| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2276 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2271 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.496
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.875
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 466
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.062
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.674
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.462
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.961
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.369
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.600
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.616
|
|
|
| Bitki Doku Kültürü |
|
Yazar: Livadi - 04-10-2010, 08:36 AM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji
- Yorum Yok
|
 |
Bitki Doku Kültürü
Bitki doku kültürü; aseptik şartlarda, yapay bir besin ortamında, bütün bir bitki, hücre (meristematik hücreler, süspansiyon veya kallus hücreleri), doku (çeşitli bitki kısımları=eksplant) veya organ (apikal meristem, kök vb.) gibi bitki kısımlarından yeni doku, bitki veya bitkisel ürünlerin (metabolitler gibi) üretilmesidir. Yeni çeşit geliştirmek ve mevcut çeşitlerde genetik varyabilite oluşturmak doku kültürünün temel amaçları arasında sayılabilir. Bu nedenle bitki doku kültürleri genetiksel iyileştirme çalışmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca kaybolmakta olan türlerin korunmasında ve çoğaltılması zor olan türlerin üretiminde, çeşitli doku kültürü yöntemleri rutin olarak uygulanmaktadır (Babaoğlu ve ark., 2001-Bitki Biyoteknolojisi Cilt I-Doku Kültürü ve Uygulamaları- Bölüm 1. Temel Laboratuvar Teknikleri).
Bitki doku kültürü işlemlerinde ve genetik iyileştirmelerde kullanılan temel sistem bitki rejenerasyonu yani bitkinin hücre, doku ve organlarından klonlanmasıdır. Bitki rejenerasyonu, kültürü yapılan hücrelerin özellikleri itibariyle üç kısımda incelenebilir; 1) organize olmuş meristematik hücreleri ihtiva eden somatik dokulardan rejenerasyon, 2) meristematik olmayan somatik hücrelerden rejenerasyon ve 3) mayoz bölünme geçirmiş gametik hücrelerden rejenerasyon. Birinci tip rejenerasyonda uç ve yan meristemlerden bitkiler çoğaltılır. Buna meristem kültürü yoluyla klonal çoğaltım denilir. Elde edilen hücreler tamamen donör (verici) bitkiye benzerler. İkinci tip rejenerasyon; doğrudan bir bitki parçasının (eksplant denilir) kesilmiş yüzeylerindeki belirli somatik hücrelerin bir kısmının genellikle besin ortamına ilave edilen bitki büyüme düzenleyicilerinin (özellikle oksin ve sitokininler) etkisiyle bölünerek ve organize olarak, organları ve daha sonra da bitkiyi (direkt organogenesis) veya bir somatik hücrenin sürekli bölünerek embriyo ve daha sonra da tam bir bitkiyi oluşturması (direkt somatik embriyogenesis) şeklinde olabilir. Ayrıca her iki durum, belirli bir kallus, proto-kallus veya hücre süspansiyonu oluşumu devresinden sonra da ortaya çıkabilir (indirekt rejenerasyon). Ortaya çıkan bitkilerde bazı kalıtsal veya geçici varyasyonlar oluşabilir. Son olarak normal kromozom sayısının yarısını ihtiva eden hücrelerden de direkt veya dolaylı yollarla bitki rejenerasyonu olabilir. Bu durumda donör bitkinin kromozom sayısının yarısına sahip, genellikle steril olan haploid bitkiler elde edilebilir. Bu bitkicik, doku veya hücrelerde kromozom katlaması yoluyla fertil (dihaploid veya katlanmış haploid) bitkiler elde edilir.
Tablo: Bitki doku kültüründe önemli çalışmalar (Pierik, 1993; Kung, 1993; Endress, 1994).
Tarih Çalışmalar Araştırmacılar
1902 İlk izole edilmiş hücre kültürü Haberlandt
1904 Olgun embriyoların kültürü Hanning
1917 Biyoteknoloji teriminin ilk defa kullanımı Karl Ereky
1920 Oksinin tanımlanması Went ve ark.
1922 Kök ve sürgün uçlarının laboratuvarda çoğaltımı Kotte ve Robbins
1924 İlk embriyo kurtarma tekniği (mısır) Dieterich
1934 İlk sürekli kök kültürleri (domates) White
1934 İlk kallus kültürleri Gautheret
1942 İlk kallus kültürlerinden sekonder metabolit eldesi Gautheret
1946 Sürgün uçlarından (apikal meristem) ilk bitki eldesi Ball
1953 DNA'nın yapısının belirlenmesi Watson ve Crick
1954 Hücre süspansiyonlarından ilk bitki eldesi Muir ve ark.
1957 İlk sitokininin tanımlanması ve organ oluşumunda sitokinin/oksin oranının öneminin ortaya konulması Skoog ve Miller
1958 İlk somatik embriyogenesis (havuç) Steward ve ark.
1960 Enzimler kullanılarak ilk canlı protoplast izolasyonu Cocking
1962 MS besin ortamının geliştirilmesi Murashige ve Skoog
1965 Tek hücreden bitki rejenerasyonu Vasil ve Hilderbrandt
1967 İlk haploid bitkinin üretimi (anter polen kültürü) Bourgin ve Nitsch
1968 B5 ortamının geliştirilmesi Gamborg ve ark.
1970 HEPA filtrelerin kullanılmaya başlanması
1971 Protoplastlardan ilk bitki rejenerasyonu Nagata ve Takabe
1978 Cinsler arası ilk somatik melezleme Melchers ve ark.
1983 Transgenik ilk bitkinin elde edilmesi (tütün) Murai ve ark.
1986 Transgenik ilk bitkinin tarla testleri (tütün) -
1990 Sentetik tohum geliştirme ve hızlı dondurma yoluyla germplazm muhafazası çalışmalarının başlaması -
1995 İlk rekombinant insan gıdası (Flavr Savr, domates)
Babaoğlu ve ark., 2001-Bitki Biyoteknolojisi Cilt I-Doku Kültürü ve Uygulamaları- Bölüm 1. Temel Laboratuvar Teknikleri).
Bitki doku kültürlerinin bitki ıslahındaki uygulama alanları
Türler arası melezlemelerden sonra embriyo kültürü: Zigot oluşumundan sonra ortaya çıkan (post-zigotik) uyuşmazlıklar in vivo melezlemelerde embriyo oluşumunu veya oluşan embriyoların yaşamalarını engellemektedir. Bu embriyolar özel besin ortamlarında doku kültürü ile geliştirilmekte ve yeni melez bitkiler elde edilebilmektedir. Bu tekniğe embriyo kurtarma tekniği denilmektedir (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 10).
Haploid bitki üretiminde anter (polen) ve yumurtalık (ovül) kültürü: Özellikle kendine döllenen bitkilerde yapılan klasik bitki ıslahı melezlemeleri sonrası, hatların saflaştırılması (homozigotlaşması) uzun zaman almaktadır. Mayoz bölünme geçirmiş haploid sayıda kromozoma sahip hücrelerde (polen/mikrospor veya megaspor) veya bu hücreleri ihtiva eden bitki kısımlarının (anter veya yumurtalık) doku kültürü yoluyla elde edilen hücrelerinde veya rejenerantlarında yapılan kromozom katlanması sonucu %100 homozigot bitkiler elde edilebilmektedir. Bu tekniğe in vitro haploidi tekniği denir (Maheswari ve ark., 1995) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 5).
Somaklonal varyasyon: Kallus oluşturan veya totipotent olup yeni bitkiler meydana getirebilen hücreler uzun süreli kültürlerde veya kısa süreli de olsa yüksek bitki büyüme düzenleyicileri içeren ortamlarda bu yeteneklerini (kompotens) yitirebilmektedirler. Bu hücrelerden oluşan yeni bitkilerde gen veya kromozom bozuklukları sonucu kalıtsal ve fenotipik varyasyonlar (somaklonal varyasyon) ortaya çıkmaktadır. Bu varyasyonlar, yeni çeşit geliştirme ve iyileştirmelerde ıslahçılar tarafından kullanılmaktadır (Chrispeels ve Sadava, 1994). Somaklonal varyasyon sonucu ortaya çıkan değişiklikler arasında, bazı pigmentlerin yapısındaki farklılaşmalar sonucu çiçek renginin, yaprak ve çiçek morfolojisinin, tohum veriminin, bitki canlılığı ve iriliğinin, uçucu yağ kompozisyonu ve hastalıklara tolerans veya dayanıklılığın değişmesi sayılabilir (Brown ve Thorpe, 1995) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 11).
İn vitro seleksiyon: Tek hücre seviyesinde; tuz, herbisitler, patojenler vb. faktörlere karşı dayanıklılığa göre yapılan seleksiyonlar sonucu, bu hücrelerden elde edilen bitkilerde ilgili faktörlere dayanıklı veya toleranslı bitkiler ortaya çıkabilir. Bu tekniğe in vitro seleksiyon denilmektedir.
İn vitro döllenme: Bazı durumlarda (özellikle dış ortama alıştırılamayan bitkilerden tohum almak için) doku kültürü ile elde edilen bitkiler laboratuvar şartlarında tozlaştırılmaktadır. Fakat bu uygulama çok sınırlı kalmıştır.
İn vitro germplazm muhafazası: Totipotent hücrelerin in vitro kültürü, kallus veya süspansiyon hücreleri şeklinde uzun süreli olarak veya belirli aralıklarla yeniden oluşturularak saklanabilir ve ihtiyaç duyulduğunda bu hücrelerden yeni bitkiler oluşturulabilir. Alternatif olarak ilgili hücreler, meristemler veya elde edilen minyatür bitkiler düşük sıcaklıkta (4 0C), çok az besin maddesine ve alana ihtiyaç göstererek aseptik şartlarda saklanabilir (1-4 yıl). Benzer şekilde çok düşük sıcaklıklarda –196 0C), sıvı azot içinde doku ve hücreler hızlı bir şekilde dondurulup saklanabilirler. Bu doku kültürü teknikleri in vitro germplazm muhafazasında önemlidir ve gen ve tohum bankalarına alternatif oluşturmaktadır (Brown ve Thorpe, 1995) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 9).
Somatik hücre melezlemesi (protoplast füzyonu): Protoplast füzyonu ve somatik melezleme, pre-zigotik eşeysel uyuşmazlıklar nedeniyle, klasik melezleme ile elde edilemeyen hibritlerin elde edilmesinde kimyasal ve fiziksel metotlar kullanılarak uygulanan bir tekniktir. Elde edilen somatik melez hücreden (heterokaryon), kallus oluşumu ve bitki rejenerasyonu yoluyla yeni bitkilerin elde edilmesi sistemin en önemli ve en gerekli parçasıdır. Bu işlem genel anlamda genetik kopyalamadır ve bitkilerde yaklaşık 30 yıldan beri uygulanmakta olup en başarılı örneği tütün bitkisinde görülmüştür (Ochatt ve Power, 1992) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 4).
