin görüş alanını engellemeden evi gizlemek için uzun süre çiçekli kalan ve budamaya elverişli çalılar seçilmelidir.

6. Kaplara dikilmiş olan mevsimlik çiçekler çarpıcı etki oluşturur ve geniş bir avluyu bölmeye yararlar.

7. Çardaklar gölge seven bitkiler için zemin hazırlar, ev ile avlu arasında bağlantı sağlarlar ve pencerelerden giren sıcak güneş ışınlarına engel olur, çiçekli asmalara destek oluştururlar.

8. Yaprağını döken çiçekli geniş ağaçlar teras ve evi gölgelerken ev dışı bir alan oluştururlar.

9. Komşu evin görüntüsünü kapatacak yeşil perde oluşturmak için herdemyeşil olan dar ve uzun boylu çalılar kullanılabilir.

10. Avlu ve çim alanı ayırmak için bodur kenar bitkileri kullanılmalıdır.

11. Çarpıcı bir görüntü, bodur çalı ve çiçeklerle çevrilebilir.

12. Mevsimlikler, çok yıllıklar, soğanlılar, çiçekli çalılar ve küçük ağaçlar çim alanları veya avluyu kullananlar için hoş bir atmosfer sağlayarak mevsimlere göre değişen çekici renkler sunarlar.

13. Park yeri herdemyeşil çit bitkilerle ve küçük ağaçlarla çevrelenerek yeri belli edilebilir.

14. Çiçekli küçük ağaçlar gölge sağlarlar ve kapı girişlerine hoş ve güzel bir hava verirler.

15. Yol kenarına dikilecek uygun ağaçlarla bahçe güzelliği sokağa taşınabilir.

16. Çiçekli bitkilerle kaplı kabartma çiçeklikler zayıf toprak ve bozuk drenaj problemlerini hallederek avlu kısmına ayrı bir güzellik katarlar.

17. Kelebek çalıları veya meyveli çalıların bir çoğu kelebek başta olmak üzere birçok kuş türünü bahçenize çekmeye yarar.

18. Hoş kokulu bitkiler uygun ve dağınık olarak yerleştirilerek peyzaja çok farklı bir boyut kazandırılabilir.

19. Bahçede inşa edilecek minik bir havuz bahçenizin daha sevimli olmasını sağlar. Bu havuz süs balıklan gibi su bitkilerine de ev sahipliği yapabilir.

Bu konuyu yazdır

  Peyzaj Planlamanın Temel Prensipleri
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:18 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum (1)

Kısaca çevre düzenleme sanatı olarak bilinen peyzaj planlamada amaç, insanların şehir veya kırsal alanlarda kültürel, estetik ve ekonomik yönden daha güzel ve verimli bir yaşama ortamı hazırlamaktır. Manzara olarak da bilinen peyzaj çalışmalarında temel unsur insandır. Peyzaj, insanların sebep olduğu doğal tahribatları onarır ve insanların tabii peyzajın zengin ve enerjik unsurları ile tam bir uyum içinde çalışmasını düzenler. Peyzaj planlamada asıl hedef belli bir alanın planlanması değil il, bölge hatta ülkelerin tanzim edilmesidir. Yaşadığımız en dar ortamlar olan evlerimizin gerek mimari özelliklerine gerekse insanların zevk ve isteklerine göre bitkilerle düzenlenmesinden başlayarak, bina çevresinin, mahallenin, geniş alanların düzenlenmesi ile başlayan peyzaj planlama ileri aşamada şehirlerin hatta ülkenin düzenlenmesine kadar ulaşmaktadır.

İnsanoğlu her şeyin mükemmel olmasını ister. Bu aşamada yaşadığı çevrenin de düzenli, huzur verici ve rahat olması yönünde düzenlemeler başvurur. Çevre düzenleme, çevremizin farkına varılması, yaşanılan çevrenin huzurlu olması, çevredeki güzelliklerin ortaya çıkarılması ve çevre ile yaşamaktan zevk almak amacıyla yapılan bir uygulamadır. Gün geçtikçe yok olan yeşil alanlar, doğal ortamlar yapay da olsa çevre düzenlemeler ile geri kazanılmaya çalışılmaktadır. Doğal denge özellikle 20. Yüzyılın başlarından itibaren hızla ve acımasız bir şekilde tahrip edilmeye başlanmıştır. Maddi gelir getiren her şeyi kuralsızca harcayan, dağlan, ovalan, nehirleri dereleri, ormanları, ağaçları ve denizleri tahrip eden ve kirleten insanoğlu huzurlu ortamlar oluşturmak için büyük ve pahalı müdahaleler yapmak zorunda kalmaktadır.

