Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı/E-Posta:
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.787
» Son Üye Harrymooca
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 2630 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 2625 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.902
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.707
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 455
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.932
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.175
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.286
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.855
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.228
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.473
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.444

 
  Tarım Makineleri İşletmeciliği
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 04:01 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum (2)

Tarımsal Mekanizasyon, tarım alanlarını geliştirmek, her türlü tarımsal üretim yapmak ve tarımsal ürünlerin değerlendirilmesi işlemlerini yerine getirmek amacı ile kullanılan her türlü enerji kaynağı, mekanik araç ve gerecin tasarımı, yapımı geliştirilmesi, dağıtımı, pazarlaması, yayımı, eğitimi, işletilmesi ve kullanılması ile ilgili konuları içermektedir.
Tarımsal mekanizasyon bir üretim teknolojisidir. Bazı ülkelerde mekanizasyon farklı düzeylerde gelişme ve uygulama göstermektedir. Bu farklılık özellikle tarımsal işletmelerde de izlenebilir. Diğer bir deyişle mekanizasyon, her tarımsal işletmede, işletmenin teknik ve ekonomik yapısına bağlı olarak farklı düzeylerde uygulanmaktadır.

Tarımsal Mekanizasyonun Faydaları

1. Üretimde yeni teknoloji uygulamalarına imkan sağlamak.
2. Üretimi doğa koşullarına bağımlı olmaktan mümkün olduğunca kurtarmak ve daha nitelikli ürün elde etmek.
3. Üretim işlemlerini en uygun süre içerisinde tamamlayarak, gecikmeden doğan ürün kaybını önlemek.
4. Kırsal kesimde çalışma koşullarını daha rahat, çekici ve güvenli bir duruma getirmek ve tarım işçilerinin iş verimini yükseltmek.
5. Bir yandan tarımsal ürün artışı, diğer yandan tarım araçları sanayiindeki gelişmeler ile yeni iş alanlarının açılmasına imkan sağlamak.
6. İnsan ve hayvan gücü ile başarılamayan tarımsal işlemleri makine gücü ile başarmak ve yeni alanların tarıma açılmasını sağlamak.

Tarımsal mekanizasyonun sayılan bu faydaları, eğer koşullara uygun olmayan ve plansız yürütülen bir mekanizasyon uygulaması haline dönüşürse bazı sakıncaları söz konusudur. İstenmeyen bu sakıncaları şöyle sıralayabiliriz.

1. Tüm tarımsal girdiler içinde, mekanizasyon araçları girdisi en büyük paya sahiptir. Plansız mekanizasyon uygulaması işletme ölçeğinde önemli bir gider yükü yaratır.
2. Aşırı mekanizasyon sonucu, kırsal kesimde işsizlik artabilir.
3. Plansız mekanizasyon sonucu, tarım ve sanayi kesimleri arasındaki denge tarım kesimi aleyhine bozulabilir.
4. Mekanizasyon araçları genellikle akaryakıt enerjisine dayalı olarak çalışır. Plansız mekanizasyon ülkenin genel enerji dengesini olumsuz etkiler.

Türkiye Tarımının Yapısı ve Mekanizasyona İlişkin Özellikler

Ülkemizde Cumhuriyet döneminden günümüze kadar tarımsal üretimde önemli gelişmeler sağlanmıştır. Tarım alanları 11.7 milyon hektardan 28 milyon hektara yükselmiştir. Birim alandan sağlanan verimde ise çeşitli bitkilerde 2-10 kat arasında artışlar elde edilmiştir. Öte yandan üretilen bitkisel ve hayvansal ürünlerde önemli yapısal değişiklikler de gözlenmiştir. Daha yoğun teknoloji kullanımı son yıllarda artmaktadır. Tüm gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de tarım kesimi ekonomi içinde önemli bir yere sahiptir. 1997 yılı verilerine göre 62,8 milyon nüfusun % 35’ ini oluşturan 21.9 milyon kişi kırsal kesimde yaşamakta ve tarımla uğraşmaktadır. Yine 1999 yılı verilerine göre tarımda çalışan nüfusun toplam nüfusa oranı % 46 dır.
Yukarıda belirtilen 28 milyon hektar tarım alanının 90,6 sı olan 25,4 milyon hektarında kuru tarım yapılmaktadır. Ancak 2,6 milyon hektar arazide sulu tarım yürütülmektedir.
Tarımsal üretim içerisinde 1997 yılı değerlerine göre bitkisel üretimin payı % 57, hayvansal üretimin payı % 34, ormancılık % 5,8 ve su ürünleri % 2,5 değerinde paya sahiptir.
Tarım yapılan alanlarda işlenen ve işletme başına düşen toprak büyüklüğü dağılımında yetersizlik ve dengesizlik bulunmaktadır. Bu durum özellikle tarımsal mekanizasyon gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir.
Tarım Makineleri İşletmeciliğinin Amaç ve Kapsamı
Tarım makineleri işletmeciliğinin tarımdaki önemi günümüzde hızla artmaktadır. Çünkü, işlenen alan, işçilik ve sermayenin tatmin edici bir karla geri dönüşündeki başarı doğrudan işletmecilikle ilgilidir.
Tüm tarımsal işletmecilikte makinelerin önemi, tüm giderler içinde makine giderlerinin payı ile ortaya çıkmaktadır. Çünkü makine giderleri arazi satın alma bedelinin dışında diğer tüm tarımsal giderlerden yüksektir.
Makine işletmeciliğinin birçok sorunu, makinelerin doğal özelliklerinden dolayı çok farklılık gösterir. Bu sorunları özetlersek;

  • Kaç adet makine satın alınmalıdır?
  • Satın alınacak makinelerin boyutları ve iş kapasiteleri ne olmalıdır?
  • Alınan makineler ne kadar süre sonra değiştirilmelidir veya ne zaman yenilenmelidir?
  • Makine satın mı alınmalı, yoksa kiralanmalı mıdır?
  • İyi bir işletmeci bu sorulara en uygun cevapları bulabilecek bilgi ve tecrübeye sahip olmalıdır.

1. İşletmeye Alınacak Makine Sayısı Ne Olmalıdır?
Modern tarım; toprak işleme, ekim ve hasat ihtiyaçları farklı olan bitkinin üretimini gerektirir. Bunun için uygun makinenin seçilmesi ve böylece işlerin zamanında yetiştirilmesi gereklidir. Uygun makine, tarım işlemlerini zamanında yetiştirebilecek hız ve kapasiteye sahip ve ayrıca üretim materyaline zarar vermeyen makine demektir.
2. İşletme İçin Gerekli Makine Büyüklüğü Ne Olmalıdır?
Büyük makine kullanımı daha az işçilik masrafı demektir. Örneğin; büyük traktör, büyük güç özelliği ile büyük alanlarda yapılacak işlemleri hızlı bir şekilde yapabilir. Ancak yıllık kullanım süresi az ise gereksiz tarımsal mekanizasyon söz konusudur.
Küçük traktörlerin saatlik masrafı, büyük traktörlerin saatlik masrafından daha düşüktür. Ancak kapasiteleri düşük olduğu için tarla işlemlerinde gecikmelere neden olabilirler.
Uygun süre içinde yapılan işlemler analiz edilirse tüm işleri zamanında yapabilecek uygun makine büyüklüğü tespit edilebilir.
3. Makinenin Değiştirilme Süresi Ne Olmalıdır?
Bazı koşullarda makinenin sık sık değişimi en yeni ve en iyi makine kullanımı demektir. Yeni makine kayıp zamanları tamirden dolayı azaltır ve tamir bakım masrafları düşüktür. Ancak birim üretim alanı için satın alma bedeli yüksek olduğundan daha yüksek maliyete neden olur.
4. Bir Makinenin Satın Alınması mı? Yoksa Kiralanması mı Uygundur?
Bir makineye sahip olmak (örneğin; bir biçerdöverde olduğu gibi) bitkinin hasada hazır olduğu an kullanılabilme avantajını sağlar. Ancak makineyi kullanabilme süresi az ise birim alana giderler çok yükselir. Bu nedenle bu koşullarda, makine kiralamak en uygundur.
Makine İşletmeciliği Niçin Gereklidir?
Herhangi bir tarımsal üretimde maksimum kar elde edebilmek için tarım makineleri işletmeciliği mümkün olduğunca en doğru şekilde uygulanmalıdır.
İşletmeciliğin önemi her gün biraz daha artmaktadır. Günümüzde Türkiye’ de pek çok tarımsal işletme aile işletmeciliği şeklinde ve küçük alanlarda yapılmaktadır.

İyi bir işletmecilik için önerilebilecek belli başlı öneriler şöyle sıralanabilmektedir.
  • Öncelikle işletmede kullanılan tüm makinelerin tarla çalışmaları kaydedilmelidir. Bu kayıtlarda özellikle makinenin çalışma günleri ve kritik tarla çalışmaları belirlenmelidir. Bunlardan makinelerin ortalama kapasiteleri, işlemlerin yapılabileceği gün sayısı, makinenin efektif kullanma süreleri gelecek yıllar için daha iyi tahmin edilebilir.
  • Bir makine için masrafların nasıl daha doğru olarak saptanabileceği bilinmelidir.
  • Boşa zaman kayıplarını önlemek için, makinenin daha çok kullanılabilirliği araştırılmalıdır.
  • Uygun zaman içinde masrafları azaltmak için bir makine ile daha fazla iş yapabilmenin imkanları araştırılmalıdır.

Tarım Alet ve Makinelerinin İş Verimleri

Bir makinenin verimliliği uzun iş yeteneğinin ölçüsüdür. İşletmecinin gelecekte kullanacağı makinenin iş yeteneğinin ne boyutlarda olduğunu bilmesi önemlidir. Ancak, makine kapasitesi bir tarımsal işlemin zamanında bitirilmesi açısından önemlidir.

İş Verimi Ölçme Yöntemleri
Bir makinenin kapasitesi, onun birim zamanda iş yapabilme yeteneğinin bir ölçüsüdür. İş verimini ölçmede iki yöntem vardır.

1. Alan iş verimi (da/ha veya ha/saat)
2. Ürün iş verimi (kg/h veya ton/saat)

Bunlardan alan iş verimi, genellikle saatte işlenen alanı belirtir. da/saat en çok kullanılan bir birimdir.
Ürün iş verimi, işlenen materyalin (ton/saat) olarak ölçüsüdür. Bu ölçü makineyle hasat edilen silaj ve hububat gibi ürünlerin saatlik miktarını gösterir.
Tarla İş Başarısının Artırılması
Tarım makineleri işletmeciliğinde, tarım alet ve makinelerinin tarladaki iş başarısının artırılması önemlidir. İş başarısına etkili faktörler aşağıdaki gibi özetlenebilir.

1. Makinenin tam iş genişliğinde kullanılmaması
2. Doldurma işlemi
3. Boşaltma işlemi
4. Dönüş ve tarla koşulları
5. İşleyici organlardaki tıkanma
6. Ayar ihtiyacı
7. Tamir ihtiyacı
8. Bakım ihtiyacı
9. Dinlenme ihtiyacı
10. Sürücü değişimi
11. Makine kapasitesinin kontrolü

1. Makinenin Tam İş Genişliğinde Kullanılamaması
Toprak işleme aletlerinden hasat makinelerine kadar tüm makinelerde bir önceki gidişte işlenen şerit ile işlenmekte olan şerit arasında bir kayıp söz konusudur. Bu kayıplar işlenmemiş yer kalmaması için işlenmiş kısma doğru olan iş genişliği kayıplarından dolayı ortaya çıkar. Kayıplar yapılan iş ve kullanılan makineye bağlı olarak değişmekle birlikte % 5-10 arasındadır. Makinenin bu şekilde kullanılmayan iş genişliğini % 4 veya daha aşağı indirebilmek için iyi bir planlama, dikkatli kullanım ve uygun ayarlarla çalışmak gerekmektedir.

2. Doldurma İşlemleri
Tarlada boşalan ekim makinesi, ilaçlama makinesi, vb. makinelerin doldurulması sırasında ortaya çıkan bu kayıp süreler % 20-30 kadar iş başarısını etkilemektedir. Bu süreyi azaltmak için akla gelen önlemler;
a. Depo kapasitesini büyütme
b. Yardımcı depo kullanma
c. Hareketli elevatör kullanmadır.
Zamanlılık açısından ekimin mümkün olduğunca kısa sürede bitirilmesi gerekmektedir. Yukarıdaki önlemlerle kayıp süreler % 50 oranında azaltılabilir.

3. Boşaltma İşlemleri
Boşaltma işlemi zaman açısından önemlidir. Boşaltma süresini kısaltmak için en uygun önlem, mümkünse boşaltma makineler çalışır durumda iken yapılmalıdır.

4. Dönüş Şekilleri, Dönüş Süresi ve Tarla Koşulları
Tarla başı dönüşlerinin azaltılması veya iyileştirilmesinde traktör ve iş makinesi ikilisinin dönüş yeteneği en önemli faktör olarak ortaya çıkmaktadır. Traktörlerin dönüş yeteneklerinin yükseltilmesi, dönüş tekniklerinin geliştirilmesi zaman ve yakıt savurganlığını önler. Ayrıca dar alanlarda dönüşleri kolaylaştırdığı için mekanizasyonun gelişimine katkıda bulunur. Örneğin bir işletmede 1000 da. bir alanın 3 gövdeli bir pulluk ile sürülmesi için 1160-1200 km. yol alınması gerekmektedir. Alınan bu yol, alet veya iş makinesinin genişliği ile değişecektir. Ancak alınan bu yolun 50-60 km’si tarla başı dönüşlerinde harcanmaktadır.
Tarla başı dönüşlerde kayıplar, sadece zaman olarak değerlendirilmez. Buna bağlı olarak tüketilen yakıt, maliyeti artıran faktörler arasındadır. Ayrıca uygun olmayan tarla başı dönüşleri, tarla trafiğini artırdığından, tarla üzerinde istenmeyen toprak sıkışması sorununu da birlikte getirmektedir.
Tarla çalışmalarında boşta geçen zamanı, uygulanan yöntem, parsel düzenlemesi, tarla başında bırakılan dönüş alanı etkilemektedir. Parselin uzun ve dikdörtgen şekilli olması dönüş sayısını azaltmaktır. Tarla başında dönüş alanının dar bırakılması yine dönüş için boşta geçen zamanı artırmaktadır.
Tarla çalışmalarında iş makinesinin yapısı ve işlemin niteliği ile çalışma yöntemine ve tarlanın biçimine göre farklı dönüş şekilleri kullanılır.
Uygulanacak dönüş şekli iş makinesinin yapısı ile yakından ilgilidir. Çekme makineler ileri-geri hareketli dönüşlere uygun değildir. Özellikle çift akslı makinelerle geri hareket güç ve zaman alıcıdır. Traktör+balya makinesi+tarım arabası gibi üçlü gruplarda geri hareket tamamen imkansızdır.
Asma makinelerde ileri-geri hareketli dönüşler kolaylıkla yapılabilir.
Tarlanın şekli, dönüşler üzerinde etkilidir. Düzenli biçimde olmayan tarlalarda dönerek çalışma zorunluluğu vardır. Dönerek çalışmada 90 ve 270 dönüşler uygulanır.