Gen transferi: Doku kültürlerinin bitkileri iyileştirmede en önemli ve yaygın olarak kullanılan uygulamalarından birisi de, gen veya genlerin bitkilere aktarılmasıdır. Bunun için mutlaka tekrarlanabilir bir hücre-bitki rejenerasyonu (organogenesis ve somatik embriyogenesis) sistemine ihtiyaç vardır (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 2, 3 ve 4).
Bitki doku kültürünün ticari ve ıslah dışı uygulamaları
Hastalıksız bitki elde edilmesinde meristem kültürü: Tüm apikal meristem veya buradan alınan küçük embriyonik parçalar kültüre alınarak uygulanan tekniğe meristem kültürü denir. Çok az miktarlarda bitki büyüme düzenleyicileri ilave edildiğinde uç ve yan meristemlerden birçok yeni bitkicikler elde edilebilmektedir. Bu metotla elde edilen bitkiler her bakımdan birbirinin benzeridirler (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 6).
Mikroçoğaltım: Organize meristemlerden, henüz olgunlaşmamış veya olgunlaşmasını tamamlamış somatik hücrelerden direkt (organogenesis veya somatik embriyogenesis) veya indirekt (kallus, protoplast vb.) yollarla bitkilerin çoğaltılması ve köklendirilmesi işlemine genel olarak mikroçoğaltım denilmektedir. ABD'de doku kültürünün ticari uygulaması 1970' de başlamış (orkidelerde ve süs bitkilerinde) ve bu yolla elde edilen ürünlerin pazar değeri bu gün yılda 15 milyar dolara ulaşmıştır. Daha az sürgün elde edilmesine rağmen uç ve yan meristemlerden kitle çoğaltım ticari olarak diğerlerinden daha fazla kullanılan bir metottur (Brown ve Thorpe, 1995) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 8). Aşağıda bir videoda ticari doku kültürü üretim laboratuvarından görüntüler vardır. Benzer konularda diğer videolar da görülebilir. Tüm çalışmalar steril şartlarda laminar hava akışlı kabin içinde yapılmaktadır.
Sentetik tohum üretimi (somatik embriyolar): Somatik embriyoların çeşitli metotlarla kaplanması sonucu sentetik (yapay) tohumlar elde edilmektedir. Sentetik tohumların, hibritlerin somatik çoğaltımında, erkısır ve ebeveyn hatların muhafazasında ve odunsu bitkilerin elit genotiplerinin elde tutulmasında kullanımı konusunda oldukça fazla çalışma yapılmaktadır.
Sekonder metabolit üretimi (kallus-hücre süspansiyonları): İn vitro hücre kültürleri sekonder metabolit üretiminde de önemli bir kaynak olarak görülmektedir. Bitki sekonder metabolitleri, bitki büyüme ve gelişmesinde doğrudan kullanılmayan maddelerdir. Işık mikroskobu ile görülebilen sekonder metabolitlerin (tanenler, antosiyaninler, karetenoitler) yanında UV ışığı ile görülebilenleri (alkaloitler) de vardır. Son yıllarda sekonder metabolit üretimi için ot verimi yüksek, çok yıllık, geniş adaptasyon kabiliyetine sahip ve azotlu gübre kullanımı oldukça az olan yonca, alternatif bir bitki olarak gösterilmektedir. İlgili enzim alındıktan sonra yoncanın geriye kalan kısmı ot olarak kullanılabilir (Austin, 1997) (bkz. Bitki Biyoteknolojisi Cilt I, Bölüm 7).
Kimeralar: Doku kültüründe, özellikle süs bitkilerinde üzerinde önemle durulan konulardan birisi de kimeralardır. Kimerik bitkiler; farklı türlerin protoplastlarının karışık kültürü ve bitki rejenerasyonu, mutasyon uygulamaları sonucu bitki rejenerasyonu çalışmaları, apikal meristemle ilgili yapılan mikro-cerrahi çalışmaları ve gen transferi yapılması sırasında, bir bitkiyi oluşturan bütün hücrelerin ilgili gen veya genleri taşımaması durumlarında (özellikle partikül bombardımanı metodu ve apikal meristemler kullanıldığında) elde edilebilmektedir.
Bitki doku kültürlerinin temel araştırmalardaki uygulamaları
Doku kültürü, protoplast izolasyonu ve füzyonu, hücre, doku ve bitki beslenmesi, sitogenetik çalışmalar, morfogenesis çalışmaları ve biyolojik azot fiksasyonu gibi temel araştırmalarda da kullanılmaktadır. Bu tür araştırmalar genellikle sistem geliştirmede faydalı olmaktadır.
Doku Kültüründe Temel Teknikler
Doku kültürü işlemleri bir çok aşamadan oluşmaktadır. Bunlar: 1) Uygun bir laboratuvar düzeninin kurulması, 2) Kullanılacak bitki parçalarının (eksplant) ve besin ortamlarının seçimi, hazırlanması ve sterilizasyonu, 3) Kallus ve hücre süspansiyonlarının oluşturulması, 4) Kallus veya hücre süspansiyonlarından veya doğrudan somatik veya gametik hücrelerden bitki rejenerasyonunun uyarılması (organogenesis, somatik embriyogenesis veya meristem çoğaltımı yoluyla), 5) Oluşan sürgünlerin çoğaltılması ve boylarının uzatılması, somatik embriyoların olgunlaştırılması, 6) Uzayan sürgünlerin köklendirilmesi, 7) Köklenen bitkilerin dış ortama alıştırılması (aklimatizasyon). Bunlar arasında en önemlisi, uygun laboratuvar imkanlarının sağlanmasıdır.
Doku Kültüründe en önemli konu steril işlemleri yapabilecek bazı temel alet ve ekipmanlara veya iyi bir laboratuvara sahip olmak gerekmektedir. Doku kültüründe en temel konular bitki parçaları ve kullanılacak alet ekipmanların iyice temizlenmesi (sterilizasyon), besin ortamlarının hazırlanması ve kültüre alınacak yerin belirlenmesidir.
Tablo: Bir laboratuvarda bulunması gerekli olan imkanlar (Smith, 1992; Gamborg ve Phillips, 1995).
· Alev lambası
· Alüminyum folyo
· Ambalaj filmi (naylon)
· Analitik elektronik terazi
· Aspiratör
· Basınçlı hava kompresörü veya kaynağı
· Beherler (250 ml, 500 ml, 1 litre, 2 litre, 5 litre)
· Bisturi
· Buhar banyosu (100 C ye kadar ayarlanabilen)
· Buzdolabı (derin donduruculu)
· Cam kavanozlar (cam şişe), muhtelif reçel ve konserve kavanozları (100, 150, 200, 500 ml)
· Dereceli silindirler (20 ml, 50 ml, 100 ml, 200 ml, 500 ml, 1 litre, 2 litre)
· Dolaplar
· Erlenler (100, 250 ml, 1, 2, 4 litre kapasiteli en az bir tanesi ölçülü ağızlı)
· Etüv
· Fayanslar (10x10, 15x15 cm, en az 20 adet)
· Filtre sterilizasyonu için filtre üniteleri
· Floresan ışığı (serin-beyaz) ile aydınlatılan ve sıcaklığı ayarlanabilen kültür odası
· Fotoğraf filmi (siyah-beyaz ve renkli, slayt için)
· Gaz kaynağı (doğal gaz)
· Isıtıcılı manyetik karıştırıcı
· Kağıt havlular
· Kauçuk eldivenler
· Laminar hava akışlı kabin (HEPA filtreli)
· Mikrodalga fırın
· Mikro pipetler (Gilson vb.) 1-5 ml, 5-20 ml, 20-50 ml, 50-200 ml, 200-1000 ml arası ayarlanabilen çeşitli hassasiyette.
· Mikroskoplar (stereo; büyütmeli ve ışık kaynaklı)
· Otoklav, basınçlı pişirici ve otoklav eldivenleri
· Otomatik pipet
· Pastör pipetler (arkası pamuklu, 15-23 mm uzunluğunda)
· Pensler (4, 7, 8 inç) ikişer adet
· Petri kapları (5, 7, 9, 14 cm cam veya tek kullanımlık plastik)
· pH metre
· Pipet doldurucu
· Pipet memeleri
· Pipet pompası (20 ml, mekanik veya otomatik)
· Pipet yıkayıcı
· Pipetler (1, 5, 10 ml, tek kullanım için veya cam)
· Plastik fide dikim kapları
· Raflar
· Raklar
· Saf alkol
· Saf su ünitesi (su demineralizasyon ünitesi tercih edilmelidir).
· Çalkalayıcı (yatay-horizontal)
· Santrifüj (makro-mikro)
· Sprey şişesi ve şişeler
· Test tüpleri (25 x 100 mm)
· Tripod
· Vakum pompası
|
|
|
| Arılar Çaresiz Hastalığa Deva Oldu |
|
Yazar: Livadi - 04-10-2010, 08:31 AM - Forum: Tarım Haberleri
- Yorum Yok
|
 |
12 yıldır MS hastası olan ve yatağa bağımlı olarak yaşayan kadın, arılar sayesinde sağlığına kavuştu...
12 yıldır MS hastası olan ve yatağa bağımlı olarak yaşayan kadın, arılar sayesinde sağlığına kavuştu... İngiltere'de yaşayan ve 12 yıldır MS hastası olan 45 yaşındaki Sami Chugg, hastalığı dayanılmaz boyutlara gelince Çin'de çok uzun yıllar öncesine dayanan ve arıların sokmasına dayanan bir yöntemi denemeye karar verdi. Bu tedavi süresi boyunca kadının bel bölgesindeki belli noktalara canlı arılar yerleştirildi ve kadını sokmasına izin verildi.
Bin 500 Arı Sayesinde Ayakta
Chugg'ı tedavinin sürdüğü 18 ay boyunca haftada iki kez, toplam bin 500 arı soktu. Çoğu kişi için bir arı tarafından sokulmanın dehşet verici olabileceğini belirten Chugg, "arılara çok şey borçluyum, sağlığımı onlar sayesinde yeniden kazandım" dedi.
Akupunktura çok benzeyen bu tedavide, akupunktur iğneleri yerine arının iğneleri kullanılıyor. Ana tedavi doğal bir ilaç olarak görülen arıdan gelen toksin sayesinde yapılıyor.
Arı terapisi, romatizma ve eklem iltihabı gibi sorunlar yaşayan hastalarda gözle görünür etki yapıyor. Arının zehri kan dolaşımını hızlandırıyor, ağrıyı dindiriyor ve iltihabı yok ediyor.
