Dün, 09:33 PM
(Son Düzenleme: Dün, 09:35 PM, Düzenleyen: Mr.Muhendis.)
Hayvan Besleme, çiftlik ve evcil hayvanların büyüme, gelişme, üreme, sağlıklarını koruma ve süt, et, yumurta, yapağı gibi hayvansal ürünleri en ekonomik şekilde üretebilmeleri için gerekli olan besin maddelerini, bu maddelerin sindirim ve metabolizma süreçlerini inceleyen temel bir zootekni bilim dalıdır. Hayvancılık işletmelerinde toplam üretim maliyetlerinin yaklaşık yüzde altmış ila yetmişini yem giderleri oluşturur. Bu durum, hayvan besleme biliminin yalnızca hayvan fizyolojisi açısından değil, işletme ekonomisi ve sürdürülebilir hayvancılık açısından da ne kadar kritik olduğunu gösterir.
Hayvan beslemenin temelini, yemlerin kimyasal bileşimi ve hayvan vücudundaki işlevleri oluşturur. Yem maddeleri temelde su ve kuru madde olmak üzere iki ana kısma ayrılır. Kuru madde içerisinde ise organik ve inorganik bileşikler yer alır. Karbonhidratlar ve yağlar vücudun temel enerji kaynaklarıyken, proteinler dokuların yapı taşını oluşturur ve enzimler ile hormonların sentezinde görev alır. Vitaminler ve mineraller ise enerji sağlamamalarına rağmen metabolik olayların düzenlenmesi, bağışıklık sisteminin güçlenmesi ve iskelet yapısının gelişimi için vazgeçilmezdir. Su ise tüm bu biyokimyasal tepkimelerin gerçekleştiği ortamı sağlayan en hayati besin maddesidir.
Hayvan türlerinin sindirim sistemi anatomisi ve fizyolojisi, beslenme stratejilerini doğrudan belirler. Sığır, koyun ve keçi gibi geviş getiren (ruminant) hayvanlar dört bölmeli mideleri ve işkembede (rumen) yaşayan mikroorganizmalar sayesinde selüloz gibi kaba yem kaynaklarını sindirerek yüksek değerli hayvansal ürünlere dönüştürebilirler. Buna karşılık kanatlılar, atlar ve domuzlar gibi tek mideli (monogastrik) hayvanlar ise selülozu sınırlı düzeyde değerlendirebildikleri için enerji ve protein bakımından daha yoğun ve sindirilebilirliği yüksek kesif yemlere gereksinim duyarlar.
Bilimsel bir hayvan besleme uygulamasında ilk adım, hayvanın türüne, yaşına, canlı ağırlığına, fizyolojik dönemine ve verim düzeyine göre günlük besin madde gereksinimlerinin belirlenmesidir. Bu gereksinimler temelde yaşam payı ve verim payı olarak ikiye ayrılır. Yaşam payı, hayvanın hiçbir verim vermeden vücut sıcaklığını ve temel yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmesi için gereken besin maddeleridir. Verim payı ise süt üretimi, canlı ağırlık artışı, gebelik veya yumurta üretimi gibi fizyolojik çıktılar için ek olarak sağlanması gereken miktardır.
Bu gereksinimleri karşılamak üzere eldeki kaba ve kesif yem kaynaklarının besin madde içerikleri laboratuvar analizleriyle saptanır ve en düşük maliyetle en dengeli karışımı elde etmek amacıyla rasyon hazırlama teknikleri kullanılır. Doğru hazırlanmış bir rasyon; sindirim sistemi hastalıklarını önler, hayvan refahını artırır, gübreyle dışarı atılan azot ve fosfor miktarını azaltarak çevre kirliliğini sınırlar. Sonuç olarak hayvan besleme dersi; biyokimya, fizyoloji ve yem teknolojisi bilgilerini bütünleştirerek sağlıklı, verimli ve karlı bir hayvansal üretimin bilimsel temelini ortaya koyar.
İNDİR
Hayvan beslemenin temelini, yemlerin kimyasal bileşimi ve hayvan vücudundaki işlevleri oluşturur. Yem maddeleri temelde su ve kuru madde olmak üzere iki ana kısma ayrılır. Kuru madde içerisinde ise organik ve inorganik bileşikler yer alır. Karbonhidratlar ve yağlar vücudun temel enerji kaynaklarıyken, proteinler dokuların yapı taşını oluşturur ve enzimler ile hormonların sentezinde görev alır. Vitaminler ve mineraller ise enerji sağlamamalarına rağmen metabolik olayların düzenlenmesi, bağışıklık sisteminin güçlenmesi ve iskelet yapısının gelişimi için vazgeçilmezdir. Su ise tüm bu biyokimyasal tepkimelerin gerçekleştiği ortamı sağlayan en hayati besin maddesidir.
Hayvan türlerinin sindirim sistemi anatomisi ve fizyolojisi, beslenme stratejilerini doğrudan belirler. Sığır, koyun ve keçi gibi geviş getiren (ruminant) hayvanlar dört bölmeli mideleri ve işkembede (rumen) yaşayan mikroorganizmalar sayesinde selüloz gibi kaba yem kaynaklarını sindirerek yüksek değerli hayvansal ürünlere dönüştürebilirler. Buna karşılık kanatlılar, atlar ve domuzlar gibi tek mideli (monogastrik) hayvanlar ise selülozu sınırlı düzeyde değerlendirebildikleri için enerji ve protein bakımından daha yoğun ve sindirilebilirliği yüksek kesif yemlere gereksinim duyarlar.
Bilimsel bir hayvan besleme uygulamasında ilk adım, hayvanın türüne, yaşına, canlı ağırlığına, fizyolojik dönemine ve verim düzeyine göre günlük besin madde gereksinimlerinin belirlenmesidir. Bu gereksinimler temelde yaşam payı ve verim payı olarak ikiye ayrılır. Yaşam payı, hayvanın hiçbir verim vermeden vücut sıcaklığını ve temel yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmesi için gereken besin maddeleridir. Verim payı ise süt üretimi, canlı ağırlık artışı, gebelik veya yumurta üretimi gibi fizyolojik çıktılar için ek olarak sağlanması gereken miktardır.
Bu gereksinimleri karşılamak üzere eldeki kaba ve kesif yem kaynaklarının besin madde içerikleri laboratuvar analizleriyle saptanır ve en düşük maliyetle en dengeli karışımı elde etmek amacıyla rasyon hazırlama teknikleri kullanılır. Doğru hazırlanmış bir rasyon; sindirim sistemi hastalıklarını önler, hayvan refahını artırır, gübreyle dışarı atılan azot ve fosfor miktarını azaltarak çevre kirliliğini sınırlar. Sonuç olarak hayvan besleme dersi; biyokimya, fizyoloji ve yem teknolojisi bilgilerini bütünleştirerek sağlıklı, verimli ve karlı bir hayvansal üretimin bilimsel temelini ortaya koyar.
İNDİR
