| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 1984 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 1979 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.623
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.900
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 467
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.068
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.774
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.485
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.966
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.379
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.615
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.637
|
|
|
| Üretim İzni Başvurusunda Hazırlanacak Belgeler |
|
Yazar: Livadi - 05-04-2010, 09:56 AM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Ürün Kodeksi (Tebliği) Yayımlanmamış Gıdalar İçin Üretim İzni Başvurusunda Hazırlanacak Belgeler
1.Dilekçe
2.Gıda Sicil Belgesinin noter onaylı sureti
3.Sorumlu yöneticinin noter onaylı sözleşmesi, noter onaylı diploma örneği ve işyerinde sorumlu yönetici olarak çalıştığına dair meslek odasından alacağı belge (meslek odası olmayanlardan istenmez.)
4.Marka tescil belgesi (marka adı yazılabilmesi için Türk Patent Enstitüsüne başvurduğuna dair belge ve emtia listesi)
5.Üretilecek ürünün bileşen listesi ve bileşen miktarı
6.Üretim teknolojisi, üretim akış şeması
7.Türk Gıda Kodeksine uygun etiket örneği
|
|
|
| Kent ve Tarım |
|
Yazar: Livadi - 05-04-2010, 09:46 AM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum Yok
|
 |
KENT ve TARIM
ÇAĞDAŞ KAYA
Ortaçağ Avrupası'na ait olduğu söylenen bir atasözü "Kent havası insanı özgür kılar (Stadtluft macht frei)" der. Kırsal bölgelerde yaşanan feodal sistemin baskısından kurtulup, kentin güvenli ortamında, daha özgür bir hayat yaşamak isteyen insanlarla; günümüz Türkiye'sinde, yaşadıkları bölgelerden sayısız ekonomik ve sosyal sorun nedeniyle, İstanbul ya da diğer kentlere göç eden insanların hissettiği duygular pek de farklı olmasa gerektir.
Kentlerin, geçmişte ev sahipliği yaptığı kimselere verdiği güven duygusu, her ne kadar çevresinde yer alan surlarla ilişkili (burgh, borough) olsa da, sonuçta ortaya çıkan kentli (bourg-eois, burjuva) kavramının özellikle bugünün Türkiye'sinde çok iyi anlaşılması
gerekmektedir.
İstanbul, binlerce yıllık tarihinde kent olgusunun her dönemdeki anlamını tam olarak taşıyabilmiş ve bu nedenle kent kavramı ile ilişkili tüm özellikleri yapısında barındırmıştır. İnsanlık tarihi boyunca kent kavramının, hangi aşamaların ardından nereye geldiğini
anlamak için ise bugünün İstanbul'una bakmak yeterlidir.
Yaklaşık dokuz yüz bin kişilik köy nüfusunu bir tarafa bıraktığımızda, karşımıza çıkan dokuz milyon kişilik "İstanbul Kenti", sahip olduğu sorunlarla başa çıkmak için her şeyden önce
kendini iyi tanımlamalıdır. Günümüzde çokça kullanılan "Mega Kent" kavramı belki de yukarıda bahsettiğimiz tarihsel gelişimin geldiği en son noktadır. Öyleyse, var olan koşullara göre yeniden tanımladığımız kent kavramına, yeni bakış açılarıyla yaklaşmak zorunda olduğumuzu da kabul etmeliyiz.
Ülkenin genelinde süre gelen sorunların, kent ölçeğinde algılanışı farklı olmalıdır. Örneğin; işsizliğin İstanbul'da görünen yüzü; kişi başına düşen milli gelir hesapları, birkaç istatistikî veri ya da sosyal güvenlik harcamalarının bütçedeki yerinden çok daha farklıdır. İşsizlik İstanbul için; kırsal alanlardan gelen göç ve plansız bir yapılaşma, yaşanan kültürel farklılıklardan doğan çatışmalar ve artan suç oranı, içinden çıkılamayacak noktaya gelen
trafik sorunu, çevre kirliliği ve her geçen gün kötüleşen ekolojik yapı demektir.
Kentin, sorunlarının kendine özgü olduğunu anlaması, bu sorunlara kendine özgü çözümler yaratabilmesi için olmazsa olmaz koşuldur. Bugün, dünyada benzer özelliklere sahip kentler, söz konusu sorunlara kendi inisiyatifleriyle hareket ederek etkin çözümler getirebilmektedir. İşte bu çözüm önerilerinin en başta gelen örneği ise Kent Tarımı uygulamalarıdır.
Kent Tarımı, özellikle son yıllarda gündemden düşmeyen hızlı ve plansız kentleşmenin beraberinde getirdiği ekonomik ve sosyal sorunlara karşı geliştirilen (ya da yenilenen ve etkinleştirilen) güncel bir kavramdır.
Her şeyden önce Kent Tarımı'nın çoğunlukla sosyo-ekonomik sorunlar çerçevesinde anılması, onu sıradan bir tarım metodu olmaktan uzaklaştırmakta ve yukarıda bahsi geçen sorunlarla mücadele konusunda önemli bir noktaya taşımaktadır. Ortaya koyduğu somut çözüm önerileri ve dünya çapında elde ettiği başarılar, Kent Tarımı'nın İstanbul ve diğer kentlerimizde değerlendirilmesi gereken önemli bir yaklaşım olduğunu gösterir.
Bu nedenle, aşağıda tüm boyutlarıyla genel olarak bahsedeceğimiz Kent Tarımı'nın sahip olduğu potansiyelin, gerek yerel ve gerekse ulusal düzeydeki politika belirleyiciler tarafından bilinçli bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.
KENT TARIMI
Tanım ve İçerik
Kent Tarımı kavramı, kentlerde ve kentlerin yakın çevresinde yaşayan ailelerin, kendi beslenme ihtiyaçlarını sağlamak ve/veya ek gelir elde etmek gibi ekonomik yaklaşımlarla piyasaya dönük gıda üretimi yapmak için çevrelerinde yer alan sınırlı miktardaki kaynakları
(toprak, su vb.), ekolojik sistemle uyumlu biçimde kullanmak suretiyle tarımsal aktivitelerde bulunmalarını açıklamaktadır.
Uzak Doğu ülkelerinden, Latin Amerika'daki pek çok ülkeye kadar yaygın biçimde uygulanan Kent Tarımı, her şeyden önce içinde bulunduğu koşullara başarılı biçimde uyum sağlamakta ve bu şekilde etkinliğini artırabilmektedir. İstanbul örneğinde yer alan tüm koşullar, Kent Tarımı'nın ülke geneline hitap edebilecek bir model oluşturması için yeterlidir.
Tarımın, kent sisteminin tüm alanlarıyla sağlıklı bir biçimde bütünleşmesinin beraberinde getireceği faydaların ortaya konması, belki de bu kavramın tam olarak anlaşılmasının en doğru yolu olacaktır.
Kent Tarımı'nın; kentlerde işsizlikle aktif mücadele, beslenme ve gıda güvencesi ve çevre kirliliği ve ekolojik yapı gibi ana başlıklar altında tanımlanabilecek sorunlara karşı geliştirdiği
çözüm önerileri ve yaklaşımlar şu şekilde sıralanabilir:
KENTLERDE İŞSİZLİKLE AKTİF MÜCADELE
Köyden kente göç olgusu özellikle İstanbul'da yaşanmakta olan sosyal sorunların temelinde yatan işsizliğin başlıca nedenidir. İşsizlik sorunuyla ülke çapında aktif biçimde verilmesi gereken mücadele, büyük kentlerin kendi yapılarına özgü çözüm önerileriyle
desteklenmedikçe etkili olamayacaktır. Kent Tarımı uygulamalarının, gelir seviyesi düşük kesimlere sağladığı ek gelir imkanları, dünyanın bir çok yerindeki kentli yoksullara büyük fırsatlar sağlamaktadır.
Yapılan üretimde, özellikle kolay bozulan gıdaların satışı konusunda pazara olan yakınlık (daha az taşıma maliyeti ve zaman) ve her zaman doğal tarım tekniklerinin tercih edilmesi gibi piyasaya dönük rekabet avantajları, Kent Tarımı uygulamalarının sağladığı ekonomik
üstünlüklerden sadece bir kaçıdır.
Kent Tarımı, özellikle kentlerdeki diğer işlere girmekte sıkıntı çeken kentli yoksullar için bireysel istihdam ve gelir yaratmakta ve bunun yanında düşük ve orta düzey gelir sahibi olan ailelere gelir katkısı sağlamaktadır. Kentli çiftçilerin kazandıkları gelir, ailelerin geçimi için önemli bir katkıda bulunmaktadır. Tanzanya Dar Es Salaam'daki Kent Tarımı Sektörü ikinci büyük iş veren sektör durumundadır (toplam istihdamın %20'si, Sawio 1998). Kenya
Nairobi'deki Kent Tarımı uygulamaları, küçük çaplı girişim alanında en yüksek bireysel istihdam gelirini ve kentsel alandaki üçüncü en yüksek geliri sağlamaktadır (House 1993). Togo Lomé'da ticari amaçla üretim yapan kentli bir bahçecinin (Market Gardener) cüzî düzeydeki aylık geliri, on kamu hizmetlisinin maaşına denk düşmektedir. Sebze
ürünleri gibi bazı piyasa merkezli ürünlerin fayda-maliyet analizleri, düşük girdi ve genel (sabit ve değişken) maliyetlere dayanan uygulamalar sonucunda net gelir göstermiştir (Abutiate 1995).
İstanbul gibi büyük kentlerde kayıt dışı ekonominin geldiği nokta ortadadır. Bu sorunun çözümü ise hukuki süreçte yasaklayıcı yöntemlerin kullanılmasından çok insanlara yasal alternatifler sunulmasıdır. Özellikle eğitim seviyesi düşük kesimin çoğunluğunu
oluşturduğu kayıt dışı sektörün istihdam yapısı, kent planlamalarında ve diğer politikalarda tarımsal aktivitelere yer verilerek Kent Tarımı Sektörüne yöneltilebilir.