Yaşadığımız çevreyi daha çok bozmadan öncelikle kirliliği ortadan kaldırmalı sonra yok olan güzel çevre yeniden oluşturulmalıdır. Mükemmeli ve en güzeli isteyen insan, önce kendini sonra da çevresini güzelleştirmeli, gelecek kuşaklara iyi ve yaşanabilir bir çevre bırakmalıdır.

Osmanlı Mimarisinde bahçe düzenleme sanatı bakımından tam bir simetri görülürken İngiltere gibi Avrupa ülkelerindeki peyzaj planlamalarda doğa

taklit edilmiştir. Simetri olmayan bu modem sistemlerde düşünce ufkunuza göre değişiklik yapabilir, iç içe girmiş olsa da ahenkli düzenlemeler yapabilirsiniz.

Bahçe düzenlemenin kesin ve katı kuralları yoktur, çünkü zevk bireysel bir konudur. Bahçe düzenlemede başarı bahçeden beklenen işlevi yerine getirecek ve görsel açıdan güzel bir görüntü sağlayacak uygun bitkilerin seçilmesine ve bu bitkilerin gerek kendi aralarında gerekse diğer bahçe elemanlarıyla güzel bir ahenk oluşturacak şekilde yerleştirilebilmesine bağlıdır.

Herdem yeşil bitkiler ve yaprak dökenlerin görsel etkileri farklı olup farklı amaçlar için kullanılırlar. Herdem yeşil bitkiler olarak Çam, Göknar, Ardıç gibi iğne yapraklılar (kozalaklılar) ile Çoban püskülü, (Ilex spp.) zakkum (Nemim spp.), kocayemiş (Arbutus spp.) ve buna benzer düz-derimsi yapraklara sahip bitkiler anlaşılmaktadır. Herdemyeşil bitkiler yıl boyunca ve aynı formda yeşil yapraklara sahiptirler ve yaprağını döken bitkilere göre peyzaj içinde sabit bir yapı oluştururlar. Çoban püskülü ve zakkum gibi herdemyeşil bitkiler çiçek açsa da asıl kullanılmaları sürekli olan yeşil yapraklarından dolayıdır Yaprağını döken bitkilerden bazıları (Sığla, Akçaağaç) sonbahar yaprak renklerinin mükemmel görüntülerinden dolayı peyzajda kullanılmaktadırlar Yaprağını döken türler ilkbaharda, yaz aylarında ve kısmen sonbaharda rengarenk çiçekler açarlar. Dekoratif meyveler ise yaprak döken türlerde bahçenize ayrı bir dekor oluşmasını sağlar. Kelebek çalısı ve bazı meyveli türleri seven kuş gibi hayvanların da bahçenizi ziyaret etmelerini sağlarlar.

1. Peyzaj Planlamanın Temel Prensipleri

Plastik veya seramik sanatında olduğu gibi peyzaj sanatında da teknik son derece önemlidir. Arazinin seçimi, kazı ve dolgu yapılacak alanların belirlenmesi, spor veya oyun alanlarının tespiti, duvarlar, merdivenler, gezi yollan ile düzenlemede kullanılacak bitki tür, çeşit ve modellerinin seçimi dikkatli bir şekilde yapılarak bilimsel ve teknik olmalıdır. Örneğin, Karadeniz Bölgesinin bol yağışlı ve asitli topraklarına adapte olmuş ormangülünü (Rhodedendron spp.) Orta Anadolu'nun soğuk, kurak iklimi ile kireçli topraklarında yapacağınız peyzaj planlamalarında kullanmazsınız. Aynı şekilde, Akdeniz İklimine adapte olmuş maki türü bitkileri de İç Anadolu veya Doğu Anadolu Bölgelerindeki planlamalarda kullanmanıza teknik izin vermez. Peyzaj planlamalarında teknik olarak, toprak faktörü, sıcaklık, ışık, su ve yağmur, rakım, hastalık ve zararlılara dayanıklılık gibi konular dikkatli bir şekilde gözden geçirilmeli ve bitki seçiminde bulunulmalıdır. Kısaca belirtmek gerekirse, peyzaj planlamalarında kullanılacak olan canlı veya cansız materyaller bilimsel ve teknik esaslar dikkate alınarak seçilmelidir.