5. İşleyici Organlarda Tıkanma
Makinelerin işleyici organlarının tıkanması ile ortaya çıkan kayıpların büyük kısmı iyi bir işletmecilik ile giderilebilir. Bu kayıplar gerçekten tarla kayıplarının önemli bir bölümünü teşkil edebilir ve iş kazalarına neden olabilir.
Tıkanmanın üç önemli nedeni vardır:
a) Makinenin çok yüklenmesi, çoğunlukla sürücünün acele etmesi veya bilgisizliğinden kaynaklanır. Makine yeni dahi olsa kapasitesi üstünde çalışan bir makinede tıkanma kaçınılmaz olur.
b) Makinedeki bazı hatalardan kaynaklanabilir. Örneğin; körleşen bıçaklar, hatalı kavramalar, gevşek kayışlar ve bunların ayarsızlığı. Bunlardan kurtulmak için makine bakımının tam ve zamanında yapılması gereklidir.
c) Bitki ve tarla koşulları uygun olmadığı sırada çalışma. Örneğin; bitki çok yaş ve aşırı kuru iken hasat işlemi, toprak çok yaş veya anız artıkları fazla iken toprak işleme çalışmaları aksar ve kayıplara neden olur.

6. Ayar İhtiyacı
Makinelerin çoğunda tarlaya gitmeden önce ayar yapılmalıdır. Biçerdöver ve balya makinesi gibi bazı makinelerde gün boyunca tarla ve bitki koşullarına bağlı olarak sürekli ayar gereklidir. Çayır biçme makinelerinde bıçakların sertliği muhafaza edilmelidir.

7. Tamir İhtiyacı
Makinelerde bazı parçaların zayıfladığı ve değiştirilmesi gerekliliği anlaşılamaz. Fakat çoğu makine parçasının tarlada çalışma sırasında ortaya çıkaracağı kayıplar, çalışma öncesi ve sonrası bazı gözlemlerle saptanabilir. Yoğun iş mevsimlerinde tamirden dolayı birkaç günlük kayıplar, pahalı ve zaman planlamasını da alt üst eder.
Tamir ihtiyacı ile ortaya çıkan kayıpları azaltmak için şu ilkeler önerilir.
a) Kullanma mevsiminden önce makineler elden geçirilip tamir edilmelidir.
b) Koruyucu ve periyodik bakım eksiksiz yerine getirilmelidir.
c) Bozuk tarla alanlarında kullanım çok dikkatli yapılmalı, taş, çukur ve engellerden sakınılmalıdır.
d) Makine fazla yüklenmemelidir.
e) Makineden gelen uygun olmayan ses, titreşim ve kokular kontrol edilmelidir.
f) Gerektiğinde küçük tamirler yapılmalıdır,
g) Tüm güç iletim organları, yatakları ayarlı ve yağlı bulunmalıdır.

8. Bakım
Bakım hizmetleri genellikle çalışma günü başında veya sonunda yapılır. Ancak, bazı makine elemanlarının bakım ve yağlanması gün boyunca sık sık yapılmalıdır.

9. Dinlenme Süreleri
Sürücü iş başarısı ve güvenliği için kısa fakat sık dinlenme şekli uygundur. Sürücü, kullandığı makineye iyi konsantre olmuşsa saatte bir kısa süreli dinlenmeleri onun dikkatini daha da artırır, kazaları azaltır ve yapılan işin niteliğini artırır.

10. Sürücü Değişimi
Sürücü değişimi, geniş ve büyük üretim işlemlerinde zaman kısıtlamasının önemli olduğu koşullarda gereklidir.

11. Makine İş Veriminin Kontrolü
Makinenin gözden geçirilmesi ve iş veriminin kontrolü sadece birkaç dakikayı alır.

Tarım Alet ve Makinelerinin Seçimi
Tarımda makineleşmenin temelinde makine seçimi vardır. Tabii olarak her çiftçi, parasının karşılığı en iyi ve en ucuz makineyi almak ister. Paranın en iyi değerlendirilmesi için işletmeye en uygun alet ve makinenin seçimi gerekir.
Bir işletmede makine seçiminde en önemli yeri traktör teşkil etmektedir. Çünkü faaliyetlerin yapılmasında kullanılan alet ve makineler traktör ile çalıştırılmaktadır. Alet ve makine seçimi de en az traktör seçimi kadar önem taşımaktadır. Alet ve makinelerin traktörle uyumu her zaman ön planda tutulmalıdır.

1. Traktör Seçimi
Traktör tarım işletmelerinde mekanizasyonun temelini oluşturur. Çok sayıdaki iş makineleri ona göre gruplandırılır, onun yapı, büyüklük ve teknik donatımlarına göre düzenlenir. Traktör gücünün doğru seçiminde rantabl işletme koşulları esas alınır. Traktör seçiminde iki etmen rol oynamaktadır.

1.1. Teknik Özellikler
1.1.1. Motor gücü; Traktörün teknik özelliklerinden birisidir. Sadece motor gücü değil, özellikle toprak işlemede motor gücünün yararlı ekipman çeki gücüne dönüştürülmesinde ulaşılabilen çeki gücüde çok önemlidir. Bunlardan başka toplam traktör ağırlığı, ağırlığın öne ve arkaya dağılımı, yapı tarzı vb. özellikler önemli etkiye sahiptirler.

1.1.2. Tekerlekler; Traktörlerin motor gücünü çeki gücüne dönüştürmede çok önemli rol oynayan tekerlekler seçimde önemli rol oynarlar. Geniş lastikler toprak basıncını azaltırken tutunmayı artırırlar. Çapa bitkileri için dar lastikler tercih edilirken bunların tutunmaları azalır. Çapa bitkilerinin ekim aralığına bağlı olarak kullanılan lastik genişlikleri ve ölçüleri sınırlandırılmıştır. Ancak tek traktöre sahip olan işletmelerin gerekli hallerde dar ve geniş tekerlekleri kullanma imkanları bulunmalıdır.

1.1.3. Hidrolik; Traktörlerin günümüzde belirli iş makinelerinin kontrol ve işletilmelerinde hidrolik güçten yararlanma isteklerini karşılayacak hidrolik debiye sahip olmaları gerekir. Bu açıdan en az 20 lt/da. debi gerekli olmaktadır.

1.1.4. Görüş Yeteneği; Traktör, sürücünün önde, arkada, akslar arasında yada yanda bağlı bulunan makinelerin çalışmalarını kontrol etmesine imkan vermelidir.

1.1.5. Vites Kademesi; Traktörün vites sayısı her türlü tarımsal işleri ve taşımayı istenilen hızda sağlayacak özellikte olmalıdır. Dikim ve çapa işleri için 0,5-1 km/h a inebilmeli, taşımada ise 25 km/h veya daha fazla hıza imkan verebilmelidir.

1.1.6. Kuyruk Mili; Bir traktör mevcut vites kutusu kuyruk mili, motor kuyruk mili, serbest motor kuyruk mili ve yol kuyruk milinden en az iki tanesini (Motor ve yol kuyruk mili gibi) üzerinde bulundurabilmeli ve 540 d/d ve 1000 d/d dönü hızlarının her ikisini de verebilmelidir.

1.2. İşletme Özellikleri
1.2.1. Tarla Biçimi (Düz-Meyilli); Tarla biçiminde traktörün teknik özellikleri de göz önüne alınır. Meyilli alanlarda dört tekerleği muharrik, ağırlık merkezi yüksekliği az, büyük iş genişliğine, geniş lastikli tekerleklerle ve güçlü fren donanımına sahip traktör seçiminde etkilidir.

1.2.2. Toprak Çeşidi; Toprakları ağır ve çok ağır özellikte olan işletmelerin, hafif ve az ağır özellikteki işletmelere göre daha büyük güçlü traktör seçmeleri gerekmektedir.

1.2.3. Üretim Çeşidi; Tek üretim çeşidine sahip olan işletmelerde güç gereksiniminin işlevin en yoğun olduğu dönem göz önüne alınır. Örneğin hububat tarımının ilkbahar işlemleri yoğundur.

1.2.4. Mevcut Makine Parkı; Yeni bir traktör satın alınırken işletmede mevcut çeşitli ekipmanlar göz önünde bulundurulur. Mümkünse aynı gruptan bir traktör seçilir.

1.2.5. İşletme Büyüklüğü; Bir işletmenin bir traktör yada birden fazla traktör ihtiyacı olması, traktör seçimini etkiler. Tek traktörlü işletmelerde, traktörün, sürümden, ekim ve bakıma kadar tüm işlemleri yapabilecek yetenek ve özellikte olması gerekir. Çok traktörlü işletmelerde ise traktörler çeşitli amaçlar için değişik olarak seçilebilir.

1.2.6. Traktör Masrafları; Traktörlerin ekonomik olarak kullanılmaları gerekir. Bu amacı, traktörün satın alma ve işletme masrafları ile yılda çalışma saati de etkilemektedir. Bir traktörün yılda minimum çalışma saati 800 saat olmalıdır.

1.2.7. Tamir ve Bakım Masrafları; Tamir ve bakım masrafları düşük olan traktörlerin seçilmesi işletme için tercih sebebidir. Ayrıca yedek parça zorluğu da bu konuda etkilidir.

2. Alet ve Makine Seçimi
Tarım alet ve makineleri yapılacak işin cinsi ve büyüklüğüne göre esas prensipleri ortak olmakla beraber değişik tiplerde yapılırlar. Çiftçi işletmesi için belli bir işi yapmak amacıyla makine alırken bunun seçiminde genellikle zorluklarla karşılaşabilir. Bu nedenle şu esaslar göz önünde tutulmalıdır.

2.1. Çiftlik Koşulları; Alınacak makine çiftliğin şimdiki durumu ve gelecekteki gelişme koşullarına uygun olmalıdır. Seçilen makinenin kapasitesi ihtiyaca cevap verebilecek büyüklükte olmalıdır.

2.2. Yetiştirilen Bitki Çeşidi; Seçilecek makinenin yetiştirilen bitki çeşidine uygun olması gerekir. Özellikle ekim, hasat harman ve temizleme ile ilgili makineler çok dikkatli seçilmelidir.

2.3. Toprak Cinsi; Toprağın hafif veya ağır oluşu, kullanılacak makine tipini etkiler. Sulama amacına yönelik pompa ve sistem seçiminde toprak iyi incelenmelidir.

2.4. Ekonomik Koşullar; Seçimde genellikle ekonomik koşullar ihtiyaç ve teknik koşulların önüne geçebilmektedir. Ancak, satın alma sırasında pahalı ucuz ayrımı yapmak yerine alet veya makinenin faydalılık derecelerinin yapılan masrafı karşılayıp karşılayamadığını araştırmak gerekir.

2.5. Sağlamlık; Kuvvetli ve sağlam yapı, makinenin uzun ömürlü olmasını sağlar ve daha az tamir ve bakım masrafına yol açar. Tarım alet makinelerinin sağlamlığına ait bağımsız kuruluşlardan alınan raporlar incelenmelidir.

2.6. Kullanma ve bakım kolaylığı

2.7. Servis ve yedek parça durumu

2.8. İş kapasitesi

2.9. İş genişliği ve çalışma hızı

2.10. Zamandan faydalanma kapasitesi

2.11. Emniyet

Tarım Alet ve Makinelerinin Maliyetlerinin Saptanması

Tarımsal işletmelerin gelirlerini etkileyen en önemli girdilerden biri makine satın alma ve işletme değerleridir. Bu giderler iyi bir işletmecilikle azaltılabilir. Tarım makineleri işletmeciliği giderlerin nerede kesilmesi gerektiğini de inceleyen bir bilim dalıdır.

Giderlerin doğru tahmin edilmesi;
- Makinenin ne zaman değiştirilmesi gerektiğini,
- Satın alınacak makinenin hangi boyutlarda olması gerektiğini,
tespit için gerekli kararlarda önemli rol oynar. Tarım makinelerinde giderler iki gruba ayrılır;

1. Sabit Giderler
2. İşletme Giderleri

Bunlardan sabit giderler şunlardır.
-Amortisman
-Vergi
-Koruma
-Sigorta
-Faiz

İşletme Giderleri şunlardır.
-Yakıt
-Yağ
-Bakım
-Onarım
-İşçilik

Sabit Giderler

Amortisman veya yıpranma giderleri makinenin kullanım ve zamana bağlı olarak değer kayıplarına ait giderlerdir. Genellikle sabit giderlerin en büyükleri arasında yer alır.

Makine yıpranma ve değer kayıplarının nedenleri ise
- Yaş
- Aşınma ve yıpranma
- Model değişimi

Yaş; yıpranma giderlerinde etkisi büyük olan nedendir. Makine yaşlandıkça işlevlerinde azalma olur.
Yıpranma; genellikle makinenin kullanım süresi arttıkça ortaya çıkar. Sonuçta makinede değer kayıplar olur.
Model değişimi; bir makinenin modelinde önemli bir gelişme meydana gelirse ve bundan dolayı yeni modele kıyasla kapasite farklılığı olursa, yıpranma olmasa dahi makine değer kaybına uğrar.
Amortisman giderlerinin hesabında her yıl makinenin eşit değer kaybettiği dikkate alınır. Amortisman bedeli yıllık olarak şöyle hesaplanır.