KENTLERDE BESLENME VE GIDA GÜVENCESİ
Ülkemizde beslenme sorunlarının en ciddi boyutlarda yaşandığı yerlerin, kırsal kesimden gelen insanların sağlıksız koşullarda yaşamak zorunda olduğu kent alanları olduğu bilinmektedir. Gıda güvencesinin sağlanması, yani her insanın eşit ölçüde taze ve
sağlıklı gıdaya ulaşabilmesinin yolunun açılması, aktif kent politikalarının hayata geçirilmesi ile mümkün olabilir. Özellikle, gelir düzeyi düşük ailelerin okul çağındaki çocuklarının, süt gibi temel gıdalara olan ihtiyacı gözle görülür düzeyde artmıştır. Bunun
yanında, tarımda bilinçsiz şekilde kullanılan kimyasal girdilerin
ortaya çıkardığı sorunlar ağırlıklı olarak gündemdedir. Kent Tarımı
ile yapılan doğal üretimin nicelik ve niteliği söz konusu sorunlara
büyük ölçüde çözüm getirmektedir.
Kentsel gıda güvencesiyle ilgili güncel araştırmalar, sadece kırsal
alanlarda üretilen gıdalara dayanılarak, kentli yoksullar için gıda
güvencesi oluşturulamayacağını ortaya koymaktadır. Kentsel gıda
sistemleri ile ilgili olan son dönem eğilimleri üzerine yapılan
analizler ortaya koymaktadır ki, sadece kırsal kesimden gelen
gıdalar, kentli yoksul kesimlerin gıda güvencesinin oluşturulmasında
yetersiz kalmaktadır.
Şehirlerin; planlar geliştirmesi, kent içi ve kent çevresi gıda
üretimini desteklemesi ve gıda maddelerinin dışsal arzına dayanan,
yüksek düzeyde sermayeleşmiş ve aşırı enerji tüketen "süper market"
modeline olan bağımlılık dışında farklı yöntemler yaratarak bu
süreçten kurtulması gerekmektedir (Dahlberg 1998). Örneğin, Doğu
Cakarta'daki toplam gıda tüketiminin %18'lik bölümü düşük gelir
düzeyine sahip ailelerin yaşadığı bölgelerde üretilmektedir. Bu
oranlar, Kampala'da %60 ve Nairobi'de %50'ye kadar ulaşmaktadır
(Maxwell 1995). Pek çok çalışma, beslenme konusundaki kendine
yeterliliğin, ihtiyaçların kentsel alanlarda karşılanabilmesi
suretiyle en sert iklimlerde bile mümkün olabileceğini
göstermektedir (Smith 1996).
ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE EKOLOJİK YAPI
Hızlı ve plansız kentleşmenin ekolojik dengeye verdiği zararlar her
geçen gün artmaktadır. Kent çevresinde yer alan sanayi kuruluşları
ve bizzat kentli yerleşimcilerin her alanda yaptıkları bilinçsiz
tüketim, çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir. Kent Tarımı
uygulamalarında sadece doğal ve organik tarım yöntemlerinin
kullanılması, kent içinde ve kent çevresindeki ekolojik sistemin
korunmasını ve devamlılığını sağlamaktadır. Özellikle, kentsel
organik atıkların, Kompost yöntemiyle geri dönüşümünün sağlanması
büyük bir fayda yaratmaktadır.
Bunun yanında, kentlerde yer alan boş alanların Kent Tarımı amacıyla
verimli biçimde kullanılması, çevrenin güzelleştirilmesine ve atıl
durumda olup kimi zaman yanlış amaçlarla kullanılan alanların
kazanılmasına vesile olur.
Neden Ekolojik Kent Tarımı?
Kent Tarımı'nın "ekolojikleştirilmesi" bir dizi sebepten dolayı önem
arz etmektedir. Kent Tarımı uygulamalarının pek çok yerleşime ve
içme suyu kaynağına olan yakınlığı, beraberinde getirdiği sağlık ve
çevre risklerinin en aza indirilmesi gerekliliğini ortaya
koymaktadır. Ekolojik Kent Tarımı'na geçiş; toprağın, suyun ve
ürünlerin geleneksel tarım uygulamalarında kullanılan kimyasallar,
hormonlar ve diğer zararlı maddelerle kirletilmesi riskini ortadan
kaldıracaktır.
Kent tarımcılarının bir kısmı, çevre konusunda taşıdıkları
hassasiyetler veya bunu bir yaşam şekli olarak algıladıkları için,
bir diğer kısmı ise sadece ekonomik sebeplerden dolayı ekolojik
uygulamalara katılabilirler. Teknolojinin ağırlıklı olarak
geleneksel yapıda olduğu yerlerde, ekolojik tarımın hayata
geçirilmesi, üretimi bariz biçimde artırabilir. Günümüzde büyük
ölçüde kimyasal girdinin kullanıldığı yerlerde ekolojik uygulamalara
geçilmesi, üretim maliyetlerini kimyasal girdilerden elde edilecek
tasarruflar neticesinde azaltacaktır. Aynı zamanda, kentlerde
organik olarak yetiştirilmiş gıdaların pazarlanabilmesi için uygun
bir piyasa da bulunmaktadır.
Ekolojik tarım, kentsel organik atıkların geri dönüşümünü
desteklemesi ve modern kentsel sanitasyon (eco-sanitation)
sistemine olan uygunluğu nedeniyle de kendini göstermektedir.
Ekolojik tarım diğer yandan rekreasyon, doğal alanların yönetimi,
biyo-çeşitliliğin korunması, genç neslin eğitimi ve kötü durumdaki
alanların iyileştirilmesi gibi konularda, geleneksel tarıma göre
daha fazla uyum göstermektedir.
Ekolojik tarım; çevre kirliliğinin, ekonomik sıkıntıların veya
yoksulluğun önlenmesinin en önde gelen çözümü değildir. Buna rağmen,
sürdürülebilir (kentsel) kalkınma ve doğanın karşısında olmak yerine
onunla birlikte olma idealleri için, olumlu ve uygun bir bakış açısı
getirmekte ve bununla birlikte aktif bir desteği de hak etmektedir.
KENT TARIMI İÇİN UYGUN POLİTİK YAPININ HAZIRLANMASI
Kent Tarımı uygulamalarının sürdürülebilir ve sağlıklı bir yapıya
kavuşması ancak yerel ve ulusal ölçekteki politika belirleyicilerin
bu konuya yeterince önem vermeleri sonunda olabilir. Kentsel arazi
planlamalarında kentli çiftçilerin ihtiyaç duyacakları kaynak
kullanımı ve arazi ile ilgili mülkiyet sorunları gerek yerel ve
gerekse ulusal ölçekte yürütülecek kanuni süreçlerle çözülmeli. Bu
çiftçilerin ihtiyaç duyacakları bilgi ve teknik yardımlar ülkedeki
ilgili tüm kuruluşların işbirliği ile sağlanmalıdır.
Su ve toprak kaynaklarına ulaşım ve diğer yandan bu kaynakların
kullanım haklarının güvenliği ve toprak rantının düzeyi, kent
çiftçiliğinin gelişimini etkileyen önemli faktörlerdir. Değerli
konumlardaki toprağa ulaşım şiddetli tartışmalara konu olmaktadır.
Özellikle geçim sağlamak amacıyla yapılan Kent Tarımı, çoğunlukla
mülkiyet haklarının tartışmalı olduğu alanlarda uygulanmaktadır.
Kentsel kalkınma konusunda yapılan arazi kullanımı planlamaları,
çoğu zaman kentsel gıda üretimi için gereken arazi tahsisini
dışlamaktadır. Kent Tarımı'nın arazi kullanımı planlamalarına
entegrasyonunu sağlayacağı düşünülen politika araçları aşağıda
sunulan kategoriler halinde sıralanabilir:
a.) Temeli Olmayan Hukuki Sınırlamaların Kaldırılması
Atılması gereken ilk adım; kent planlamacılarını, Kent Tarımı'nın
arazi kullanımı için kullanılabilecek yasal bir yapı olduğu
konusunda ikna etmektir. Katılımcılar, var olan politikaların ve
kanuni yapının gözden geçirilmesinin, Kent Tarımı'na karşı
oluşturulan temelsiz sınırlamaların ortadan kaldırılmaları için
gerekli olduğunu düşünmektedirler. Böyle bir araştırma; biyolojik
hassasiyete sahip alanların kötü kullanımını, içme suyuyla sulama
yapılması ve büyük oranlarda dışsal girdi ile yapılan tarım
nedeniyle yeraltı sularının kirletilmesi gibi farklı sorunların
önlenmesi için gereken politika tedbirlerinin geliştirme
çalışmalarıyla birlikte yürütülmelidir.
b.)Tarımın Kentsel Arazi Kullanımının Yasal Bir Şekli Olduğunun
Anlaşılması
Kent Tarımı uygulamalarının resmi istatistiklere, arazi kullanımı
incelemelerine ve bilgi alt yapısına katılması gibi göstergelerle
ölçülebilir. Kent tarımcıları; yasal mülkiyet veya kalıcı kullanım
hakları verilmesi yerine, baskılara karşı korunma ve ayrıca kredi ve
diğer bazı hizmetlere ulaşımın iyileştirilmesi sonrasında kısa ya da
orta vadeli oturma lisansları verilmesi şeklinde
desteklenebilirler.
İSTANBUL'DA KENT TARIMI
Şu ana kadar genel hatlarıyla bahsettiğimiz Kent Tarımı'nın ilk
uygulaması, Ulaşılabilir Yaşam Derneği (UYD) tarafından sürdürülen,
kentsel alanda risk altındaki grupların istihdam ve gıda
güvencelerinin sağlanmasına yönelik bir proje kapsamında, Gürpınar
Belediyesi (İstanbul/ Büyük Çekmece) ile yapılan başarılı bir
işbirliği ile hayata geçirilmektedir.
