| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2211 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2206 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.674
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.665
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 445
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.905
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 58.953
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.189
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.806
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.191
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.432
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.372
|
|
|
| Ispanak Yetiştiriciliği - Spinacia oleracea |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:38 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
![[Resim: 2u6gwm9.jpg]](http://i36.tinypic.com/2u6gwm9.jpg)
Toprak İsteği: Tüm topraklarda başarıyla yetiştirilebilir. Ancak toprağın asitli olması olumsuz yönde önemli ölçüde etki yapar. Yayvan gelişen ve elle hasat edilen çeşitlerin killi topraklarda yetiştirilmemesi tercih edilmelidir. Yüksek organik madde verim ve kaliteyi artırır.
Başarılı bir ıspanak yetiştiriciliğinin yapılabilmesi için toprak pH’sının 6,5-7,5 arasında olması gerekir.
Toprak Hazırlığı: Ana ve ikinci ürün olarak yetiştiriciliği yaygındır. Yaz ortalarında ve yaz sonlarında tohum ekilişi yapılan ıspanak üretiminde kuruya ekilip sonra sulanması uygulaması başarılı bir uygulama değildir. Bu nedenle ekilecek tarlaya salma sulama yapılır ve toprağın tava gelmesi beklenir.
Sürümden önce çiftlik gübresi toprağa serilir. 20-25 cm derinliğinde sürüm yapılır. Ticari gübreler sürümden sonra toprak yüzeye verilerek kazayağı ve diskaro ile toprağın 8-12 cm derinliğine karıştırılır. Genel olarak dekara 10-12 azot, 8-10 fosfor ve topraktaki miktarına göre potasyum verilmek üzere hesaplamalar yapılmalıdır. Fosfor ve potasyumun tamamı ile azotun yarısı ekimden önce, diğer yarısı hasattan en az bir ay önce toprağa verilmelidir.
Ekim: İlimiz Kazova şartlarında 10 Eylül’de tohum ekimi yapılmaktadır. Genelde serpme ekim yapılmaktadır.
İyi hazırlanmış tavlı toprağa dekara 1-1,5 kg tohum gelecek şekilde ekim yapılır. Ekim yaparken tüm alan için ayrılmış tohum ikiye ayrılır. İlk kısmı alanın tamamına bir yönde ekilir. Diğer kısmı ekim yönünün dikine istikamette serpilerek yeknesaklık sağlanır.
Tohumların toprağa karışmasını sağlamak amacıyla çapraz verilmemiş diskaro ile işlenir.
Daha sonra sürgü çekilerek tohumla toprağın sıkıca teması sağlanmış olur. Mibzerle ekim imkanı var ise sıra arası 20-25 cm, sıra üzeri 3-5 cm gelecek şekilde tohum sıklığı sağlanır. Tohum ekimlerini 2-3 cm ye gelecek şekilde ekilirler. Dekara 0,7-1 kg tohum kullanılır.
Bakım İşleri:Yetiştirme sırasında zaman zaman tarladaki kaba otların alınması gerekir.Verecek olduğumuz azotun ikinci yarısı nitrat formun da serpme yöntemiyle verildikten sonra yağmurlama sulama yapılmalıdır.Bitkinin gelişmesi için sulamanın düzenli yapılması gerekir.
Önemli hususlardan biri yaprak uçlarında meydana gelen sararmalardır. Bunun üç sebebi vardır. 1-Hızlı bir gelişme döneminin ardından şok şeklinde soğuklarla karşılaşma 2-Toprakta yeterli azot bulunmaması durumunda 3-Yüksek sıcaklık şartlarında susuz kalma durumunda ,bu sararmalar görülebilir. Böyle durumlarda verim düşer, kalite bozulur. Üretilen ürün pazarlanamaz hale gelir.
Bilhassa soğuk havaların yaklaştığı dönemlerde bitki gelişmesinin hızlandırılmaması, başarılı bir yetiştiricilik açısından önemlidir.
Doğasında bir serin iklim sebzesidir. Soğuklara genellikle dayanıklı olmakla birlikte çeşit özelliğine bağlı olarak üzeri karla kaplı olmadığı durumlarda soğuktan zarar görürler.
Ayrıca erken ekilmiş ıspanaklar geç ekilen ıspanaklara göre kıştan daha çok zarar görürler. Fazla azotlu gübreleme de ıspanakların kıştan kolayca zarar görmelerine neden olur.
![[Resim: image006.jpg]](http://www.ziraatci.com/cm/manual/43_dosyalar/image006.jpg)
Ispanak yetiştiriciliğinde yabancı ot büyük sorunlar yaratır. Besin maddeleri ile takviye edilmiş olan topraktaki yabancı otlar hızla gelişerek ıspanağı baskı altına alabilir. Bu nedenle yabancı ottan temiz tarlalar tercih edilmeli veya selektif yabancı ot ilacı tohum ekiminden sonra, çimlenmeden evvel uygulanmalıdır.
Hasat: Pazar fiyatları etkilidir.İlk dönemde fiyatlar yüksek ise 15-18 cm boy ve 5-6 yaprak bulunması halinde hasada başlanabilir.
Fiyatlar düşük ise bitkinin büyüyerek yaprakların etli bir yapı kazanması beklenir.hasat el ve bıçak ile yapılır.Toprağın 2-3 cm derininden bıçakla kesilir.
Kapalı ve havadar olmayan kaplara kızışmaması için konulmamalıdır. Yetiştirme, hasat şekli ve çeşide bağlı olarak 1,5-3 ton/da veri alınabilmektedir.
|
|
|
| Dereotu Yetiştiriciliği - Anethum graveolens |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:36 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
![[Resim: 2pqj8jp.jpg]](http://i35.tinypic.com/2pqj8jp.jpg)
Dere otu (Anethum graveolens), maydanozgiller (Apiaceae) familyasından anavatanı Asya olan tek yıllık bir bitki türüdür. Anavatanı Avrupa'nın güneyi ve Asya'nın batısıdır. Ülkemizde de yabani olarak bulunduğu gibi, kültür bitkisi olarak bahçelerde de yetiştirilir.
Kökleri iğ şeklinde ve beyazımsıdır. 120 cm'ye kadar yükselebilen sap, yuvarlak beyaz ve yeşil uzunlamasına çizgilidir. Esas yapraklar genellikle 3-4 parçalıdır. Alt yapraklar saplı, üst yapraklar sapsızdır. Yaprak kısmı beyaz kenarlı, kısa ve ucunda iki kulakçık oluşturur. Kültürü yapılan dereotunun çiçek salkımı oldukça büyüktür. Ortalama çapı 20 cm'dir. Görünüşü her yana dağılmış ışınımsıdır. Çiçekler küçük hermafrodittir. Çanak yapraklar dumura uğramıştır. Taç yapraklar kirli sarı renktedir.