1.1. Statik ve Konstrüksiyon

Peyzaj çalışmalarında mimari yapı elemanlarının statik ve konstrüksiyon esaslarına göre hesap ve inşa edilmeleri gerekir. Mimari yapı elemanları, taşınacakları yükün hacim ve ağırlığına göre seçilmelidir.

1.2. Çevreye Uygunluk

Her çevre kendi bünyesi, karakteri ve fizyonomisine uygun elemanları daha kolay kabul eder. Çevreye yabancı görünen canlı veya cansız her türlü yapı elemanı yadırganır ve çevre ile uyumsuz kalır. Örneğin, hemen her mevsim yağmur alan Karadeniz Bölgesi'nde palmiye, kaktüs ve yucca (avize çiçeği) gibi kurak iklim bitkileri kullanılarak bahçe tesisi teknik olarak mümkün olsa bile çevreye uyum bakımından hata yapılmış olur. Kalabalık ve sıkıcı olan şehirlerde oluşturulan çevre düzenlemelerinde yabancı orijinli süs bitkileri tek veya gurup halinde uyum içinde kullanılabilirken kırsal alanlarda yabancı kalırlar. Bir bölgenin doğal ve kültür peyzajının fizyolojik görünümleri arasında fark olduğu gibi, aynı bölgenin şehir ve kır peyzajlarının görünümleri arasında da çok önemli farklar vardır.

1.3. Proporsiyon

Peyzaj planını oluşturan unsurların, plan dahilinde belli bir düzene göre dağıtılması, plan kısımları arasında kitle, satıh ve hacim bakımından uygun ve güzel bir ahengin olması proporsiyonun iyi olduğunu gösterir. Bir planda ev, garaj, teras, havuz, yollar,ağaçlar,çalılar, çim alanlar ve çiçekler arasında yoğunluk, kapladıkları alan ve yüzey bakımından uyumlu oranlar saptanmalıdır ki planın proporsiyonu iyi olsun.

1.4. Denge

Peyzaj planlarında sağlamlık, emniyet, rahatlama ve sükunet hissini ifade eder. Dengenin oluşumunu sağlayan vasıta eksendir. Peyzaj planlamalarında genel olarak iki tarafına ağaç dikilmiş, insan ve vasıta trafiğine açık bir yol (Alle), bir su kenarı, bir park veya şehir yolu eksen olarak kabul edilmelidir. Eksenin sağ veya solundaki elemanların birbirinin aynı veya farklı olması iki tip denge meydana getirir. Formal (Simetrik) denge, informal (asimetrik) denge. Her iki denge şekli de kullanılabilmektedir. Ancak, formal denge'nin uygulanması çok daha kolaydır. Mimari düzenlemelerde kullanılacak formal denge etkili, düzenleyici ve yöneticidir. Ancak, mekanik bir görüntünün oluşmasına sebep olur ve suni karaktere sahip olduğundan monotonluk yaratır

1.5. Dikkati Çekme ve Vurgu

Peyzaj planlamalarında her planın bir "ana görüş noktası" olmalı ve bu noktaya vurgu yapılarak veya dikkat çekilerek ilgi uyandırılmalıdır. Dikkat çekme noktası olmayan peyzaj planlan genelde başarısız düzenlemelerdir. Planın dikkat çekme noktasından itibaren tüm detaylar önem sırasına göre dizilir, düzene sokulur. Vurgu, şekil, hacım, çizgi ve renk bakımından zıtlıklar (kontrast) meydana getirilerek sağlanır. Örneğin, koyu yeşil ve sık dokulu olan koniferlerin önüne açık renkli huş, zeytin veya iğde ağacı dikilirse vurgu sağlanmış olur. Sert, büyük ve yeşil yapraklara sahip olan kauçuk (Ficus elastica ) bitkisine kontrastlık sağlamak için zeminin renginin kırmızı-açık sarı olması gerekmektedir.