YA=(SAB-HD)/HY

Burada;
YA:Yıllık amortisman bedeli (TL)
SAB: Satın alma bedeli (TL)
HD: Hurda değeri (TL) (Genellikle satın alma bedelinin % 10’ dur)
HY: Hizmet yılı (yıl)

Diğer Sabit Giderler
Vergi, koruma, sigorta ve satın alma faizi diğer sabit giderler olarak değerlendirilir.
Vergi, ülkemizde motorlu taşıtlara uygulanan yönetmeliklere göre verilendirilir.
Koruma, makinenin kışın yağışlı havalarda kapalı veya açık alanlarda korunması için gerekli masraftır.
Sigorta, ülkemiz koşullarında zorunlu olan trafik sigortasıdır.
Satın alma faizi; devletin çiftçilere verdiği makine satın alma kredilerine uygulanan faiz kadardır.
İşletme Masrafları
Yakıt ve Yağ Masrafı
Yakıt ve yağ masrafı gerçek işletme masraflarıdır. Bu masrafların saptanması için en gerçekçi yöntem benzer makine ve işlemlerde tutulan kayıtlardır.
Kullanılan traktör ve makinenin kullanılma süresi ve yakıt çeşidine bağlı olarak yakıt ve yağ masrafları makinenin toplam giderlerinin % 20-30’ u gibi belli değerlere ulaşır.
İşçilik Masrafı
İşletmede çalışan traktör sürücü vb. elemanlarının yıllık veya aylık ücret tutarlarını belirten masraftır.
Tamir-Bakım Masrafı
Makine yeni durumda iken işlevini tam olarak yerine getirir. Kullanımdan dolay aşınan, eskiyen veya bozulan parçaların yenilenmesi veya tamir edilmesi gerekir. Tamir masrafı bir parçanın bozulma kırılma nedeni ile değiştirilmesi veya aşınan parçaların değiştirilerek yenilenmesinde yedek parça ve işçilik masraflarını kapsamaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Ortak Makina Kullanımı
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 03:57 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Ülkemizde kuru koşullarda buğdayın üretim girdileri ve maliyetleri konusunda 174 kg/da’lık buğday veriminde yapılmış bir araştırmada buğday üretim girdilerinin % 41’ini mekanizasyon oluşturmakta ve ağırlığı; sürüm, hasat, taşıma işlemleri almaktadır. Bu çalışmalarda hasadın biçerdöverle yapılması dışında, her safhada karşımıza traktör çıkmaktadır. Mekanizasyon girdilerinin artması veya azalması traktörle yapılan çalışmalara önemli ölçüde bağımlı olmaktadır.
Yapılan araştırmalar Türkiye’de tarımsal mekanizasyonun temel probleminin traktör olduğunu göstermektedir. Tarımsal işletmelerde traktör kullanımının rasyonel olabilmesi iki temel ilkeye bağlıdır. Bunlardan ilki; traktörün yıllık kullanma maliyeti ve süresi, ikincisi ise kullanımda ekonomik sınırdır. Bir traktör için ekonomik sınır yıllık 600 saatlik çalışma ile belirlenmiştir.

[Resim: nzlpgj.gif]

Çizelge değişmeyen giderlerin % 61’lik pay aldığını ve amortisman ile faizin en yüksek gider kalemini oluşturduğunu göstermektedir. Bu araştırmada sürücü gideri hesaba katılmamıştır.
50 kW’lık, 38.000 DM değerindeki bir traktörün yılda 1000 saatlik çalışma ve 6 yıllık ekonomik ömür ile oluşturduğu giderleri içinde değişmeyen giderler % 67’lik paya ulaşmaktadır.
Traktörde; yüzde olarak incelediğimiz giderlerin, para olarak, değişik tarımsal mekanizasyon vasıtalarındaki durumları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

[Resim: 21j7m39.gif]

Yıllık çalışma saatlerinin artması ile saatlik toplam masraflarda azalma olmaktadır. Yıllık 2000 saatlik çalışmada % 33’lük bir tasarruf imkanı ortaya çıkmaktadır.
3 soklu pullukla ve 3 m iş genişliğine sahip mibzerle çalışmalarda toplam yıllık ve hektara masraflar ise şu şekilde belirlenmektedir.

3 soklu pullukla çalışma alanı 50 hektara çıkarıldığında hektara gider % 22’ye kadar düşmekte, % 78’lik bir tasarruf sağlanabilmektedir. Benzer durum mibzerde izlenmekte ve tasarruf oranı % 88’e ulaşmaktadır.

Çizelgelerden çıkan genel sonuç; tarımsal üretimde en pahalı girdi olan mekanizasyon vasıtalarında giderleri düşürebilmenin, daha çok gelir elde edebilmenin yolu yıllık çalışma saatlerinin ve bir başka deyişle çalışma alanlarının artırılmasıdır.
Makinelerin ilk satın alma maliyetleri yüksektir
Bazı tarım makinelerinin (biçerdöver, balya makinesi, pancar hasat makineleri vb.) fiyatları, yapılarının karmaşık oluşu ve büyüklükleri, bunların her zaman kişisel satın alma yoluyla edinilmelerini tek yol olmaktan çıkarır. Bunun için bu makinelerin temin edilmesinde aşağıdaki imkanlar vardır:

1. Şahsi para veya banka kredisi ile,
2. Kiralama yolu ile,
3. Leasing yolu ile,
4. Tarım makineleri müteahhitliği yolu ile,
5. Tarım makineleri ortaklığı ile,
6. Tarım makineleri birliği ile,
7. Kooperatifler yolu ile,
8. Devlet makine parkları yolu ile
edinmektir.

Ülkemizde bu yöntemlerden satın almaya alternatif en yaygın edinme yöntemi müteahhitlik yoluyla edinme şeklidir. Ancak bu yöntemlerden herhangi birine karar vermeden önce aşağıdaki noktalar göz önüne alınmalıdır.
 Mevcut kapital ne kadar? Bu para ile hangi alternatif yatırım imkanları mevcut? Eğer makine borçlanarak alınacaksa kaça mal olacak?
 Hangi edinme yöntemlerinin tercihi vergiden daha fazla tasarruf sağlar?
 Hangi büyüklük ve kapasitede bir makine ihtiyacınıza cevap verir?
 Bahsedilen edinme yöntemlerinde makinelerin güvenilirliği ve mevcudiyeti.
Örneğin, hububat hasadında hasat sezonu biçerdöver bulma zorluğu ve biçerdöverin güvenilirliği vb.
 İş yoğunluğunun çok fazla olduğu periyotların iş kalitesine etkisi.
 Tamir ve bakımda güvenilirlik.
 Yetiştirilen ürünün birim maliyeti.
 Diğer özel gelirler.
Ortak makine kullanmanın gerekliliğini aşağıdaki faydalarını sayarak özetleyebiliriz:

1. Makinenin çalıştırılacağı saha çoğalmakta, dolayısıyla dekara gider azalacağı için makinenin ekonomik çalışması söz konusudur.
2. Makinelerin tam kapasite çalışmaları sonucu amortismanları kısa sürede biteceği için, yerine yeni ve modern makinelerin alınması imkanı doğacaktır.
3. Büyük makineler işi daha kısa sürede bitirecekleri için arta kalan iş gücünü başka hizmetlerde kullanma imkanı doğar. Bu imkanla ilave işlerde çalışmak ve ek kazanç sağlamak mümkün olur.
4. Ortak makine kullanmada, sürekli aynı makineyi kullanma sonucu bir ihtisaslaşma olacağı için makineler bakımlı, ayarlı ve verimli çalışırlar.
5. Ücretli makine çalıştırmakla, işin yoğun olduğu zamanlarda pahalı ve zor bulunan işçi ihtiyacından tasarruf edilmiş olunur.

Makine edinme yöntemleri

* Satın alma yolu ile edinme
Satın alma yoluyla makine edinme belirli avantajlar sağlar. Makinenin arızalar dışında daima hizmetinize hazır olma durumu bir rahatlık sağlar. Dikkatli bir bakımla güvenilirliği iyi olabilir. Çiftçi müteahhide yaptırdığı işe göre işin kalitesi üzerinde daha iyi kontrol imkanına sahiptir. Ayrıca kendi makinesi ile müteahhitlik yapma imkanı da vardır. Yaptığı işin birim maliyeti sahip olduğu arazi büyüklüğü ve makine kapasitesine bağlı olarak diğer yöntemlere göre daha az da olabilir.
Bu yöntemin en büyük dezavantajı; makine edinilecek sermayenin yüksek maliyeti (borçlanılan para) ve bu kapital ile yapılabilecek daha başka karlı işlerin varlığıdır. Çiftçi burada makinesinin tüm bakım ve tamir işlerinden sorumludur ve müteahhitlikten farklı olarak bir operatör bularak (veya kendisi) makinesini çalıştırmak zorundadır.
Burada bir diğer nokta da, çiftçinin işine uygun büyüklükte (kapasite) makineyi satın alma gücünün olup olmadığı ile ilgilidir. Tabi ki bu durum diğer yöntemlere göre doğrudan satın almanın dezavantajıdır.
Satın almada ikinci el bir makine alımı özellikle kapitalin sınırlı olması durumunda başvurulabilecek bir yoldur. Ancak bu durumda tamir bakım masraflarında olabilecek artışlar da göz önüne alınmalıdır.

* Müteahhit kullanma
Müteahhitlik hizmetini kullanma; işlerde belirli mevsimlerde oluşacak işgücü sıkıntılarını ortadan kaldırır, makine yatırımlarını azaltır ve zamana bağlı işlerde (vakitlilik) düzelme sağlar. Buna karşılık, yapılan işlerde bağımsız hareket etmenin kaybı (ortadan kalkması) iş riskini artırır ve işlerin zamanında ve tatminkar bir şekilde yapılması müteahhitlik hizmeti verenlerin sözlerini (yükümlülüklerini) tutmalarına kalır.
Pek çok müteahhit geniş bir makine yelpazesi ile çok iyi hizmetler sunmaktadır. Müteahhit kullanımı çiftçinin para ihtiyacını azaltır. Bu para çiftlikte daha verimli alanlara yatırılabilir ve sermaye faizinden dolayı bir tasarruf sağlar. Bazı durumlarda makine sahipliği ile kıyaslandığında işletmenin toplam makine masrafları müteahhitlik hizmetinden daha az olabilir. Müteahhit tamir ve bakımdan sorumludur. İlave olarak, müteahhidin sağladığı işgücü genellikle konusunda uzman, yüksek kaliteli iş üreten kişi olması nedeniyle normal işçiden bu özelliğiyle ayrılır. Müteahhitlik genellikle çiftçinin olabileceğinden daha büyük kapasitede makine sağlayabilir. Bu, özellikle kötü hava koşullarında pazar açısından daha kritik bir durum arz eder.
Müteahhidin sağladığı hizmet çiftçiye belirli bir ürün için büyük alanlarda üretim yapma imkanı verir. Eğer çiftçi müteahhitlik hizmetinden herhangi bir sebeple vazgeçerse bunu problemsiz bir şekilde yapabilir.
Müteahhitlik hizmeti her zaman kolaylıkla bulunmayabilir ve özellikle hasatta kayıplar (çiftçinin kendi biçerdöveri ile hasadına göre) artabilir. Eğer müteahhitlik hizmeti sunulan alan büyükse hizmetler özellikle toprak işleme, ekim ve hasatta daha iyi olabilir. Ancak bu durum müteahhitten müteahhide değişkenlik gösterir ve kimi müteahhitlerin yaptığı iş çok kötü olabilir.
Müteahhitlik hizmetlerinden en büyük faydayı düşük işgücü ile çalışan çiftçiler sağlar. Örneğin silaj yapımı söz konusu olduğunda tüm yıl boyunca bunun için ilave bir operatör ve ekipman tahsisi çiftçinin işine gelmez. Diğer taraftan yüksek bakım giderleri ile kritik tarla çalışmalarında tamir ve işletmecilik kaosuna girmeden modern teknoloji ve etkili makine kullanımı sağlaması da müteahhitliğin diğer avantajlı bir yönüdür.
Müteahhit kullanımının çiftçiye bir başka faydası da çok kısa mevsimlik kullanımı olan makineler için makinenin ağır amortisman masraflarını ortadan kaldırmasıdır. Bu şekilde oluşacak kapital birikimi, bina yapımına, arazi ıslahına, sürekli kullanımı olan makinelere veya hayvan alımı gibi diğer işlere yatırılabilir.
Biçerdöver gibi pahalı makinelere doğru olan eğilimin en önemli dolaylı etkisi bu makinelerin yıllık makine masraflarının belirli ölçeğin altındaki arazi büyüklüklerinde kabul edilebilir sınırlar içinde olmayışıdır.
Yıllık iş düzeni müteahhide yapacağı işleri önceden planlama imkanı verir. Yüksek kapasiteli ekipmanlar müteahhidi yapılması belirli zaman periyoduna bağlı işler için avantajlı kılar.

* Makine ortaklıkları
Makine ortaklıkları makine satın almak ve kullanmak üzere bir araya gelmiş çiftçilerden oluşur. Esas amaçları satın alma maliyetini paylaşmak ve bu makineleri olabildiğince tam kapasite ile çalıştırmaktır. Bu işletme masraflarının kişilere dağıtılmasını sağlar. Ortaklık bir veya daha fazla makine ile olabilir.
İlk satın alma maliyetini paylaşmanın dışında makine ortaklıkları çiftçilerin tek başına çalışanlara göre kredi elde etme şansını yükseltebilir ve her bir çiftçi diğer amaçlar için daha fazla para harcama imkanı bulur. Makine ortaklıkları genellikle çiftçilerin tek başına sahip olabileceği makinelerin kapasitelerinden daha büyük iş kapasiteli, daha az kayıp yaratan, pazar değeri yüksek ürünler meydana getiren makinelere sahiptir.
Sistem genellikle müteahhitlik sisteminden daha güvenlidir ve iş gücü paylaşımını da beraberinde getirir. Makineler genellikle iyi bakımlıdır ve alım-satım değerlerinin iyi olması nedeniyle sıkça değiştirilebilirler.
İki kişinin ortaklıkta bulunan bir makineye aynı anda ihtiyacının olması bağımsız hareket etmeye engeldir. Bu durum örneğin bir çukur açma makinesi için problem oluşturmazken, silaj makinesi gibi zamana bağlı işlerde kullananlar için problem oluşturur.
Eğer ortaklık kuralları çok iyi hazırlanır ve iyi niyet hakim olursa bahsedilen tipteki problemlerin üstesinden gelinebilir.
Ortaklıklarda yer alan alet-makinelerin bakımının kötü olacağı yönünde bir endişe daima vardır. Bu, problem üyelerden birisini tamir-bakım vb. işlerden sorumlu tutarak azaltılabilir. Alet-makinelerin elden ele geçmesi neticesinde makinelere verilebilecek zararı önlemek için bazı ortaklıklar bir kişi ayarlayarak aynı kişinin aynı alet-makine ile tüm üyelerin çiftliklerinde çalışmasını sağlarlar. Deneyimli bir mühendisin de makineleri periyodik şekilde denetlenmesi de sağlanabilir.
Ortaklıkta, kısmen ucuz makinelerde (örneğin; bir çayır biçme makinesi) başlangıç maliyeti küçük miktarlara ve her bir üyenin belirli kullanımı ile oluşan değişken masraflara ayrılarak (saatlik, hektara veya ton başına) üyelere dağıtılır.
Pahalı makinelerde ise (örneğin; 6 sıralı kendi yürür bir pancar hasat makinesi) makinenin başlangıç maliyeti genellikle her bir üyenin beklenilen (planlanan) kullanım süreleri göz önüne alınarak paylaştırılır. Herhangi bir çiftçi planlanan kullanım sürelerini aşarsa aşılan miktar piyasa rayici üzerinden üyeye fatura edilir.