Gürpınar, Esenyurt ve Kıraç beldelerine göç sonrasında yerleşmiş
ayrı hanelerden 25 yoksul ve işsiz kadın, Gürpınar Belediyesi'nin
tahsis etmekte olduğu 25 dönümlük alanda Kent Tarımı'na yönelik
eğitim ve uygulama çalışmaları yapmaktadır. Yurt çapındaki pek çok
ilgili kişi ve kuruluş, bilgi ve deneyimlerini projenin başarısı
için seferber etmiştir. Eğitim ve uygulama sürecinde sürekli olarak
bulunan uzmanlar, her safhada bilinçli bir çalışmayı
gerçekleştirmektedir.
Türkiye genelinde örnek teşkil etmeyi amaçlayan bu proje, Kent
Tarımı'nın dünya çapındaki uygulamalarını koordine eden ve merkezi
Hollanda'da bulunan ETC/ RUAF tarafından da etkin biçimde
desteklenmektedir. Proje genel anlamda, Avrupa Birliği Tarafından
finanse edilen ve İŞKUR tarafından yürütülen Aktif İstihdam
Tedbirleri Programı kapsamında yer almaktadır.
İstanbul'un Büyük Fırsatı
İstanbul'un halkı nasıl doyuyor?Pazarları, sebze bahçeleri ve
halkının büyük kısmının köyleriyle süren sıkı bağları, özellikle
yoksul kesimin gıda güvencesini nasıl sağlıyor? Bu konuda yaptığı
araştırmalardan tanıdığımız ve bir yılını, İstanbul'un köşe
bucağını dolaşarak geçirmiş olan Paul Kaldjian'la bir "bostan
muhabbeti" ...
Bir kenti büyük yapan pek çok neden vardır. Örneğin; yansımasını
geleneksel mekanlarına verdiği değerde bulan görkemli bir tarih ve
kimlik, şık bir kentleşme, halkının kozmopolit çeşitliliği, yaşam
alışkanlıkları ve düşünceleri, güzel sanatlardan yemeğe ve yeni
ekonomik fırsatlara kadar yaratıcılığı ateşleyen ve teşvik eden bir
kültürel canlılık ve inşa edilenle, doğal çevrenin sağlıklı
bütünlüğü ve iç içeliği.
Bu noktada; Kanada- Toronto ve ABD- Minneapolis kentlerinin, Kuzey
Amerika'nın en "yaşanılır" metropolleri arasında sayıldıklarını
söyleyebiliriz. İki kent de geniş parkları ve yeşil alanlarıyla
tanınıyor. New York'un, Londra'nın, Paris'in en sevilen yerleri kent
yaşamının çıldırtıcı temposu içinde bir mola şansı veren; ağaçlar,
çimler, çiçekler ve organik alanlarla donatılmış mekanlardır. İşte
bu konuda İstanbul, pek çok kentin kaçırdığı bir fırsata sahiptir.
Ancak bütün fırsatlarda olduğu gibi, bunu kullanma – ya da boşa
harcama – seçimi halkına ve yöneticilerine aittir.
Yüzyıllar, – hatta bir bin yıl – süre gelen değişimler ve büyümenin
ardından bugün; İstanbul'un bostanlarının, yani pazara yönelik sebze
bahçelerinin sadece küçük bir kısmı halen varlığını sürdürmektedir.
Eğer bu bahçeleri bugüne kadar hiç görmediyseniz veya bunların;
geçmişin zirai bir kalıntısı ya da değerli kent arazisinin çar çur
edildiği yerler olduğunu düşünüyorsanız, bir kez daha dikkatlice
bakın! Piyale Paşa'ya, Yedikule civarına, Boğaziçi boyunca uzanan
vadilere (mesela Çengelköy, İstinye, Sarıyer taraflarına) hatta
Ümraniye Örnek Mahallesi'ne bir daha uğradığınızda ve asfaltla beton
yığınları arasına sıkışıp kalmış bu bahçelerden birini gördüğünüzde
durup bir göz atın ne olup bittiğine. Hatta girin içlerine.
Bostancılar ne yaptığınızı sorabilir; işlerini ve ne yaptıklarını
merak ettiğinizi söyleyin. Fatih Sultan Mehmet'in kenti fethinden
çok öncelere giden bir geleneğin parçası olduklarını duyduğunuzu,
yüzyıllardır aynı yerde işlenen toprağı ekip biçebilmeleriyle,
onları sürdürülebilirliğin ve toprağa nasıl sahip çıkılacağının en
iyi örnekleri olarak duyduğunuzu da söyleyin. Sebzelerinin üstüne
olmadığından ve Antalya'dan taşınan ürünlerden niçin çok daha
lezzetli olduğundan konuştukça, bostana adım attığınızdan itibaren
nasıl da herşeyin sakinleştiğini, bir barış havası esmeye
başladığını farkedeceksiniz. Eğer zaman da yetişme mevsimiyse,
İstanbul'un bir anda nasıl daha bir renkli olduğu gözünüze
çarpacaktır. Bahçeden ayrılıp da kalabalık sokaklara döndüğünüzde
bir rüyadan uyanmış gibi hissederseniz şaşırmayın. Elinizdeki bir
demet roka ya da semizotu öyle olmadığını size hatırlatacaktır.
Bu İstanbul'un fırsatıdır. Kendini yalnız tarihi mimarisi ve
binalarıyla değil, aynı zamanda tarihî "canlı" mekanlarıyla da öne
çıkarması için bostanlar, İstanbul'un sahip olduğu eşsiz bir
fırsattır. Bostanlar İstanbul'un kimliğinin bir parçasıdır. Bunlar
yok olursa İstanbul eşsiz karakterinden bir parça daha yitirecek;
dünyanın diğer büyük, kalabalık ve aşırı gelişmiş kentleri gibi
olmaya bir adım daha yaklaşacaktır. Ama İstanbul bostanlarına sahip
çıkmaya karar verirse, kimliğinin bu önemli parçasını korumakla
kalmayacak; sakinlerine daha sağlıklı, temiz ve üretken bir yaşam
alanı bırakmanın yanında dünyanın diğer kentlerine de önemli bir
örnek oluşturacaktır. Bu konuda, İstanbul'un diğerlerini izlemek
yerine, onların önderi olma şansı vardır.
İstanbul'un diğer bir fırsatı ise şudur: Hayatta kalmayı başarmış bu
bostanlar, bütün İstanbul Büyük Şehir Belediyesi (İBB) için bir
çevre hareketinin modelini oluşturabilirler. Bir kaç yıl önce,
1990'ların sonunda başlatılan ağaçlandırma programını hatırlar
mısınız ? Yaratıcı bir girişimdi, ancak bu ağaçlar şu anda ne
durumdadır ? Bir kısmının hızla boy attığını ben biliyorum:
İstanbul'un bostancılarının işlediği topraklar ve çevresindekiler,
mesela Bakırköy'ün Ayamama Deresi etrafındakiler. Bostancılar kendi
bahçelerini işlerken, kentin fidanlarına da baktılar ve bunlar şimdi
kocaman, sağlıklı ağaçlar haline geldiler. Zaten bu "kent
çiftçileri" toprağın işlenmesinde, bakımında örnek alınacak
uzmanlardır. Haşin kent ortamında sebzeler ve daha bir çok bitki
nasıl yetiştirilir biliyorlar. Bir kısmı moloz yığınlarıyla dolu,
bütünüyle yıpranmış kent arazisini yeşille donatan, çöplerden ve
istenmeyen etkilerden koruyan, en lezzetli sebzeleri yetiştiren
insanlar bunlar. İyi niyetle yapılmış parklar kimi zaman hiç
kullanılamazken ya da cam kırıkları, plastik torbalar ve daha bin
türlü çöp içinde yüzerken – ki ben kendi çocuklarımı o parklara
hayatta yollamazdım! – kimilerine İstanbul'un Yedikule-
Kazlıçeşme'deki görkemli surlarının yanı başında bile
rastlayacağınız bu bostanlar tertemiz, yemyeşil bir haldedir.
Bırakın bostancılar, hali hazırda kullandıkları arazilerden
başlayarak, İstanbul'un boş açık alanlarını işlesinler ve böylece
İstanbul hiç bir masrafa katlanmadan, güzel bir kente yakışan
çekici, yeşil alanlar kazansın. O zaman surların ve daha bir çok
benzeri turistik yerin gezginleri nasıl çektiğini göreceksiniz.
İstanbul'un bostancılarının hem çevre koşulları ve kent ortamının
yarattığı kısıtlamalarla, hem de siyasi engellerle baş ederek
yaptıkları işlere duyduğum hayranlığı bir daha vurgulamalıyım.
Amansız kentleşmeye karşın, bostancıların köklü geleneği ve
sürdürülebilir tarım etkinlikleri, ABD'de verdiğim derslerime de
konu oluyor, öğrencilerimde derin hayranlık uyandırıyor. Dileğim;
bostancıların bu onurlu geleneği 21. yüzyıla taşımak için sarf
ettikleri emeğin meyvelerini (ve tabii sebzelerini de) vermesidir.
Kentin toplumsal ve çevresel koşulları arasındaki ilişkileri
tanımanın ve ayrıca bostancılık gibi geleneksel etkinlikleri güncel
ihtiyaçlara uyarlamanın yararlarını vurgulamanın çok önemli olduğuna
inanıyorum. Bu bağlamda, kent yaşamının iyileştirilmesi ve sağlıklı
bir yerel ekonomik kalkınmanın önünün açılması yolunda çalışma yapan
kurumların – ki UYD bunlardan biri olarak öne çıkıyor – çabalarını
da destekliyorum. Yine dileğim; yerel yönetimlerde, üniversitelerde,
iş dünyasında ve tabii ki kentin dört bir yanındaki mahallelerde
istekli ve destekçi ortaklar bulabilmektir. Doğrusu, İstanbul'un
kent tarımında ve kendini daha da görkemli bir kent yapma yolundaki
tüm çabalarda ilerlemesini izlemek için sabırsızlanıyorum. Ben
müthiş fırsat diye buna derim!