Hastaların Yüzde 90'ı Tamamen İyileşiyor
Doktor, arıları cımbızla tek tek sorunlu bölgeye yerleştiriyor. Arı içgüdüsel olarak yerleştirildiği noktayı sokuyor ve ölüyor. İğne ve zehir, vücutta bir süre bekletiliyor. Çin'de 3 bin yıl öncesine dayanan bu tedavi yöntemi günümüzde de kullanılıyor. Çinli doktorlar hastaların yüzde 90'ının tamamen iyileştiğini belirtiyor.
|
|
|
| Organik Tarımda Toprak İşleme Uygulamaları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 04-09-2010, 09:00 PM - Forum: Organik Tarım
- Yorum Yok
|
 |
Toprak,tarımsal üretimin temel unsurlarından birisidir. Tarım alanlarının sınırlı olması nedeniyle,amca uygun toprak işlemenin seçilmesi ve bazı kazanımların gündeme gelmesi söz konusu olmaktadır. Bunlar;
- Toprakta karbonun alıkonulması,bu yolla yılda hektar başına ortamla 1,250 kg CO2 in toprakta kalmasını sağlanması,
- Toprak yüzeyinin erozyona karşı korunması; böylece yılda yaklaşık olarak 25 milyar ton verimli üst toprağın erozyonla kaybının önlenmesi
- Kimyasal gübre ve ilaçlarının yüzey akışı ile bitkiden uzaklaşmasının azaltılması ile içme suyu kalitesinin iyileştirilmesi,
- İş gücü,zaman,yakıt ve makine aşınmalarındaki azalmanın sağlanması
- Topraktaki organik maddenin artması ile daha etkin bir tarımsal üretimin sağlanması ve
- Yüzeyde kalan artıkların kuşlar ve küçük hayvanlar için barınak ve yiyecek kaynağı oluşturması nedeniyle yaban hayatın geliştirilmesidir.
Sanayileşme sürecine bağlı olarak,tarımsal üretimde kimyasal kullanımı da artış göstermiştir. Pestisit veya gübre formundaki kimyasalların olumsuzlukları da ilk olarak sanayileşmiş ülkelerde ortaya çıkmıştır. Doğanın tahrip edilmesi,insan ve hayvan sağlığına vermiş olduğu zarardan hareketle alternatif üretim yöntemleri araştırıcıların yeni çalışma konuları arasında yerini almıştır. Ekolojik,biyolojik veya organik tarım olarak adlandırılabilecek bu üretim sistemleri ile üretilen ürünler yaşam standardının yüksek olduğu ülkelerde pazar bulması ile her geçen gün daha da önemli hale gelmiştir.
Ekolojik tarım konusunda otorite durumu olan IFOAM (uluslar arası Organik tarım federasyonu ) tarafından hazırlanan “Organik Tarımda Üretim ve Ürün İşlemeye Yönelik Temel standartlar¬¬“ başlıklı taslağın “2,4 Toprak Korunumu “ ve “2,5 Suyun korunumu “ bölümlerinde toprak ve su korunumu konusunda yapılması gerekenler,önerilere geniş yer verilmiştir. Taslakta toprağın ,mutlak surette korunması gerektiği,bu amaçla üst katmandaki toprak kaybının azaltılması,bu amaçla yüzeysel veya minimum toprak işleme , uygun ekim nöbeti,toprak yüzeyindeki artıkların muhafaza edilmesi ve diğer işletmecilik uygulamaları gibi yöntemlere yer verilmesi ve erozyon,sıkışma,tuzluluk ve diğer sorunların önlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Taslakta ayrıca suyun korunması amacıyla da toprağın organik madde içeriğinin arttırılması,ekim ve sulamanın iyi tasarlanması ve uygun zamanda yapılması gibi öneriler yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak,ekolojik tarımda doğrudan veya dolaylı olarak üretime etki eden toprak işlemenin incelenme ve uygun sistemlerin önerilme zorunluluğu ortadadır. Bu makalede,ekolojik tarımda toprak işlemenin temel ilkelerine uygun toprak işleme sistemleri ortaya konulmaya çalışılmaktadır.
EKOLOJİK TARIMDA TOPRAK İŞLEME VE BEKLENTİLER
Ekolojik tarımda farklı bitkisel ve hayvansal ürünler için üretim yöntemleri mevcut olup bunların bir çok ortak ilkesi bulunmaktadır. Toprak işlemeye yönelik olanları aşağıda verilmiştir.
- Toprağın iyileştirilmesi ve içindeki organizmaların korunması ve beslenmesi sağlanmalı; toprak sömürülmemeli; tersine doğal verimlilik arttırılmalıdır. Bunu sağlamak için ekim nöbeti,organik gübreleme yapılmalı ayrıca uygun toprak işleme yöntemleri kullanılmalıdır.
- Toprak strüktürünün iyileştirici ve humus miktarını arttırıcı önlemlerle beraber toprağı koruyucu, enerji tasarrufu sağlayan. çalışılan yerin koşullarına uygun toprak işleme yöntemleri uygulanmalıdır. Bunun için, toprağın yapısı ve koşullarına dikkat edilmelidir, çizici aletlerle çalışmalı, pulluk gibi toprağı devirerek işleyen aletlere mümkün olduğunca az yer verilmeli ve temel kural olarak gereğinden fazla sayıda toprak işlemeden kaçınılmalıdır.
- Bilindiği gibi tarımsal üretimde, verim ve kalite arasında ters bir orantı mevcuttur. Genel kural olarak ikisi arasında denge kurulmalıdır. Ancak ekolojik tarımda bu denge oluşturulurken kalitenin, ürün miktarına göre öncelik aldığı unutulmamalıdır.
- Ekolojik üretim yapan tarım işletmesinde başta petrol olmak fosil yakıtlar ve diğer enerji kaynakları optimum verimi sağlayacak düzeyde azami tasarruf kuralına uyularak kullanılmalıdır. Enerji kullanımında güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi gibi doğal enerji kaynakları olabildiğince tercih edilmemelidir.
Yukarıdaki ilkeler;
a ) Toprağın organik madde ve bitki besin elementleri yönünden zengin tutma
b ) Gerektiği kadar toprağı işleme
c ) Yüksek verim yerine kaliteyi tercih etme
d ) Enerji kaynaklarının kullanımında olabildiğince tasarruf
ana başlıkları altında toplayabiliriz . Buna göre,ekolojik tarımda toprak işlemeden beklenenler de aşağıdaki gibi sıralanabilir.
- Toprak işleme, toprakta su ve rüzgar erozyonuna yol açmamalı
- Toprak içindeki organizmaların yaşamlarına uygun en iyi ortamı hazırlamalı
- Topraktaki makro ve mikro besin elementlerin kaybolmasını önlemeli
- Topraktaki sıkışmayı önlemeli,bitkinin kök gelişimine uygun ortamı hazırlamalı
- Toprağa verilecek materyalin toprak altına ve özellikle kök bölgesine verilmesi sağlanmalı ve
- Pulluk gibi toprağı devirerek işleyen aletler mümkün olduğunca az kullanılmalı, bunun yerine çizel, kültivatör gibi toprağı devirmeden işleyen aletler tercih edilmelidir.
Tarımsal üretimde kullanılan toprak işleme tekniklerinin bazıları ekolojik tarımın isteklerine cevap verecek durumdadır. Ancak bu tekniklerin hangisinin kullanılması gerektiği konusunda verilecek kararda üretimi yapılacak bitkinin cinsi ve agroteknik özellikleri, arazinin konumu ve erozyon etkisinde olup olmadığı, toprak yapısı ve nem durumu vb. gibi kriterler etkili olmaktadır. Buna göre de uygun toprak işleme sisteminin seçilmesi önem taşımaktadır.
TOPRAK İŞLEME SİSTEMLERİ
Dünyada kullanılan Toprak işleme sistemleri 4 sınıf altında toplanmaktadır.Bunlar geleneksel toprak işleme,korumalı toprak işleme,azaltılmış toprak işleme,toprak işlemesiz olarak sınıflandırılır.
Geleneksel Toprak İşleme
Belirli bir coğrafik alanda,yetiştirilen belirli bir ürün için tohum yatağı hazırlığında geleneksel olarak yapılan toprak işleme uygulamalarıdır. Geleneksel toprak işleme; ürün artıklarının çoğunun gömüldüğü % 30 ‘ daha az ürün artıklarının bırakıldığı bir toprak işleme sistemidir. Bu tip toprak işlemede,birinci ve ikinci sınıf toprak işleme makinelerinden yararlanarak tarlanın ekim için hazırlanması söz konusudur. Birinci sınıf toprak işleme makinesi olarak genellikle kulaklı pulluk gibi toprağı deviren makineler kullanılır.
Geleneksel toprak işlemenin yer aldığı üretim sisteminde çoğunlukla aşağıdaki uygulamalara yer verilir.
- Kulaklı pullukla sürüm
- Diskli pullukla ufalama ( 1 veya 2 kez )
- Tırmık veya kültivatörle işleme ( 1 veya 2 kez )
- Ekim ve gübreleme
- Kültivatör veya döner çapa ile çapalama ( 1 veya 2 kez )
- Sulama
- Tarımsal savaş ve
- Hasat
Korumalı Toprak İşleme
Korumalı toprak işleme; su ve rüzgar erozyonunu azaltmak maksadıyla,ekim işleminden sonra,toprak yüzeyinin en az % 30 ‘nun ön bitkiye ait artıkların kaplanmasının sağlandığı uygulamalardır. Toprak yüzeyinin tamamen kaplanması için gerekli artık yoğunluğu; toprak tipi,eğim durumu,ekim nöbeti ve toprakta kışın kalan bitki artıkları başta olmak üzere pek çok faktöre bağlıdır. Korumalı toprak işlemede toprak sadece tohum yatağının hazırlanması , kimyasal uygulaması,yabancı otların kontrol edilmesi ve tohumun ekilmesi için işlenir.
Korumalı toprak işleme sistemi olarak uygulamada değişik alt sistemlere rastlamak mümkündür. Bunlardan bazıları aşağıda belirtilmektedir.
- Minimum toprak işleme ( minimum tillage )
- Azaltılmış toprak işleme ( reduced tillage )
- Nem engelli ( malç ) toprak işleme ( mulch tillage )
- Toprak işlemesiz ( sıfır toprak işleme,çiziye ekim veya dikim ) ( no-till,zero-tillage ,slot-plant )
- Şerit halinde toprak işleme (strip tillage )
- Sırta ekime yönelik toprak işleme ( ridge tillage )
Azaltılmış Toprak İşleme
Bitkisel üretim veya mevcut toprak koşullarında,işlenme gereksinimini karşılamak için toprağın gerekli olabilecek en az düzeyde işleme tabii tutulmasıdır. Bu tanımlama,yıllara ve ülkelere göre değişim göstermektedir. Çoğu zaman,anlamlı minimum toprak işleme yerine azaltılmış toprak işleme kavramını kullanmak daha doğru olmaktadır.