Meyve yumurta şeklinden dar veya geniş eliptik şekle kadar değişir. Üst taraftan hafif basık, 3-5 mm uzunlukta, 1,5-3,5 mm genişlikte sarı kahverenginden kırmızı kahverengine kadar farklılık gösterir. Kenarları geniş ince düz ve sarımsı kanatla çevrilmiştir. Ticarette genellikle meyveler ayrılmış olarak bulunurlar. Ayrılmış olan meye sırt taraftan kuvvetlice basıktır. Beş esas damardan üçü sırt tarafındadır. Meyve büyüklükleri çok değişiktir. Küçük formlarda uzunluk 2,90-3,28 mm, genişlik 1,68-1,96 mm; büyük formlarda ise uzunluk 3,64-4,08 mm, genişlik 2,52-2,56 mm kadardır.
|
|
|
| Kereviz Yetiştiriciliği - Apium graveolens dulce |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:30 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum (1)
|
 |
Kereviz (Apium graveolens dulce), maydanozgiller Apiaceae familyası içinde, batı ve kuzey Avrupa sahil bölgelerinin ve özellikle de bu bölgelerin çukur ve sazlık kesimlerinin yerlisi olduğu kabul edilen, yenilebilir, iki senelik bir bitkidir. Bir metreye kadar boy atabilir. Çiçekleri krem rengine çalan beyaz renkte, 2-3 mm. çapındadır.
![[Resim: ju7kzk.jpg]](http://i37.tinypic.com/ju7kzk.jpg)
Eski Yunan uygarlığınca iyi bilinen bir bitki olan kerevizin gıda olarak kullanımının ilk izlerine Sisam adası kalıntılarında rastlanmıştır. Homeros'un İlyada'sında atların Troya yakınlarındaki sazlıklarda yetişen yaban kerevizi ile otlandıkları dizesi yer almakta, Odissea'da Kalipso'nun mağarasının yakınında yine yaban kerevizi yetişmektedir.
Kereviz zeytinyağlı olarak, dolması yapılarak, haşlanmış sebze olarak, salatası veya çorbası yapılarak yaygın şekilde tüketilen bir sebzedir. Özellikle güney Avrupa mutfak geleneklerinde, Fransız mutfağında, ABD'de Louisiana yemek kültüründe önemli yeri vardır.
Kereviz tohumları tatlandırıcı baharat olarak kullanılır. Baharatlık amaca dönük kereviz tohumu yemeklik tuz ile karıştırılarak "kereviz tuzu" adı altında piyasaya sürülür ve yemeklerde ve kokteylllerde olağan tuza alternatif bir ürün oluşturur. Bloody Mary kokteyli ve hot dog sandöviçleri kereviz tuzu ile özdeşleşmiş iki tanınmış üründür.
Çin kerevizi veya Şark kerevizi daha ince saplı olup, tadı daha keskindir. Çin mutfağında genelde karışık yağlı kızartmalarda ve çorbalarda rastlanır.
![[Resim: 24eq0wz.jpg]](http://i38.tinypic.com/24eq0wz.jpg)
Kereviz besleyici, metabolizmayı hafif surette tahrik edici ve güçlendirici bir sebzedir. Gıda şeklinde alınabildiği gibi, kereviz suyu da çıkarılabilir. Toz veya kapsül şeklinde de piyasada bulunmaktadır.
Kerevizin şifalı ürün olarak kullanımında öncelikle idrar sökücü (diüretik) özelliği akla gelmektedir.
|
|
|
| Alabaş Yetiştiriciliği - Brassica oleracea var. Gongylodes |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:22 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Genel Özellikleri
Alabaş, yumrusu yenen bir sebze türüdür. Tohum ekiminden sonra diğer lahanagiller farklı olarak kotiledon yapraklarının üzerinde, gövde dokularının kalınlaşmasıyla yumru kısmı oluşur.
Brassica cinsine giren diğer yumrusu yenen türlerde yumru toprak altında oluştuğu halde, alabaşta toprak üstündedir. Yapraklar yumrunun üst kısmında meydana gelir. Yaprakların sapları diğer lahana grubu sebzelerden daha uzun ve yaprak ayası daha küçüktür.
Alabaşlar yumru rengi yönünden açık yeşil ve maviye çalan eflatun renkli olanlar olmak üzere 2 gruba ayrılır. Yumru çapı ise 4-10 cm 300 g, geçci çeşitlerde ise bazen 1 kg’dan fazladır.
İklim İstekleri
Alabaş yetiştiriciliğinde en önemli problemlerden biri erken çiçeklenmedir. Erken çiçeklenmedir. Erken çiçeklenmede çeşidin hassaslığının yanında en önemli faktör sıcaklıktır. Çimlenmeden sonra 10 C’nin altındaki sıcaklıklarda 1 hafta süreyle kalan bitkilerde çiçeklenme görülmektedir. Alabaş çeşitlerinin gelişmeleri için gerekli minimum sıcaklık istekleri henüz kesin olarak bilinmemekle birlikte, çok hassas çeşitlerin 12-14 C’deki sıcaklıklarda generatif faza geçtikleri görülmektedir. Bu çeşitler için en az 15 C sıcaklık gereklidir.
Dayanıklı çeşitler düşük sıcaklıklarda kolay çiçek açmazlar. Bu çeşitler için en az 15 C sıcaklık gereklidir. Bu konuda yapılan bir çalışmada Roggli Alabaş çeşidi bitkileri, 10 C’nin altındaki sıcaklıklarda 15 gün, 5 C’nin altındaki sıcaklıklarda ise 30 gün tutulduğu halde çiçek meydana getirmemiştir.Çiçeklenme tehlikesi nedeniyle, hassas çeşitlerin yetiştiriliciliğinde yüksek sıcaklıklar arzu edilir.
Erkenci çeşitler için sıcaklığın optimum 22 C civarında olması gereklidir. Alabaş yetiştiriliciliğinde gün uzunluğu çiçeklenme üzerinde etkilidir. Uzun günler çiçeklenmeyi hızlandırmaktadır ki, bu da yetiştirilicilik açısından önemlidir. Alabaşlar yüksek nemden hoşlanır. Kurak havalarda çiçeklenmeyi hızlandırır. Ayrıca yumruların ayrılmasına neden olur.
Toprak İstekleri
Alabaş her toprakta yetişmekle birlikte iyi bir gelişme ve özellikle erkencilik için toprağın iyi işlenmiş ve besin maddelerince zengin olmasını ister. Bu amaçla. humusca zengin kumlu topraklarda dekara 20 kg N’lu gübreleme yararlı olmaktadır. N fazlalığında vegetatif gelişme hızlanır, hasat gecikir ve yumrularda yarılmalar görülür.
Alabaş yetiştiriliciliğinde fosfor ve potasyumlu gübrelerden 10-15 kg/dek P2O5 ile 20-25 kg/dek K2O ile gübreleme yapmak yararlı olmaktadır. Bazı durumlarda da klorun zararlı etkisi görüldüğünden, özellikle serlerde yapılan yetiştiriliciliklerde K’la gübrelemede potasyum sülfatın kullanılması gerekir.