Paul Kaldjian, Wisconsin Üniversitesi (Eau Claire), Coğrafya
Profesorü
KAYNAKÇA
"Kent Tarımı: Sürdürülebilir Kentsel Kalkınma İçin Tamamlayıcı Bir
Strateji", Kent Tarımı Dergisi, Mart 2005, No:1
"Kent Tarımı: Kentsel Gıda Güvencesinin Sağlanması İçin Tamamlayıcı
Bir Strateji", Kent Tarımı Dergisi, Mart 2005, No:1
Henk de Zeeuw, (2000) "Tarımın Kentsel Politikalara Entegrasyonu",
Kent Tarımı Dergisi, Mart 2005, No:1
R. J. Holton, (1999) Kentler, Kapitalizm ve Uygarlık, Ankara: İmge
Kitabevi
İletişim: Meşrutiyet Cad. Nur Ap. 180 / 4 Beydolu -İst. / TÜRKİYE
Tel: +90 (212) 243 99 80 - 81
|
|
|
| Buğday ve Unlarda Sünenin Belirlenmesi ve Kaliteye Etkisi |
|
Yazar: Livadi - 05-03-2010, 07:24 PM - Forum: Tarla Bitkileri
- Yorum (1)
|
 |
Buğday insan beslenmesinde kullanılan kültür bitkileri arasında dünyada ekiliş ve üretim bakımından ilk sırayı almaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 35’inin temel besini olarak buğday, tüm dünyada besinlerde alınan kalorinin %20’ini sağlamaktadır.
Ülkemizde toplam 93.400.000 dekar arazide yılda yaklaşık 18.650.00 ton buğday üretilmekte olup dekardan alınan ortalama verim 202 kg buna karşılık Trakya Bölgesinde 5.353.310 dekar arazide 1.668.025 ton buğday üretilmekte olup dekardan alınan ortalama verim 312 kg kadardır. Son yıllarda bölgemizde yüksek verimli çeşitlerin yaygınlaşması ve yeni teknolojilerin uygulanması sonucunda dekara verimin ortalama 400 kg’a ulaşmasını sağlamıştır. Trakya Bölgesi ülkemizin buğday üretiminin yaklaşık %9’luk kısmını karşılamakta olup potansiyel olarak verim ülke ortalamasının oldukça üstündedir.
İnsanların değişen tüketim alışkanlıkları ve gelişen teknolojiye bağlı olarak buğday ürünleri çeşitlenmiş ve tüketici istekleri de yaygınlaşmıştır. Buğdayın en yaygın tüketim şekli un, ekmek, makarna, irmik, bisküvi, bulgur ve eriştedir.
Ülkemiz insanının beslenmesi göz önüne alındığında ise tahıl ve tahıl ürünleri içinde buğday, buna bağlı olarak ekmek tüketimi diyetimiz içinde, geleneksel bir alışkanlıkla büyük yer tutar. FAO tarafından yapılan istatistiklere göre kalori sağlamada bitkisel gıda maddeleri günlük diyetin %90’nı teşkil etmekte bunun %44’ ü yalnız başına
ekmekten olmak üzere %53’ü tahıl ürünlerinden sağlanmaktadır.
Halime BARAN
Ziraat Mühendisi
Yaşantımızda önemli bir yer tutan ekmek şu aşamalardan geçerek soframıza gelmektedir.
Üretici→Buğday→Değirmen(öğütme)→Un→Fırıncı→Ekmek
Kaliteli ekmek için un kalitesinin buna bağlı olarak da buğday kalitesinin iyi olması gerekir
Kalite sanayici ve tüketicilerin talep ettikleri özelliklerin bütünüdür. Üretici yetiştirdiği buğdayda yabancı ot, hastalıklar süne ve diğer zararlılara karşı mücadeleyi tam yapmış ise direkt Pazar kalitesini de arttırmaktadır. Değirmenci de una işleyeceği buğdayın temiz, saf, un randımanın yüksek olması yanında kaliteye en çok etkisi olan süneden zarar görmemiş olmasını istemektedir.
Süne zararına uğrayan buğdaylardan un yapıldığında öz akıcı ve düşük kaliteli bir hal aldığından ekmek yapımında birçok problemler ortaya çıkmakta ve sünenin zarar derecesine bağlı olarak bazen ekmek yapmak mümkün olmamaktadır. Süne zararı ekmeklik buğday kalitesi üzerindeki olumsuz etkisinden dolayı önemlidir.
BUĞDAYDA SÜNE ZARARININ TESPİT EDİLMESİ
Buğday tanesinde oluşan zararı fiziksel değişimlerden dolayı çıplak gözle tespit etmek kolaydır.
Genel olarak sünenin buğdaya verdiği zararlar; kardeşlenme, çiçeklenme ve tane tutma zamanı olarak üç farklı dönemde olmuştur. İlk iki zarar buğdayın orta sürgünlerini kurutmak suretiyle dekara buğday verimini düşürmektedir. Değirmenciyi ilgilendiren süne zararı tane tutma döneminde oluşmaktadır. Bu dönemde buğday tanesi hafifler ve un randımanı düşer ve ekmeklik özelliği azalır.
b.jpg
Buğday tanesinin olgunlaşma evreleri süt, sarı olum ve tam olgunlaşma diye üçe ayrılmaktadır. Süt olum aşamasında süne tarafından emilerek zarar verilen taneler tam olgunlaşmaz içleri boş cılız olur. Bu taneler değirmende kolayca ayrıldığından unun ekmeklik kalitesini bozmaz, ancak verim kaybına neden olurlar. Sarı olum döneminde sünenin taneyi sokması halinde tane gelişimini tamamlar fakat yüzeyinde kırışıklıklar oluşur birazda cılız kalır. Bunlar değirmende tam olarak ayrılmadığı taktirde bir kısmı sağlam buğdaylar arasında kalır ve birlikte öğütülerek ekmeklik kalitesini bozabilirler. Eğer süne tam olum aşamasında taneyi sokmuş ise emgili tanenin fiziksel özellikleri sağlam tanelerden ayrılması mümkün olmadığından öğütme sonunda una karışırlar. Değirmenciyi ilgilendiren en önemli kısım da budur.
Sünenin buğday tanelerinde yaptığı zarar tane üzerine bıraktığı siyah veya kahverengimsi noktadan anlaşılır. Bu noktanın etrafında beyaz unlu bir görünüm oluşur. Bu nokta sünenin hortumunu buğdaya batırıp endospermden buğdayın özünü emdiği yerdir. Bu açık renkli kısım tırnakla bastırılınca ezilir.
Süne emgili tane tespiti yapılırken numuneyi tespit edecek şekilde 100 er adet 10 ayrı örnek hazırlanır. Çıplak gözle veya lup kullanılarak 100 adet tanede 10 ayrı örneğin ortalaması alınır.100 adet tane içerisinede en fazla 1-2 hasarlı tane olarak belirtilir.
Sünenin zarar verdiği tane oranı arttıkça hektolitre, bindane ağırlığı gibi fiziksel kalite kriterlerinin aynı zamanda un veriminin düşmesine neden olur. Süneden zarar görmüş fiziksel değişimler nedeniyle kolay olmasına rağmen undaki tahribatı o kadar kolay değildir. Süneyi taneyi emerken proteolitik aktiviteyi sahip bir salgı bırakırlar. Emgili tanelerde proteolitik aktivitenin faaliyet gösterebilmesi için rutubet, sıcaklık ve zaman gereklidir.
Buğday ve unda bu faktörler yeterli olmadığından proteolitik enzimler faaliyet gösteremezler. Hamur yapıldığında yoğurma sırasındaki bu koşullar geçerli olduğu için enzimlerin çalışmasını sağlar ve proteolitik enzimler hamurun yumuşamasına cıvık ve gaz tutma kapasitesinin düşmesine neden olur.
Unlarda Süne Zararının Tespit Edilmesi İçin Uygulanan Yöntemler
Gluten veya protein kalitesinin tespit edilmesinde fizokimyasal, reolojik, teknolojik ve kimyasal metodlar kullanılmaktadır.
Fizyokimyasal Testler
Gluten Yıkama: Pratikte ençok kullanılan test yöntemlerindendir. Süne tahribatlı unlarda zarar derecesine bağlı olarak standart yöntemlerle gluten yıkanmakta öz yumuşak ve cıvık olmaktadır. Özellikle gluten yıkama yöntemi her zaman hasar olacağı bilgisini vermez. Bu nedenle 27-30 derece sıcaklıklarda proteolitik enzimlerin daha iyi çalışması için bir süre bekletilip yıkama yapmak glutenin niteliklerinde yumaşama yayılma gibi değişimler daha kolay görülmektedir.
>30>35 Yüksek
>23-30>28-35 İyi
>15-22>20-27 Orta
<15<20 düşük
Gluten Uzama Testi: Ülkemizde yaygın olarak kullanılan yıkanmış glutenin cam üzerine konularak gluten yayılma testidir. Ancak uygulanan bu yöntemde enzimlerin çalışması için ek bir süre verilmediğinden %3-6 kritik düzeylerde tahribat ilk anda tespit edilemez İsveçli Perten tarafından geliştirilmiş gluten indeksi yöntemi kullanılmaktadır. Süne zararı arttıkça gluten indeksi düşmektedir.
Gluten indeksi değeri 60-90
Pelshenke Testi: Süne tahribatlı unlarda sünenin zarar derecesine bağlı olarak Pelshenke testi değerinin 200 dk’dan 17 dk düştüğü görülmektedir.
Falling Number(Düşme Sayısı): Unlarda diastatik aktiviteyi belirlemede kullanılan bir yöntemdir. Özellikle ekmek yapımında oluşacak gaz miktarı ve ekmek hacminin büyümesi açısından önemlidir. Unlarda istenen düşme sayısı 250-300 sn dir.