Azaltılmış Toprak işleme
Geleneksel toprak işlemeye göre daha az enerji gerektiren işlemlerden oluşan sistemlerdir. Diğer bir ifade ile,azaltılmış toprak işleme; geleneksel toprak işleme sistemine göre yoğun olmayan ve toprağı daha az işleme tabii tutan bir sistemdir. Bu sistemde; geleneksel sisteme göre ya uygulamaların sayısı azaltılır veya birim alan başına enerji gereksinimi daha az olan toprak işleme makinelerine yer verilir.
Nem Engelli ( Malçlı ) Toprak işleme
Artıklar özellikle toprak yüzeyine veya yüzeyin yakınına bırakılacak şekilde tüm toprak yüzeyinin işleme tabii tutulmasıdır.
Malçlı toprak işleme; toprak işlemesiz ve sırta ekime yönelik toprak işleme dışında bir korumalı toprak işleme sistemidir. Toprak işleme; çizel pulluğu,diskli aletler,tarla kültivatörleri
Kesme pulluklar veya ot yolucularla yapılmaktadır. Yabancı otlar,herbisit uygulaması ve/veya ürünün çapalanması ile kontrol altına alınmaktadır. Uygulama sayısı; erezyon kontrolünü sağlayacak yeterli artığın yüzeyde bırakılmasının sağlanmasıyla sınırlı olmaktadır.
Toprak İşlemesiz ( Sıfır Toprak İşleme,Çiziye Ekim veya Dikim )
Önceden bozulmamış toprağa doğrudan tohumun ekilmesi işlemidir. Bu sistemde,
toprak ekimden hasada ve hasattan da ekime kadar bozulmadan bırakılır. Sadece doğrudan ekim makinesi olarak adlandırılan makinelerin artık parçalayıcı ve gömücüleri veya diskli,çapa vb. tip çizi açıcıları tarafından toprak dar bir şerit şeklinde işlenir. Bu nedenle doğrudan ekim makineleri,ekim işlemenin dışında toprağı bozmaz. Tohumun bırakılacağı derinlikte bir çizinin açılabilmesi için kullanılan ekim ve dikim makineleri,artıkları kesebilmesi ve bozulmamış toprağa batabilmelidir. Bu nedenle de geleneksel makinelerden farklı yapısal özelliklere sahip olmalıdır. Toprağın işlenmemesinden dolayı sorun olabilecek yabancı otların kontrolü ise ekim öncesi,çimlenme öncesi veya çimlenme sonrası
uygulanabilecek herbisitlerle sağlanmaktadır. Herbisit uygulama şekli ve zaman,yabancı ot yoğunluğuna ve iklim koşullarına bağlıdır.
Şerit Halinde Toprak İşleme
Toprak yüzeyinin % 30veya daha az kısmının bant veya şerit biçiminde işleme tabi tutulmasıdır.
Sırta Ekime Yönelik Toprak İşleme
Bitkinin üzerine ekileceği ve bakım işlemleri sırasında veya hasat sonrasında sırt oluşturulması ve bunların her yıl aynı yerde korunmasını sağlayan sistemdir.
Sırta ekime yönelik toprak işlemede; toprak genellikle gübre uygulamaları dışında,hasattan ekime kadar işlenmeden bırakılır. Bitkiler,önceki yetiştirme döneminde yapılmış sırtlara ekilir veya dikilirler. Sırtlara genellikle yıllık bakım esnasında,karık usulü sulama da veya sırt/çukur oluşturularak yapılır. Sırtlar; sırta yönelik toprak işleme sistemi hemen başladığında veya bakım işlemleri sırasında nemli toprağın sırtların oluşturulmasını önlediği hasattan hemen sonra yapılabilir. Ancak,sırtların hasattan hemen sonra yapılması,çizilerdeki yetersiz artıkların aşırı erozyona sebep olacağı ve sırtlarda yabancı otların gelişmesine izin vereceği gerekçesiyle tavsiye edilmektedir. Hasattaki sırt yüksekliğinin; 15-20 cm olması,erozyon riski yüksek olan bölgelerde ekimden sonra çiziden en az 8 cm daha yüksekte olması önerilmektedir.
Sırt halinde toprak işleme sistemlerinde genellikle kazayağı,diskli sıra temizliyicileri,
gömücü üniteler veya yatay diskleri bulunan ekim makineleri kullanılmaktadır. Sıra temizleyicileri, 3-5 cm lik toprağı,yüzeydeki artıkları ve yabancı ot tohumlarını sıradan uzaklaşır. Böylelikle,sırt üzerinde nemli,artıkların arınmış ve tohumun ekildiği bir ortam hazırlanmış olur. Mısır ve tane sorgum sapları bazı durumlarda hasat ve ekim dönemi arasında parçalanır. Kuru kimyasal gübre; serpme veya ekim makinesi ile bant şeklinde sonbaharda verilir.
Toprak işleme uygulamaları,sadece problemin çözümlenebilme düzeyi yönünden değil,aynı zamanda enerji girdileri ve uygulama sonrası meydana gelen,yan etkiler yönünden de incelenmelidir. Genel olarak mevcut bir problemin çözümü ile başka problem veya problemlerin meydana geldiği bilinmektedir. Örneğin,gevşetme işlemleri sırasında,
Arzulanmasa dahi kesekler oluşmakta ve çalışma derinliğinde sert ve geçirimsiz tabaka meydana gelmektedir.
Toprak işleme sistemlerin seçiminde pek çok faktör etkili olmaktadır. Bunların başında toprakla ilgili olarak toprağın tekstür,strüktür,organik madde içeriği,mineral yapı durumu ile arazinin eğimi,aşınabilirlik,bitki kök derinliği; iklimsel olarak yağış miktarı ve dağılımı,su dengesi,yetiştirme sezonunun uzunluğu,toprak ve çevre sıcaklığı,kurak geçen süre gibi özellikler; ürüne bağlı olarak ise yetiştirme süresi,kök yapısı ve özellikleri,su gereksinimi,tohum; sosyo ekonomik durumla ilgili olarak işletme büyüklüğü,güç kaynağı varlığı; aile yapısı ve durumu,işgücü durumu,nakit ve kredi kullanım imkanları; diğer başlığı altında ise hükümet politikaları,amaç ve öncelikler yer almaktadır.
KORUMALI TOPRAK İŞLEME
Ekolojik tarımda öncelikle sahip olunan toprağın kaybedilmemesine ve korunmasına özen gösterilmelidir. Toprağın gerek su,gerekse rüzgar erozyonundan korunmasının en basit yolu ise toprak yüzeyinde artıkların bırakılmasıdır. Buna göre,ekolojik tarımda toprak işleme denildiğinde akla toprağın,suyun ve enerjinin korunmasının esas olduğu korumalı toprak işleme sistemleri gelmelidir.
Korumalı toprak işleme. çok sayıda değişkeni etkileyebilmektedir. Bunlar arasında;
- Toprak yüzeyindeki artık miktarı
- Erozyon
- İnfiltrasyon ve yüzey akışı
- Kimyasal yapı
- Toprak yüzeyindeki organik madde ve pH durumu ve
- Kullanılan pestisitlerin tipi ve miktarı
yer alır.
Daha öncede belirtildiği gibi ön bitkiye ait artıklar,farklı toprak işleme sistemleri nedeniyle meydana gelen toprak kayıplarını kontrol etmede en önemli faktördür
Buna göre,artıkların yüzeyi kaplama oranı % 20 olduğu toprak kaybında meydana gelebilecek azalma yüzdesi yaklaşık %50 iken kaplama oranı % 30 a çıkarıldığında azalma % 64 ler düzeyine ulaşmaktadır. Bu durumda korumalı toprak işlemede anahtar kelime toprak yüzeyindeki artıkların işletmeciliğidir.
Erozyon; hareketli su,rüzgar,buzul veya yerçekimi etkisi gibi işlemleri içerisine alan jeolojik etkilerle arazi yüzeyinin aşınması olarak tanımlanır. Su erozyonu,toprak parçacıkların kesek ve diğer toprak agregatlarından uzaklaşması ile başlar. . Yağmur damlalarının toprağa çarpması toprak parçacıklarının bulundukları ortamdan uzaklaşmasını temel nedenidir. Tek bir yağmur damlası önemsiz görülebilir. Ne var ki yağmur damlalarının birlikte toprak yüzeyine çarpmaları sırasında büyük bir kuvvetin toprak yüzeyine çarpması küçümsenemeyecek düzeyde enerjinin ortaya çıkmasına sebep olur. Şiddetli bir fırtına ve yağmur 1 ha lık bir alandan 250 ton a varan miktarda toprağın parçalanıp uzaklaşmasına neden olabilir. Toprak yüzeyinde ön bitkiye ait artıkların veya diğer örtü bitkilerinin bulunması yağmur damlalarının etkisini sönümler,erozyon da önemli ölçüde azalır.
Kuvvetli türbülans etkili rüzgar,erozyon riski yüksek olan tarla koşullarında rüzgar erozyonuna neden olur. Toprak yüzeyinden 30 cm yukarıda,saatte 20 km hızla esen bir rüzgar,riski yüksek tarla koşullarında toprağın hareketlendirilebilmesi için yeterlidir. Erozyon riski yüksek tarla koşulları denildiğinde ise yüzeyi çıplak,gevşek,kuru ve ince bünyeli korumasız yüzey anlaşılır. Rüzgar hızının 30 km/h den 50 km/h e çıkması ile erozyon hızı üç katına ulaşır.
Çapları 0,1 mm den daha küçük olan toprak parçacıkları hava akımı içerisinde düşmeden önce kilometrelerce taşınabilir,hava akımında askıda kalırlar. Çapları 0,5 mm olan iri toprak parçacıkları bulundukları yerden toprak yüzeyi üzerinde sıçrayarak,dahabüyük toparak parçacıkları ( 0,5-1,0 mm çapında ) ise toprak yüzeyinde yuvarlanarak taşınırlar.
Rüzgar erozyonunu önleyebilme veya azaltabilmenin değişik yolları vardır. Bunlardan toprak yüzeyinin bitki örtüsü veya ön bitkiye ait artıklarla kaplanması basit ve yaygın uygulamadır. Artık veya bitki örtüsü; toprak yüzeyindeki rüzgarın hızını azaltır ve toprak parçacıkları temas eden rüzgar kuvvetini önler. Toprak yüzeyi veya yakınındaki vegetatif materyal aynı şekilde hareketli toprak parçacıklarını tutar ve çığ etkisini sınırlar. Rüzgar erozyonunu azaltmak için gerekli olan artık miktarı,artığın tipine,yüksekliğine,rüzgar yönü ve toprak tipine bağlı olarak artık konumuna göre değişir.