Yetiştirme Tekniği
Alabaşlar tohumla üretilir. Tohumları doğrudan ekilebildiği halde yastıklara ekilmesi tercih edilmektedir. Tohum ekimi sonbahar sonunda yapıldığından dikim, ekimden 6-8 hafta sonra, yani Ocak ayının başından itibaren yapılabilir. Çiçeklenmeye duyarlı çeşitlerde, çiçeklenmeyi önlemek için erken dikim yapılamıyorsa, çiçeklenmeye hassas olmayan ve geççi bir çeşit kullanılmalıdır. Isıtılmayan serler veya soğuk yastıklara tohum ekimi Ocak-Şubat ayında ve fidelerin dikimi ise Mart-Nisan’da yapılır.
Dış şartlarda dikim hava sıcaklığı 10C’nin altına düşmediği anda ve ancak Mayıs ayında olmaktadır.
Alabaş yetiştiriliciliğinde ser yetiştiriliciliğini açıkta yetiştiricilik izleyebilir. Isıtılan serlerde veya sıcak yastıklarda genç fideler hızla gelişir. Kış aylarında ışık azlığından fideler cılız kalır, bitkiler 3-5 cm uzunluğunda geldiklerinde seyreltilir, yada saksılanır. İyi yumrulular elde edilebilmek için, yaşlı ve kalın gövdeli fideleri dikimde kullanılmamalıdır.
Yetiştiricilik serada yapılıyorsa erkenci çeşitlerde fideler 20x20 cm veya 15x15 cm aralık ve mesafede dikilebilir. Açıkta yetiştiricilik halinde aralıklar artırılmalıdır. Ancak 25x25 cm’den fazla da olmamalıdır. Dikim sıklığı, yumru ağırlığını azaltır. Ancak birim alandan elde edilen verimi artırır. Ayrıca erkencilik de sağlar. Geççi çeşitler 40x40 cm veya 50x50 cm aralıklarla dikilir.
Dikimden sonra gerekli sulama, çapalama, ot alma ve mücadele işlemleri diğer lahanagillerdeki gibidir.
Hasat ve Depolama
Yumrular insan beslenmesinde kullanılıcaksa fazla olgunlaşmadan hasat edilmelidir. Hasatın gecikmesi halinde yumrular lifli bir yapıya sahip olular. Ayrıca tüketiciler çoğunlukla fazla iri olmayan 4-8 cm çapındaki yumruları tercih ederler.
Toplanan yumruların üzerindeki yapraklar kesilebildiği gibi, yapraklar koparılmadan birkaç yumru bir arada bağlanarak pazarlanır.
Alabaşların dönüme verimi 2-5 ton arasındadır. Alabaş yetiştiriliciliği ülkemizde pek yapılamadığından, gerek ambalajı, gerekse standardizasyonu bugün için söz konusu değildir.
Erkenci alabaş çeşitlerinin yumruları düşük sıcaklıklarda 2-5 hafta, buna karşılık sonbaharda hasat edilen geççi çeşitlerin yumruları, sandıklar veya kasalar içinde birkaç ay muhafaza edilebilir.
|
|
|
| Fındık Morfolojik ve Biyolojik Özellikleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:10 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Türkiye’deki fındık kültür çeşitleri, genellikle 3-4m’ye kadar ulaşan çalı formunda olmakla birlikte batı ülkeleri ile ABD’de uygulanan tek gövdeli yetiştiricilikte, ağaçlar 4-6 metreye kadar boyanabilmektedir. Dip veya kök sürgünü oluşumu çalımsı habitüse sahip çeşitlerde, ağaç formunda yetiştirilenlere göre daha fazladır. Fındıklarda kökler çok fazla derine gitmez. Kazık kök çok az bulunmaktadır.
Fındık çeşitleri arasında ağacın kuvvetli, büyüme şekli, dip sürgünü oluşturma eğilimi yönünden önemli farklılıklar vardır. Türk çeşitleri içinde Çakıldak, Kargalak, Kan, İncekara ve Kuş çeşitleri zayıf, Tombul, Palaz, Foşa, Kalınkara, Uzunmusa, Sivri ve Yuvarlak Badem çeşitleri orta düzeyde kuvvetli, Mincane, Cavcava, Acı ve Yassı Badem çeşitleri ise kuvvetli bir gelişme göstermektedir. Aşırı gelişme kuvvetli, genellikle düşük verim ile ilişkilendirilmektedir. Bazı araştırmacılara göre fındıkta ideal bir büyüme habitüsü; yuvarlak, dik-yayvan şeklindedir. Türk fındık çeşitlerinin büyüme şekilleri dik ve yayvan arasında değişim göstermektedir. Yarıdik büyüme habitüsüne sahip plan çeşitler, Tombul, Foşa, Mincane, Cancava, Uzunmusa, Kargalak, Sivri, Kuş ve Acı, yayvan büyüme habitüsüne sahip olan çeşitler ise palaz, Çakıldak, Kalınkara, İncekara, Kan, Yassıbadem ve Yuvarlak Badem’dir. Türk fındık çeşitleri içinde Palaz, Cavcava, Uzunmusa, Kargalak, Sivri, Acı ve Yassı Badem sık bir sürgün oluşumu gösterirken, Tombul, Foşa, Mincane, Kalınkara, Kan, İncekara, Kuş ve Yuvarlak Badem orta düzeyde sık sürüngenler oluşturmaktadır. Ekoloji, kültürel işlemler ve yıllara göre farklılık göstermekle birlikte, Çalışkan’a göre bir yaşındaki sürgün uzunluk değerleri fındık çeşitlerimizde 3.6 cm ile 33.1 cm arasında değişmektedir. Dip sürgünü, Westwood tarafından, ağacın kök yada kök ya da kök boğazı kısmından çıkan istenmeyen sürgünler olarak tanımlanmaktadır. Dip sürgünü oluşumu, özellikle tek gövdeli fındık yetiştiriciliğinde arzu edilmeyen bir özellik olarak dikkate alınmaktadır. Çeşitlerimizin tümü dip sürgünü oluşturmaya oldukça eğilimlidir. Bununla birlikte Tombul, Palaz, Foşa, Çakıldak, Kalınkara, Uzunmusa, Kargalak, Kan, Sivri, İncekara, Yassı Badem ve Yuvarlak badem çeşitleri, Mincane, Cavcava, Kuş ve Acı çeşitlerine göre daha fazla dip sürgünü oluşturma eğilimindedir. Fındıkların tek gövdeli ağaç formunda yetiştirildiği batı ülkelerinde, az dip sürgünü oluşturan çeşitlerde dip sürgünü kontrolü, herbisitler ile yapılmaktadır.
Tomurcuklar
Fındıkta tomurcuklar almaşık olarak dallar üzerinde sıralanır, yumurta biçiminde ve yuvarlaktır. Genel olarak Türk çeşitleri içinde Kargalak sivri, diğer çeşitlerimiz ise oval tomurcuk şekli göstermektedir. Tomurcuk renkleri ise yeşil ya da yeşilimtırak kırmızı arasında değişmektedir. Yerli çeşitlerimizden Çakıldak, Kargalak, Kan ve Kuş’ta tomurcuk rengi yeşilimtırak iken diğer çeşitlerimizde yeşil olarak bilinmektedir.