Sedimantasyon Testi: Süne zararının tespit edilmesinde önemli testlerden biridir. Süne zararı artıkça sedimantasyon değeri düşmektedir.İki saat bekme sonunda aşırı proteolitik aktivite kendini göstermektedir
Sedimantasyon değeri;
25-30 ml iyi
30 ve üstü çokiyi
Reolojik Testler
Hamurun su kaldırma yoğurma özelliklerini tayin etmede farinograf cihazı ile; süne hasarlı unlarda su absorbsuyonundan çok zarar derecesine bağlı olarak özellikle stabilite ve ayrılma sürelerinin düştüğü belirlenmiştir. Glutenin gaz tutma ve proteollitik aktivitesinin ölçümünde kullanılan alveograf cihazı sünenin zarar derecesine bağlı olarak hamurun reolojik özelliklerinde bazı değişimler olmaktadır. Özellikle ekmek hacmi ile doğrudan ilişkili olan alveograf enerji değeri(w) süne hasar oranı arttıkça düştüğü görülmüştür. Aynı durum süne hasarlı unlarda yapılan ekstensograf testlerinde de görülmüştür.
Direnç 400-600 BU
Uzama yeteneği 90-110 mm
Enerji 75 cm2
Ekmek Yapma Testi: Ekmeklik unun kalitesini tespit etmede kullanılan yöntemlerden biridir. Un su ile yoğrularak hamur elde edilmekte ve bir süre fermantasyona bırakılmakta sünenin bıraktığı enzim hamura geçmekte zarar derecesine bağlı olarak hamur cıvıklaşmaktadır. Bazen zarar derecesine bağlı olarak ekmek yapılamamaktadır. Süne hasarlı unlarla elde olunan ekmek sağlam unlardan elde edilmiş ekmeğe göre düşük hacimli tekstür yapısı bozuk olur. Gözenekler içinde büyük boşluklar bulunur. Bu tür ekmeklerin sindirimi de zordur.
Kimyasal Tespit Yöntemi
ProteinTesti:
Buğdaylarda protein miktarı tür,çeşit,çevre koşulları (iklim,toprak,hastalık ve zararlılar) ve üretim koşullarına (gübreleme, sulama, makinalı tarım) bağlı olarak %6-22 arasında değişmektedir. Ekmeklik buğdaylarda protein oranı %10-15 arasındadır. Sünenin zarar derecesine bağlı olarak protein miktarı da düşmektedir.
Kırklareli ili Vize ilçesine bağlı köylerde yetişen buğday çeşitlerinden alınan numunelerde yapılan fiziksel ve kimyasal testlerin sonucu aşağıda Tablo halinde verilmiştir. Buğday numuneleri çalışma alanım olan beş köyden alınarak ATAER GIDA da analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda buğdayda süne zararına rastlanmadığı ve bu köylerde yetişen buğday çeşitlerinin ekmeklik kalitesinin iyi olduğu anlaşılmaktadır. Tablodaki değerlere bakıldığında standart ölçülere uyum sağladığı görülmektedir. Şayet buğdaylarda süne zararı olsa idi zarar derecesine bağlı olarak Tablo belirtilen bazı (gluten, gluten indeksi, sedim değerleri, max direnç, enerji) değerlerde düşüşler meydana gelirdi. Süne zararına maruz kalan buğday sünenin zarar derecesine bağlı olarak un kalitesini etkilemektedir.
|
|
|
| Tarımda Kapitalizasyon Faiz Oranının Hesaplanması |
|
Yazar: Livadi - 05-03-2010, 07:18 PM - Forum: Tarım Ekonomisi
- Yorum (4)
|
 |
Tarımda Kapitalizasyon Faiz Oranının Hesaplanması
1. Tarımsal Değer Biçme Kavramının Tanımı
Değer biçme; mal gelir ve haklara bilimsel yönteme göre değer biçme tekniğini öğreten bir bilim dalıdır. Tarımsal değer biçme; tarımla ilgili mal, gelir ve haklara değer biçme tekniğini öğreten bir bilim dalıdır (Mülayim, 1994). Diğer bir tanıma göre değer biçme; mal gelir ve haklara değer biçme ameliyesidir. Tarımsal değer biçme; tarımsal mal, gelir ve hakların, onların değer unsurlarının çeşitli özelliklerinin sistematik olarak tarif, sınıflandırma ve inceleme suretiyle bulunan makul ölçülerden hareket ederek mantıki bir muhakeme ile değerlendirilmesi işlemidir (Gülten, 1994 a).
Bazı yazarlar "Tarımsal Değer Biçme" deyimini çiftlik değerlendirme " Farm Appraisal" veya sadece arazi değerlendirme "Land Appraisal" şeklinde kullanılmaktadır. Aslında bu deyimlerde ne çiftlik, ne de arazi, çıplak toprak manasında kullanılmamaktadır; Aksine su, iklim, yer altı kaynakları ve mahal gibi tabii unsurlarla insan eliyle yapılan bina, sulama tesisleri ve teraslara benzer yatırımları da kapsamaktadır. Zira bu unsurlardan her biri tarım arazisi değerinin mühim bir kısmını teşkil etmekte arazinin değer kazanmasında başlıca rolü oynamaktadır (Gülten, 1994a).
Bir malın biçilen değeri, her zaman aynı olmayıp, zamandan zamana, durumdan duruma ve hatta inceleme bakış açısına göre değişmektedir. Değerde görülen bu ayrıcalıkların, hem değer biçen ve hem de yapılmış olan bir değer biçme sonuçlarını inceleyen kişi tarafından daima göz önünde tutulması gerekmektedir. Bu amaçla, özellikle şu noktalar dikkate alınmalıdır :
1. Değer biçmenin amacı bilinmeden, bir malın değeri biçilemez.
2.Yapılmış bir değer biçme sonuçları, o değer biçmedeki amaç bilinmeden doğru olarak yorumlanamaz.
O halde bir malın değerini biçmek, değer biçmenin amacına yanıt verecek biçimde, onun tahmini değerini parayla belirlemektir denilebilir (Mülayim, 1994).
2. Değer Biçmede Kullanılan Yöntemler
Değer biçmede kullanılan ölçüte "değer biçme kriteri" denir. Kriterler değer biçmenin ve değeri biçilen malın cinsine göre değişmektedir. Tarımsal faaliyette çeşitli cins ve özelliklerde iktisadi mallar bulunmaktadır. Bir malın değerinin biçilmesi için değişik kriterler uygulanabilmekte olup, doğru bir şekilde değer biçmenin yapılabilmesi için malın çeşitli karakterlerine uygun olan değerlendirme metodunun seçilmesi gerekmektedir. Değer biçen kişinin, bu kriterler arasında malın cinsine, değer biçmenin amacına ve pazar durumuna en uygun kriteri seçmesi gerekmektedir.
Bir malın değerini biçmeye çalışan bir uzman ilk olarak değer biçmenin amacına en uygun değer biçme kriterleri belirlendikten sonra değer biçmenin diğer evrelerine geçmelidir. Değer biçilirken bu kriterlerden yalnız bir tanesi uygulanabileceği gibi çeşitli kategoriden malları bir arada bulunduran bazı karmaşık değer biçmelerde birden fazla kriter aynı zamanda uygulanabilir (Mülayim, 1994).
Değer biçmede yöntem bir malın değerini biçebilmek için, değer biçme kriterlerinden bir veya birkaçının, bir mantık dizisine göre uygulanmasıdır. Değer biçme yöntemleri klasik olarak, sentetik ve analitik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
1. Sentetik Yöntem; seri halinde aynı cinsten malların pazar fiyatları bilindiğinde, değeri biçilen mal ve seriyle karşılaştırılarak, benzer mal saptanır ve fiyatların değişmezliği ilkesi uygulanarak, mala benzer malın fiyatı esas alınarak değer biçilir (pazar fiyatı kriteri). Yahut malın bilinen seride benzeyeni yoksa, o malın yerine kullanılabilecek bir malın fiyatı (ikame fiyatı kriteri), yahut o maldan elde edilebilecek bir malın fiyatı (dönüşüm fiyatı kriteri) veyahut da o malın üretiminde kullanılan girdilerin fiyatları (maliyet kriteri) araştırılır.
Sentetik yöntemin uygulanabilmesi için;
a. Aynı koşullar altındaki çok yeni gerçek pazar fiyatlarının bilinmesi,
b. Serbest rekabet ve fiyatların değişmezliği ilkesinin bütünüyle var olması gerekmektedir.
2. Analitik Yöntem: Bu yöntem, bir malın değeri, ortalama gelirinin yürürlükteki faiz oranına göre kapitalizasyonuna; veya bir malın değeri, ondan gelecekte elde edilebileceği varsayılan bütün ortalama gelirlerin, bugüne biriktirilmesine (gelirlerin kapitalizasyonu yöntemi) eşittir.
Analitik yöntemle değer biçmede rant bulunduktan sonra, kapitalizasyon faiz oranının aranmasına geçilir. Ancak sermaye piyasasının bir çok ekonomi dışı etkenler nedeniyle çok dinamik olduğu günümüzde kapitalizasyon faiz oranının aranması ve çeşitli koşullara uygun kılınması çözümü oldukça güç bir sorundur (Mülayim, 1994).
Başlıca değer biçme kriterleri altı tane olup şunlardır:
1. Pazar fiyatı kriteri (Alım-satım fiyatı üzerinden değer biçme),
2. Maliyet kriteri (Maliyet esası üzerinden değer biçme),
3. Gelirlerin kapitalizasyonu kriteri (Gelirlerin kapitalleştirilmesi esası üzerinden değer biçme),
4. İkame fiyatı kriteri (İkame fiyatı esası üzerinden değer biçme),
5. Dönüşüm (Transformasyon) fiyatı kriteri (transformasyon fiyatı esası üzerinde değer biçme),
6. Tamamlayıcı değer kriteri (Tamamlayıcı değer esası üzerinden değer biçme). Bu ayrım, değişik yerlerde genişletilerek veya daraltılarak verilebilmektedir. Fakat bu sınıflandırma, anlaşılması en kolay olan sınıflandırma şeklidir (Mülayim, 1994).