Korumalı toprak işleme,toprak yüzeyinde artık bırakarak ve toprağın pülverizasyonunu azaltarak rüzgar erozyonunu azaltır. Yapılacak her toprak işleme uygulaması yüzey artıklarını azaltır.
Toprağı karıştıran toprak işleme makineleri yabancı ot kontrolü ve herbisitlerin karıştırılması için gayet yararlı olabilirler. Fakat rüzgar erozyonunu kontrol eden artıkların büyük bir bölümünün gömülmesine neden olur.
KORUMALI TOPRAK İŞLEMENİN YARARLARI VE SAKINCALARI
Korumalı toprak işlemede,toprağın en az işlenmesi söz konusudur. Toprağı işlemenin düzeyi ve sıklığı azaltıldığında,anız veya bitki artıkları toprağa tamamen karıştırılmaz ve toprağın üzerinde bırakılır. Tohum; bu anız veya işlenmiş topraktaki küçük şeritlere ekilir. Yabancı ot kontrolü,toprağın işlenmesi ile değil herbisitlerle sağlanır. Kimyasal gübreler ekim öncesi toprak içerisine veya ekimle beraber toprağın üst katmanlarına yerleştirilir. Yabancı otları kontrol altına alan ve ön bitkiye ait artıkları yok eden herbisitlere olan bağımlılığın artması nedeniyle korumalı toprak işlemenin sürdürülebilir özellik taşıyıp taşımadığı sorgulanabilir.
AVANTAJLARI
- Yetiştirilen ürünler,suyu daha etkin bir şekilde kullanılır; toprağın su tutma kapasitesi artar ve yağışlardan dolayı su kayıpları ve buharlaşma azalır.
- Kurak ve eğimli topraklara sahip kuru tarımda suyun daha etkin kullanımı ile daha yüksek verim elde edilebilir.
- Toprağın organik madde içeriği ve faydalı böceklerin populasyonu korunabilir,toprak,bitki besin maddesi,gübre ve pestisit kaybı azalır.
- Ekim işleminde tarlanın hazırlanması için daha az zamana gereksinim duyulur.
- Ekim tahinde hava koşullarına bağımlılık azalır.
- Ekim öncesi toprak işleme çalışmaları azalır,böylece iş gücü ve yakıttan tasarruf sağlanır.
- Ekim için daha az işlem yapılması,gerek traktör gerekse toprak işleme ve ekim makinelerinin daha az aşınmasını,bu ise tamir ve bakım masraflarını azaltır. ç
- Toprak yüzeyinde bırakılan ürün miktarı,su ve erozyonunu azaltır.
- Yapılan tarımsal uygulamaların daha az olmasından dolayı,toprağa uygulanan dış yükler azalır ve böylece toprak sıkışması en aza indirilir ve
- Bitki çıkışını güçleştiren ve yüzey akışın neden olan kaymak tabakası oluşumunu engeller
DEZAVANTAJLARI
Özel ekim ekipmanının maliyetinin yüksek olması ve korumalı tarım sistemlerinin tamamen yeni bir sistem ortaya koyması,çiftçiler tarafından yüksek işletme başarısı ve öğrenme işlemi gereksinimi kısa süreli dezavantajlarındandır. Dünyanın her yerinde geleneksel tarımda elde edilen uzun süreli deneyimler,korumalı tarımın bir çiftçinin çözümlemeyen farklı problemleri için ne daha çok ne de daha az çözüm getirmediğini göstermiştir. Bunun yanı sıra;
- Su göllenmesi veya kötü drenaj gibi aşırı su problemleri ortaya çıkar.
- Zararlı ve hastalık problemleri artar. Toprak yüzeyinde tutunan artıklar,bazı zararlı ve hastalıklara teşvik eder. Ürün artıkları ile ertesi döneme hastalık ve zararlılar taşınır.
- İyi bir tohum-toprak teması sağlayarak tohumu nemli toprağa yerleştirebilen ve bunu yüzeydeki artıklarla tıkanmadan gerçekleştirilen özel ekim makinelerine veya mevcut ekim makinelerinde değişikliklere ihtiyaç duyulur.
- Tarla yüzeyinde buluna artıklar,sürgünlerin beslenmesini engeller,
- Havalanma koşullarının yetersizliği,düşük toprak sıcaklığı ve aşırı nem,ürün yetiştirmek için genellikle uygun değildir.
- İş gücü ve yakıttan tasarruf sağlanmasına rağmen,yabancı ot kontrolünde büyük oranda herbisit kullanımına bağımlılık,ek giderlere neden olur ve çevresel bir olumsuzluk oluşturur.
- Daha güçlü bir traktör gerekecektir.
- Gübreleme daha zordur. Gübrenin genel olarak verilmesi makine ile fiziksel olarak devirme yapılmadığından daha zordur,fakat ekim esnasındaki özel birleşimler söz konusudur ve toprak işlemesiz açıcıların özel tasarımlarının kullanılması arzu edilmektedir.
- Pestisitlerin verilmesi daha zordur. Gübrelemede olduğu gibi,pestisitlerin genel birleştirilmesi toprak işlemesiz sistem ile mümkün değildir.
- Besin dönüşümünü değiştirir. Topraktaki mikroplar tarafından organik maddelerin çürümesi,toprak işlemesiz sistemde üretilen bitkilerde mevcut besinlerin geçici olarak tutunmasını sağlar.
SONUÇ VE ÖNERİLER
Ekolojik tarımın bitkisel üretim kolunda toprak işleme,üretim faaliyetleri içerisinde ilk yapılan işlem olması ve ekimden hasada kadar uzanan aşamaların tamamına etkili olması nedeniyle önem taşımaktadır.
Ekolojik tarıma uygun toprak işleme sistemi olarak ise toprak,su ve enerjinin korunmasının ana hedef olduğu korumalı toprak işleme sistemi önerilir. Ancak sistemin herbisitlere bağımlılığı nedeniyle mutlak surette sentetik esaslı herbisitlerin yerine organik olanların kullanılması zorunludur.
|
|
|
| Terminatör Teknolojisi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 04-09-2010, 07:26 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Terminatör teknolojisi, GD bitkileri pazarlayan şirketlerin çiftçilerin kolayca bitkiden tohumu toplayıp, sonraki yıl bu ikinci nesil tohumu ekmesinden ziyade, her yıl yeni tohum almasını sağlayarak mali yatırımlarını korumak için yaptıkları bir girişimdir. Ancak GD bitkilerle ilgili ihtilaflar, terminatör teknolojiyi halkın gözünden düşürmüştür.Terminatör teknolojisi ribozomu inaktive eden protein geni üzerine odaklanır.Ribozom inaktive edici protein RIP, ribozomal RNA moleküllerinden birini iki parçaya keserek protein sentezini bloke eder.Böylece bu proteini barındıran hücre çabucak ölecektir. RIP geni sadece embriyo gelişim sürecinde aktif olan bir promotorün kontrolü altındadır. Bu nedenle bu bitkiler normal büyür ancak embriyolar tohuma gelişmeden önce öleceğinden, tohum üretemezler.Sonuç olarak tozlaşmayan ve üremeyen yapıyı elde etmek için tohuma, kendini yok etmesini sağlayan `terminatör` geni eklenmiş olunuyor. Bu gen tohumun sadece o yıl ürün vermesini sağlıyor ve sonraki yıl için tohumluk olarak kullanılmasına engel oluyor. Herşeye rağmen oluşan tohumlar ise kullanım halinde gelişmeden çürüyor. Bilimadamları bunu `bitkinin intiharı` diye özetliyor. Sonuçta tohumlar ve koruma ilaçlarının üretimi genelde aynı şirket tarafından yapıldığı için şirketlere bağımlılık ortaya çıkıyor.Organik besin sağlama çiftçilerden, GDlı besinler bilim adamlarından sağlanmış olunuyor.
|
|
|
| Keten Tohumunun Faydaları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 04-09-2010, 10:53 AM - Forum: Tarım Haberleri
- Yorum Yok
|
 |
10 bin yıldır gıda olarak da kullanılan keten bitkisi, etkili bir gençlik, sağlık ve güzellik kaynağı. Keten tohumunda yok yok; Kolesterol düşürücü, felç, kanser, unutkanlık önleyici, bağırsak çalıştırıcı ve temizleyici etkisi bunlardan birkaçı. Uzmanlar, sıvı şeklinde, salataların üzerine serpiştirilerek veya günde bir çorba kaşığı şeklinde tüketmeyi öneriyor.
Keten tohumunun yararları
* Mide-bağırsak sorunlarına karşı iyi gelir
* Bağırsakları yumuşatır, kabızlığa karşı iyi gelir
* Kemikleri güçlendirir. Özellikle menopoz döneminde yararlı
* Bağışıklık sistemini güçlendirir
* Menopoza bağlı şikâyetleri hafifletir
* Kalp-damar hastalıklarından korur
* Kolesterol, şeker seviyesini dengeler
* Yüksek tansiyonu düşürür
* Romatizmal hastalıkları önler
* Sinir sistemini güçlendirir
* Hafızayı güçlendirir
* Konsantrasyon bozukluğuna karşı iyi gelir
* Yaşlanmaya bağlı dikkat dağınıklığına karşı iyi gelir
* Haricen kullanılarak yaraların çabuk iyileşmesini sağlar
* Egzama ve sedef hastalıklarında kullanılır
* Nasırlarda kompres olarak kullanılır
* Solunum yolu hastalıklarında olumlu etki yapar
* Ruhsal bozukluklara karşı iyi gelir
* Öksürüğü giderir
* Ağız boşluğu, boğaz ve diş eti rahatsızlıklarında gargara olarak
kullanılır
* Lifleri sanayide, özellikle dokumacılıkta kullanılır
Keten tohumu ne içerir?
* Omega-3, Omega-6 ve Omega-9 yağ asitleri
* Yüksek oranda çözünür ve çözünmez lif
* Protein
* Lignanlar (kansere karşı maddeler)
* Vitaminler
* Mineraller
* Aminoasitler
Keten tohumu nasıl tüketilir?
* Kaynatılarak içilebilir.
* Dövülerek, öğütülerek toz haline getirilebilir. Bir kaşık ağza
atıldıktan sonra arkasından su içilebilir.
* Kavrulmuş olarak tüketildiğinde daha lezzetli olur. Keten
tohumunun çok özel bir tadı veya kokusu yoktur, ama kavrulunca güzel
bir tada kavuşur.