1.6. İfade Gücü

Peyzaj planlamalarında kullanılan malzemenin çeşidi, ortaya çıkacak olan düzenlemenin ifade gücünü etkiler. Malzemelerin ifade güçlen farklıdır. Tay malzemeler devamlılık ve dayanıklılığı, ahşap malzemeler narinlik ve hafifliği, demir malzemeler incelik ve kuvvetliliği ifade eder. Bu malzemelerin herhangi biri ile diğerini taklit etmek plandaki ifade gücünün azalmasına sebep olur.

1.7. Dizi, Ritim, Tekrarlama

Ritim bir hareket ifadesidir. Herhangi bir düzenlemede göz öncelikle ana (temel) görüş noktasına odaklandırılır, sonra normal bir tekrarla hareket sağlanarak peyzaj düzenleme ile oluşturulan düzenin tümü kavrandırılır. İnsan tarafından bilinçli olarak düzenlenen bir ortamda elemanlar o şekilde sıralanmalıdır ki gözlemci bu diziyi sonuna kadar takıp etsin ve sonuca varsın.

1.8. Renk ve Renk Harmonisi

Gerek canlı, gerekse cansız unsurlarda renk insanı en çok cezbenden,etkileyen ve kontrol altına alabilen peyzaj unsurudur. Çiçekli ağaçlar, çalılar ve bazı yer örtücü bitkiler çiçekli dönemlerinde parlak ve rengarenk görüntü verirler. Sürekli çiçek açan peyzaj bitkisi sayısı çok azdır. Çiçek açmayan çalılar, çit bitkileri hatta yer örtücüler ise sıkıcı olmayıp yapraklar, filizler, kabuklar, meyveler, gövde ve dallar renk unsuru olarak peyzaj planlamalarında rahatlıkla kullanılabilir. Bir bitkide en uzun süren renk etkisi yapraklarından gelenidir. Herdemyeşil bitkilerle yaprağını döken süs bitkileri yeşilin hemen tüm tonlarını yapraklan ile planlamacıya sunarlar Gerek gelişme periyodu içindeki gerekse sonbaharda oaldıkları yaprak rengi ile süs bitkilerinden harika kompozisyonlar yapılabilir.

Peyzaj sanatında yapı elemanlarının düzen ve kompozisyonlarında en önemli unsurlardan biri renktir. Rengin uygun olarak seçilmesi ile kompozisyonun değeri artar ve ifade gücü yükselir. Renkler 1. ve 2. renkler olmak üzere iki gurupta incelenir. Birinci renkler ana renkler (kırmızı, sarı ve mavi) olup diğer tüm renkler bu renklerin farklı oranlarda karıştırılmasıyla elde edilir. İkinci guruptaki renkler ise iki ana rengin eşit oranda karıştırılması ile elde edilir. Her iki gurupta yer alan toplam 6 renk, 6 standart renk olarak kabul edilmektedir.

Peyzaj planlamada kullanılan renkler sıcak (sarı, kırmızı ve turuncu), soğuk (mavi, yeşil ve mor) ve nötr (siyah, beyaz ve gri) olmak üzere de üç gurupta incelenebilir. Sıcak renkler canlı ve parlak olup insanların yaklaşmasını sağlar. Soğuk renkler ise uzaklaştırma özelliğine sahip olup serinlik oluştururlar ve yanlarında bulunan nesnelerin olduğundan daha uzaktaymış gibi görünmelerini sağlarlar. Kan, güneş ve alevi hatırlatan kırmızı renk hareketli, dinamik ve kuvvetli bir renktir. Uzun süre seyredildiğinde sinirlerde gerginlik yapar. Özellikle hastane bahçelerinde toplu halde kırmızı renk veren çiçeklere yer verilmemelidir. Dinlenme ve gölge

alanlarda soğuk renkler kullanılmalı ki insana serinlik hissi versin. Yeşil renk genel olarak dinlendirici, mavi renk ise insanı düşünceye sevk eder.

Peyzaj planlamalarda kullanılacak bitkilerden çiçekli olanlar üzerinde çiçek varken renk seçiminde bulunulmalıdır Böylece renk bakımından hata yapılmamış olunur. Beyaza boyanmış bir evin önünde beyaz çiçek açan türler değil mor veya pembe çiçek açan zakkum, lale, kızılcık veya zambak seçilmesi kullanılan bitkilerin kaybolmadan istenen etkiyi yapmalarını sağlar. Mor renkli azelyaları kırmızı tuğla bir duvarın önüne dikerseniz karanlık ve solmuş görünürler. Aynı bitkiyi beyaza boyanmış bir zeminin önünde değerlendirerek etki gücünü artırmış olursunuz.