![[Resim: 2i8c2dc.jpg]](http://i34.tinypic.com/2i8c2dc.jpg)
Yapraklar
Yapraklar, sonbaharda bitkinin dinlenmeye girmesi ile birlikte dökülür. Fındık yaprakları iri, yuvarlak veya hafif uzunca, sap tarafı yürek biçiminde, kenarları testere dişli ve yer yer derin dişli, üst yüzü buruşuk, alt yüzü hafif seyrek tüylü ve kısa saplıdır. Yerli çeşitlerimiz içinde yaprak büyüklüğünün 0.97 cm ile 1.62 cm arasında değiştiği belirlenmiştir.
Çiçekler
Erkek çiçekler
Sonbaharda büyümeye başlayan erkek çiçekler 6-7 cm uzunluğunda püskül gibi sarkık, silindirik başaklar halindedir. Bunlar bir kedi kuyruğuna benzedikleri içi kedicik olarak da adlandırılırlar. Fındık çeşitlerimizdeki kedicikleri uzunluklarına göre kısa, orta ve uzun olmak üzere üç sınıfta inceleyen Çalışkan’a göre, Mincane ve Çakıldak çeşitleri kısa; Kargalak ve Yuvarlak Badem çeşitleri uzun; diğer çeşitler ise orta uzunlukta kediciklere sahiptir. Çoğunlukla kısa dalcıklar gibi ağaçlar üzerinde aşağıya doğru sarkar. Kediciklerde her braktenin dibinde kendisine yapışık, periantsız fakat iki yüksek yapraklı ve dibine kadar ikiye bölünmüş dört anteri olan bir çiçek vardır. Anterler olgunlaştıkları zaman bol miktarda çiçek tozu verir. Bir kedicikte 6 milyon çiçek tozu tespit edilmiştir. Kediciklerin rengi fındık çeşitlerimizde genellikle yeşil iken Kan çeşidinde pembemsi kahverengidir.
![[Resim: 68ygt4.jpg]](http://i33.tinypic.com/68ygt4.jpg)
Dişi Çiçekler
Dişi çiçekler, çoğunlukla bir tepe tomurcuğu ya da yan tomurcuk içerisinde yer alır. Dişi çiçekleri taşıyan tomurcuklar küçük ve dik bir durumdadır. Aralık ya da ocak ayından itibaren çiçeklenmenin başlangıcına kadar, dişi çiçek salkımları, vejetatif tomurcuklardan genellikle göz ile kolayca ayırt edilemez. Dişi çiçek salkımları, tomurcuğun uç kısmından dışarıya doğru çıkan açık kırmızı stigmalar demetinden oluştukları için karanfil olarak da adlandırılırlar. Her dişi çiçek, bir braktenin dibinde iki çiçek olmak üzere 2,4 ve 6 tanesi bir arada bir başakcık oluşturacak şekilde bulunur. Döllenme zamanı tomurcuk pulları arasından bu çiçeklerin her birinden ikişer tane olmak üzere, uzun ve dar bir yelpaze şeklinde, koyu kırmızı veya menekşe renkli dişicik tepeleri ortaya çıkar. Çeşitlerimizde karanfildeki stigma sayıları 14 adet ile 24 adet arasında değişmektedir. Stigma renkleri ise Çakıldak ve Sivri çeşitlerinde mor-kırmızı, Kan’da mor, Yassı ve Yuvarlak Badem çeşitlerinde pembe, diğer çeşitlerimizde kırmızı olarak bildirilmektedir. Bununla birlikte tozlanan dişi çiçekler, kahverengi-siyah bir renk almaktadır. Tozlanmadan sonra oluşan yumurtalık iki bölmelidir. Her bir bölmede asılı olarak bir yumurta bulunur. Genel olarak bunlardan bir tanesi gelişir. İkisi birden döllenerek ikiz iç oluşur.
![[Resim: 2pnp2.jpg]](http://i36.tinypic.com/2pnp2.jpg)
Zuruf Özellikleri
Fındık çeşitleri zuruf morfolojileri açısından oldukça farklılık göstermekte ve bu özellik çeşit ayrımında araştırıcılar tarafından yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ağaç üzerinde fındık meyvesini saran yeşil zuruf, iki ve bazen de boru şeklinde tek parçalı bir koruyucu yapraktan oluşur. Zurufun ucu az veya çok derin dilimlidir. Türlere göre meyveyi tamamen veya kısmen örter. Ülkemizde yetiştiriciliği yapılan çeşitler genel olarak uzun ve kavrayıcı zuruflara sahiptir. Türk çeşitlerindeki zuruf uzunluğu, meyve boyunun 1-1.5 katı, 1.5-2 katı ile 2-2.5 katı arasında değişir. Türk fındık çeşitlerinde meyveler olgunlaştıkları zaman bu özellik nedeniyle zuruf içinde kalmakta ve derim el ile yapılabilmektedir. Batı ülkelerinde yetiştirilen Barcelona, Siciliana, Tonda Gentile dele Langhe ve Tonda Romana çeşitlerinde, fındık boyu ile hemen hemen aynı uzunluğa sahip açık ve serbest zuruf özelliği nedeniyle, olgunluk zamanında meyveler direk olarak yere düşmektedir. Bu serbest zuruf özelliği, mekanik hasadı kolaylaştırmaktadır.
Meyve
Fındık meyvesinin içi, dış kabuğun şekline uygun olarak yuvarlak, sivri veya badem şeklindedir ve üzeri sarı, kahverengi veya kırmızı ince kabuk ile örtülür. Meyve içi, düz veya eğri bir göbek bağı ile kabuğa bağlıdır. Bütün fındık çeşitlerinde fındığın i.i, yenilebilen iki parçalı kotiledondan oluşur. Bunların ortasında, meyvenin uç kısmına doğru, bir embriyo bulunur.
Döllenme Biyolojisi
Fındıklar, diklin meyve türleridir. Diğer bir deyimle, erkek ve dişi çiçekler aynı ağaç üzerinde fakat farklı yerlerde bulunur. Tozlanma, rüzgar ile sağlanır. Fındıklarda bol çiçek tozu oluşumu ve dişicik tepesinin yapısı böyle bir tozlanma şeklini kolaylaştırmaktadır. Fındıklarda çiçeklenme süresi diğer meyve türlerine oranla çok uzundur. Fındık çeşitlerinin pek çoğu dikhogam olup protandri yaygındır. Amerika, Fransa ve İtalya’da üzerinde çalışılan çeşitlerin yaklaşık %90’ının protandri olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte Tombul, İncekara, Kalınkara ve Badem çeşitlerinde ise erkek çiçeklerin dişi çiçeklerden daha önce geliştiği, erkek ve dişi çiçekleri aynı zamanda olgunlaşan çeşitlere rastlanmadığı bildirilmektedir. Fındıkta tozlanma kasım ayından başlayarak şubat sonuna kadar devam eder. Tozlanmanın meydana geldiği bu periyotta dişi çiçeklerde eşe organları henüz tam olarak oluşmadığı için dişicik tepesi üzerine gelen çiçek tozu burada çimlenip kısa hücrelerinin oluşumu için 4-5 ay bekler, ilkbaharda yumurta hücreleri oluştuktan sonra döllenme olur ve meyve içi gelişmeye başlar.