1.Pazar Fiyatı Kriteri
Bu yöntemin esası, değeri biçilecek bir malın değerlendirmenin yapıldığı zamanda pazardaki olası fiyatını esas alarak ona değer biçmektir. Uygulamada en çok kullanılan yöntemlerin başında gelir. Piyasanın oynak olduğu dönemlerde kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem, bir kez kullanılabilen malların değerlerinin biçilmesinde kolaylıkla uygulanabilmektedir. Türkiye'de pazar fiyatlarının çok dinamik olmasından kaynaklanan taşınır ve taşınmaz bütün malların fiyatları yıldan yıla büyük değişiklikler göstermekte ve sürekli artmaktadır. Değer biçme sırasında tarım arazileri için oluşmuş çok değişik yeni pazar fiyatlarının bulunmamasından dolayı bu yöntemin uygulanması zordur. Ancak çok yeni pazar fiyatları bulunan mallar için uygulanabilir.
2. Maliyet Kriteri
Bir mala değer biçmede maliyetinin esas alınmasıdır. Bir mala sahip oluncaya kadar bir kişinin yapmış olduğu veya yapacağı giderlerin toplamına, ekonomide o malın maliyeti denir. Bir malın maliyeti, o malı elde edinceye kadar yapılan giderlerin toplamıdır. Üretim giderleri, kullanılan sermayenin faizini, ücret ve maaşları, vergiler , amortisman masraflarını vb. içermektedir.
Zaman içerisinde meydana gelen ekonomik olaylar sebebiyle bir malın maliyet bedeli önemini kaybedebilmektedir. Başka başka zamanlarda ayrı fiyatlardan satın alınmış olan aynı cins mallara maliyet metodu ile değer biçmek oldukça güçtür. Buna rağmen maliyet kriteri, bir çok özel durumlarda (mal yeni satın alınmış, üretilmiş veya inşaa edilmişse) kolaylıkla kullanılabilmektedir.
3. İkame Fiyatı Kriteri
Bu kriter, piyasa fiyatı olmayan ve aynı zamanda alım satımı yapılmayan fakat alım-satım fiyatı belli başka bir malla ikame edilebiliyorsa kullanılmaktadır. İkame fiyatı kriterlerinin uygulanabilmesi için, değeri biçilen malın, belli bir amaç için aynı görevi görebilecek diğer bir malla ikame edilebilmesi gerekmektedir.
4. Dönüşüm Fiyatı Kriteri
Bu kriter genellikle piyasa fiyatı olmayan malların değerinin biçilmesinde kullanılır. Malı başka bir mala dönüşmüş varsayıp, onun yeni halinin değerine ve dönüştürme giderlerine göre değer biçmektir. Bu kriter, özellikle hayvansal ürünlerle ilgili bilançolarda ve pazar fiyatı belirli olmayan, fakat pazar fiyatı belirli başka bir mala dönüşebilen mallara değer biçmede uygulanmaktadır.
5. Tamamlayıcı Değer Kriteri
Bir mala değer biçmede, tamamlayıcı değerin esas alınmasıdır. Özellikle kısmı istimlaklerde kullanılır. Bütün bir maldan ayrılan bir parçanın değeri biçilmek istendiğinde, bu kritere göre ayrılan parçanın değeri, bütün malın değerinden mal sahibinin elinde kalan kısmının değeri çıkartılmak sureti ile bulunmaktadır.
6. Gelirlerin Kapitalizasyonu Kriteri
Bir mala kapitalizasyon kriterine göre değer biçmede, malın saptanan ortalama gelirinin kapitalizasyonunun esas alınmasından ibarettir. Diğer bir deyimle, bu kritere göre bir malın değeri, o maldan ilerde elde edileceği varsayılan bütün gelirlerin değer biçilen zamana biriktirilmesi olarak kabul edilmektedir. Bu kriter, özellikle sürekli gelir sağlayan mallar (toprak, bina, vb.) için kullanılır. Devamlı gelir sağlama hususiyeti genellikle taşınmaz mallara ait bir özellik olduğu için kapitalleştirme kriteri, bu malın özellikle arazi değerlerinin biçilmesinde kullanılabilir.
Analitik yönteme göre, bir arazinin kıymeti gelirlerin kapitalizasyonu yöntemine göre belirlenmektedir. Öncelikle arazinin rantı ve kapitalizasyon faiz oranının bilinmesine ihtiyaç vardır. Bunlar bilindiği takdirde arazinin kıymetini bulmak için;
K = R / f
formülü kullanılmaktadır.
K = Arazinin değerini (TL),
R = Arazinin rantını (TL),
f = Kapitalizasyon faiz oranını (%) ifade etmektedir(Mülayim, 1994).
2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11. Maddesinde arazilerde, arsalarda ve yapılarda değer biçmenin nasıl yapılacağı belirtilmiştir. Bu kanuna göre;
- Araziler, taşınmaz mal veya kaynağın kamulaştırma tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirine,
- Arsalar, kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerine,
- Yapılar, kamulaştırma tarihindeki resmi birim fiyatları ve yapı maliyet hesaplarını ve yıpranma payına göre takdir edilmektedir (Arcak, 1984),
Bir bölgenin o yıla ait kapitalizasyon faiz oranının gerçekçi bir şekilde bulunabilmesi;
1. Net gelir ile ilgili verilerin ve arazi satış değerine ait tespitlerin son yıla ait olması,
2. Arazilerde uygulanmakta bulunan tarımsal üretimin aynı olması,
3. Üretimin aynı vasıf ve karakterdeki arazilerde yapılıyor olması,
4. İşletme şeklinin aynı olması halinde mümkün olacaktır (Akın, 2001)
Analitik yönteme göre arazinin değeri Gelirlerin Kapitalizasyonu Yöntemi'ne göre hesap edilmektedir.
Gelirlerin Kapitalizasyonu Yöntemi'nin tatbikinde bazı güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bunlar;
a- Bazı bölgelerde kiracılık sisteminin yaygın olmayışı nedeniyle mülk sahibinin arazi ve binalarının kullanılması karşılığında aldığı net geliri bulmak güçleşmektedir. Ayrıca pazarlama bakımından mal sahibi güçlü ve kiralama bakımından rekabet fazla ise kiracı mecburiyet karşısında sadece işgücü karşılığında çalışmaktadır. Bazı kesimlerin hayat standardı düşük olduğu için kiranın fazlalığı yaşamını pek etkilememekte ve böylece fazla verilen yada sayılan kira bedeli mülkün değerine yansımaktadır.
Bazı şehir ya da köylerde pazarlık bakımından kiracı mal sahibinden daha güçlü olabilir. Bu defa da düşük kira bedeli arazinin değerine yansımaktadır. Bazen de kiralar adet ve geleneklere göre tespit edilmektedir. Zaman içerisinde kanuni tespit ya da diğer nedenlerle kiralardaki artış diğer fiyat artışlarına nazaran daha düşük bir seviyede olabilir.
b- Çok defa mülkün değerinin büyük bir kısmı gelir dışı faktörlere dayanabilmektedir. Dinlenme yerlerindeki mülkler buna örnek teşkil etmektedir.
c- Gelir dışı faktörlerin nihai değere katılması değerlendirmenin sübjektivitesini artırabilir.
d- Tavukçuluk, ahır besiciliği, mantar üreticiliği gibi ticari çiftçilerde gayrimenkulun (arazi,binalar vs.) çiftliğin geliri içindeki yeri pek azdır. Bu gelirin araziye ve binaya ait olanını ayırmak oldukça güçtür. Böyle çiftliklerde üretim unsurlarının dışarıdan satın alınması, arazi ve binaların üretimdeki payını daha da azaltmaktadır. Bu arazi ve binaların yüksek değeri daha çok onların şehre yakınlığından ve gelir dışı özelliklerinden ileri gelmektedir.
e- Aynı kalitedeki iki arazinin yada çiftliğin aynı üretim tekniği ve idare ile işletildiğine rastlamak güçtür. Bu nedenle gelirleri de farklı olmaktadır. Böylece bunlara farklı değer takdir etmek her zaman mümkün olabilmektedir. Normal ve standart işletme bulmak hemen hemen imkansızdır. İşletmede üretilen ürün çeşidi arttıkça bu metodun tatbiki daha da güçleşmektedir.
f- Net gelir hesaplama ya da tahminlerindeki küçük bir değişiklik, bulunacak değer biçmede farklılıklara neden olmaktadır.
g- Kapitalizasyon faiz oranındaki çok küçük bir değişiklik, bulunacak değer biçmede çok büyük farklılıklara neden olmaktadır (Gülten, 1994b).
3. Kapitalizasyon Faiz Oranının Tanımı
Kapitalizasyon faiz oranı, araziye yatırılmış birim sermayenin kullanılma hakkıdır. Diğer bir deyimle, kapitalizasyon faiz oranı, arazinin rantı ile satış değeri arasındaki orandır ve %5, %8, %10, %12 gibi oranlar halinde ifade edilmektedir. Rant aynı kalmak koşuluyla, kapitalizasyon faiz oranı düştükçe arazinin satış değeri yükselmektedir.
Bir arazinin değeri, rantının artması ve kapitalizasyon faiz oranının düşmesi oranında yükselmektedir. Kapitalizasyon faiz oranı, bölgeden bölgeye ve hatta aynı bölgede araziden araziye ve arazi alım-satım durumuna göre farklılıklar göstermektedir. Kapitalizasyon faiz oranı, arz ve talebe göre de değişmektedir. Eşit ranta sahip iki araziden, hangisinin talebi ve dolayısıyla değeri fazla ise, onun kapitalizasyon faiz oranı daha düşüktür.