Renk kompozisyonu yaparken,

* Çevrenin yeşil rengi ile uyum içinde olmalı, doğal peyzajın ahengini bozacak büyük renk topluluklarına yer verilmemelidir.
* Renk çeşidi ve dozu iyi tespit edilmeli, dozun az veya fazla olması renk etkinliğini azaltır.
* Renkleri kullanırken ışık ve gölge durumu, objelerin ışığı yansıtma veya absorbe etme özelliklerine dikkat edilmelidir.
* Üç veya daha fazla renk kullanılacaksa bir tanesi daima dominant olmalıdır.
* Objelere derinlik vermek için uzaklaştırıcı renklen (mavi ve tonlarını), yaklaştırmak veya büyütmek için de turuncu veya kırmızı renkler kullanılmalıdır.
* Beyaz ve ara renkleri kullanarak tüm renkleri bir arada kullanmak mümkündür.
* Peyzaj planında boşluk de kesinti yaratacağından siyah ve koyu renklere çok fazla yer verilmemelidir.

1.8. Ölçü ve Fonksiyon

İnsan yaşantısı bir mekan içerisinde geçer. Peyzaj planlaması da bir mekan organizasyonudur. Bu mekan yalnız estetik ve güzellikleriyle his duygulara hitap eden bir ortam olmayıp aynı zamanda bir yaşama ve kullanma ortamıdır. Bu nedenle güzellik + fonksiyon peyzaj planlamada öne çıkan ilk iki temel unsurdur. Peyzaj düzenlemeleri güzel olmanın yanında kullanışlı ve istenen amaca hizmet etmelidir. Burada temel ölçü insandır ve planlamada yer alacak objelerin ölçülen insan ölçülerine uygunluk göstermelidir. Peyzajı yapılacak alandaki temel yapılarla çevrelerindeki bahçelerin şekil ve büyüklükleri kullanılacak bitkilerin ölçeklerini belirleyecektir. Geniş ve çok katlı bir evin yanlarına boylu ağaçlar dikilerek evin cüsse ve baskınlığı kontrol altına alınmalıdır. Küçük bir evin yanında ise büyük ağaçlar değil daha çok orta boy yapan türler dikilmelidir. Planlamada yer verilecek olan türlerin son boyutları dikkate alınarak objelere veya diğer bitkilere olan uzaklıkları ayarlanmalıdır. Küçük bahçelerde daha çok ağaçlar yerine yüzey örtücüler kullanılmalıdır.

1.9. Birlik veya Kompozisyon

Bir eseri oluşturan parçaların belli bir düzen içerisinde bir araya getirilme sanatıdır. Tertipte yer alacak objelerin birbirini tamamlayacak şekilde organize edilmeleri gerekir. Peyzaj sanatında iyi bir kompozisyon için yeşil yapı elemanları ile mimarı yapı elemanları arasında, iç mekanla dış mekan arasında uyum ve işbirliği sağlanmalıdır. Bitkiler arasında uyum, birbirine benzeyen veya birbiri ile ilişkisi olan materyalleri bir arada kullanarak sağlanır. Bitki kompozisyonu doku, şekil, renk ve büyüme özelliklen bakımından birbirine benzeyen bitkileri bir araya getirerek oluşturulmalıdır. Böyle bir kültür için süs bitkileri, orman ağaç,ağaççık ve çalıları ile bahçe bitkileri konusunda fazla bilgiye sahip olmayı gerekli kılar. Ayrıca, bitki ekolojisi ve sosyolojisi de bilinmelidir.

