| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2161 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2157 Ziyaretçi) Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.221
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.823
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 464
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.009
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.475
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.368
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.908
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.304
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.558
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.512
|
|
|
| Münavebe Çalışma Soruları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-11-2010, 04:29 PM - Forum: Sınav Soruları
- Yorum Yok
|
 |
Ekim Nöbeti dersine çalışmak için hazırlanmış sorulardır. Cevaplarını sitemizden ya da ders notlarınızdan bulabilirsiniz.
1) 1930'lu yıllarda Türkiye'de tarla tarımı nasıldı ?
2) 2. Dünya Savaşı sonrası ekim nöbeti ile ilgili ne gibi gelişmeler oldu ?
3) Gelecek yıllarda Türkiye'de ve dünyada ekim nöbeti sizce nasıl olacaktır ?
4) 1950 ve 1980 yıllarında kırdan kente göçün nedenleri nelerdir ?
5) Nemli tarım uygulamasını anlatınız.
6) Ekim nöbetinde yabancı otlarla mücadele nasıldır ?
7) Hastalıkların ekim nöbeti ile engellenemediği durumlar nelerdir ?
8) Nemin fazla olduğu bölgelerde fazla su nasıl giderilir ?
9) Aşağıdaki kelimeleri tanımlayınız.
Yaygın Tarım, Yoğun Tarım, Agregatlaşma, Toprak Hacim Ağırlığı, Tarla Kapasitesi, Doyma Noktası, Solma Noktası, Kapilar Su, Higroskobik Su, Yararlı Su, Mikro Erozyon, Biyogözenek
10) Bir ekim nöbeti planması yaparak, nasıl olduğunu anlatınız.
11) Sürdürülebilir tarım nedir ?
12) Sinerjiyi örneklerle açıklayınız.
13) Bir bölgemizin iç ve kıyı kesimlerinde sulanan ve sulanmayan alanlar için 5er tane ekim nöbeti örneği yazınız.
14) Tarımsal KİTlerin özelleştirilmesinin Türkiye'ye etkileri nelerdir ?
15) Aşırı nemin olumsuz etkilerinin önlenmesinde hangi yöntemler kullanılır ?
16) Organik maddenin önemi ve ekim nöbetiyle ilişkisi nedir ?
|
|
|
| Gıda Alerjisine Yol Açan Gıda Alerjenleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-11-2010, 12:07 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Gıdanın alerjik reaksiyona neden olan parçasıdır ve genellikle protein yapısında olur. Bu alerjenlerin büyük bir kısmı pişirildikten veya sindirim kanalında parçalandıktan sonra bile alerjiye neden olabilirler.
Alerjik reaksiyonların çoğundan sorumlu olan belli başlı gıda alerjenleri inek sütü, yumurta, yer fıstığı, soya, balık, kabuklu deniz ürünleri ve tahılların içeriğinde bulunan proteinlerdir. İster bitkisel, ister hayvansal kaynaklı olsun gıdalar orijinlerine göre belirli gruplarda toplanabilirler.
Örneğin soya ve fasulye aynı kökenden gelir, yer fıstığı ve ağaçta yetişen fıstık da aynı aileden gelir. Aynı kökenden gelen gıdalarda, benzer yapıları nedeni ile aynı grup içindeki diğer gıdalara karşı da alerjik reaksiyon gelişebilir. Bu tıp dilinde “çapraz reaktivite“olarak bilinir.
Hayvansal kaynaklı gıdalar arasında çapraz reaktivite sık karşılaşılan bir durum değildir. Örneğin inek sütüne karşı alerjisi olan bir kişi inek etini yiyebilir veya yumurta alerjisinin bulunan bir kişide tavuk etine karşı alerji olmayabilir.
En sık rastlanan gıda alerjileri
Birçok gıda alerjiye yol açabilir. Ancak alerji pratiğinde diğerlerine oranla daha sık alerjiye neden olduğu bilinen bazı gıdalar vardır.
İnek sütü alerjisi
Bulgular yaşamın ilk aylarında ortaya çıkar. İnek sütü yüksek oranda alerjik proteinler içerir. Bu proteinler ısıya dirençlidir. Yani pişirildikten sonra bile aktif halde kalırlar. İnek sütüne karşı alerjisi olan bir çocukta diğer sütler de alerji yapabilir. İnek sütüne karşı alerjik olan bir çocuk 2-3 yaşına geldiğinde tolerans geliştirerek alerjisi kaybolabilir.
Yumurta akı alerjisi
Yumurtanın genelde beyaz kısmı alerjiktir ancak bulaşabileceği için sarı kısmının da yenmemesi önerilmektedir. Yumurtaya karşı alerji, inek sütü alerjisi ile birlikte bulunur ancak bazen tek başına da olabilir. Hayvan kaynaklı proteinlere karşı alerjiler yaşla birlikte azalacağı için, çocuklara doktor kontrolünde zaman zaman alerjiye neden olan gıdalar verilerek kontrol edilebilir. Bazı çocuklar yumurtayı bir yaşından sonra tolere edebilirler.
Balık alerjisi
Alerjiye neden olan kısım balığın kaslarında bulunur, bu nedenle balık çeşidine göre farklı alerjik reaksiyon görülebilir. Bazı insanlarda sadece tek bir balık türüne karşı alerji gelişir.
Kabuklu deniz ürünlerine karşı alerji
Sorumlu olabilen hayvanlar kabuklular sınıfından yengeç, karides, istiridye, midye gibi hayvanlardır. Burada alerji tek bir türe karşı olabileceği gibi çapraz alerjiler de söz konusu olabilir, örneğin midyeye karşı alerjisi olanlarda istiridye alerjisinin de olması gibi.