* Makine birlikleri (ringleri)
Bazı işletmeler (çiftlikler) makine bakımından yetersiz iken bazılarında ise makine fazlalığı olabilir. Bu eşitsizlik nadiren bir veya iki birlikte çalışan çiftçiler tarafından ortadan kaldırılır. Ancak daha büyük çiftçi grupları bu durumu tek tek tüm üyelere faydalı olabilecek bir arz ve talep dengesi içinde çözümlerler. Katılımcı üyeler arasında resmileştirilen bu organizasyon makine ringi (machinery ring) olarak isimlendirilir. Bir makine ringi bir grup çiftçi ve müteahhitten oluşur. Bunlar arz ve talebi müteahhitlik esasına göre düzenleyen bir koordinatör çalıştırırlar.
Koordinatör yapılacak işlerin zamanını ve ücreti belirleyerek ringdeki makinelerin kullanımını programlar. Ringdeki üyelerin her biri, yaptıkları işle orantılı olarak ya alan bazında ya da daha değişik bir metotla belirli bir ücret öderler.
Makine ringi koordinatör için bir büro ve bir miktar maaş dışında hiçbir şey sağlamaz. Ancak koordinatör aynı zamanda her yaptığı (düzenlediği) belge için komisyon alır. Ringdeki tüm makineler ring üyesi olan sahiplerine aittir ve sahibi veya sahibinin çalışanı tarafından çalıştırılır.
Çoğu makine ringinde; hizmet veren genellikle bir veya iki müteahhit bulunur. Birkaç adet de yalnızca hizmet talebi olan çiftçi olabilir. Fakat çoğunluk hizmet arz eder. Ringlerde toplam makine parkı genellikle fazlalık gösterir ve bu fazlalık değişik işlerde makinelerin bozulma, arıza gibi durumlarında başka üyeye transfer edilen bu makinelerle işin kesintiye uğramasını engeller. Komşular arası anlaşmalar hastalık, kaza ve tatile gitme gibi durumlarda bile üyelerin diğer üyenin işletmesindeki işleri yürütür. Bu şekilde yapılan işlerden kazanılan kapital yeni ekipman alımına imkan sağlar ve bundan dolayı imalatçıları makine ringinden olumsuz etkilenmezler.

Bu konuyu yazdır

  Silaj Makineleri - Silaj Yapma Makineleri
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 02:30 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Silaj, suca zengin yemlerin oksijensiz ortamda bırakılarak süt asidi bakterilerinin etkisi ile fermantasyona uğratılması sonucu elde edilen bir yemdir. Kısaca yeşil yemlerin turşulaştırılmasına silaj denir. Hayvanların yediği her türlü otlar ve yem bitkilerinin biçilip parçalanarak, hava ile temasının kesilmesi sonucu besin değerinde hiçbir kayıp vermeden, hatta fermantasyon (turşulaşma) sırasında besin değerini atırarak, yeşil yemlerin bulunmadığı mevsimlerde kullanılmak üzere saklanmasına silolama, siloda saklanan yemlere de silaj denir.
Burada asıl olan; her türlü suca zengin kaba yemin havasız ortam koşullarında süt asidi bakterileri fermantasyonuna uğratılmasıdır. Bu işlem sonucu elde edilen yem genelde yapıldığı başlangıç yeminin adı ile bilinir. Örneğin; Mısır silajı, yonca silajı, şekerpancarı yaprağı silajı, ot silajı vs. gibi.

Türkiye’ de silaj daha çok mısır ve baklagillerden( en fazla yonca, fiğ, korunga) yapılmaktadır. Ancak şeker pancarı ve yaprakları, baklagil-hububat karışımı (fiğ+arpa, fiğ+buğday) sorgum ve az miktarda çayır ot da silaj yapımında kullanılmaktadır. Silaj katkı maddeleri olarak da öğütülmüş arpa veya mısır, buğday kepeği, melas, kurutulmuş şeker pancarı posası, üre ve tuz kullanılmaktadır.

A) SİLAJIN YAPILMASI

a) Silo yapımı için gerekli araç ve malzemeler:

  • Silaj yapılacak yem bitkisi (mısır, sorgum, yonca, fiğ, çayır otu vs.)
  • 6-8 metre eninde ve yeterli uzunlukta naylon örtü malzemesi,
  • Toprak zemine sermek üzere sap-saman
  • Naylon örtü malzemesinin üzerine örtmek için toprak veya eski otomobil lastikleri,
  • Silaj makinesi (kendi yürür veya çekilir tip silaj makinesi)
  • Traktör (biçme, taşıma ve sıkıştırma işlemi için)
  • Katkı maddeleri (Özellikle baklagil yem bitkileri için)

b) Silo alanının hazırlanması
Yaklaşık 4-5 metre genişlikte, yeterli uzunlukta ve % 1-2 eğimli olacak şekilde belirlenen silo alanı temizlenir, düzeltilir, zemin yumuşak ise sıkıştırılır. Bu şekilde hazırlanan zemin üzerine 10-15 cm. kalınlıkta sap-saman serilir.
c) Silonun doldurulması
Silaj makinesi ile biçilip parçalanmış olan mısır veya diğer yem bitkileri silo alanına 15-20 cm kalınlıkta serilir. Şayet koçansız hasıl mısırdan silaj yapılacak ise üzerine 30-40 kg/ton hesabı ile hububat kırması serpilir. Koçanlı mısırda ise buna gerek yoktur. Zira koçanlı mısırda zaten ton başına 200-400 kg hamur olumunda mısır tanesi bulunduğundan ayrıca ikinci defa hububat kırmasına gerek yoktur. Ancak arzu edilirse kolay hazmolabilen karbonhidrat kapsamını yükseltmek amacı ile mısır silajına arpa kırması veya melas ilave edilebilir.
Yonca fiğ gibi güç silolanan baklagillerin silajı yapılırken 50-60 kg/ton mısır, buğday veya arpa kırması ilave edilir. Ayrıca koruyucu olarak da silaj dolumu sırasında katmanlar arasına % 2 oranında tuz atılır. Her kat serildikten sonra hazır bekleyen traktör ile boyunca gidip gelerek sıkıştırma işlemi yapılır. İçerisinde hava kalmaması için sıkıştırma işleminin çok iyi yapılması gerekir. Silo bu şekilde kat kat doldurularak üzeri balık sırtı haline getirilir. Bu şekilde yapılmadığı takdirde ileride meydana gelecek çökmelerden dolayı silonun üzerinde yağmur sularının birikmesine neden olur. Silo son şeklini aldıktan sonra üzerine naylon çekilerek örtülür. Naylonun üzeri 20-25 cm kalınlıkta toprakla kaplanır veya eski otomobil lastikleri ile kapatılır. Naylonun etekleri toplanarak toprakla kapatılır. Silonun çevresi ise eğim istikametinde drenaj kanalı ile çevrilir. Böylece çevreden gelecek yağmur sularının silo tabanına girişi engellenmiş olur.

B) SİLOLAMA TEKNİĞİ

Özlenen düzeyde nitelikli bir silo yemi elde etmek ve böylece başlangıçtaki yem materyalinin besin maddesi içeriğini uzun süre önemli bir kayıp vermeksizin güvenle saklayabilmek amacı ile biz dizi işlem uygulanmaktadır. Bu işlemleri şu temel başlıklar altında inceleyebiliriz.

A) Yemlerin en uygun bir vejetasyon döneminde hasat edilmesi, çok sulu yemler için SOLDURMA (pörsütme) işleminin uygulanması.
Siloya konulacak materyalin nem oranı % 70’i geçmemelidir. Su içeriği fazla olan materyalin kuru madde oranı % 30-35 oluncaya kadar soldurulması silajda bir takım avantajlar sağlar. Bunlar;
  • Silaj kalitesi yükselir
  • Siloda enerji kaybı en aza indirilir
  • Fermantasyon optimal düzeyde seyreder
  • Yemde az sudan dolayı besin madde konsantrasyonu artar
  • Sızıntı su oluşumu önlenir, atık su problemi ortadan kalkar
  • Taşıma ağırlığı ve buna bağlı olarak depolama hacmi azalır.

B) YEMLERİN KIYILMASI (PARÇALANMASI)

Başlangıç yeminin parçalanması (kıyılması) siloda daha iyi hücre faaliyeti sağlar ve uygun asit oluşumunu hızlandırır. Yemde ham selüloz zenginleştikçe ince kıymanın ve çok iyi sıkıştırmanın önemi daha da artar.
Silo yemi elde edilecek materyalin strüktürel yapısının özelliğine göre parçalama işlemi uygulanır. Buna göre örneğin Şeker Fabrikası yan ürünü olan pancar posası yada bira fabrikası yan ürünü olan bira posası yada bezelye konservasyon yan ürünleri vs. yem materyalleri için parçalama işlemi uygulanmaz. Zira bu yemler başlangıç haliyle mükemmel şekilde küçültülmüş parçalar halindedirler. Buna karşılık örneğin mısır, ayçiçeği, darı, sorgum hasılları, yemlik lahana yada şeker pancarı yaprakları vs. yemler için kıyma işlemine mutlaka ihtiyaç duyulur.
Silo kabına dolum öncesi parçalanmak zorunda olan başlangıç yemlerinin parçalandıktan sonraki en uygun partikül büyüklüğünün büyük baş hayvanlar için 10-20 mm ve küçük baş hayvan grubu için ise 10 mm olmalıdır.

C) SİLAJ MAKİNELERİ

Silaj (yeşil yem kıyma) makineleri yeşil bitkiden yem yapmak amacıyla üretilmişlerdir. Silaj makineleri şöylece tasnif edilebilir:

1. Kendi yürür silaj makineleri
a) Kendi yürür mısır silaj makineleri
b) Kendi yürür ot silaj makineleri

2. Traktörle çekilir silaj makineleri
a) Mısır silaj makineleri
b) Ot silaj makineleri
c) Ot toplama düzenli silaj makineleri

Kendi yürür silaj makineleri tamamen bu iş için imal edilmiş makinelerdir. Bunların iş kapasiteleri yüksek, kullanılmaları da kolay olmalarına karşılık, tek amaçlı olmaları yanında maliyetleri de yüksek olduğundan çiftçiler tarafından temini zordur. Bu makineler mısır veya ot silajı yapımına uygun biçme düzeni bulunan ekipmanların monte edilmesi ile hem mısır ve hem de ot silajı yapımında kullanılabilmektedirler.

Traktörle çekilen silaj makineleri ise traktörle çekilip hareketini de kuyruk milinden alırlar. Bu makinelerin tek sıralı, iki ve üç sıralı olanları bulunmasına rağmen çiftçilerimiz genellikle tek sıralı mısır silaj makinelerini kullanmaktadırlar.
Mısır, sorgum, ayçiçeği gibi sıraya ekim yapılan yem bitkilerinin silajı için kullanımı kolay olan bu makineler traktöre üç nokta askı sistemi ile bağlı olup, hareketini de bir şaft yardımı ile traktör kuyruk milinden almaktadırlar.

Benzer şekilde ot ve baklagil yem bitkilerinin silajı için imal edilmiş olan silaj makineleri da bulunmaktadır. Bunların biçme düzenleri mısır silaj makinesinden farklıdır. Ancak kıyma (parçalama) ve üfleme tertibatı aynıdır.
Bazı makinelerde ise silaj makinesinin gövdesine mısır silajı, çayır biçme ve ot toplama ekipmanları monte edilebilmektedir. Böylece bu makinelerin çok amaçlı olarak kullanımı mümkün olmaktadır. Mısır silajı ekipmanı çıkarılarak yerine monte edilen ot biçme ekipmanı sayesinde ot ve baklagillerin silajında kullanılabilmektedirler. Ayrıca ot toplama ekipmanının monte edilmesiyle de çayır biçme makinesi ile biçimi yapılmış olan ot ve baklagillerin silajı yapılabilmektedir.
Silaj makinesinde kesici ve parçalayıcı bıçaklara bir dişli grubundan geçen yan şaftla hareket verilir. Biçilerek veya pikap parmakları tarafından toplanan yem materyali kıyma işleminin yapıldığı kıyma tamburuna iletilir. Burada tambur üzerindeki bıçaklarla kıyılan materyal özel üfleme düzeni ile yem sevk borusundan makinenin çeki oku arkasına veya kendi yürür silaj makinesinin arkasına bağlanabilen tarım arabasına (römork) yüklenir.
Sevk borusu dönerli olup çıkış ağzına konulan yönlendirici bir manivela kolu ile traktörden kontrol edilebilmektedir.
Silaj makinelerinde iki türlü bıçak vardır. Birincisi yem bitkisini anız yüksekliğinde kesen bıçaklardır. Bu bıçaklar köreldiği zaman yenileri ile değiştirilirler. İkinci tür bıçaklar ise tarla üzerinden kesilip içeriye alınan mısır veya diğer yem bitkisini istenilen büyüklükte parçalayıp kıyma işlemini yapan bıçaklardır. Döner tambur üzerinde değişen sayıda bulunan bu bıçaklar ortalama 20 dekar biçim sonrası bilenirler. Bileme işlemi makine üzerinde bulunan bileme taşı yardımı ile, alet boşta ve rölantide çalışırken yapılır.
Silaj yapımı sırasında biçme, çiğneme ve taşıma işlerinde kullanılmak üzere en az üç adet traktöre ihtiyaç vardır. Eğer kendi yürür silaj makinesi kullanıyor ise iki adet traktör yeterlidir. Traktörlerden birisine silaj makinesi bağlanır. Tarlada silajlık bitkiyi biçer, kıyar ve arkasındaki römorka doldurur. İkinci traktör dolu römorkun tarladan siloya taşınması işleminde kullanılır. Üçüncü traktör ise römorkun silo alanına her boşaltılmasını takiben silonun çiğnenerek sıkıştırılması işlevini yerine getirir. Tabii ki bu traktörleri kullanan üç adet sürücüye de ihtiyaç bulunmaktadır.
Tarlada biçim yapan traktörün motor devri 540 d/d olmalıdır. Çalışma süresinde bu devir sabit tutulmalı ve bunu temin için de mutlaka el gazı ile çalışılmalıdır.
Tarladan biçilerek kıyılmış olan silajlık materyalin siloya taşınması işleminde kullanılmak üzere en az iki römorka ihtiyaç bulunmaktadır. Bu iş için özel olarak imal edilmiş, yanları ve üzeri kapalı, boşaltma sistemi bulunan römorklar vardır.
Özel silaj römorku bulunmayan çiftçiler ise normal traktör römorklarının yan kapaklarını ilavelerle yükseltmek suretiyle kullanabilirler. Römorkların hidrolik boşaltma sistemlerinin çalışır durumda olması zaman ve işçilikten tasarruf sağlayacaktır. Römork yan kapaklarındaki ilavelerden amaç, parçalanmış materyalin rüzgarla römorkun dışına dökülmesini önlemektedir.