![[Resim: r09zpt.jpg]](http://i33.tinypic.com/r09zpt.jpg)
Schuster ve diğer araştırıcılar tarafından yapılan çalışmalar, fındık çeşitlerinin kendine uyuşmaz olduğu yönündedir. Araştırıcılar bazı kombinasyonlarda melezlemede uyuşmazlık da bildirilmektedir. Uyuşmazlık sistemi tek bir lokus üzerindeki çoklu alel genler tarafından kontrol edilen saprofitlik bir tiptir. Polende S- alelleri arasında dominantlık ya da ko-dominantlığın oluşabildiği fakat bugün için ko-dominantlığın sadece stigmada var olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle fındık bahçelerinde çeşit karışımı yapılması diğer bir deneyimle tozlayıcı çeşit bulundurulması verim yönünden önem taşımaktadır. İyi bir tozlayıcı, büyük miktarda, canlı ve ana çeşidin dişicik tepesi üzerinde çimlenebilecek poleni üretebilecek çok sayıda erkek çiçeğe sahip olmalı ve erkek çiçekler daha düşük sıcaklıklarda aktif duruma geçebildiğinden, polenlerini, esas çeşidin dişi çiçeklerinin en reseptif olduğu dönemde vermelidir. Erkek çiçek oluşumu, çiçeklenme safhasına kadar canlı kalma dereceleri, oldukça büyük farklılık olmakla birlikte polen dağılma zamanı ile stigmanın reseptif olduğu zamanlar da yıldan yıla değişim göstermektedir. Yetersiz tozlanma nedeniyle verimlilikte oluşan düşüş, farklı zamanlarda polen dağıtan 2 ya da 3 tozlayıcı kullanılarak azaltılabilmektedir. Tozlanmamış olan dişi çiçekler 2-3 ay reseptif kaldıkları için erkek çiçekleri çok erken açan tozlayıcıya göre daha geç zamanlarda çiçek açan tozlayıcıların kullanımı çok daha yararlıdır. Fındıklarda çiçek tozlarının çimlenme oranı ortalama %50-60 arasında değişim göstermektedir. En yüksek çimlenme oranı yerli çeşitlerimiz arasında %76 olarak Sivri fındık çeşidinde belirlenmiştir. Kültür çeşitlerimizdeki çiçek tozu çimlenme durumu ile karşılaşılmamıştır. Herhangi bir çeşitte erkek çiçek oluşum miktarı yıldan yıla değişim göstermekte ve büyük ölçüde ürün miktarı ile sürgün büyüme düzeyindeki dalgalanmalara bağlı olarak değişmektedir. Bununla birlikte, uzun yıllar yapılan gözlemler, çeşitler arasında belirgin farklılıkların olduğu ortaya koymaktadır.
![[Resim: ibdzkg.jpg]](http://i37.tinypic.com/ibdzkg.jpg)
Karşılıklı olarak birbirini tozlayacak çeşitlerde çiçeklenme zamanı ve süreleri çakışmaktadır. Fındıktaki yaygın periyodisite nedeniyle, çeşitlerin farklı dinlenme ve verim yıllarında, yeterli bir tozlanma için ikiden fazla çeşit karışımı gereklidir. Yapılan çalışmalarda tozlayıcı olarak kullanıldığında bazı çeşitlerin meyve tutum oranını artırdığı belirlenmiştir. Tombul çeşidinin İncekara ve Sivri ile, Sivri çeşidinin İncekara ve Tombul ile, Badem çeşidinin İncekara ve Sivri fındık çeşitleri ile tozlandığında en yüksek meyve tutumu gösterdikleri ve bu çeşitler ile bahçe kurulurken, belirtilen çeşitler ile bir çeşit karışımı yapılmasının uygun olacağı belirtilmiştir. Fındıkta partenokarpi, içi boş meyveyi oluşturacağından arzu edilmeyen bir olaydır. Tozlayıcı ağaçların esas çeşide oranı 1/24 ya da %3 ile 30 arasında ortalama %10 civarındadır. Çeşitler bahçeye en yakın tozlayıcı ile aralarındaki mesafe 20m’den fazla olmayacak şekilde yerleştirilmelidir. Her ocakta bir kökün tozlayıcıya ayrılması, bahçedeki tozlayıcı çeşit miktarını artırmasının yanı sıra derim zamanında çeşit karışımına yol açmaktadır. Fındıklar genel olarak periyodisiye çok eğilimlidir. Bu durum fındıklardan her yıl düzenli ürün alınmamasına yol açar. Periyodiste döllenme şartlarının iyi bir şekilde düzenlenmesi, kültürel işlemlerin iyi bir şekilde uygulanması ile en az düzeye indirilebilir. Türkiye’de kültür fındıklarında başlıca iki periyotta döküm olmaktadır. Mart-nisan-mayıs aylarında gerçekleşen birinci döküme ilkbahar dökümü, ikinci döküme ise yaz dökümü adı verilir. Karanfil dökümü daha çok çiçek dökümü, çotanak dökümü ise yumurtaları gelişmiş dış kabukları sertleşmiş meyvelerin dökümüdür. Karanfil dökümü, daha çok ekolojik etkenlerle ve yetersiz döllenme nedeniyle oluşurken, çotanak dökümünde döllenme ve beslenme yetersizliklerinin yanı sıra kuraklık, en büyük rolü oynamaktadır.
Kaynak: Türk Fındık Çeşitleri Prof. Dr. A. İlhami Köksal
|
|
|
| Bahçe Bitkilerinin Biyolojik Özellikleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 04:01 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum (2)
|
 |
[B]Çiçekli bitkilerden (Spermatophyta) olan bahçe bitkileri kapalı tohumlular (Angiosperm) sınıfına girerler. Sürgünleri (kuşkonmaz), yaprakları (ıspanak, marul), kökleri (havuç, turp), soğanları (soğan, pırasa) ve çiçekleri (karnabahar, enginar) yenilen sebzeler dışında kalan diğer sebze türleri ile meyve türlerinin büyük bir çoğunluğu meyveleri veya tohumları (fasulye, bakla, bezelye; Antep fıstığı, fındık, ceviz, badem) için yetiştirilirler.
Çiçekleri ve tohumları yenen bahçe bitkilerinin sayıları az olmakla birlikte, çiçek ve tohumlar meyve oluşumu ve gelişimi ile generatif (tohumla, seksüel) üretim için gerekli organlardır. Bu nedenle meyve ve tohumların ve bunların orijini olan çiçeklerin, bahçe bitkileri yetiştiriciliğinde önemli bir yeri vardır.