1.10. Yerleşim Planı

Bahçe düzenlemesinin mükemmel olmasının ilk aşaması tasarımın öncelikle kağıt üzerine aktarılması, sonra uygulamaya geçilmesidir. Yerleşim planı, evinizin ve avlunuzun veya planlamanın yapılacağı yeşil alanın ölçekli olarak çizilmiş bir taslak veya diyagramıdır. İyi bir plan için dikkatli bir gözlem ve zaman gerekir. Çünkü planlamaya tabı tutulan alanda gölgede kalan, tam ışık alanlar, kışın soğuk biriktiren kısımlar iyi belirlenmelidir. Işık ve rüzgar durumu dikkate alınarak işaretlemeler yapılmalı ve bu özelliklere uygun bitkiler seçilmelidir. Ortanca gölge ortamı severken Oya ağacı (Begonvil spp.) ise tam güneş alan ortamları sever. Eğer bunları istekleri dışında bir ortama dikerseniz peyzajda istenen sonucu alamazsınız. Konik ladin ve benzeri türler rüzgardan hiç hoşlanmaz. Sürekli rüzgar alan bir yerde planlama yapılacaksa rüzgar kıran çitler oluşturulmalıdır. Düzenleme yapılacak bahçe dağ, göl, deniz, koy, orman veya ırmak gibi manzaraya açık bir yönü olabilir. Bu yön işaretlenmeli ve peyzajda yer verilecek bitki türlerinin ileride manzarayı kapatmaması için gereken tedbir alınmalıdır. Çok geniş alanlarda yapılacak düzenlemelerde ise toprak tipleri, toprak derinlikleri, bataklık, kurak veya sulu alanların doğru olarak saptanması gerekir ki bu bölgelere uygun bitki türleri dikilebilsin.

Peyzajı yapılacak alanın mevcut durumu (evi garaj, havuz, yükseltiler, binalar, çukur alanlar, yollar v.s.) bir grafik kağıdı üzerine ölçekli olarak işlenir ve bu grafik çoğaltılarak mevcut veriler ışığında çok farklı tasarım planları yapılabilir.

1.11. Doku

Dokunma ve görme duyusu üzerine doğrudan etki eden bir faktördür. Yaprak ölçüleri, rengi, biçimi, yaprak alt ve üst yüzeylerinin görüntüsü, yaprakların sıklığı, sap uzunlukları, rüzgardaki hareketleri dokuyu oluşturur. Yaprakları küçük olan çiçekli bitkilerin dalları da ince ise dokuları mükemmel demektir. İğne yapraklıların birçoğu yaprağını döken türler gibi hoş bir dokuya sahiptirler. İri yapraklı türler ise kışın yaprağını döktükten sonra farklı bir dokuya bürünürler. Çoban püskülü (Ilex spp.) küçük ve hoş dokulu bitkilerin yanında Göknar, Ladin ve Sedirler çarpıcı doku oluştururlar. Hoş dokulu olanlar dinlendirici, genişlik hissi verici ve rahatlatıcı iken çarpıcı dokulu olanlar tersi bir etki yaratır ve uzaktan bakıldığında yakındaymış gibi gözükürler. Hoş ve çarpıcı dokulu bitkiler planın farklı yerlerine dikilerek geçiş elde edilebilir. Peyzajı yapılan alan büyük gösterilecekse hoş dokulu bitkileri uzağa, çarpıcı dokulu bitkiler yakına dikilmelidir. Büyük bir alan küçük gösterilmek istenirse bunun tam tersi yapılmalıdır. Yaprağını döken türler gurup halinde olmalı ve daima herdemyeşil türlerin arasında veya önünde dikilmelidir.

Peyzaj planlamada çalılar, sarılıcılar, yer örtücüler, mevsimlik, iki yıllık veya çok yıllık çiçekler ile soğanlı çiçeklerin kullanımı farklıdır.

Bu konuyu yazdır

  Saksılı Süs Bitkilerinin Sunum Şekilleri
Yazar: Mr.Muhendis - 02-16-2010, 02:16 PM - Forum: Peyzaj Mimarlığı - Yorum Yok

1. Standart Gurup

Burada 4-12 arasında plastik veya kil saksıya dikilmiş ve görüntü bakımından birbiri ile güzel bir ortam oluşturacak çiçeğe yer verilir. Bu karışım içinde yapraklı süs bitkileri etrafı çevreleyici, çiçekler ise renk cümbüşü oluşturmak için kullanılır. Uzun boylu, koyu yeşil ve geniş yapraklı olanlar grubun arkasına yerleştirilir. Gözden kaçırılan temel hata, oluşturulan gruba profesyonel bir görüntü vermek için çok farklı şekle sahip süs bitkileri ile farklı renge sahip olanlarının kullanma zorunluluğudur. Bu iş için (iç mekan süsleme) uzman kişiler bazen sadece yapraklı süs bitkilerini kullanmaktadır Böylece çok çekici ve değişik yapraklara sahip çiçeklerle muhteşem bir görünüm sağlanabilir.