* Tohum şeklinde de tüketilebilir.
* Yemeklere, yoğurda, salatalara, müsliye, pasta, börek gibi unlu
mamullere karıştırılarak da tüketilebilir.
* Günde 1-1.5 çorba kaşığı keten tohumu sağlıklı kalmak açısından
yeterlidir. Dozunu kaçırmamakta yarar var.
kaynak: ntvmsnbc.com
Keten tohumunun yararları:
Cilt yapısını yeniler, parlaklık kazandırır.
Mide-bağırsak sorunlarına karşı iyi geliyor.
Bağırsakları yumuşatır.
Kemikleri güçlendirir.
Bağışıklık sistemini güçlendirir.
Menopoza bağlı şikâyetleri hafifletir.
Kalp-damar hastalıklarından korur.
Kolesterol, şeker seviyesini dengeler.
Yüksek tansiyonu düşürür.
Romatizmal hastalıkları önler.
Sinir sistemini güçlendirir.
Hafızayı güçlendirir
keten tohumu yararları : İktidarsızlık, prostat ve kısırlığa karşı etkilidir.
keten tohumu faydaları : zayıflamaya etkisi vardır
keten tohumu faydaları : kilo vermeye yardım eder.
keten tohumu faydaları : romatizma
keten tohumu faydaları : Keten tohumuyla zayıflama ve diyet ...
selülit ve selülitten kurtulma yolları..
keten tohumu yararları : sağlıklı, doğal zayıflama ve diyet...
keten tohumu yiyerek sindiriminizi düzenleyip kilo verebilirsiniz.
1 tatlı kaşığı keten tohumu da günlük omega 3 ihtiyacınızı karşılar.
|
|
|
| DGS Puan Hesaplama Sistemi |
|
Yazar: Livadi - 04-09-2010, 05:59 AM - Forum: Genel Konular
- Yorum Yok
|
 |
DGS Puan Hesaplama Sistemi
Aşağıda verilen linkleri tıklayarak DGS Sayısal, DGS Sözel ve DGS Eşit Ağırlık Puanlarınızı Hesaplayabilirsiniz.
dgs
DGS Sayısal Puanınızı Hesaplamak İçin Buraya Tıklayınız
DGS Sözel Puanınızı Hesaplamak İçin Buraya Tıklayınız
DGS E-A Puanınızı Hesaplamak İçin Buraya Tıklayınız
Puan Hesaplaması Hakkında
Puan hesaplayıcı sadece fikir amaçlıdır. Hesapladığınız puanlar yüzde yüz sonuçlar olmadığı gibi her sene değişir. Her yıl katsayılar değiştiği için sınav öncesi net bir hesap kimse çıkaramaz. Buradaki hesaplayıcılar büyük ölçüde fikir verebilir. Hesaplayıcıların yanı sıra arama kısmından araştırma yaparak, kim nereyi hangi netler ve puanla kazandıklarını görerek hesaplamalarınızın gerçeklik payını onaylayabilirsiniz. Tabi burada her sene katsayıların değişmesi gerçeğini gözardı etmemek gerekir. Örneğin, 70'er net ile hesapladığı puan kazanması için yetersiz görünen bir aday hemen karamsarlığa kapılmamalıdır. Çünkü her defasında vurgulandığı gibi katsayıların değişmesi gerçeği, karamsar duruma düşen kişiyi 65'er net ile bir yükseköğretim lisans programına yerleştirebilir. Bunun garantisini kimse veremez. Tüm açıklamaları toparlayacak olursak; hesaplayıcılar sadece fikir yürütmenizi sağlar.
Hesaplamadaki Ağırlıklı Önlisans Başarı Puanı (A.Ö.B.P) alanını doldururken:
Dikey Geçiş Sınavı'na ilk defa girecek olan adaylar için Ağırlıklı Önlisans Başarı Puanı adayların kafasında soru işareti bırakabilir. "Ağırlıklı Önlisans Başarı Puanı nı nasıl bulabilirim veya hesaplarken bu puanı bilmediğim için ne yazabilirim?" sorusunun cevabını açıklayacak olursak:
Sınıf birincisi 80 tam puan alır.
Sınıf ortalamasının üstünde notu olan kişiler 70-79 arası puan alır.
Sınıf ortalamasına yakın notu olan kişiler 60-69 arası puan alır.
Sınıf ortalamasının altında notu olan kişiler 50-59 arası puan alır
Sınıf sonuncusu 30-49 arası puan alır.
Bu değerlendirmeyi baz alarak A.Ö.B.P kısmına tahmini değer girebilirsiniz.
|
|
|
| Türkiye'yi Temsil Edenlere SBS'de Ek Puan Verilecek |
|
Yazar: Livadi - 04-09-2010, 05:53 AM - Forum: Genel Konular
- Yorum Yok
|
 |
MEB, SBS'ye gireceklerden, uluslararası bilim olimpiyatlarında, Türkiye'yi temsil etme hakkı kazanan öğrencilere "ek puan" verecek.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Seviye Belirleme Sınavı'na (SBS) gireceklerden, uluslararası bilim olimpiyatlarında, proje yarışmalarında, spor, kültür ve güzel sanatlarla ilgili uluslararası yarışmalarda elemelerden geçerek Türkiye'yi temsil etme hakkı kazanan öğrencilere "ek puan" verecek.
MEB Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesi'nde bazı değişiklikler yapıldı.
Buna göre, Bakanlık, Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK ile MEB'in iş birliği yaptığı diğer bakanlıkların katıldığı uluslararası bilim olimpiyatları, matematik olimpiyat sınavları, proje yarışmaları, spor, kültür ve güzel sanatlarla ilgili uluslararası yarışmalarda ulusal elemelerden geçtikten sonra Türkiye'yi temsil etme hakkı kazanmış olan öğrencilere, SBS'ye katıldıkları yıl için ek puan verilecek.
Öğrencilerin olimpiyat, sınav ve yarışmalara katıldıkları yıla ait sınıf puanının altın madalya alan veya birinci olan öğrenci için yüzde 4'ü, gümüş madalya alan veya ikinci olan öğrenci için yüzde 3'ü, bronz madalya alan veya üçüncü olan öğrenci için yüzde 2'si, bu yarışmalara katılarak Türkiye'yi temsil edenlerin yüzde 1'i o yıla ait sınıf puanına ek puan olarak katılarak sınıf puanı belirlenecek.
Ek puanlı sınıf puanı ile 500 puan üst sınırı aşılabilecek.
EN YÜKSEK DERECE DİKKATE ALINACAK
Öğrenim gördüğü yıl içinde birden fazla uluslararası sınav ve yarışmalara katılıp başarılı olan öğrencinin almış olduğu en yüksek derece, sınıf puanının hesaplanmasında dikkate alınacak.
Ekip ya da takım olarak yarışmalara katılıp başarılı olan öğrencilerin aldıkları ek puan, sınıf puanlarına ilave edilecek.
Bu haktan, derece veya katılım belgelerini ibraz eden öğrenciler yararlanabilecek. Öğrencilerce ibraz edilen bilgiler, e-okul sistemine işlenecek.
Sınıf puanı, o yılın seviye belirleme sınavı puanının yüzde 70'i ve yıl sonu başarı puanının yüzde 25'i esas alınarak elde ediliyor.
Ortaöğretime Yerleştirme Puanı ise ilköğretim 6. sınıfın sınıf puanının yüzde 25'i, 7. sınıfın sınıf puanının yüzde 35'i ve 8. sınıf puanının yüzde 40'ı toplanarak belirleniyor.
YURT DIŞINDA ÖĞRENİM GÖRENLER
Bakanlık yurt dışında öğrenim gören öğrencilerin de SBS'ye girme koşullarıyla ilgili yeni bir düzenleme yaptı.
Buna göre, velisinin yurt dışında bulunduğu süre içinde öğrenimlerinin bir kısmını Bakanlığa bağlı olmayan yurt dışındaki eğitim kurumlarında gören öğrencilerin ortaöğretime yerleştirme puanının hesaplanmasında yurt içinde öğrenim gördüğü yıllardaki sınıf puanı veya puanları dikkate alınacak.
Bu öğrencilerin ortaöğretime yerleştirme puanı, e-okul bilgileri esas alınarak Türkiye'de bir yıl öğrenim görenlerin o yıla ait sınıf puanlarıyla iki yıl öğrenim görenlerin alt sınıfın sınıf puanının yüzde 40'ı, üst sınıfın sınıf puanının yüzde 60'ının toplamının alınmasıyla belirlenecek.
İlköğretimin 6,7 ve 8'inci sınıflarının tamamını yurt dışındaki eğitim kurum veya kurumlarında gören öğrenciler de öğrenim belgesi ile başvurarak seviye belirleme sınavlarına katılabiliyor.
Bu öğrencilerle ilgili yapılan düzenlemeye göre ise öğrenimlerinin tamamını Bakanlığa bağlı olmayan yurt dışındaki eğitim kurumlarında gören öğrencilerin ortaöğretime yerleştirme puanı ise seviye belirleme sınavlarına katıldıkları yılların sınıf puanı veya puanları esas alınarak belirlenecek.