Generatif gelişmeyi düzenleyen çiçek, meyve ve tohumların morfolojik yapılarının; biyolojik, sitolojik ve hatta fizyolojik özelliklerinin yetiştiriciler tarafından bilinmesi büyük bir önem taşımaktadır. Çiçeklerin oluşumu ve gelişimi, meyve ve tohum oluşumunda tozlanma ve döllenmenin ilke ve mekanizmalarının bilinmesi, kültürel işlemlerin bilinçli bir şekilde yapılarak verim ve kalitenin artırılmasında yardımcı olmaktadır.
Çiçeğin orijini
Çiçekler generatif organlardır ve esas görevleri bitkilerin neslini devam ettirmektir. Çiçekli bitkiler yaşamlarının bir döneminde çiçek tomurcuklarının oluşumu ile üretken (reproductive) döneme geçerler. Bu geçiş dönemi, türlerin kalıtsal yapılarının kontrolü altında olan içsel faktörler ve çevre koşulları tarafından belirlenmektedir.
Bahçe bitkilerinde ilk çiçeklerin oluşumu veya generatif olgunluğa geçiş bir veya iki yıllık otsu bitkilerde (domates, lahana, çilek, vb.) 1. veya 2. yılda gerçekleşirken; bu süre meyve ağaçları gibi çok yıllık ve odunsu bitkilerde 2. ile 7. yıl (Antep fıstığında) arasında değişmektedir. Verimsiz geçen bu süreye "gençlik kısırlığı" denilmektedir.
Generatif olgunluğa gelen bitkilerde vegetatif tomurcuklardaki meristemler, fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerin etkisi ile çiçek meristemlerine dönüşürler. Morfolojik olarak gözlenemeyen, fakat kuramsal olarak kabul edilen bu değişim safhasına "fizyolojik ayrım safhası" denilmektedir. Vegetatif tomurcukların çiçek tomurcuğuna (generatif tomurcuk) dönüşmesini ifade eden fizyolojik ayrım safhasından sonra, çiçek tomurcuklarında morfolojik farklılaşma başlar. İlk görülebilir farklılaşma büyüme konisinin daha geniş ve düz bir şekil almasıdır (Şekil 3.1). Morfolojik yapıda görülen bu ilk farklılaşma safhasına "morfolojik ayrım safhası" denilmektedir.
Bahçe bitkilerinde fizyolojik ve morfolojik ayrım zamanı büyük ölçüde tür ve çeşitlerin kalıtsal yapıları tarafından düzenlenmektedir. Bu nedenle, türler arasında belirgin farklılıklar görülmektedir. Örneğin fizyolojik ayrım safhası elmalarda yaz başlarında, şeftalilerde yaz ortasında, erik ve kayısılarda ise yaz sonunda gerçekleşmektedir. Ayrıca fizyolojik ve morfolojik ayrım tarihleri, çevre koşullarının etkisi ile yıldan yıla değişmektedir. Fizyolojik ayrım safhasından önce uygulanacak bazı kültürel işlemler ya da özel uygulamalarla (hormon uygulamaları gibi) çiçek tomurcuğu oluşumunun önlenmesi ya da artırılması olanağı vardır.
Morfolojik ayrım safhasından sonra çiçek tablasını (receptacle) oluşturacak olan büyüme konisi üzerinde, dıştan merkeze doğru sırasıyla çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organ taslakları oluşmaktadırlar. Şekil 3.2'de kayısı çiçek tomurcuklarında organ taslaklarının oluşumu ve gelişimi görülmektedir. Dört sıra halinde oluşan ve birbirinden farklı şekillerde gelişen bu organlar aslında değişikliğe uğramış yapraklardır. Bu organların gelişme ve son şekillerim alma süreleri türe, çeşide ve ekolojik faktörlere göre değişmektedir. Erkek ve dişi organlarda gametlerin oluşması ile çiçekler açılmaya hazır duruma gelirler.
![[Resim: b55jj9.jpg]](http://i33.tinypic.com/b55jj9.jpg)
![[Resim: 194kyw.jpg]](http://i33.tinypic.com/194kyw.jpg)
Çiçek tomurcuklarının yapıları ve oluştukları yerler türlere ve çeşitlere göre değişmektedir. Bazı çiçek tomurcuklarında sadece çiçekler bulunur. Bu tomurcuklara "basit tomurcuk" denir. Bu tomurcuklarda kayısı, şeftali ve bademde olduğu gibi sadece bir çiçek; erik, kiraz ve vişnede olduğu gibi birden fazla (2-4) çiçek (inflorescence) bulunur. Bazı çiçek tomurcuklarında çiçekli sürgünler oluşmaktadır. Bu tomurcuklara da "karışık tomurcuk" denilmektedir. Çiçek ve yaprakların bir arada olduğu bu tomurcuklarda, ayvada olduğu gibi bir tek çiçek, ya da elma, armut ve kivide olduğu gibi 5-8 çiçek (inflorescence) bulunmaktadır.
Çiçek tomurcukları bir yıllık dallarda (Antep fıstığı, fındık, şeftali, badem, incir, zeytin), bir veya iki yaşlı dallarda (kiraz, vişne), bir veya daha yaşlı dallarda (kayısı), iki ve daha yaşlı dallarda (erik, elma, armut) oluşabilmektedirler. Ayvada, kestanede (erkek ve dişi) ve cevizde (dişi çiçekler) çiçek tomurcukları o yılın sürgünleri üzerinde oluşmaktadırlar (Şekil 3.3). Çiçek tomurcukları elma, armut, ayva ve ceviz (dişi çiçekler) türlerinde tepe tomurcuğundan (Şekil 3.3), diğer meyve türlerinde ise yan tomurcuklardan meydana gelmektedirler.
Asmalarda tomurcuk yapıları meyvelerden farklıdır. Bunlarda gözler vardır. Gözler, birden fazla sürgün yatağı ile bu sürgün yataklarını olumsuz çevre koşullarından koruyan koruyucu pullardan oluşmuşlardır. Tomurcuklar ise gözlerden farklı olarak tek bir sürgün yatağından meydana gelmişlerdir.
Asmalarda gözler yapılarına, orijinlerine, bulundukları yere ve sürme zamanlarına göre değişik şekillerde smıflandınlabilmektedir. Bulundukları yere ve sürme zamanlarına göre gözler "aktif tomurcuklar", "kışlık gözler" ve "adventif gözler" olarak sınıflandırılırlar. Bu sınıflandırma, diğer sınıflandırma şekillerini de içermesi nedeniyle bağcılıkta daha çok kullanılmaktadır.
Aktif tomurcuklar, yazlık sürgünler üzerinde, yaprak koltuklarında, kışlık gözün yanında bulunurlar ve oluştukları aynı vegetasyon döneminde sürerler. Aktif tomurcuğun sürmesiyle meydana gelen sürgüne "koltuk sürgünü", bu sürgünler üzerinde oluşan salkımlara da "neferiye" adı verilmektedir. Vegetasyon dönemi uzun olan yörelerde yaz ortasında oluşan bu salkımlar olgunlaşarak ikinci bir ürün meydana getirirler.