2. Profesyonel Gurup

İç mekan desmatörleri tarafindan sevilen ve tercih edilen böylesi bir görüntü standart grubu oluşturan torba (cep) kardeşlerdir Devlet binalarında genelde bulunan bu ortamlar evlerde ise köşe olarak bırakılan yerlerdir. Profesyonel grupların özellikleri saksıları saklayan ceplerdir ve farklı şekillerle büyüklükte olurlar. Arka kısımda yer alan taşıyıcılar diğerlerine göre daha büyük ve daha yüksek olup örneğin bir çam veya palmiyeyi alabilecek kapasitededir.

3. Çakıllı Bantlar (Tavalar)

Böyle çakıllı bantlar üzerinde grup olarak yerleştirilen bitkiler nem isteyen ve ortadan ısıtılan salonlar için uygundur. Eğer Afrika menekşesini yetiştirmede güçlük çekiyorsanız böyle bir ortamda yetiştirmeyi deneyin, başarılı olacaksınız. Burada su geçirmez kaplar kullanılmalı ve kenar yüksekliği 5 cm olmalıdır. Büyüklük size bağlı ancak cam kenarı için böyle bir grup düşünüyorsanız dikkatli olmalısınız. Bandın tabanına 2,5 cm yüksekliğinde çakıl konulur ve daima nemli tutulur Ancak su seviyesi hiçbir zaman çakıl taşlarını aşmamalıdır. Bunun üzerine bitkiler yerleştirilir. Çakıllı bantlar için en iyi yer cam önü ve radyatörlerin üzerleridir. Böylece kış aylarında bitkilerin etrafındaki nemli hava 3 kat artırılmış olur Sulamaya dikkat edilerek saksılardaki aşırı suyun çakıl ortamına akması sağlanmalıdır

4. Koleksiyonlar

Birbirine çok yakın benzerlikleri olan saksılı süs bitkileri evlerde çoğu zaman odaların köşelerinde birlikte tutulurlar. Bu işe yeni başlayanlar cam kenarlarında sukkuletler ve kaktüslerle gruplar oluşturabilirler. Büyük veya küçük koleksiyonların temel bir özelliği vardır Standart gruplarda dekoratif olarak tüm renk, görüntü ve formlar dikkate alınırken koleksiyonlarda her bir süs bitkisinin güzelliği ve cazibesi önemlidir.

5. Mobilyaların Üzerinde Yaşama

Mobilyalarla birlikte yaşamada yeni hiç bir şey yoktur. Yüzyıllardır insanoğlu mobilyaların uygun yüzeylerini saksili bitkileri yaşatmak, yerleştirmek ve ortama katmak üzere kullanmışlardır. Burada önemli olan göz ardı edilmiş, kullanılmayan veya reaktif pozisyonda kalan mobilyaların kullanılmasıdır.

* Masa üstleri
* Bitki masaları
* Troyler (bitki arabası)

6. Karışık Kaseler

Ev içi bahçelerinin en basit olanlarından bir tanesidir. Burada küçük yapraklı süs bitkileri ile birlikte 1-2 çiçekli süs bitkisi turba toprağı bulunan bir ortama dikilir. Böyle oluşumlarda sivri tepeli olan süs bitkileri grubun ortasına, sürünücü ve yayılıcı olanlar ise kenarlara dikilir. Burada kullanılan kaseler ekil itibariyle soğana benzemelidir. Görüntü bakımından son derece hoş olan bu karışımlar süreklilik bakımından tercih edilmezler çünkü geçicidirler. Çiçekler solduğunda ortamın sadeleştirilmesi ve köklerin aşın gelişmesini engellemek için ayırma işlemi yapılabilir.

7. Saksı Et-fleurlar

Özellikle yapraklı süs bitkilerinin bir grup içerisinde yetiştirilmesi istendiğinde uygun olan ortamlardır. Bu ortamda içinde su olan 1-2 tüp orta kısma yerleştirilerek zaman zaman iç kısmına kesme çiçek konulabilir. Böylece değişik renkte çiçek kullanılarak görüntü güzelleştirilebilir Bunların yanında planterlar, minyatür bahçeler veya tabak bahçeler şeklinde de süs bitkileri değerlendirilerek ortama mükemmel görüntüler katabilmektedir.

Bu konuyu yazdır