Vatan
|
|
|
| Hayvan Islahı Kanunu |
|
Yazar: Livadi - 04-08-2010, 05:34 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Kanun No. 4631 Kabul Tarihi . 28.02.2001
HAYVAN ISLAHI KANUNU
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
MADDE 1 - Bu Kanunun amacı; her türlü hayvansal üretim ve bu üretimi etkili kılan faaliyetler ile yarış müsabaka ve iş maksadıyla yetiştirilen hayvanların verimlerinin artırılması için yapılacak ıslah çalışmalarını, evcil ve yabani hayvanların gen kaynaklarının korunmasını, hayvansal üretimin ekonomik olmasını ve rekabet gücünün artırılmasını, bu hususlarla ilgili faaliyetleri ve soy kütüğü kayıtlarının tutulması ile hayvan ırklarının ıslahını, damızlıkların sağlıklı ve hijyenik koşullarda yetiştirilmesini ve hastalıklardan Arî bir şekilde üreticilere intikalini ve korunmasını sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2 - Bu Kanun; tek tırnaklı , çift tırnaklı, kanatlı hayvanlar, suda yaşayan hayvanlar arı ve ipek böceği ile her türden hayvanların ıslahına, evcil ve yabani hayvanların gen kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi, kamu sektörü ve özel sektör tarafından yapılan suni tohumlama, tabii tohumlama ve embriyo transferi, genetik kopyalama ve diğer biyoteknolojik faaliyetlere, soy kütüğü kayıtlarının tutulmasına, damızlık hayvanlar ile sperma, embriyo , yumurta, balık ve diğer suda yaşayan hayvanların larvalarının ithaline, ihracına dair hükümler ile damızlık yetiştiriciliği yapılan her türlü ahır, tavla, ağıl, kümes, kuluçkahane, laboratuar gibi hayvancılık işletmelerine ait ünitelerin asgari teknik , sağlık ve hijyen koşullarına uygunluk yönünden kontrol, tescil ve ruhsatlandırılmasına, hayvan yetiştiricilerinin ıslah amaçlı örgütlemelerine dair hükümleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3 - Bu Kanunda geçen ifadelerden;
Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
Taşra Kuruluşu: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın İl ve İlçe Müdürlükleri ile konu ile ilgili diğer kuruluşlarını,
Ön soy kütüğü: Ana ve babası belirli ancak ebeyevnlerinin verim kayıtları olmayan
mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulacak geçici kayıt sistemini,
Soy kütüğü: Pedigri düzenlemeye esas olacak bilgilerin düzenli
olarak toplandığı veri tabanını,
Pedigri:Soy kütüğüne kayıt edilen damızlıklarla, safkan atların numara,isim, orijin, ırk, renk, eşkal, cinsiyet, doğum tarihi, verim kayıtları, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve verimlerini belirten belgeyi,
Enene-İğdiş etme: Erkek hayvanın dölleme yeteneğini kalıcı olarak gidermeyi,
Don: At ve diğer memelilerde vücudu örten kıllara hakim olan veya bu kıllardan çoğunluğa yakın kısmının müşterek olarak gösterdiği rengi,
Zootekni: Hayvan yetiştirmesi, ıslahı, bakımı- beslenmesi, yem üretimi, hastalıklardan koruma gibi hususları düzenleyerek hayvanlardan daha yüksek ve ekonomik verim elde etmeyi sağlayacak teknoloji ve uygulamaları,
Damızlık: Yetiştirildiği ülkede veya yörede ırkına veya tipine özgü özellikleri gösteren yüksek verimli hastalıklardan Ari, damızlık belgesi veya saf ırk sertifikası bulunan hayvanları,
Damızlık işletmesi: Damızlık hayvanların yetiştirildiği, Bakanlıkça tescil edilmiş işletmeleri,
Damızlık sertifikası: Ana ve babası bilinen ancak cetlerinin verim kayıtları bilinmeyen damızlık hayvanlara Bakanlıkça veya yetki verilen kuruluşlarca verilen belgeyi,
Damızlık belgesi: Pedigri belgeleri bulunan damızlıklardan Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikteki kriterlere uygunluğu Bakanlıkça onaylanan belgeyi,
Birlik: Hayvancılık konularında faaliyet gösteren yetiştirme, hayvansal üretim, ıslah ve pazarlama amaçlı kurulan birlikleri,
Suni tohumlama : Uygun tohumlama zamanında olduğu belirlenen dişi hayvanların genital kanallarına spermaların hijyenik koşullarda nakledilmesini,
Embriyo transferi: Sağlıklı ve yüksek verimli dişilerden elde edilen embriyoların taze veya dondurularak uygun dönemki dişi hayvanların döl yatağına uygun teknik ve hijyenik koşullarda aktarımını,
Genetik kopyalama: Damızlık hayvanlara ait bir genomdan biyoteknolojik yöntemler kullanılarak onun tüm genotipik özelliklerini taşıyan bir canlının elde edilmesini,
Sperma: Sağlıklı ve damızlık niteliği taşıyan erkek hayvanlardan belirli yöntemlerle alınan ejekülatların spermatolojik muayeneleri yapıldıktan sonra taze ya da dondurulmuş sperma porsiyonlarını,
Döl kontrolü (Progeny testing): Soy kütüğü ve verim kayıtlarının düzenli tutulduğu yeterli teknik alt yapı, uzman personel ve hayvan varlığına sahip kuruluşlar tarafından yürütülen damızlıkları döllerinin verimlerine göre seçmeyi sağlayan uygulamaları,ifade eder
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvan Islahı
Islah çalışması
MADDE 4 – Her türden hayvanın ıslahı ile ilgili çalışmaların belirli esas ve usullere göre yapılması hususunda tedbirler almaya Bakanlık yetkilidir.
Islah, yetiştirme ve pazarlama amacı ile tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi kooperatif nitelikli birlikler kurulabilir. Bu birlikler merkez birliği şeklinde örgütlenebilirler. Birlikler ihtiyaç duyulan yerlerde şubeler açarak çalışabilir.
Birliklerin organları, genel kurul, yönetim kurulu ve denetleme kurulundan oluşur. Bu kanuna göre kurulan birlikler 24/4/1969 tarih 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç muafiyetlerinden aynı koşullarla yararlanırlar. Birliklerin, kuruluş, görev ve çalışma usulleri Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklerle düzenlenir. Birlikler asli görevlerini yürütmek üzere gerektiğinde ihtiyaçları olan teknik ve sağlık elemanı çalıştırırlar.
Ülkede hayvansal üretimi ve hayvan ıslahı çalışmalarını yönlendirecek kararlar almak, merkez birlikleri ve ıslah faaliyetlerinde bulunan özel sektör arasındaki dayanışmayı güçlendirmek, merkez birliklerine yol gösterici faaliyetlerde bulunmak üzere Hayvan Islah Milli Komitesi kurulur. Hayvan Islahı Milli Komitesinin kuruluş ve işleyiş esasları Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Bakanlık; birliklere teknik hizmetler, sağlık hizmetleri ve eğitim konusunda gerektiğinde ayni ve nakdi destek sağlar, birliklerin personel ve tesislerinden yararlanma talebinde bulunabilir. Birlikler Bakanlığın gözetim ve denetimine tabidir.
Damızlık belgesi
MADDE 5 – Soy kütüğüne kayıtlı, pedigri bilgileri bulunan ve Bakanlıkça veya Bakanlık ve damızlık yetiştirici birlikleri üst örgütlerince birlikte belirlenen kriterlere uygun damızlıklara damızlık belgesi, pedigri kayıtları olmayan fakat ana ve babası bilinen hayvanlara Bakanlık taşra kuruluşları ile yetiştirici birliklerinin ortaklaşa kuracakları komisyonların belirleyeceği kriterlere uygun olan hayvanlara damızlık sertifikası verilir.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için ferdi, kanatlı hayvanlar için sürü, arı ve ipekböceği için koloni, suda yetiştirilen hayvanlar için ferdi veya sürü bazında damızlık belgesi veya damızlık sertifikası verilir.
Suni ve tabii tohumlamada kullanılan erkek damızlıklar ile erkek damızlıklara ebeveyn olacak dişiler, döl kontrolü ve embriyo transferinde kullanılacak hayvanların hastalıklar yönünden İl Müdürlüklerince kurulacak komisyonlarca Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklere uygun muayene ve kontrollerinin yapılması mecburidir. Genetik kusurlu ve yetiştirme yönünden hastalıklı olanların damızlık belgeleri Bakanlıkça iptal edilir ve damızlık olarak kullanılmalarına izin verilmez.
Amaç dışı kullanma yasağı
MADDE 6 – Damızlık belgesi ve soy kütüğü kaydı bulunan ve yetiştirmede kullanılan hayvanlar damızlık özelliğini sürdürdüğü sürece amacı dışında kullanılamaz. Bu hayvanlar gerektiğinde illerde kurulan komisyon marifetiyle bedeli ödenmek üzere Bakanlıkça satın alınır.
Soy kütüğüne kayıt
MADDE 7- Soy kütüğü kayıtları Bakanlıkça veya Bakanlıkça yetki verilmesi halinde ırk veya tür bazında her ilde yetki verilen bir kuruluşça veya üst örgütlerince tutulur. Hayvanlarını soy kütüğüne kayıt ettirmek isteyen her yetiştirici, soy kütüğü çalışmalarını yürüten kuruluşa müracaat eder. Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere uygun görülen hayvanlar bu kuruluşlarca soy kütüğüne kayıt edilirler. Soy kütüğüne kayıt edilen hayvanlara soy kütüğü kayıt numarası ve pedigri belgesi verilir. Bilgi ve belgeleri eksik olan hayvanların soy kütüğü kaydı yapılmaz. Bakanlıkça uygun görülenler için ön soy kütüğü açılır ve kayıtları yapılır. Soy kütüğüne kayıtlı hayvanlardan belirlenen kriterlere uygun olanlara damızlık belgesi verilir.
Ancak, Türkiye’ de doğan ana ve babası belirli olan, cetlerinin verim kayıtları olmayan hayvanlar, Bakanlık taşra kuruluşları ile yetiştirici birliklerinin ortaklaşa kuracakları komisyon kararı ile mensubu olduğu ırkın özelliklerini taşıyorsa soy kütüğüne kayıt edilir. Komisyon kararları Bakanlık onayı ile kesinleşir. Bu hayvanlara, Bakanlıkça veya Bakanlıkça yetki verilmesi halinde ırk veya tür bazında her ilde yetki verilen bir kuruluşça veya üst örgütlerince 5’inci maddedeki esaslara uygun olarak damızlık sertifikası verilir.
Soy kütüğüne kayıt edilip damızlık belgesi verilen damızlık hayvanlardan, lüzum görüldüğünde; Bakanlıkça görevlendirilecek, uzman heyetçe yapılacak muayenelerinde safkan olmadıkları veya damızlık özelliklerini kaybetmiş oldukları anlaşılanların soy kütüğü kayıtları iptal edilerek damızlık belgeleri geri alınır. Bu hayvanlardan doğacak yavrulara damızlık belgesi verilmez.
Hayvan sahibinin , ölen hayvanına ait damızlık belgesini ölüm tarihinden itibaren iki ay içinde iade etmesi ve hayvanın başka bir şahsa satılması halinde satış tarihinden itibaren bir ay içinde alıcı şahıs tarafından değişikliğin soy kütüğüne ve pedigrisine işletilmesi mecburidir.
Safkan Arap ve safkan İngiliz atların soy kütüğü kayıtları Bakanlıkça, diğer at ırklarının kayıtları ise Bakanlıkça veya Bakanlık denetimimde yetki verilen diğer kuruluşlarca tutulur ve pedigrileri verilir. Soy kütüğü kayıtlarının tutulmasına ve pedigrilerinin verilmesine dair esas ve usuller bir yönetmelikle düzenlenir.
Türkiye’ de soy kütüklerine kayıtlı ve pedigrili safkan Arap veya İngiliz ana ve babadan Türkiye’ de doğan kendi ırk vasıflarını haiz tayların, doğum gününden itibaren üç ay içinde , yabancı ülkelerden ithal edilen safkan Arap ve safkan İngiliz atların gümrük girişlerinden itibaren iki ay içinde soy kütüğüne kaydedilmesi, Bakanlık İl veya İlçe Müdürlüklerine müracaat edilerek, yönetmelikle belirlenecek evraklarının teslimi ve muayene ettirilmesi şarttır.