![[Resim: vncpqo.jpg]](http://i38.tinypic.com/vncpqo.jpg)
Kışlık gözler ise, oluştukları yıl sürmeyip, kışı dinlenme halinde geçirdikten sonra ertesi vegetasyon döneminde süren gözlerdir. Verimli olan bu gözler, salkım ve yaprak taslaklarını içerirler. Kışlık gözlerin sürmesiyle oluşan sürgünlere "yazlık sürgün" adı verilmektedir. Yazlık sürgünler üzerinde, boğum ve boğum aralan, sülük, yaprak, koltuk sürgünü, göz, çiçek ve meyve salkımları ve sürgün ucu bulunur.
Adventif gözler, omcanm gövde ve yaşlı kollarında bulunan ve varlıkları ancak sürdükleri zaman anlaşılabilen gözlerdir. Bu gözlerin sürmesiyle oluşan sürgünlere de "filiz", "obur"; toprak altındaki gözlerden sürmüşlerse "piç" adı verilmektedir.
Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri - Prof.Dr Atila GÜNAY[/B]
|
|
|
| Bahçe Bitkileri Döllenmesi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 03:51 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Döllenme
Erkek ve dişi gametlerin birleşmesine döllenme denir. Olgun dişi organın stigması üzerine gelen polenler stigma salgısını absorbe ederek çimlenirler. Polendeki porların birinden polen tüpü gelişmeye başlar. Polen tüpü salgıladığı kütüaz enzimi ile stigmanm kütikul ile kaplı epidermis hücrelerini eriterek stil içine girer ve stil dokusu tarafından beslenerek ve stil dokusunu eriterek ovaryuma doğru ilerler. İki çekirdekli polenlerde, vegetatif çekirdeğin arkasından polen tüpüne geçen generatif çekirdek bölünerek iki tane generatif çekirdek (gamet) oluşur. Uç kısmındaki sitoplazma içinde vegetatif ve generatif çekirdekleri taşıyan polen tüpü uzayarak tohum taslağına ulaşır.
Polen tüpü genellikle microphylden (progamy), Antep fıstığı gibi bazı türlerde ise şalazadan (chalazagamy) ve bazen de integümentlerden geçerek embriyo kesesine girer ve taşıdığı generatif çekirdekleri embriyo kesesine boşaltır. Polen tüpünün ucunda bulunan vegetatif çekirdek eriyerek kaybolur. Erkek gametlerden birinin yumurta hücresinin çekirdeği sonucu birleşmesi ile diploid (2x) "zigot" (döllenmiş yumurta hücresi) oluşmaktadır. Diğer gametin, iki polar çekirdekle birleşmesi ile de triploid (3x) "endosperm çekirdeği" oluşur. Erkek gametlerin bu şekilde dişi gamet ve polar çekirdekle birleşmelerine "çift döllenme" denilmektedir.
1. Döllenmeye etki eden faktörler,
Döllenmenin olması için tozlanmanın olması ilk koşulsa da, yeterli değildir. Bir başka deyişle, her tozlanma döllenme ile sonuçlanmayabilir. Döllenmenin gerçekleşmesi için dişi organın stigmasımn receptive halde olması, polenin çimlenmesi, polen tüpünün embriyo kesesine girebilecek kadar gelişmesi ve bu süre sonunda yumurta hücresinin (oospher) canlı kalması gerekir. Polenlerin çimlenmesi, polen tüpünün dişi organ içinde gelişmesi ve tozlanma ile döllenme arasında geçen süre çeşitlerin kalıtsal yapılarının ve çiçeklenme zamanındaki iklim koşullarının, özellikle hava sıcaklığının, etkisi ile düzenlenir. Optimum sıcaklık düzeyinin altında ve üstündeki sıcaklıklar polenlerin çimlenmesi, polen tüpünün embriyo kesesine ulaşması ve dişi gametin canlı kalma süresini olumsuz etkilemektedir.
Düşük sıcaklıklarda polenler ya hiç çimlenemezler ya da çok geç çimlenirler. Polen tüpü çok yavaş gelişir ve tozlanma ile döllenme arasındaki süre çok uzar. Bu süre içinde dişi gamet canlılığım yitirebilir. Yüksek sıcaklıklar polen tüpünün gelişmesini engeller ve dişi gametin canlılık süresini kısaltır. Her iki halde de döllenme oram düşer ve verim azalır. Lombard ve arkadaşları, Comice armut çeşidi ile tozlanan Bartlet armudunda, Comice polen tüpünün 6°C'de günde 0.5mm, 15°'de ise 2.0mm'den daha fazla büyüdüğünü ve döllenmenin 6°C'de 15 günde, 15°C'de ise 3 günde tamamlandığım saptamışlardır. Sert ve yumuşak çekirdekli meyve türlerinde döllenme, tür ve çeşide, göre tozlanmadan 2-12 gün sonra gerçekleştiği halde, fındıklarda bu süre 3-4 ay kadar uzundur. Bahçe bitkileri, döllenme özellikleri bakımından oldukça farklılık gösterirler. Bazı tür veya çeşitler kendi çiçek tozları ile döllenebilir, bazıları ise döllenemez. Kendi çiçek tozları ile döllenemeyen bir çeşit, başka bir çeşidin çiçek tozları ile döllenebilir veya döllenmeyebilir. Bir çeşidin kendi çiçek tozları ile döllenmesine "kendine döllenme" (autogamy); başka bir çeşidin veya çeşitlerin çiçek tozlan ile döllenmesine de "yabancı döllenme" (allogamy) denir. Bahçe bitkilerinin büyük bir çoğunluğunda yabancı döllenme hakimdir (Çizelge 3.1). Kendine döllenen bazı bahçe bitkileri de yabancı döllenme ile daha fazla ürün verirler.
![[Resim: 14tao15.jpg]](http://i34.tinypic.com/14tao15.jpg)
Çizelge 3.1. Kendine döllenen ve yabancı döllenen meyve ve sebze
Kendi çiçek tozları veya yabancı çiçek tozlan ile döllenmenin erkek ve dişi gametlerin aynı (homogamy) veya farklı zamanlarda (dichogamy) olgunlaşmalarından kaynaklanırsa da, esas neden morfolojik, sitolojik ve genetik yapının etkisi ile düzenlenen "kısırlık" ve "uyuşmazlıklardır".
2. Kısırlıklar
Çiçeklerde erkek ve dişi gametlerin oluşum ve gelişmeleri her zaman, daha önce açıklandığı gibi normal olmamakta, kısırlık (sterility) adlı verilen bazı olumsuz gelişmeler de meydana gelmektedir.
Kısırlık, eşey organlarındaki (a) morfolojik noksanlıklar veya yetersizlikler, (b) genetik ve © sitoplazmik yapı nedenleriyle, normal eşey hücrelerinin (gametlerin) oluşamaması, bu nedenle dölleme ve döllenme yeteneğinden veya her ikisinden birden yoksun kalma veya bazı bitkilerde embriyo ve endospermin gelişememesidir.