Römorklardan birisi tarlada doldurulurken diğer römork da boşaltılmak üzere siloya götürülür. Hatta tarla ile silonun bulunduğu yer arası uzak ise üç römorkla çalışmak gerekir. Böylece tarlada çalışan silaj makinesinin çalışmasında devamlılık sağlanmış olur.

Silajın yedirilmesi sırasında da silonun hava ile temasının en aza indirilmesi gerekir. Bu nedenle silo bir kenarından açılmalı, günlük olarak yedirilecek miktar silodan alındıktan sonra silo hemen kapatılmalıdır. Silaj; silodan düzgün dikey kesitler halinde alınırsa, silaj kayıpları en aza indirilmiş olur.
Yerüstü yüzeysel siloların boşaltılmasında, el ile boşaltma, traktör yükleyicileri ile boşaltmanın dışında, traktöre bağlanarak çalıştırılan iki farklı sistem vardır.

1. Yemi blok halinde keserek çıkartan makineler
2. Silo boşaltma frezeleri

Blok kesme sistemleri traktörün arkasına monte edilirler. Yemin içine yatay olarak batırılan bir çataldan oluşmuşlardır. Çatal üzerinde bulunan kesme elemanları ise ürünü blok halinde dikdörtgen prizma veya yarım silindirik olarak keserler. Çatal üzerinde kalan bloklar traktör ile ahıra taşınarak yemleme yapılır.

Bu konuyu yazdır

  Hayvancılık Mekanizasyonu
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 02:19 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Hayvancılık işletmeleri üretimlerini daha kolay, kaliteli ve ekonomik yapmaları için hayvancılıkta mekanizasyon uygulamasına geçmek zorundadırlar.
Hayvancılık mekanizasyonu; hayvansal üretimde bakım, besleme, yemleme, sağım ve temizlik gibi işlemlerde yeni teknolojilerin uygulanmasıyla insan emeği ve basit araçlar yerine bu teknolojilerin gereği olan ileri araçların yapımı, seçimi, işletilmesi, korunması ve bu aletleri kullanacak kişilerin eğitilmesi ile ilgili tüm hizmetleri kapsar.

Mekanizasyonun hayvancılık işletmelerinde uygulanması hayvan sağlığı, çevre koruması ve bu işle uğraşan insanların sağlığı yönünden de önemlidir.
Hayvansal üretimi artırmada hayvan ırkı ve ıslahının çok önemi vardır. Ancak hayvanların yaşam koşullarını iyileştirme ve iyi bir hayvan besleme kesinlikle üretimi artırmanın en önemli unsurudur. Mekanizasyonsuz başarı beklenemez.

HAYVANCILIK İŞLETMELERİNDE MEKANİZASYON

Hayvancılık işletmelerinde özellikle;
1. Süt sağımı ve sütün korunması
2. Ahır temizliği ve gübrenin tarlaya atılması
3. Yem üretimi
4. Yem hazırlama ve yemleme
5. Hayvan bakım ve temizliği
Mekanizasyon uygulamalarında ele alınması gereken faaliyetlerdir.
[COLOR="Red"]
HAYVANCILIK MEKANİZASYONUNDA İŞ GRUPLARI[/COLOR]

Hayvancılık ve buna bağlı mekanizasyon üç ana grup altında incelenebilir. Bunlar;
1. Hayvanın beslenmesi (Yem hasadı, yem hazırlama, yemleme, sulama vb. uygulamalar)
2. Hayvanın bakımı (gübre temizleme, depolama, işleme, dağıtma ve ilgili uygulamalar)
3. Ürün elde edilmesi (süt, et, yumurta vb.)

1. YEM MEKANİZASYONU

Yem üretimi, yem hazırlama ve yemleme bir dizi ana ve yardımcı iş kademelerinden oluşur. Zaman alıcı ve yorucu olan bu iş safhalarının bazılarını makine kullanmadan gerçekleştirmek çok zor, hatta imkansızdır. Yem bitkilerinin çok çeşitli oluşu, kaba kuru yem, yeşil yem, silo yemi ve kesif yem hazırlama zorunluluğu, bilhassa bu konuda imal edilmiş makine çeşidinin fazlalığı yem üretiminde mekanizasyonun önemini yeteri kadar ortaya koymaktadır.

1.1. Kaba Yem Mekanizasyonu

Saplı bitkilerden, hasat edilme ve işlenme yöntemlerine bağlı olarak elde edilen kaba yemler: taze yem, tarla kuru otu, işletme kuru otu, silaj yemi, sıcak hava ile kurutulmuş palet yem olarak adlandırılır. Kaba yem üretiminde; toprak işleme, ekim bakım dışında birbirini kesintisiz olarak izleyen iş aşamaları vardır. Bunlar;

  • Biçme,
  • Tarlada hazırlama
  • Yükleme, işletmeye taşıma ve boşaltma
  • Depolama
  • Yemlemedir

a. Biçme işlemi ve biçme makineleri

Biçme yöntemine göre değişik yapıda biçme makineleri bulunur. Çift bıçaklı veya tek bıçaklı git-gel hareketli biçme makineleri, tamburlu biçme makineleri ile diskli biçme makineleri günümüzde kullanılan makinelerdir.

b. Biçilen ürünün tarlada hazırlanması

Yeşil yemin biçiminden sonra, (ürünün en az kayıp ile elde edilebilmesi için) tarlada birtakım işlemler yapılır. Bunlar yeşil yemin çevrilmesi, dağıtılması, namlu yapılması, namlunun çevrilmesi gibi işlemlerdir. Bunlar genellikle tırmıkla yapılır. Tırmık olarak yıldız çarklı tırmıklar ile döner tip tırmıklar kullanılır.

c. Yem toplama ve taşıma

Biçilen ürünler tarlada geçirdiği hazırlık işlerinden sonra özel yükleme arabaları ile toplanarak işletme binasına taşınır. Bu arabalarda bulunan boşaltma düzeni ile de istenilen yere boşaltma yapılır.
Yeşil yemin taşınmasında, boşaltılmasında ve depolanmasında kolaylık sağlamak için materyal küçük boyutlarda kıyılır. Yemin kıyılması tarla kıyıcıları (silaj makineleri) ile sağlanır.

d. Balyalama ve balya makineleri

Tarlada biçilip hazırlanan ürün toplanarak küçük hacim işgal edecek şekilde paketlenir. Böylece ürünün taşınması, depolanması ve satışı gibi işlemler kolaylaştırılır.
Kaba yemin, sap ve samanın balyalanmasında, çeşitli yapıya ve çalışma prensibine sahip balya makinelerinden yararlanılır. Bunlar dikdörtgen prizma veya yuvarlak balya yapan makinelerdir.

e. Yem taşıma

Balya haline getirilen ürünün taşınması için normal tarım arabalarından yararlanıldığı gibi özel toplama düzenine sahip arabalarda kullanılmaktadır. Bunlar yükleme kızaklı balya arabası, balya fırlatıcılar ve otomatik balya toplama düzenli balya arabasıdır.
Balya taşımada normal tarım arabası kullanıldığı takdirde balyaların tarım arabasına yüklenmesinde traktör ön yükleyicilerinden faydalanılır. Yine balyaların taşınmasında traktör arka hidrolik kollarına monte edilen yükleme çatalı da kullanılır.

f. Yem depolama ve silolar

Tarladan toplanan yemin işletmede yemleme aşamasına kadar depolanması gerekir. Günlük tüketilen yeşil taze yem dışındaki yemlerin depolanması için çeşitli alet ve makinelerden faydalanılır.
Bunlar traktör yükleyicileri, vinç düzenleri, götürücüler (elevatörler) ve kaba yem üfleçleridir. Öte yandan işletme yapısına ve yem türüne göre de çeşitli yapı ve büyüklükte silolar söz konusudur.
Yem siloları, yemin çoğunlukla, silaj (konserve) olarak hazırlanması amacıyla hava geçirmez şekilde depolandığı yerlerdir. Silolar; alçak, yüksek ve derin silolar diye üç ana gruba ayrılır.

g. Kaba yemin depodan (silodan) alınması ve yemleme

Silo tipine ve silaj ürününün cinsine göre (uzun, kısa) kaba yemin depodan alınmasında el ile boşaltma dışında çeşitli makinelerden yararlanılır. Bu amaçla, alçak silolarda ön yükleyici ve alçak silo frezeleri ile blok kesme yapan ekipmanlar kullanılır.

1.1.1. Kaba yem dağıtıcıları

Silodan boşaltılan yemin, yemlenecek hayvanların yemliklerine taşınarak dağıtılması için çeşitli yapı ve özellikte dağıtıcılar kullanılır.

1.2. Kesif yem mekanizasyonu

Kesif yem mekanizasyonunda en önemli hususlar daneli ürünlerin öğütülmesi, karıştırılması ve iletilmesidir. Bu işler için yem değirmenleri, karıştırıcılar ve ileticiler kullanılır.

1.3. Suluklar

Su hayvanların sağlığı ve yemlerin değerlendirilmesi yönünden büyük önem taşımaktadır. Hayvanların su ihtiyaçları, hayvanın ırk, cins, yaş, beslenme durumu ve çevre koşullarına bağlı olarak değişir.
Süt ineğinde inek başına ihtiyaç duyulan su 50 lt/gündür. Sıcak yaz günlerinde bu değer iki katına çıkabilmektedir.
Aşağıdaki resimde sığırlar için kullanılan otomatik suluklar görülmektedir.

2. AHIR GÜBRESİ MEKANİZASYONU

Ahır gübresi mekanizasyonu ahırlarda ortaya çıkan katı ve sıvı artıklarının toplanmasını, ahırdan uzaklaştırılmasını, biriktirilerek depolanmasını ve olgunlaştırıldıktan sonra tarlaya taşınarak çiftlik gübresi olarak dağıtılmasını içeren geniş kapsamlı uygulamalardır.
Gübrenin ahırdan alınması ve öteki işlem aşamalarında iki ana yöntem vardır. Bunlar; katı gübre mekanizasyonu ve sıvı gübre mekanizasyonudur.

2.1. Ahırdan gübrenin alınması (Temizlenmesi)

Bir büyük baş hayvanın bir günde verdiği gübre, ağırlığının % 8’i olarak kabul edilebilir. Bu değere altlık da dahildir.
Katı gübre mekanizasyonunda mekanik temizleme tesisleri ve sıvı gübre mekanizasyonunda da hidrolik temizleme tesisleri kullanılır.
Gübrenin katı olarak elde edildiği yöntemde ahır içinden mekanik düzenlerle dışarı çıkarılan katı gübre gübrelikte depolanır. İdrar ise, katı gübreden ayrı olarak idrar kanalından idrar çukuruna iletilir. Belirli sürelerde bekletilen katı gübre tarlaya taşınarak gübre dağıtıcılarla dağıtılır.
Sıvı gübre mekanizasyonunda ise, dışkı ve idrar ayrılmaz. Karışım, kanallar aracılığı ile hidrolik olarak ahır dışındaki sıvı gübre depolarına iletilir. Kısmen ahır içinde hayvanların altında da depolanabilir. Ayrıca, sıvı gübrenin akıcılığını artırmak amacıyla karışıma su ilave edilebilir. Sıvı gübrenin iletilmesi, karıştırılması için güçlü özel gübre pompalarından yararlanılır. Sıvı gübrenin tarlaya verilişinde yine özel dağıtma düzenli tanklar kullanılmaktadır.

2.1.1. Mekanik temizleme tesisleri (katı gübre mekanizasyonu)

Bunlar genel olarak iki ana grupta incelenebilir.
a) Mobil (seyyar) gübre temizleme düzenleri
b) Durağan (Sabit) gübre temizleme düzenleri

Mobil temizleme düzenleri, normal ön yükleyicili traktör ya da kürekli özel traktörlerdir.
Durağan (sabit) temizleme tesisleri, belirli yörüngeler üzerinde gübrenin ahır dışına taşınmasını sağlarlar. Bu işi genellikle katlanır paletli sistemler yapar.
Katlanır paletli sistemlerde hareket doğrusal yönde git-gel şeklindedir. Gübre kanalında sıyırma işi sırasında paletler açılarak gübreyi iterler. Geri dönüşte ise kapanarak boş olarak ilk konumlarını alırlar. Aşağıdaki resimde sıyırıcı düzen görülmektedir.


Katı gübrenin değerlendirilmesi

Katı gübre mekanizasyonunda, gübrelikte biriktirilen katı gübre belirli bekletme süresi sonunda tarlaya verilir. Aynı şekilde gübrelik yanında ayrı bir depoda biriktirilen idrar da özel dağıtıcılarla tarlaya verilmektedir.
İdrarın tarlaya dağıtılmasında ya normal idrar tankından ya da basınçlı tanklardan yararlanılmaktadır.
Çiftlik gübresi dağıtıcılar ile katı gübrenin kolay hızlı ve düzgün bir şekilde tarlaya dağıtılması sağlanır.

2.1.2. Hidrolik temizleme tesisleri (Sıvı gübre mekanizasyonu)

Hidrolik sistemde, gübre, su ile taşınarak sevk edilir. Bu sistemde ahırların uzunluğunca beton kanallar yapılmaktadır. Bunların üzerine metal ya da ağaç ızgaralar yerleştirilir. Aşağıya düşen gübreler özel bir yükleyici ve tarım arabası ya da kamyonlarla taşınırlar. Gübre suyla temizlenerek atılır.
Sıvı gübrenin depolanması ve değerlendirilmesi:

Sıvı gübrenin gübreleme amacıyla kullanılması için tarlaya verilme zamanına kadar depolanması gerekir. Sıvı gübre deposunun kapasitesi, depolama süresi yanında hayvan türüne ve hayvan sayısına bağlıdır.
Günlük sıvı gübre miktarı sığırda 0,05 m3/BBH kadardır. Sıvı gübrenin depolama süresi ahır sistemine göre 100-200 gün arasında değişmektedir.
Sıvı gübre depoları mekanizasyon düzeyine ve yapı olanaklarına göre; yer içinde derin sıvı gübre depoları ve yer üstünde yüksek sıvı gübre depoları şeklinde inşaa edilebilirler.