Arazi kapitalizasyon faiz oranı, sanayi ve ticaret gibi yatırımların faiz oranlarından, arazinin daha garantili ve gelirinin uzun süreli olması nedeniyle, farklı ve çok daha düşüktür. Bunun için, arazi kapitalizasyon faiz oranı saptanırken, sanayi-ticaret yatırımlarının kar oranlarından pek yararlanılamaz. Çünkü bunların arazi ile aralarında hiçbir ilişki bulunmamaktadır.
Sadece devlet tahvilleri, garanti ve süreklilik yönünden, nispeten araziye benzemektedir. Ancak onlar da, sabit bir gelir verdikleri ve paranın sürekli değer kaybına ayak uyduramadıkları için araziden tamamen ayrı bir nitelik taşımaktadırlar (Mülayim ve ark., 1986).
Kapitalizasyon faiz oranı tarım arazilerinin değerinin tespitinde çok önemlidir. Çünkü arazinin rantı sabit kabul edildiğinde, kapitalizasyon faiz oranının değişmesi, arazinin değerini de önemli miktarda değiştirmektedir. Örneğin, dekara yıllık arazi rantı 50 000 000 TL. olan bir arazinin dekar değeri, kapitalizasyon faiz oranı %5 ve %10 alındığında;
K1 = 50 000 000 / 1 000 000 000 TL = 0.05
K1 = 50 000 000 / 500 000 000 TL = 0.10
Kapitalizasyon faiz oranı % 5’den % 10’a çıktığında arazi değeri % 50 azalmaktadır.
Binlerce dekar arazinin değerinin biçilmesi kapitalizasyon faiz oranının rasgele veya yanlış hesaplamalar sonucu kullanılması durumunda, kamulaştırma bedelleri milyarlarca lira farklı hesaplanacaktır. Bu durumda, ya arazi sahipleri ya da kamulaştırmayı yapan kamu kurum/kuruluşlar çok büyük maddi zararlara uğrayacaklardır. Bundan dolayı bu oranın gerçekçi bir şekilde hesaplanması ve kullanılması büyük önem arz etmektedir.
4. Kapitalizasyon Faiz Oranını Etkileyen Faktörler
4.1. Kapitalizasyon Faiz Oranına Olumlu ve Olumsuz Etki Yapan Faktörler
Değeri tespit edilen arazi, bulunduğu bölgeye göre olumlu ve olumsuz faktörlere sahip ise, bilirkişi, kapitalizasyon faiz oranını gerektiği ölçüde değiştirerek, bu faktörleri göz önüne alacaktır. Şayet arazi, bulunduğu bölgeye göre olumlu faktörlere sahip ise, kapitalizasyon faiz oram düşecek, aksi durumda yükselecektir.
Kapitalizasyon faiz oranına olumlu etki yaparak düşmesine neden olan başlıca
faktörler şunlardır:
- Kente veya kasabaya yakın olma ve kent veya kasaba nüfusunun fazlalığı,
- Ulaşım yollarına (karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu) yakınlık,
- İyi sağlık koşulları,
- Ulaşım kolaylılığı,
- Binaların (varsa) iyiliği,
- Arazinin tek bir parçadan oluşması,
- Toprağın biçiminin düzgün olması,
- Mülk güvenliğinin olması,
- Serbestçe alınıp satılabilmesi,
- Toprak sahibinin can güvenliğinin olması,
- Araziden kadastro geçmiş olması,
- Nüfus yoğunluğunun fazlalığı,
- Münavebenin kolaylıkla değiştirilebilmesi,
- Sulu ise, sulama kolaylığı,
- Araziye olan talep yoğunluğu,
- Rekreasyon ve dinlenme gibi amaçlar için elverişli olması.
Kapitalizasyon faiz oranına olumsuz etki yaparak yükselmesine neden olan başlıca faktörler şunlardır.
- Kente veya kasabaya uzak olma ve kent veya kasaba nüfusunun azlığı,
- Ulaşım yollarına (karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu) uzaklık,
- Kötü sağlık koşulları,
- Ulaşım güçlüğü,
- Binaların (varsa) iyi veya bakımlı olmaması,
- Arazinin parçalı olması ve parçaların birbirinden uzak bulunması,
- Toprağın biçiminin düzgün olmaması,
- Mülk güvenliğinin olmaması,
- Serbestçe alınıp satılamaması,
- Toprak sahibinin can güvenliğinin olmaması,
- Araziden kadastro geçmemiş olması,
- Nüfus yoğunluğunun azlığı,
- Münavebeyi değiştirmenin güç olması,
- Sulu ise, sulama güçlüğü,
- Araziye olan talebin azlığı.
Kapitalizasyon faiz oranına olumlu ve olumsuz etki yapan bu faktörlerin etki dereceleri, ancak özel araştırmalar sonucu tespit edilebilir (Mülayim ve ark., 1986).
4.2. Kapitalizasyon Faiz Oranının Düşük Olmasının Nedenleri
Arazi en güvenceli yatırımlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla araziye yatırılan sermayenin kapitalizasyon faiz oranı, rizikolu olan diğer yatırımların faiz oranlarından çok daha düşüktür.
Bu ekonomik nedenden başka, kapitalizasyon faiz oranım, diğer yatırımların faiz oranlarına göre düşüren ekonomik olmayan nedenler de vardır. Bunlar:
a-Toprak tutkusu; kişisel tasarrufu belli bir faiz oranıyla yatırmak için arazi sahibi olunmaz. Toprak sahibi olmada, toprak tutkusunun da önemli rolü vardır. Toprak tutkusu,küçük arazi parçalarının kapitalizasyon faiz oranını etkilemektedir.
b- Yatırım aracı olması; bütün ailenin çalışabileceği küçük bir işletme arazisinin satın alınması halinde, işletme, yalnız tasarrufların yatırıldığı bir yer olarak düşünülemez. Arazi aynı zamanda bir iş aracıdır. İşsizliğin çok yoğun olduğu Türkiye'de bu nedenle köylü, bir çiftliği satın alabilmek için çok yüksek değer ödemeye razı olmaktadır. Çünkü burada köylü, ailesinin bütün işgücünün çalışmasını güvence altına almış olacaktır. Toprak satın alan köylü, kendisi ve ailesi işgücünün çalışmasını güvence altına aldığından, yatırımın kapitalizasyonu faiz oranının çok düşük olmasına önem vermeyecektir.
c- Sosyal ve politik güç; toprak, aynı zamanda sahip olana sosyal ve politik bir güç verir. Özellikle büyük işletmelerde bu faktör önemlidir.
Bütün bu sayılan ekonomik olmayan faktörler de, araziyi yatırım olarak seçenlerin niçin düşük bir faiz oranına razı olduklarını belirten, yani arazi kapitalizasyon faiz oranının düşük olmasının nedenlerindendir (Mülayim, 1994).
5. Kapitalizasyon Faiz Oranının Tespiti
Bir çiftliğe veya bir araziye analitik yönteme göre değer biçmek için öncelikle arazinin rantı ve kapitalizasyon faiz oranının tespit edilmesi gerekmektedir.
Arazi rantları, çiftliğin veya arazinin üretim hedefi ile onun idare sistemine göre değişir. Diğer bir ifadeyle rantın hesap ediliş şekli çiftliğin veya arazinin senelik gelir sağlayan (tarla ziraatı gibi) veya periyodik gelir temin eden (meyvelik gibi) üretim sahalarına tahsis edilmiş olmasına ve idaresinin kiracılık, ortakçılık ve mal sahipliği gibi usullerle yapılmasına göre değişmektedir (Gülten,1994 a).
Tarımsal değer biçmede arazi rantları genellikle arazilerin işletilme durumları dikkate alınarak üç şekilde hesaplanmaktadır (Mülayim, 1994).
- Mal Sahibi Tarafından İşletilen Arazilerde Rant:
Mal sahibi tarafından işletilen arazilerde, arazi rantının bulunmasında aşağıdaki formül kullanılmaktadır.
R- Gh - (M + Mf + Eü + İü + V)
R = Arazi rantını,
Gh= Gayri safi hasılayı,
M = Çiftlik dışından sağlanılan üretim araçları (tohum, yem, tarım ilaçları, gübre vb.)
ve hizmet masrafları, amortismanlar, sigorta, tamir ve bakım giderleri vb.ni,
Mf = Müstecir sermayesi faizini,
Eü = El emeği ücret karşılığını,
İü = İdare (yönetim) ücret karşılığını,
V = Vergileri ifade etmektedir.
Bu durumda değer biçen uzman Gh, M, Mf, İü ve V'nin yıllık ortalama ve yıl sonuna toplanmış değerlerini, normal yetenekte bir müteşebbise göre hesaplaması gerekmektedir.
- Kiracı Tarafından İşletilen Arazilerde Rant:
Değeri biçilen çiftliğin bulunduğu bölgede kiracılık geleneği var ise arazi rantının bulunmasında aşağıdaki formül kullanılır:
R = Toplam (e) - Toplam (m)
R = Arazi rantını,
Toplam (e) = Parasal (nakdi) ve maddesel (ayni) kira toplamını,
Toplam (m) = Mal sahibi tarafından yapılan masraflar (- Arazi vergisi ve mal sahibine ait
diğer vergileri (gelir vergisi hariç) - Arazi sermayesinin amortismanı, sigorta,
tamir ve bakım giderleri - idari giderler) ifade etmektedir.
- Ortakçı Tarafından İşletilen Arazilerde Rant:
Ortakçılıkla işletilen bir arazinin rantının bulunmasında aşağıdaki formül kullanılır:
R = Ghm - ( Mm + Mfm + İüm + Vm)
R = Arazi rantını,
Ghm = Gayri safi hasıladan mal sahibine düşen payı,
Mm = Masraflardaki mal sahibi payını,
Mfm = Mal sahibine ait müstecir sermayesi faizini,
İüm = İdari ücret karşılığından mal sahibine düşen payı,
Vm = Mal sahibinin ödediği vergileri ifade etmektedir.