Gebe olarak ithal edilen safkan kısrakların, kendi ırkından bir aygırla tohumlandığını gösteren menşe ülke yetkili makamlarınca verilmiş bir aşım sertifikası istenir. Safkan olmayan atlar, kastre edilmiş aygırlar, soy kütüğüne kayıt edilmemiş safkan arap ve ingiliz ana ve babadan doğan fakat iyi gelişmemiş, ileride kendi ırkının gelişimini gösteremeyeceği anlaşılan taylar ile yönetmelikte belirtilecek şartları haiz olmayan halk elindeki aygırlardan elde edilen taylar soy kütüğüne kayıt edilmez ve bunlara pedigri verilmez.
Soy kütüğüne kayıt edilip pedigrisi verilen atlardan, lüzum görüldüğünde Bakanlıkça görevlendirilen uzman heyetçe kan grubu ve/ veya DNA testleri muayene raporu da dikkate alınarak yapılan muayenelerinde safkan olmadıkları veya kan grubu yönünden ana baba kan grubuna uygunluk gösterse dahi morfolojik yönden kendi ırk vasıflarını göstermediği tespit edilenlerin soy kütüğü kayıtları iptal edilir ve pedigrileri geri alınır. Bu hayvanların taylarına pedigri verilmez. Tespite ilişkin karar Bakanlığın tastiki ile kesinleşir.
Soy kütüğüne kayıtlı atların sahip değişiklikleri bir ay, don değişiklikleri oniki ay içinde ilgili makamlara bildirilerek pedigrilerine işletilir. Ölen atların pedigrilerinin iki ay içinde iade edilmesi şarttır.
Köy Damızlıkları
MADDE 8 - Hayvan ırklarının ıslahı amacıyla, Bakanlıkça tespit edilen yörelerde köylere ariyet olarak tahsis edilecek yüksek verimli aygır, boğa, koç ve tekelerin temini ile sergi ve teşvik müsabakaları için Bakanlık ve il özel idare bütçelerine ; ayrıca bu hayvanların bakım ve beslenme masraflarının karşılanması ve mahalli at yarışı ikramiyeleri için de il özel idare bütçelerine yeterli ödenek konulur.
Damızlıkların Köylere Devri
Madde 9 - Damızlıkta kullanılmak üzere köylere ariyet olarak verilen aygır, boğa, koç ve tekelerin ; veriliş tarihinden itibaren bir yıl müddetle bakım, beslenme ve kullanılmasının usulüne uygun olarak yapıldığının tespitinden sonra talepleri halinde, damızlıklar bir protokolle bu köylerin mülkiyetine geçirilir.
Köylere ıslah amacı ile ariyet olarak verilen damızlık aygır, boğa,koç ve tekelerin ; bakım ve beslenme ihmal ve noksanından dolayı öldüklerinin veya aynı sebeplerle damızlık vasfını kaybettiklerinin 7’inci maddede belirtilen uzman heyet tarafından tespiti halinde,damızlıkların, teşkil edilecek kıymet takdiri komisyonlarınca belirlenecek bedeli, ihtiyar heyetine tazmin ettirilir. Tazmin edilen bedel, damızlıkların tedarikinde kullanılan tahsisatın kaynağına göre irad kaydolunur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tohumlama ve Embriyo transferi ve döl kontrolu
Tabii tohumlama, suni tohumlama ve embriyo transferi
MADDE 10- Lüzumlu bölgelerde suni tohumlama yaptırmaya, bu maksatla gereken yerlerde ihtisas kursu açmaya, suni tohumlama laboratuar ve durakları kurmaya, kurdurmaya ve gerekli her türlü tedbiri almaya, damızlığa elverişli olmayan sığır ve manda boğalarının, koçları, tekeleri, at ve merkep aygırlarını iğdiş ettirmeye ve enemeye Bakanlık yetkilidir.
Hayvan ırklarının ıslahı amacı ile tabii tohumlama, suni tohumlama ve embriyo transferi döl kontrolu ve yetiştirmeye yönelik biyoteknolojik faaliyetler; kamu kurum kuruluşları ile suni tohumlama yapmak üzere Bakanlıktan izin alan gerçek ve tüzel kişiler tarafından ücret mukabili yapılır.
Bakanlık ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak tabii tohumlama, suni tohumlama ve embriyo transferinin usül ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
Ticari amaçla tohumlama ve embriyo transferi
MADDE 11- Gerçek ve tüzel kişilerin tabii tohumlama, suni tohumlama, embriyo transferi, genetik kopyalama ve diğer biyoteknolojik faaliyetleri yapmaları, bu maksatla sperma ve embriyo üretim merkezi, laboratuar ve müessese kurmaları, sperma ve embriyo üretme ve satmaları, bulundurmaları, taşımaları, ithal ve ihraç etmeleri; serbest veteriner hekimlerin hayvan sağlığında kullanılan ilaç ve müstahzarları muayenehanelerinde ve kliniklerinde bulundurmaları, taşımaları ve satmaları Bakanlığın iznine ve kontrolüne tabidir.
Suni tohumlama ve embriyo transferi primi
MADDE 12- Bakanlık ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan suni tohumlama veya embriyo transferi tatbikatında fiilen suni tohumlama veya embriyo transferi yaparak tespit edilecek sayı ve oranlar üstünde gebelik sağlayanlara, her gebelik için, alınan ücretin % 60 ‘ını geçmemek üzere prim ödenebilir. Ancak, bu şekilde yapılacak ödemenin yıllık tutarı, ek gösterge dahil en yüksek Devlet memuru aylığının brüt tutarının kalkınmada öncelikli yörelerde altı katını, diğer yörelerde dört katını geçemez. Bu ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi değildir.
Prim ödemelerine ilişkin usul ve esasları ile her gebelik için ödenecek prim miktarı ve bölge farkları da dikkate alınmak sureti ile bu primin aylık azami tutarı Maliye Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İthalat ve İhracat, Gen kaynaklarının Korunması, Yeni Irkların Tescili
İthalat ve ihracat
MADDE 13 – Her türlü damızlık hayvan, sperma, ovum, embriyo, damızlık yumurta, larva ve ipekböceği tohumu ve biyolojik materyalin ithalinde, Bakanlıkça tespit edilecek sağlık şartlarına ve teknik şartlara uyulması ve kontrol belgesi alınması mecburidir.
Türkiye soy kütüklerine kayıtlı safkan atlar, Ankara keçisi, Türkiye’ ye özgü ve diğer damızlık hayvanlar ile bunların sperma ve embriyoların ihracı Bakanlığın iznine tabi olup ihraçla ilgili diğer hususlar Bakanlıkça belirlenir.
Gen Kaynaklarının Korunması
MADDE 14 – Gen kaynaklarının korunması amacıyla hayvan tür ve ırkları için Bakanlık gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Yeni ırkların tescili
MADDE 15 – Islah edilen, ortaya çıkarılan veya geliştirilen yeni ve farklı hayvan ırkları ; hatları ve hibritleri, Bakanlık tarafından oluşturulacak ve çalışma esasları belirlenecek Irk Tescil Komitesi tarafından tescil edilir.
Tescil edilen hayvan ırklarının sınai mülkiyet hakları, bunları ıslah eden veya bulup geliştiren gerçek ve tüzel kişilere veya onların kanuni haleflerine aittir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Ceza Hükümleri
Muayene ettirmeme ve belgesiz damızlık kullanma
MADDE 16- Suni ve tabii tohumlamada kullanılan ve damızlık belgesi bulunan erkek damızlıklarını, hastalık ve damızlık özellikleri bakımından Bakanlıkça belirlenen yönetmelik gereğince muayene ettirmeyenler ile belgesiz damızlık kullananlar, altmış milyon liradan ikiyüz milyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Evrakta tahrifat
MADDE 17 – Safkan Arap ve safkan İngiliz atlarının soy kütüğüne kayıt edilmesi için yönetmeliğe göre verilmesi gereken evrakı tahrif edenler, sahte evrak tanzim edenler, sahte ve tahrif edilmiş evrakı bilerek kullananlar, hakkında 765 sayılı Türk Ceza Kanunun 2’inci kitabının 6’ıncı. babındaki hükümler uygulanır.
Soy kütüğüne giren damızlık hayvanlar ile safkan Arap ve safkan İngiliz atları hakkında gerçeğe uymayan evrak tanzim edenler veya başka bir hayvana ait belgeleri kullananlar veya bu belgelerde ve hayvanın eşkali üzerinde değişiklik yapanlar, bir aydan altı aya kadar hapis ve yüz milyon liradan ikiyüz elli milyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Mahkumiyet halinde söz konusu hayvanların soy kütüğünden kayıtları silinir, pedigrileri iptal edilerek geri alınır.
Amaç dışı kullanma ve eşkal değişikliğini bildirmeme
MADDE 18 – 6’ ıncı maddeye aykırı hareket edenler ile soy kütüğüne kayıtlı damızlıkların, safkan Arap ve safkan İngiliz atlarının ölmeleri halinde pedigrilerini 7 ’inci maddedeki süreler içinde geri vermeyen veya sahip ve don değişikliğini bildirmeyen ve pedigrisine işletmeyen hayvan sahipleri, altmış milyon liradan bir milyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Mahkumiyet halinde söz konusu hayvanların soy kütüğünden kaydı silinir ve pedigrileri iptal edilerek geri alınır.
İzinsiz faaliyette bulunma
MADDE 19- Bakanlıktan izin almadan suni tohumlama ve embriyo transferi faaliyetinde bulunanlar veya aynı maksatla sperma üretimi merkezi ve embriyo transfer laboratuarı kuranlar veya sperma ve embriyo satanlar beşyüz milyon liradan iki milyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve faaliyetlerine son verilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yönetmelik
MADDE 20 – Her türlü hayvan ıslahı çalışmalarına ilişkin usul ve esasları, soy kütüğü kayıtlarının tutulması veya tutturulması esasları ile tescil işlemleri, damızlıkların köylere devri, tabii ve suni tohumlama ve embriyo transferi uygulama usulleri ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Yürürlükten kaldırılan kanunlar
MADDE 21 – 7/6/1926 tarihli ve 904 Sayılı Islahı Hayvanat Kanunu ile 11 Nisan 1334 tarihli Damızlık Tiftik Keçilerinin Harice Men’i İhraç ve Teksiri Adadı Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici madde 1- Bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, 904 Sayılı Islahı Hayvanat Kanununa göre çıkarılan yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Yürürlük
MADDE 22-Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 23 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
|
|
|