3. SÜT ÜRETİM MEKANİZASYONU

İş zamanı yönünden en büyük paya sahip olan ve ağır işlerin başında gelen süt sağımının mekanizasyonu, süt inekçiliği işletmelerinde öncelikle üzerinde durulması gereken konudur. Öte yandan süt verimi, meme sağlığı ve süt kalitesi özenli sağım ile makine-ekipmanların bilinçli kullanılmasına bağlıdır.

3.1. Süt sağım makinesi

Süt üretimi; Süt sağımını, işletme içinde depolanmasını ve fabrikaya taşınmasını içerir.

Süt sağımı iki şekilde olur.
a) Doğal sağım: Hayvan yavrusunun memeyi emmesiyle sağlanır.
b) Yapay sağım: Bu ise, el ve makine ile olmak üzere iki türlüdür.

Sağımda gerekli iş zamanının kısalması yanında makine ile sağımın üstünlükleri şöyle sıralanabilir.
- Sütün temiz ve sağlıklı sağılmasını sağlar.
- Süt verimini artırır.
- Sağım verimini (birim zamanda sağılan hayvan sayısını) artırır.

Genel olarak sağım makinesi, üç sistemi içeren şu elemanlardan oluşur,
a) Vakum üretme sistemi
b) Basınç farkı yaratma sistemi
c) Süt, hava ve temizleme sıvılarının hareket ettiği sistem: Sağıma başlanmadan önce, memelerin temizlenmesi, meme kanallarındaki sütün alınması ve sağım başlıklarının memeye takılması işi ön sağım aşamasını oluşturur.
Sağım başlığı memeye takıldıktan sonra sağılan süt miktarı önce giderek artar. Belirli bir süreden sonra ise birim zamanda sağılan süt miktarı giderek azalarak 200 ml/dak. değerine düşer. Bu aşamaya da ana sağım süresi denir. Ana sağım süresi, inek cinsine bağlı olarak 4-6 dakika arasında değişmektedir.
Süt miktarı 200 ml/da. altına düştüğünde kör sağım söz konusudur. Kör sağım, memelerin aşırı yüklenmesine, meme kanallarının sürtünmesine vb. neden olduğu için zamanında önlenmelidir.
Son sağım ise, memenin masajı ve sağım başlıklarının memeden alınması işlerini içerir.
Sağım makinesinin düzgün ve sağlıklı çalışabilmesi için, sabit basınçta (vakumda) belirli bir hava miktarının üretilmesi gerekir. Sabit basıncın değeri ortalama olarak 0,5 bar olup, sağım sırasında basınç dalgalanması olmamalıdır. Vakumun üretilmesinde genellikle döner hareketli ya da düz pistonlu (git-gel hareketli) vakum pompalarından yararlanılır.
Sağım (meme) başlığı ve yapısı
Sağım makinesinde hayvan ile temas eden ana organ sağım (meme) başlığıdır. Hayvanın memesine tutunan iç cidar esneyebilen fakat deforme olmayan lastik malzemeden yapılır. Dış cidar ise sert plastik ya da paslanmaz metalden olabilir.

Hayvanın memesi ile lastik cidar arasındaki bölme sürekli olarak vakum altında olmasına karşılık iç cidar ile dış cidar arasındaki bölmede (puls bölmesi), sırayla vakum ve atmosfer basıncı hakimdir.
Emme (masaj gevşeme) işinin gerçekleştirilmesinde, vakumun aralıklı olarak kesilmesini sağlayan organa Pulsatör adı verilir.
Vakum Ventili (Regülatörü), sağım için gerekli olan vakumu sürekli olarak sabit düzeyde tutmaya yarar. Bunun için vakum pompasından en uzak yere yerleştirilir.
Vakum üretme sistemindeki vakummetre, sistemdeki basınç değerini gösterir. Vakum metre, sağıcının görebileceği bir yere konulmalıdır. Vakum pompasının emiş ağzına yerleştirilen vakum tankı ise, sağım sırasında oluşacak vakum dalgalanmalarını (şoklarını)engeller. Ayrıca, vakumun bulunduğu elemanlardan sürüklenen sıvının (süt, su, temizleme sıvısı) pompaya girmeden ayrılmasını da sağlar. Bu amaç için, vakum tankı alt seviyesine bir musluk yerleştirilmelidir.
Sağılan sütün iletilme (alınma) durumuna göre, sağım tesisinin iki yapı şekli vardır.
a) Kovaya sağım yapan tesis
b) Boruya sağım yapan tesis
Bir sonraki sayfadaki resimde kovaya sağım yapan bir sağım tesisi verilmiştir. Burada, sağılan süt, süt pençesinden uzun süt borusu ile doğrudan kovaya iletilir. Kova, vakum üretme sistemine bağlandığı için sürekli vakum altında bulunur. Vakum tekniği yönünden kovaya sağım yapan tesisler basit yapılıdırlar.

Boruya sağım yapan tesislerde süt ve vakum boruları sabit olarak monte edilmiştir. Sağılan süt, borularda sağlanan vakumun etkisiyle süt odasına iletilir. Borular, süt odasına doğru, düzgün bir meyile sahip olmalı ayrıca, süt odasında sütün vakumdan ayrılması için, boru sonunda ayırıcı bir eleman bulunmalıdır.

Süt sağım tesislerinde, sütün ayrılmasını sağlayan vakumlu süt ayırıcısı (filtresi) de bulunmaktadır. Bu ayırıcı genellikle iletim borusunun sonuna yerleştirilir.

3.2. Sağım tesisleri ve sağım yöntemleri

Süt sağım tesisleri, sürü büyüklüğüne ve ahır yapısına bağlı olarak üç grupta incelenebilir.
a) Bağlı ahırdaki sağım tesisleri: 30 ve daha az sağmal hayvana sahip işletmeler için uygun olan bu tesislerde sağım işi, bağlı hayvana gidilerek gerçekleştirilir. Süt, kovaya yada sabit boruya sağılabilir.
b) Sağım merkezi şeklindeki sağım tesisleri. Bu tip tesisler 30’dan fazla sağılan hayvan bulunan süt ineği işletmelerinde kurulabilir. Sağılacak inekler sağım merkezine gelerek sağım gerçekleştirilir.
c) Seyyar (gezici) sağım tesisleri: Bunlar mera ya da tarlada sağım yapmak için geliştirilmiş olup, vakum pompası genellikle traktör kuyruk milinden ya da üzerindeki benzin motorundan çalıştırılır.
Ana sağım süresi, inek ırkına göre 4-6 dakika/inek arasında değişmektedir. Genel olarak bir sağıcı, bağlamalı ahırdaki sağımda aynı anda en çok üç adet, normal sağım başlığına kumanda edebilmekte ve bir saatte 20-22 inek sağabilmektedir.
Balık kılçığı sağım yerlerinde bir sağıcı aynı anda 8 sağım başlığına kadar kumanda edebilmekte ve saatte 42-45 inek sağabilmektedir. Dönerli sağım yerlerine sahip işletmelerde bu rakam 60’a çıkmaktadır.

3.3. Sütün depolanması ve soğutulması

Sütün, sağımdan sonra fabrikaya nakledilmesine kadar işletme içinde depolanması için çeşitli yapıda ve büyüklüklerde tank ve güğümlerden yararlanılır. Ancak, kalitenin bozulmadan depolanması için, sağılan sütün soğutulması gerekir. Çünkü süt içinde bulunan ve bozulmaya neden olan mikroorganizmaların etkinlikleri, sıcaklığı düşürerek engellenebilir. Bu nedenle, kalitenin düşmeden sütün depolanmasında günlük periyotlarda sevkıyatta; 2,5 saatlik süre içinde akşam sütü 4 C ye, sabah sütü de 8 C ye dek soğutulmalıdır.

Bu konuyu yazdır

  Pamuk Hasat Makineleri
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 02:13 PM - Forum: Tarım Makineleri - Yorum Yok

Ülkemiz genelinde ortalama 700.000 hektar ekiliş alanına sahip olan pamuk bitkisi iç ve dış ticaretimizde büyük ekonomik değer taşımaktadır.
Bu kadar büyük ekonomik değere sahip olan pamuk, üretim zincirinde mekanizasyon tam uygulanmadığı için üretim maliyeti çok yüksek olmaktadır.
Yüksek üretim maliyeti sonucu çiftçilerimiz dünya pazarlarında rekabet edememektedirler. Neticede pamuk çiftçisinin gelir düzeyi devamlı düşmektedir.

Çiftçilerimizin dünya pazarlarında rekabet edebilmesinin ve gelir düzeylerinin yükseltilmesinin şartı;

1. Yüksek verim
2. Düşük maliyettir.

Bu şartları gerçekleştirmenin yolu, üretim zincirinin her bölümünde tam mekanizasyonun uygulanmasından geçmektedir.

PAMUK HASAT MAKİNESİ

Pamuk üretimindeki maliyet içerisinde en büyük payı PAMUK HASADI teşkil etmektedir. O halde pamuk maliyetini düşürmek için hasadın mutlaka makine ile yapılması şarttır.
Bir pamuk toplama makinesi ortalama olarak saatte 15 dekar pamuk hasat etmektedir.

Görüldüğü gibi makine ile hasat neticesinde;

1. Maliyet düşüyor
2. Zamandan tasarruf ediliyor

Bilindiği üzere pamuk hasadında zaman çok kıymetlidir. Yağabilecek yağmurlar pamuk için büyük risktir.
Bu nedenlerden dolayı nasıl ki hububatlarımızın hasadını biçerdöverlerle yapıyor veya yaptırıyorsak, pamuklarımızın da hasadını pamuk hasat makinelerine yaptırmak mecburiyetindeyiz.
İleri ülkeler uzun yıllardan beri pamuk hasadını makinelerle yapmaktadırlar. A.B.D.’de 1950 yılından beri pamuk hasat makineleri kullanılmaktadır.

MAKİNELİ HASADA UYGUN TARIM TEKNİĞİ

Pamuk üretiminde sadece hasatta makine kullanmak çok şey ifade etmez.
Eğer pamuğumuzun hasadını makine ile yapacaksak, üretim zincirindeki her bölümdeki yapılacak işler mutlaka makineli hasada uygun yapılmalıdır.
Bunun için;

  • Öncelikle tarlanın düz olması gerekir. Eğim verilmesi gerekiyorsa en fazla % 2-3 olmalıdır.
  • Ekimde Makineli hasada uygun çeşitler tercih edilmelidir.
  • Ekim işlemi düzgün sıralar halinde olmalıdır. Sıra arası mesafe hasadı yapacak makinenin özellikleri göz önünde bulundurularak ayarlanmalıdır.
  • İmkan varsa sırta ekim yapılmalıdır. Yapılamıyorsa sonradan boğaz doldurma işlemi mutlaka yapılmalıdır.
  • Bakım ve mücadele işlemleri aksatılmadan zamanında yapılmalıdır.
  • Hasattan önce mutlaka defolyant (yaprak döktürme) uygulaması yapılmalıdır.

MAKİNE İLE HASAT

Bugün en çok imal edilen ve kullanılan pamuk hasat makineleri 4-5-6 toplama ünitesine sahip olanlarıdır. Her bir ünite bir sıra pamuğu toplamaktadır.
Her bir toplama ünitesinde iki adet döner tambur vardır. Bu tamburlar üzerinde hem tamburla birlikte ve hem de kendi etrafında dönen iğler bulunmaktadır.
Tamburlarla birlikte dönen iğler pamukları yakalamakta ve devam eden dönme esnasında sıyırıcı plakalar tarafından iğler sıyrılmakta daha sonra sıyrılan pamuklar hava akımı yardımı ile sepete iletilmektedirler.
Sepet kapasiteleri ortalama 3 tondur. Sepet dolduğunda hasat makinesinin yanına bir taşıyıcı römork yanaşmakta ve sepetteki pamuk makine tarafından otomatik olarak bu römorka boşaltılmaktadır.
Pamuk çiftçisine, hasatta bu kadar çok kolaylık sağlayan bu makineler hakkında bilinçsizlikten kaynaklanan bazı tereddütler bulunmaktadır.
Çiftçilerimizin bir çoğunun endişesi makine ile hasatta meydana gelebilecek kayıplardır.
Oysa değişik bölgelerimizde makine ile pamuk toplama tarla sonuçları bu endişenin yersiz olduğunu göstermektedir. A.B.D.’ de kabul edilir kayıp % 3 tür. Ülkemizde bu uygulamalar yeni olmasına rağmen uygun koşullarda % 3,3 gibi çok iyi değerler elde edilmiştir.
Bu da gösteriyor ki önümüzdeki yıllarda kazanılacak deneyimlerle birlikte A.B.D. standartlarına rahatlıkla ulaşılacaktır.
Çiftçilerimizin bir diğer endişesi de çırçır randımanı ve elyaf kalitesine olumsuz etkilerin olabileceğidir. Oysa yapılan denemelerde makineli hasadın çırçır randımanı üzerinde olumsuz bir etkisi görülmemiştir. Yine şimdiye kadar elde edilen sonuçlara göre, makineli hasadın elyafın teknolojik değerleri (Uzunluk, incelik, mukavemet) üzerine olumsuz bir etkisi saptanmamıştır.
Sonuç olarak; makine ile pamuk hasadında çiftçilerimizin elle hasada göre hiçbir kaybı olmamakta aksine işçiden ve zamandan kazanmak suretiyle ürün maliyetini büyük oranda düşürmektedir.
Ülkemizde de bu makineler zaman kaybedilmeden üretimde kullanılarak üretim maliyeti düşürülmeli ve dünya piyasalarında rekabet şansı artırılmalıdır.
Bugün A.B.D. de pamuğun tamamı, İtalya, Yunanistan, İspanya gibi Akdeniz ülkelerinde tamamına yakını, Türki Cumhuriyetlerindeki pamuğunda büyük kısmı makine ile hasat edilmektedir.
Son yıllarda konunun önemi anlaşılmış ve ülkemizde de pamuk hasat makineleri hızla yayılmaya ve kullanılmaya başlamıştır.

Bu konuyu yazdır

  Kooperatif Ürünlerinin Pazarlanması
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 01:27 PM - Forum: Tarım Ekonomisi - Yorum Yok

PAZARLAMA NEDİR?

Pazarlama, bir ürünün, bir malın, bir hizmetin satışını geliştirmek amacıyla tanıtmayı, paketlemeyi, satış elemanlarının yetişmesini, piyasa ihtiyaçlarını tespit etme ve karşılamayı ihtiva eden etkinliklerin bütünü olarak tanımlamak mümkündür. Kısaca, tüketicinin satın almak istediği ürün veya hizmetin tanıtılması, ulaştırılması ve sunulmasıdır.
Üretimde bulunan her kooperatifin bir pazarlama sistemi mevcuttur. Tarımsal kooperatiflerde bazıları, ortak ürünlerini hiçbir işleme tabi tutmadan ya kendileri direkt satmakta veya tüccara devretmektedir. Bazı kooperatifler ise çeşitli projeler altında sınai bir işleme tabi tutarak mamul madde olarak pazarlamaktadır.