Bu verilen formüller yardımıyla arazilerin işletilme biçimlerine (mal sahibi, kiracı, ortakçı) göre rantları tespit edildikten sonra, kapitalizasyon faiz oranı hesaplanabilecektir.
Değeri biçilen çiftliğin veya arazinin bulunduğu bölgede değer biçildiği zaman yürürlükte olan ortalama kapitalizasyon faiz oranı aranır. Bunun için çok yeni ve benzer birçok gerçek arazi satış fiyatlarının bilinmesi gerekir. Yeter sayıda arazinin satış fiyatları ve bunların rantlarının bilinmesi durumunda ortalama kapitalizasyon faiz oranı şöyle hesaplanır:
Satış fiyatları K1, K2, K3 ..... Kn olan arazilerin rantları R1, R2, R3 ..... Rn ile, kapitalizasyon faiz oranı da f ile gösterilecek olursa;
R1 + R2 + R3 + ..... +Rn / K1 + K2 + K3 + .....+ Kn =
Toplam R / Toplam K = f
Bu formül ile, tartılı ortalama almak suretiyle kapitalizasyon faiz oranı bulunmaktadır.
Bu yolun uygulanması için, bir çok arazinin gerçek satış fiyatlarının bilinmesi gerekmektedir ki, bunları bilmek her zaman kolay olmamaktadır. Arazilere ait gerçek satış fiyatları için, tapu satış kayıtları önemli bir veri kaynağıdır. Ancak Türkiye'de kadastro işlemlerinin tam anlamıyla bitmemiş olması ve alım-satım vergisi nedeniyle arazi satış fiyatlarının düşük gösterilmesi nedeniyle tapu satış kayıtlarına güvenilememektedir.
Ortalama arazi satış fiyatları, tapu kayıtları dışında, bölgeyi çok iyi tanıyan çiftçiler. Ziraat Mühendisleri, Ziraat Teknisyenleri ve emlakçılara sorulmak suretiyle de bulunabilmektedir. Gerek resmi gerekse gayri resmi arazi satış değerleri toplanıp değerlendirilerek arazinin ortalama satış değeri bulunabilir. Bulunan bu arazi satış değerleri, daha önce hesaplanmış olan rantlara oranlanarak gerçeğe en yakın kapitalizasyon faiz oranı saptanmış olur. Ancak, yukarıda belirtilen güçlüklerine rağmen, Türkiye'de tarımsal değer biçmede kullanılabilecek bugün en doğru ve tek yol budur*.
Akerson (1984)’a göre arazilerin değerinin yıldan yıla çok az değişmesi nedeniyle, kapitalizasyon kriterinin araziler için en uygun yöntem olduğu kabul edilmektedir (Sayılı, 1996). Bu şekilde bulunan oran da, ortalama kapitalizasyon faiz oranı olup, bulunan bu oranının, değeri biçilen araziye uyarlanması gerekmektedir. Bu amaçla, değer biçen kimse veya bilirkişi, arazinin, kapitalizasyon faiz oranını etkileyen bütün niteliklerini ve rahatlıklarını (arazinin genişliği, şekli, konumu, kente uzaklığı, sosyal güvence vb.) göz önüne alarak değerlendirir. Değer biçen kişi bulunan kapitalizasyon faiz oranını değer biçtiği araziye uyarlayarak azaltıp veya artıracaktır. Arazinin rahatlığı arttıkça ortalama kapitalizasyon faiz oranı düşürülmekte; yani arazinin değeri artmaktadır
|
|
|
| Antalya Bölgesi Örtüaltı Sebze Yetiştiriciliğinde Potasyumun Önemi |
|
Yazar: Livadi - 05-03-2010, 06:57 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum (4)
|
 |
Antalya Bölgesi Örtüaltı Sebze Yetiştiriciliğinde
Potasyumun Önemi
Cevdet Fehmi Özkan
Nuri Arı
Ahmet Emin Arpacıoğlu
Elif Işıl Demirtaş
Harun Kaya
ÖZET
Ülkemiz sera varlığının yaklaşık % 47' si Antalya Bölgesi’ndedir. Bunun önemli
bir bölümünde sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sebzelerin potasyum ihtiyacı
diğer besin maddelerine oranla daha yüksektir. Potasyumun verim ve kaliteyi
arttırıcı önemli etkisi vardır. Ayrıca hastalık, zararlılar ve soğuk gibi olumsuz
çevre koşullarına karşı bitkilerin dayanıklılığını da arttırmaktadır. Serada sebze
yetiştiriciliğinde en uygun potasyumlu gübreleme; yetiştirilecek bitkinin türü
ve çeşidi, gelişme dönemi, yetiştirme sezonu, ürünle topraktan kaldırılan ve
toprakta bulunan bitki besin maddesi miktarları dikkate alınarak yapılmalıdır.
Daha fazlası ekteki dosyadadır.
BURDAN
|
|
|
| Potasyumun Bitki Sağlığı Üzerine Etkileri |
|
Yazar: Livadi - 05-03-2010, 06:54 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum (1)
|
 |
Potasyumun Bitki Sağlığı Üzerine Etkileri
Filiz Öktüren
Sahriye Sönmez
Işın Kocabaş
ÖZET
Bitki hastalık ve zararlılarının konukçu bitkiye saldırıları, bitki bünyesinde
bulunan besin miktarı ve formu, mikroklimatik iklim değişiklikleri ve
büyümenin hızından etkilenir. Besin maddelerinden biri olan potasyum,
bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı tepkilerini etkilediğinden dolayı, bitki
sağlık durumunun belirlenmesinde önemli rol oynar. Bitki bünyesinde patojen
çoğalması, gelişimi ve sayısı, hayatta kalma oranı ve hayat döngüsünün
uzunluğu potasyum tarafından etkilenmektedir. Potasyum, bitki morfolojisini
ve dokuların sertliğini etkilemektedir. Bu nedenle bitkilerin hastalık ve
zararlılara karşı direnci potasyuma bağlı olarak değişmektedir. Özellikle
potasyum noksanlığı durumunda stomaların açılıp kapanma metabolizması
bozulmaktadır. Stomaların uzun süre açık kalması ise bakteriyel ve fungal
patojenlerin bitki içine girmesini artırmaktadır. Sonuç olarak, potasyumlu
beslenme bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı direncinin arttırılmasında
önemli rol oynamaktadır.
Daha fazlası ekteki dosyadadır
BURDAN
|
|
|
| Morkaraman Koyun Irkı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-03-2010, 05:11 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Morkaraman Koyun Türlerinin Özellikleri
![[Resim: fmqiwl.jpg]](http://i44.tinypic.com/fmqiwl.jpg)
Morkaraman ırkı çoğu özellikleri bakımında Akkaraman ırkına benzerlikler gösterir. Hattan bazı yazarlar bu iki koyun ırkını karaman adı adı altında incelerler. Morkaraman ırkı Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kars, Erzurum, Ağrı, Muş, Bingöl, Van, Bitlis, Erzincan ve Elazığ illerinde yetiştirilir. Mor karaman ülkedeki koyun ırkları arasında sayıca 2. sırayı alır.
Fenotipik özellikler:
Mor karaman yağlı kuyruklu bir koyun ırkıdır. Kuyruğunun yağlı kısmı ile ince ucu Akkaramanda olduğu gibi bir "S" şekli gösterir. Yağlı kuyruk Akkaramandakinden daha büyüktür. Renk kahverengi veya kızın Kahverengidir. Renk, Baş , Boyun ve ayaklarda daha koyudur. Koyunlar ve koçlar genellikle boynuzsuzdur. Ancak koyunların %10`unda ve koçların %1 inde küçük boynuzlar bulunabilir. Kulaklar sarkık veya yarı sarkıktır
Yapağı kaba ve karışık yapağı karakterindedir (Halı yapağısı ) Baş , Boyun , Karın altı ve bacaklarda yapağı örtüsü yoktur. Morkaraman Akkaramandan daha iri yapılı bir koyundur. Cidago yüksekliği koyunlarda 66 - 68 cm dir.
Verim Özellikleri :
Verim özelliği ( Koyun ) :Ortalama düzey
Canlı ağırlık :44-48 kg
Laktasyon süt verimi :50-65 kg
Laktasyon süresi : 140-150 gün
İkiz doğum oranı : %4-8
Kirli Yapağı verimi : 1.2 - 1.5 kg
Lüle uzunluğu : 10 -12 cm
Elyaf çapı : 30 - 34 mikron
Temiz yapağı oranı : %65 - 72
|
|
|
| Menemen Koyun Irkı |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-03-2010, 04:43 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Menemen Koyun Türlerinin Özellikleri
Oluşumu
İle de France koçları ile Tahirova koyunlarının melezlenmesiyle oluşturulmaktadır. Bu tipde hızlı gelişme özelliği ile de France?dan süt ve döl verimi düzeyi ve et kalitesi Tahirova?dan sağlanmaktadır. Menemen tipi ortalama olarak %75?lerde France + %25 Tahirova genotipi içermektedir.
(Amaçlanan) Dış yapı özellikleri :
Vücut, baş ve bacaklar beyazdır. Yağsız ince kuyrukludur. Etçi koyun görünümündedir . Bir başka deyişle iri bir baş, kısa kalın boyun, derin göğüs, geniş sırt, kalın ve kısa bacaklılık ve dolgun bir buta sahiptir. Koyunlar ve koçlar boynuzdur. Yapağı örtüsü bir örnek ve orta kalitedir.
(Amaçlanan) Verim özellikleri :
Doğum başına kuzu sayısı 1.30-1 .50?dir. Doğum ağırlığı 50-60 kg?dır. Dördüncü ay ağırlığı 35-40 kg?dır. Süt verimi 150 litre, laktasyon süresi 120 gündür. Yapağı verimi 4-5 kg?dır.
|
|
|
|