Yukarıdaki tanıma göre kısırlığı: (a) Morfolojik kısırlık, (b) Genetik ve sitoplazmik nedenlerle meydana gelen kısırlık olmak üzere iki grup altında incelemek mümkündür.
Eşey organlarının yapısal (morfolojik) noksanlıkları veya yetersizlikleri nedeniyle oluşan kısırlıklara "morfolojik kısırlık" denir. Bu yapı noksanlık veya yetersizlikleri, dişi veya erkek gametlerden birinin veya her ikisinin birden oluşumunu ve gelişimini önleyebilmektedir.
J.H. Hale şeftali çeşidinde ve Washington Navel portakalında, çiçek tozu ana hücrelerindeki gelişmeler büyümenin belli bir döneminde durmakta, çiçek tozları oluşamamakta ve başçıklar esmer kahverengi bir görünüm almaktadırlar. Bu çeşitlerde döllenmiş tohum elde edilmek istendiği zaman başka bir tozlayıcı çeşit kullanmak zorunluğu vardır.
Genetik ve sitoplazmik nedenlerle oluşan başlıca kısırlık şekli erkek kısırlığıdır (male sterility). Bu kısırlık çeşidi uyuşmazlıkta olduğu gibi, doğal melezlemeyi ve kendilenmeyi düzenleyen ve süreklilik gösteren temel bir mekanizma değildir.
Erkek kısırlığım meydana geliş nedenlerine göre; (a) genetik
(b) sitoplazmik ve © sitoplazmik-genetik erkek kısırlıkları olarak üç grupta toplamak mümkündür. Erkek kısırlığı daha çok domates, fasulye ve soğanlarda görülmektedir.
3. Eşey uyuşmazlıkları
Meyve, sebze ve süs bitkilerinin büyük bir kısmı meyve verebilmek için tohum oluşumuna gerek duyarlar. Apomiktik bazı türler dışında, tohum oluşumu için ilk şart, eşey organ ve hücrelerinin normal gelişmesidir. Ancak gamet hücrelerinin ve tozlanma olayının normal oluşumuna rağmen, bazı genetik nedenlerle döllenmenin gerçekleşmediği ve tohumun oluşamadığı da görülmektedir.
Eşey organları ve gametleri normal yapıda oldukları ve yaşama gücünde döllenmiş tohum oluşturabilme yeteneğinde bulundukları halde, genetik yapı nedeniyle, çiçek tozu ile dişicik borusu (veya bazı hallerde dişicik tepesi) arasındaki karşılıklı etkileşme sonucu, çiçek tozlarının çimlenmesinin veya çiçek tozu borularının dişicik borusu içindeki gelişmelerinin engellenmesine "eşeysel uyuşmazlık" (ihcompatibility) denir. Belli bir kombinasyonda eşeysel uyuşmazlık gösteren bir bahçe bitkisi, bir başka kombinasyonda uyuşabilir ve normal döllenme olayını ve tohum oluşumunu gerçekleştirebilir.
Eğer bir bitkinin çiçek tozları, kendi dişi çiçeklerini veya aynı çeşide ait diğer bitkilerin dişi çiçeklerini dölleyemiyorsa buna "kendiyle uyuşmazlık" (seîf-incompatibility); bir çeşidin çiçek tozulan aynı tür içindeki diğer bir çeşiti dölleyemiyorsa, buna da "birbiriyle uyuşmazlık" (cross-incompatibility) denir
Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri - Prof.Dr Atila GÜNAY
|
|
|
| Sebzelerde Yabancı Ot Mücadelesi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-22-2009, 03:29 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
KULLANILACAK İLAÇLAR:
İlacın adı Dozu Uygulama şekli
Tefralin E.C. Agro-Trifluran 48 EC Treflex 48 EC 200ml/da Domates biber patlıcan Fasulyelerde dikim öncesi toprağa uygulanır.uygulama sonrası 5-7 cm toprak derinliğine karıştırılır.
Afalon 200gr/da Fasulye ve pırasada çıkış öncesi uygulanır
Sensor wp 70 50-75gr/da Domateslerde dikim sonrası uygulanır.
Fusulade süper Gallant 125 Puma süper 100 ml/da
100 ml /da
150-200 ml/da Biber ve domateslerde kanyaş ve tek yıllık
Dar yapraklı otlar 10-15 cm boyda iken çıkış sonrası uygulanır.
ZARARI: Yabancı otlar sebze yetiştiriciliğinde de diğer bitkilerde olduğu gibi mahsulün topraktan aldığı gıdaya, suya ortak olur. Ayrıca yabancı otlar hastalık ve zararlılara konukçuluk yaparak kalite yönünden zararlı olmaktadır. Yabancı otların sebep olduğu ürün kaybı % 10 kadar tahmin edilmiştir. Fasulye ve Domateslerde yapılan çalışmalarda en fazla ürün ilk dört hafta tarlanın otsuz tutulmasıyla elde edilmektedir. Diğer devrelerde ot alımı ürünü fazlaca etkilememektedir.
MÜCADELESİ
1-KÜLTÜREL ÖNLEMLER:
a) Araziye iyice yanmış çiftlik gübresi verilmesine dikkat etmek gerekir.
b) Zamanında çapa yapılması,tarla içinde ve tarla dışında yabancı ot tohumlarının tarlaya dökülmeden önce biçilip yok edilmesi,çapa aletlerinin temizliğine dikkat edilmesi,bulaşık tarladan çıkan aletler temizlenmesi gereklidir.
c) Tarlayı derin sürmekle de nisbeten yabancı ot kontrolü sağlanabiliri.
d) Temiz tohumluk kullanmak.
e) Sulama kanallarını temiz tutmak.
f) Ekim nöbeti (münavebe) uygulamak.
2-KİMYASAL MÜCADELE
Mücadele zamanının tesbiti:
Sebze tarlalarında yapılacak ilaçlı mücadele ilaçların özelliklerine göre
a) dikim öncesi
b) dikim veya ekimden hemen sonra
c) dikim sonrası
olmak üzere üç dönemde uygulanır.
İlaçlama şekli
Dikim öncesi uygulanan İlaçlar atıldıktan sonra 5-7 cm toprak derinliğine karıştırılmalıdır. Bu tip ilaçlamalarda tarla düz ve keseksiz olmalıdır. İlacın dozunun iyi ayarlanması ve araziye homojen olarak dağılmasına dikkat edilmelidir.
Ekim sonrası kullanılan ilaçlar:
Ekimi mütakiben uygulanır ve tarla yüzeyi işlenmez.
Dikim sonrası kullanılan ilaçlar:
Dikimi takiben uygulanacağı gibi, boğaz doldurma işleminin ardından uygulana bilir.
Dikimden sonra uygulanan ilaçların tatbikinden sonra yapılacak toprak işlemleri ilaçların aktivitelerini azaltacağından istenilen yabancı ot kontrolü sağlanamaz.
Yalnızca öneridir. Detaylı bilgi için ilaç üzerindeki açıklamaları okuyunuz.
|
|
|
|