PAZARLAMA KANALINDA KOOPERATİFİN BULUNMASI ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ AÇISINDAN NEDEN ÖNEMLİDİR?

Kooperatiflerin ürünlerini kendilerinin pazarlamaları halinde bundan en çok üretici ve tüketici istifade edecektir. Ülkemizde ürünler bir kaç el değiştirerek tüketiciye ulaşmaktadır. Bu durum ürün fiyatlarının yükselmesine sebep olmaktadır. Yükselen fiyatlar tüketicinin talebini azaltacaktır. Halbuki kooperatifin devreye girmesiyle üretici ve tüketici arasındaki aracılar ortadan kalkacaktır. Bu durum makul fiyat ve daha çok tüketim demektir. Diğer bir ifadeyle üretici için daha çok gelir, tüketici için makul fiyat ve daha fazla tüketim demektir.
Üreticilerin hepsinin ürünlerini işleyip, sınıflandırma ambalajlama, depolama, nakliye gibi imkanlara sahip olmaları, üretim faaliyetlerinin yıl boyunca devam etmesi, pazarlama konusuna yeterli zamanı ayıramamaları kooperatifin önemini ortaya koymaktadır.
Tarımsal amaçlı kooperatifler, ortaklarının ürünlerini toplulaştıran, sınıflandıran, işleyen ve uygun vasıfta ambalajlamak suretiyle pazarlayan, fiyatın oluşmasında bir denge kuran bir organizasyon olarak üreticinin gelirini arttırmanın yanında tüketimini de kolaylaştıracaktır.

PAZARLAMA KONUSUNDA FAALİYET GÖSTEREN TARIMSAL KOOPERATİFLERİN TEMEL SORUNLARI NELERDİR?

Pazarlama konusunda faaliyet gösteren bir tarımsal amaçlı kooperatifin karşılaştığı temel sorunlar şöyle sıralanabilir.
- Tarımsal kooperatiflerin ortak sayısının azlığı,
- Düşük sermaye payı yüklenmekten kaynaklanan sermaye yetersizliği,
- Kooperatiflerde kredi veren özel finans kuruluşlarının olmayışı, Devlet yardımlarının ihtiyacı karşılamaması,
- Kooperatiflere ortak-kooperatif ilişkisinin zayıf olması,
- İşletme, sermayesi yetersizliği sebebiyle hammadde alımında avans sistemi uygulanmadığı için yeterli hammaddenin temin edilememesi,
- Günün şartlarına uygun teknolojiye geçilememesi, maliyet ve kalite yönünden rekabet imkanının sınırlı olması,
- Hammadde temini ve pazarlama konusunda gerek kooperatifler arası, gerekse kooperatif-üst kuruluş ilişkilerine işlerlik kazandırılamaması.

Bu sorunların giderilmesi, kooperatiflerin pazarlama hizmetlerinde başarıya ulaşmalarını sağlayacaktır. Bunun için öncelikle ortaklar ürünlerini kooperatife temin etmelidir.
* İç ve dış pazarların isteklerine uygun ürün yetiştirebilmek için kooperatifler ortakları ile çok sıkı ilişki kurmalıdır.
* Üretimde tohumdan itibaren standartlara önem verilmelidir.
* Ürünlerin paketlenmesi ve ambalajlanmasında tüketici tercihleri gözönünde bulundurularak sağlam, hafif, taşınabilir, gösterişli ve ucuz maliyetli malzemeler kullanılmalıdır.
* Ürünlerin nakliyesinde sürat, ısı kontrolü ve sarsıntısız taşıma gibi konulara dikkat edilmelidir.
* Kalite kontrolü yapılmalıdır.
* Kooperatiflerin bünyelerinde konularında yetişmiş uzman elemanlar çalıştırılmalıdır.
* Kredi kullanımında maliyet artışları gözönünde bulundurulmalıdır.
* Yerel yönetimlerden hal ve pazar yeri konusunda destek alınmalıdır.
* Kooperatiflerin ihracat imkanlarını geliştirmek için bir takım teşvikler sağlanmalıdır.

Bu konuyu yazdır

  Kooperatiflerde ihaleler ve Şartları
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 01:25 PM - Forum: Tarım Ekonomisi - Yorum Yok

İHALE NEDİR?

İhale, sözlük anlamıyla; Bir işi veya bir malı birçok istekli arasından en uygun koşullarda kabul edene bırakma, eksiltme veya arttırma işlemidir.
İhalelerde açıklık ve rekabetin sağlanması dolayısıyla kooperatifin ve Devletin menfaatinin korunması için, tarımsal amaçlı kooperatiflerin devlet tarafından destek gören alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri aynî hak ve taşıma işlerinde bu ihale esasları kullanılır.
İhalelerde, ihalenin şeklini, türünü ve şartlarını belirleyen bir "ihale yetkilisi" bulunur.

KOOPERATİFLERDE İHALE YETKİLİSİ HANGİ ORGANDIR?

1163 Sayılı Kooperatifler Kanununa göre tarımsal amaçlı kooperatiflerde, genel kurulun yönetim kuruluna vereceği yetkiyle "ihale yetkilisi" görevi kooperatif yönetim kurulunundur.

İHALE USULLERİ NELERDİR?

Daha önce belirtilen işlerin ihalelerinde aşağıdaki ihale usulleri uygulanır.
a) Kapalı teklif usulü
b) Fiyat ve teklif isteme usulü
c) Açık teklif usulü
d) Pazarlık usulü
e) Yarışma usulü

Bu ihale usullerinin hepsi 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu ile ilgili mevzuatta ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Biz bu dersimizde bir ihale nasıl yapılır sorusunu ana hatlarıyla cevaplarken kapalı teklif ve açık teklif usulü ile ihale yöntemleri hakkında açıklama yapacağız.

KOOPERATİF İHALELERİNE KİMLER KATILABİLİR, KİMLER KATILAMAZLAR?

Aşağıda sayılanların dışında kalan, kanunî ikametgah sahibi olan, Türkiye'de tebligat için adres gösterebilen, gerekli nitelik ve yeterliği haiz bulunan, yeterli teminat ve belgeleri verebilecek kişiler ihalelere katılabilir.
Ancak ihaleyi yapan kooperatifin;
a) Yönetim kurulu başkanı ve üyeleri
b) İhale işlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli olanlar
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımları ile bunların ortakları (bu şahısların yönetim kurullarında görevli olmadıkları anonim ortakları hariç) ihaleye katılamazlar.

ŞARTNAMELERDE HANGİ HUSUSLAR BELİRTİLİR?

İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa ekleri kooperatifçe hazırlanır.
Şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartların yanında aşağıdaki hususların konulması mecburidir.
- İşin niteliği, nev'i ve miktarı ve kesin teminat şartları,
- Tahmin edilen bedeli, geçici teminat miktarı ve kesin teminat şartları,
- İşin yapılma yeri, teslim etme ve teslim alma şekli ve şartları,
- İşe başlama ve işi bitirme tarihi, gecikme halinde alınacak
cezalar,
- İsteklilerde aranılan şartlar ve belgeler,
- İhaleyi yapıp yapmamakta ve uygun bedeli tespitte kuruluşun serbest olduğu,
- İhale kararının, karar tarihinden itibaren en geç 7 iş günü içinde ihale yetkilisince onaylanacağı veya iptal edilebileceği,
- Vergi, resim ve harçlarla sözleşme giderlerinin kimin tarafından ödeneceği,
- Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilemeyeceği verilecekse şartları ve miktarı,
- Sözleşme konusu işlerin malzeme veya birim fiyatlarındaki değişiklik nedeniyle eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği,
- Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları
- İşin süresinden önce bitirilmesinde fayda görülen yapım işlerinde erken bitirme primi verilecekse miktarı, şartları ve ödeme şekli,
İhtilafların çözüm şekli.
İhalesi yapılacak her iş için onay belgesi hazırlanır. Bu belge ihale yetkilisi tarafından imzalanır. İhale yetkilisi yönetim kuruludur. Kooperatifin ikinci başkanının başkanlığında bir yönetim kurulu üyesi, kooperatif muhasebecisi ve bir ortaktan oluşan heyet yönetim kurulunca ihale komisyonu olarak görevlendirilir. Onay belgesinde; işin niteliği, tahmin edilen bedeli, ihalede uygulanacak usul, ilanın şekli, geçici teminat miktarı gibi konular belirtilir.

İHALE KONUSU İLGİLİLERE NASIL DUYURULUR?

İhale konusu olan işler, şartnamede belirtilen esaslar ilân yoluyla ilgililere duyurulur.
A- İhalenin yapılacağı yerdeki ilanlar;
- Günlük gazete çıkan yerlerde gazete ilanıyla,
- Gazete çıkmayan yerlerdeki ihalelerde ilgili kooperatifin binalarındaki ilan tahtasına, Muhtarlık ilan usulüne veya belediye yayın araçları ile yapılır (Bu işlemler bir tutanakla belgelenir).
B- Kooperatifler, işin önem ve özelliğine göre bu ilanları yurt içinde ve yurt dışında çıkan gazeteler veya öteki yayın araçları ile de yayımlanabilir.
İhale ilanlarının ilân ve ihale günü hariç olmak üzere 7, gün önce ve en az bir defa yapılması zorunludur.

İHALEYE KATILACAKLARDAN HANGİ ORANDA GEÇİCİ TEMİNAT İSTENİR?

İhaleye katılacak isteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin % 3'ü oranında geçici teminat alınır. Bedel tahmini yapılmayan ihalelerde geçici teminat teklif edilen bedelin % 3'ünden az olamaz.
Geçici teminat isteyip istememekte yönetim kurulu (İhale yetkilisi)
yetkilidir.

TEKLİFLER NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

Arttırmalı ihalelerde uygun bedel; tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseğidir.

Eksiltmeli ihalelerde uygun bedel; tahmin edilen bedeli geçmemek şartı ile teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenidir.
Bedel tahmini yapılmadan fiyat ve teklif isteme usulü ile yapılan ihalelerde uygun bedel, teklif edilen bedellerden tercihe lâyık görülenidir. Ancak bu takdirde ihale, kooperatif yönetim kurulu onayı ile geçerli sayılır.
İhale Komisyonu, gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbesttir. Komisyonların ihaleyi yapmama kararı kesindir.

İHALE KARARLARI NASIL ALINIR?

İhale komisyonunda alınan kararlarda isteklilerin isimleri, adresleri, teklif ettikleri bedeller, ihalenin hangi tarihte ve hangi istekli üzerine, hangi gerçeklerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilerek komisyon başkan ve üyelerinin adları soyadları ve esas görevleri yazılarak imzalanır.
İhale komisyonu tarafından alınan ihale kararları, ihale yetkilisince karar tarihinden itibaren en geç (7) iş günü içinde onaylanır veya iptal edilir.
İhale yetkilisince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.
İhale yetkilisince onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç 5 iş günü içinde, üzerine ihale yapılana veya vekiline imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır. Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır.
İhale kararlarının ihale yetkilisince iptal edilmesi halinde de ..durum istekliye aynı şekilde bildirilir.

İHALE KARARININ İLGİLİYE BİLDİRİLMESİNDEN SONRA HANGİ İŞLEMLER YAPILIR?

İhale konusu işlemin şartname hükümlerine uygun olarak yapılması amacıyla taraftar arasında bir sözleşme yapılır.
Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak üzere sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır. Taahhüdün amaca uygun şekilde yerine getirildiği anlaşıldığı takdirde kesin teminat, sözleşme yapılması ile kesin teminat alınması zorunlu olmayan hallerde geçici teminat geri verilir.

KAPALI TEKLİF USULÜ

Kapalı teklif usulünde teklifler yazılı olarak hazırlanır. Teklif bir zarfa konur ve kapatılır.
Hazırlanan teklifler ilanda belirtilen saate kadar komisyon başkanlığına teslim edilir. Teklifler iadeli taahütlü olarak da gönderilebilir.
Teklifler isteklilerin önünde açılır.
İhale sonucu karara bağlanırken; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek şartıyla, isteklilerce teklif edile.n bedelin en düşüğüne ihale yapılır. Alınan kararlar komisyon başkan ve üyeleri tarafından imzalanır ve durum hazır bulunanlara bildirilir.


AÇIK TEKLİF USULÜ

Açık teklif usulünde; daha önce ilanda belirtilen saatte istekliler önce şartnameyi imza eder ve sıra ile tekliflerini sözlü olarak belirtirler. Teklifler tutanağa geçirilerek sahiplerince imzalanır. Daha sonra ihalenin sözleşmeye bağlanması gerekir. Sözleşmeyi kooperatif yönetim kurulu imzalayabileceği gibi görevlendireceği bir kişi de imzalayabilir.
İhale kararının yükleniciye bildirilmesini izleyen 7 gün içinde yüklenici ihale bedelinin %6 sı oranında kesin teminat ile noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi kooperatife vermek zorundadır. Taahhüt, sözleşme hükümlerine göre tam olarak yerine getirildikten sonra kesin teminat iade edilir.

EMANET USULÜ

Kooperatifin yeterli işgücü, makina, araç ve taşıtlara sahip olduğu durumlarda bir takım yapım, onarım ve taşınma işleri kooperatif görevlilerinden tespit edilecek emanet komisyonları eliyle yaptırılabilir.
Emanet usulüyle yapılamayacak işler çıktığında taşaronlara yaptırılabilir. İşlerin taşarona verilmesi de açık teklif usulü ile olur.
İhale konusu olan işler bittiğinde; yapım işinin muayene ve kabul işlemleri yapılır. Bu işlemleri yönetim kurulu tarafından oluşturulacak en az üç kişilik muayene ve kabul heyeti yapar.

Bu konuyu yazdır

  Kooperatiflerde Soğuk Hava Depoları
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 01:23 PM - Forum: Tarım Ekonomisi - Yorum Yok

SOĞUTMA NEDEN GEREKLİDİR?

Besin maddeleri ihtiyacının istenilen zaman ve miktarda karşılanamamasının başlıca nedenleri şunlardır.
- Soğuk hava imkanlarının sınırlı olması
- Muhafaza tekniğinin bilinmemesi
- Soğuk saklamada çeşitli aksaklıklar
- Bozulabilir ürünlerde tüketim öncesi kayıplar
- Bölgeler arasında üretim miktarındaki farklılıklar
- Ürünlerin üretilmediği bölgelere gönderilememesi
Bunlardan da anlaşılacağı gibi soğutma ile tüketiciler ve üreticilerin karşılaştığı bu zararlar azaltılabilir.
Çeşitli muhafaza metodları uygulanarak ürünlerin kalite ve kantitelerinin ve korunması, tüketiciye yılın her mevsim kaliteli gıda maddeleri sunmanın yanında üreticilerin ürünlerinin fiyat dalgalanmalarından etkilenmesini en aza indirerek gelirlerinin düşmesini önler.
Ayrıca dış pazarlarda pazarlama imkanlarının arttırılması sağlanmış olur.

SOĞUK HAVA DEPOLARININ ÖZELLİKLERİ

Yaş meyve ve sebzelerin depolanması için kurulacak soğuk hava depolarının optimum muhafaza koşullarını sağlayacak şekilde projelendirilip kurulması gereklidir.
Muhafazada en önemli faktör ısıdır.
Yaş sebzeler dondurulduğu zaman hücre zarları çatladığından doğal ortamlara getirildiğinde normal özellikleri kaybolmaktadır.
Bu nedenle yaş meyve ve sebzelerin donma derecelerinin üzerinde muhafaza edilmesi gerekir. Bu sıcaklık dereceleri 1 °C ile 15°C arasında değişir.
Meyve ve sebzelerin yapısında % 80 den fazla su bulunmaktadır. Ürünlerin su kaybı olmaması için nem oranının bu düzeylerin üzerinde olması gerekir.

DEPOLANACAK ÜRÜNLER NE ÖZELLİKTE OLMALIDIR

1- BİTKİSEL ÜRÜNLER

Soğuk hava depolarında en çok muhafaza edilen meyvelerin başında elma gelir. Esasen bitkisel ürünlerin soğukta muhafazasının genel esasları birbirine benzemektedir. Bunlar ;

Hasat zamanı: Depolanacak ürünler olgunlaşmış olmakla beraber yeme olgunluğuna erişmeden hasat edilmesi gerekir.

Hasat Şekli: Hasat esnasında iki noktaya dikkat edilmelidir.
- Ürünlerin zedelenmeden toplanması
- Hasadın ekonomik olması

Ambalajlama: Kasaların dibine kağıt koymalı yan ve üst kısımları kağıtsız olmalıdır. Böylece hava dolaşımı sağlanmalıdır.

2- HAYVANSAL VE SU ÜRÜNLERİ

Genel olarak bu ürünlerin üretiminden tüketimine kadar soğuk ortamlarda muhafaza edilmesi gerekir.

Etler: Sağlıklı hayvan etlerinde hastalık ve bozulma etkeni olan mikroplar bulunmamasına karşın kesimden sonra çok çabuk bulaşmaktadır.
Etler kararmaması için 0°C ile -1,7°C sıcaklıkta ve %90-95 nisbi nem içeren soğuk şartlarda muhafaza edilir.

Süt ürünleri: Peynirler 0°C ile 5°C de doldurulmuş halde 5-6 ay süresince muhafaza edilirler. Tereyağlar 4 ile 10°C lerde doldurulmuş halde 5-6 ay süresince muhafaza edilmektedir.

Yumurta: -2,5 ila 2°C sıcaklık ve %80-95 nisbi nem içeren ortamlarda muhafaza edilmektedir.

Su ürünleri: Genellikle -5°C sıcaklıkta %90-95 nisbi nemde 5-20 gün muhafaza edilebilir.
Su ürünleri avlandıktan sonra hemen soğutulmalıdır.
Bu amaçla buz parçalarının tuzla oluşturdukları karışımla su ürünlerinin üzerinin kapatılması yönteminden yararlanılmaktadır.

SOĞUKTA MUHAFAZA YÖNTEMİ NEDİR?

Bu metodlar dörde ayrılır.

1- Soğuk muhafaza: Ürünlerin donma derecelerinin üstünde uygulanan soğutma usulüdür.

2- Derin dondurma: Sağlıklı muhafazaya göre daha uzun süre muhafaza ortamı yaratma usulüdür.
3- Dondurarak kurutma: Ürünler önce dondurulur sonra havası boşaltılmış bir odaya alınırlar. Bu odada ürünlerden ortama geçen su buharının cihazlarla emilerek suyun alınmasıyla ürünün tamamen kurutulması yöntemidir.

4- Ön soğutma: Ürünlerin depolama öncesinde doldurmadan sıcaklıkların kısa sürede düşürülmesine denir.

SOĞUTMA MADDELERİ

Soğuk hava depolarında düşük sıcaklığı oluşturan maddelere soğutma maddeleri adı verilmektedir.
Soğutma maddelerinin buharlaşma sıcaklıkları yüksek olup bu maddeler kompresörlerde sıkıştırıldıklarında basınç ve sıcaklıkları artar.
Kondasör denilen soğutucularda sıcaklıkları alınır ve basınçları düşürülerek genleştirilirler.
Genleştikçe ortamın sıcaklığını alarak soğukluk yaratırlar.

SOĞUK HAVA DEPOSU PROJESİ

KAPASİTESİ: Uygulanan soğuk hava deposu projeleri hammadde arzı ekonomik güç, teknik uygunluk, pazar büyüklüğü göz önünde tutularak 1000-2000 ton/yıl kapasiteli olarak hazırlanmıştır.

TEKNİĞİ: Projede soğutma maddeleri olarak amonyak gazı soğutma sistemi olarak da tek kademeli soğutma sistemi kullanılmaktadır.
Tek kademeli soğutma sisteminde gıda maddelerinin sadece soğuk muhafazası yapılabilmekte olup sistem basit olarak kompresör ve evaporatörden oluşmaktadır.

TESİSLE İLGİLİ ÖZELLİKLER

Soğuk hava deposu işletmelerinin verimli çalıştırılabilmesi ve depolanan ürünlerin gereğince muhafazası için öncelikle şunlara dikkat etmelidir.
- İşletmenin kurulduğu yerin üretim ve tüketim alanlarına uzaklığı,
- Alt yapı tesislerinin varlığı

- Depo binalarının kurulduğu yerin jeolojik ve yüzeysel durumu
- Binaların konumu
- İnşaat tekniği
- İzolasyon
- Soğuk hava deposunun büyüklüğü
- İşletmenin iç yapısıyla ilgili olarak;
a) Soğutma makinaları bölümüyle soğuk odaların yerleşim durumu
b) Koridorların genişliği, ürün, taşınmasına ve boşaltılmasına uygunluğu
c) Depoların tek veya çok katlı oluşu
- Ürün taşımada yararlanılan makina ve teçhizatın varlığı
- Soğutma makinaları ve diğer ekipmanların sayısı ile kapasitesi ve yeterliği
- Soğutma sisteminin özelliği

Bu konuyu yazdır

  Kooperatiflerde Meyve ve Sebzelerin Tasnifi ve Ambalajlanması
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 01:21 PM - Forum: Tarım Ekonomisi - Yorum Yok

MEYVE VE SEBZE TASNİFLEME NEDİR?

Meyve ve sebzelerin kalite ve büyüklükleri değişik olur. İşte tasnif bir başka deyişle standardize etme işi ürünleri kalite, büyüklük, renk, olgunluk gibi özellikler bakımından benzer kılma işidir.
Kaliteli standart ürünlerin pazarlama şansı her zaman daha yüksektir.

Ülkemizin ihracat gelirleri içerisinde tarım ürünleri önemli bir yer tutar. Özellikle meyve ve sebzelerimiz çok çeşitli olduğundan ihraç şansıda yüksektir. Bu imkanlara karşın ihracatımız gerekli gelişmeyi gösterememiştir.
İhracatımızı geliştirmek amacıyla standartlara uygun ve kaliteli mal üretmemiz gerekir.



MEYVE SEBZE TASNİF-AMBALAJLAMA

Meyve ve sebze hasat edildikten sonra da canlılıklarını devam ettirirler, solunum yaparlar. Solunum sırasında meyvede bulunan şeker parçalanır. Normal olarak meyvelerin solunum yapmasına izin verilirse bu nedenle uzun süre dayanamazlar.
Meyvenin olgunluğunun ilerlemesiyle tad, aroma, kalite ve görünüşü aksi yönde etkilenir.
Öyleyse meyve sebzelerimizi bozulmadan saklayabilme yollarından bir diğeri de ürünlerin solunum hızlarını düşürmektir.
Bu başlıca şu yollarla sağlanır.
- Mumlama
- Difenil emdirilmiş kağıtlarda ambalajlama

1 ) MUMLAMA

Mumun ince bir film halinde meyveye uygulanmasıyla meyvedeki su kaybının önüne geçilebilir.
Mumlama su kaybını ve buharlaşmayı % 30 önlediği gibi meyvenin solunum hızını da düşürür.
Aynı zamanda kabuğa cazip bir parlaklık ve renk, güzel bir görünüş kazandırır.

2) TEK TEK KAĞITLARA SARMA

Taze meyvelerin pazarlama ömrünü kısaltan diğer bir etkende mantarlardır. Havada uçuşan mantar sporları meyveler üzerindeki taze yara, bere ve çiziklere konarak hastalığı.başlatırlar.
Meyvelerin mantar sporlarıyla kirlenmesi tek tek kağıda sarılmaları yoluyla en aza indirilebilir.
Meyve ve sebzeler pazara hazırlanırken mumlamadan sonra difenil emdirilmiş kağıtlara sarılarak ambalajlama yoluyla depolama ve nakliye sırasında çürüme organizmalarının gelişmesi kontrol altına alınır.

TASNİF- AMBALAJLAMA TESİSİNDE YAPILAN İŞLEMLER

Kooperatifin uygulayacağı projede iş sırası şöyledir.
1- Sandık boşaltma
2- Ön ayırma ve ayıklama; Döner rulolu elevatör üzerinde ilerlerken çürük, yaralı, standartlara uymayan meyveler elle ayıklanır.
3- Köpükle yıkama; Meyveler bu bölümde içinde özel deterjan bulunan suyla yıkanarak dezenfekte edilirler. Mantar sporlarını yok etmek için fungusitler kullanılır.

4- Fırçalama-Yıkama; Meyve üzerindeki toz, yaprak ile yıkamadan kalan köpük ve fungusitleri gidermesi için döner fırçalar üzerinde fıskiye tertibatıyla yıkama yapılır.
5- Mumlama: Meyveler yıkandıktan ve üzerlerindeki fazla su alındıktan sonra mumlama işlemi başlar.
Mumun içine eklenen kimyasal maddeler ve çürümeler kontrol altına alınır.
6- Kurutma: Mum tabakasının kurutma tünelinde kuruması sağlanır.
7- İkinci kalite sınıflama masası.
8- Boylama: Meyveler standartlara uygun şekilde çaplarına göre ayrılırlar.
9- Ambalaj ve Sandıklama: Meyveler kağıtlara sarılarak yada sarılmadan sandıklara, karton kutulara yerleştirilir.
Doldurulan sandıklar taşıyıcılara kapak çakma, yada bantlama bölümüne gelir. Markalanır.
10- Sarartma: Mevsim başında hasat edilmiş ve kendilerine özgün rengi olmamış narenciyeler sarartma odasında sarartılır.

MEYVE VE SEBZE TASNİF-AMBALAJLAMA PROJESİNİN ÖNEMİ

Bu projenin meyve ve sebze üreticilerine sağladıkları faydalar şunlardır.
Kooperatiflerce ürünlerin temin edilmesi, toplanması, sınıflandırılması, standartlaştırılması, ambalajlanması, pazara götürülmesi, depolanması, muhafazası, ürünlerin işlenmesi, kalite, kontrolü, fiyat tespiti, satışı gibi hizmetlerdir.

Bu konuyu yazdır

  Kooperatiflerde Sütün Değerlendirilmesi
Yazar: Mr.Muhendis - 12-21-2009, 01:19 PM - Forum: Tarım Ekonomisi - Yorum Yok

SÜTÜN DEĞERLENDİRİLMESİNİN ÖNEMİ

Eski çağlarda süt ve mamüllerinin önemini kavrayan her aile bir çok süt hayvanı besleyerek kendi ihtiyacını karşılamış, ayrıca ondan tereyağı, peynir, yoğurt vb. dayanıklı süt mamülleri yaparak sütün kullanım şeklini ve zamanını artırmıştır.
Gıda maddeleri tüketiminde gıda değeri kadar ürünün hijyenik şartlarda üretilip, tüketiciye ulaştırılmasında önem taşımaktadır.

Ülkemizde pazara inen çiğ sütün ancak % 10'u yüksek teknoloji kullanılarak tamamen hijyenik koşullarda üretim yapan fabrikalarda işlenmektedir.
Avrupa Topluluğu Ülkelerinde ise sütün tamamına yakın yaklaşık % 92'si fabrikalarda işlenmektedir.
SÜTÜN DEĞERLENDİRİLMESİNDE FABRİKASYONUN ÖNEMİ

- Süt ve ürünlerinin daha iyi tanınmasını sağlar,
- Her zevkte ve durumdaki kimselerin talebini karşılar,
- Kalite yüksektir,
- Mamüllerin standardizasyonu sağlanır,
- Kontrol ve pazarlama kolaylaşır,
- Artıklar değerlendirilir,
- Uzak bölgelere taşınmaları kolaylaşır,
- Stok yapılarak bölge ve mevsimler arasındaki fiyat farkları azalır.

Şimdi sütün değerlendirilmesinde başlıca üretimlerin teknolojisini görelim.

SÜT DEĞERLENDİRME PROJESİ

Sütün fabrikalarda modern yöntemlerle işlenmesinin çiftçilerce ayrı ayrı ilkel koşullarda değerlendirilmesine bir çok üstünlüğü olduğu daha önce açıklanmıştı.
Süt değerlendirme projesini uygulamak üzere kurulan kooperatiflerin desteklenip, yaygınlaştırılması ile hem hayvan başına süt verimi artacak, çiftçinin geliri yükselecek hem de hayvan nesli ıslah edilecektir.
Aynı zamanda köyde gelirini yükseltme imkanı bulan çiftçinin göç arzusu kırılacak, köyünde çalışması temin edilecektir.

PROJENİN KAPASİTESİ

Süt değerlendirme tesisleri günde 5 ton süt işleyeceklerdir. Yılda 8 ay boyunca çalışacağı varsayıldığında yıllık toplam süt işlere kapasitesi 5x8x30 = 1200 ton olacaktır.
Ortalama olarak beş kilo sütten 1 kg peynir elde edildiğine göre peynir üretimi olarak kapasite 1200 ton/5 = 250 ton olacaktır.

Bu konuyu yazdır