Meyve ve sebze alerjisi
Başlıca suçlu meyveler arasında elma, armut, çekirdekli meyveler (kiraz, kayısı, şeftali v.b.) ceviz, fıstık, fındık, badem gelir. Sebzeler arasında ıspanak, domates, kereviz bulunur. Bazı insanlarda ise kivi meyvesini yemenin yanı sıra dokunmak hatta kesmek bile alerjik reaksiyona neden olur. Meyve ve sebzelerin alerjik yapısı genellikle pişirilince kaybolur.
‘Sahte’ gıda alerjileri
Ticari olarak hazırlanan, paketlenmiş gıda ürünlerine eklenen bazı gıda katkı maddeleri de duyarlı kişilerde yan etkilere neden olabilir.
Gıda alerjisi ile karışabilir. Alerjiden farkı, ortaya çıkan reaksiyonda bağışıklık sisteminin yer almamasıdır. Çeşitli nedenlere bağlı oluşabilir. Örneğin süt içtikten sonra karın ağrısı, ishal, karında rahatsızlık gibi yakınması olan kişilerde asıl neden, bu kişilerde süt şekeri olan laktozun parçalanması ve sindirilmesini sağlayan bir enzimin doğuştan bulunmamasıdır. Ayrıca histamin, tiramin gibi bazı kimyasal maddeleri içeren veya bu maddelerin oluşumuna neden olan gıdalar da anormal bir fiziksel yanıta neden olabilir.
Bunlar ton ve uskumru konserveleri, bazı peynir türleri olabilir. Ticari olarak hazırlanan, paketlenmiş gıda ürünlerine eklenen bazı gıda katkı maddeleri de duyarlı kişilerde yan etkilere neden olabilir.
Gıda katkı maddelerinin etkisi
Sizce günlük yaşantımızda tükettiğimiz gıdalarda ne kadar katkı maddesi kullanılmaktadır?
Gıda endüstrisinde değişik amaçlarla 2000’e yakın katkı maddesi kullanılmaktadır. Bunlar lezzet arttırıcılar, tazelik koruyucular, kıvam arttırıcılar, renklendiriciler, tatlandırıcılar ve benzerleri her gün yediğimiz yiyeceklere eklenmektedir. Bu kadara çok katkı maddesine karşın çok şükür ki bunlara karşı reaksiyonlar sadece bazı duyarlı kişilerde oluşmaktadır.
Gıda endüstrisinde kullanılan katkı maddeleri ve kullanım amaçları şöyledir: Aspartam (tatlandırıcı), benzoatlar (koruyucu), BHA, BHT (antioksidan), gıda boyaları- (renklendirici), monosodyum glutamat- MSG- (lezzet arttırıcı), nitrat ve nitritler (koruyucu), parabenler (koruyucu), sülfitler (koruyucu).
Gıda katkı maddelerinin yol açtığı reaksiyonlardan korunmanın en iyi yolu belirli katkı maddelerini içeren gıdaların tüketiminden kaçınmaktır.
Gıda alerjisinin tanısı nasıl konuyor? Düşmanın tanınması
Bir alerji uzmanı, mesleki deneyimi ve bilgisi ile gıda alerjisi tanısını koyabilecek en uygun kişidir. Tanı, öncelikle var olan problemlerin ayrıntılı ve dikkatli bir öykü ile ortaya konmasını gerektirir. Doktorunuz, sizde ortaya çıkan belirtilerin sıklığı, özellikleri, ciddiyeti ve eşlik eden diğer bulgular ile ilgili sorular soracaktır.
Herhangi bir gıdanın yenmesi ile belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre ve yenen miktar önemlidir. Ayrıca aynı gıdanın her yendiğinde aynı belirtilere yol açıp açmadığı da değerlendirilecektir. Alerji deri testleri tanı koymada doktorunuza yardımcı olacaktır. Bu test ticari olarak hazırlanmış sıvı haldeki test solüsyonlarının ön kolunuza damlatılarak, küçük bir iğne ucu ile cildin delinmesi şeklinde yapılır. Yaklaşık 20 dakika beklendikten sonra ciltte herhangi bir reaksiyon oluşup oluşmadığına bakılır. Test yerinde kızarıklık ve kabarma olması pozitifliği gösterir. Ancak saptanan pozitif sonuçlar mutlaka alerji uzmanı tarafından yorumlanmalıdır. Şikayetleriniz ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Gıda katkı maddeleri ile alerji test yapılamamaktadır. Alerji uzmanı bazı kan testleri yapılmasını da isteyebilir. Eğer alerji deri testi yapılamıyorsa, RAST denilen bir yöntemle kanda bazı gıdalara karşı oluşan IgE alerji antikoru tespit edilebilir. RAST testi özel durumlarda gıda alerjisi tanısının konmasında yardımcıdır.
Gıda Günlüğü
Alerji uzmanı, gıda alerjisinden kuşku duyuyor ise sizden bir “gıda günlüğü” tutmanızı isteyebilir. Bu günlüğe, gün içinde hangi saatte hangi gıdadan ne miktarlarda yediğinizi ve eğer herhangi bir yakınma ortaya çıktı ise saatini ve gıda alımı ile ilişkisini yazmanız gerekecektir. Bu günlüğü daha sonra inceleyecek olan doktorunuz eğer herhangi bir gıda ile yakınmalarınız arasında bir ilişki kurarsa bu gıdayı diyetinizden çıkartmanızı söyleyecektir. Bu gıdayı yemediğinizde herhangi bir yakınmanız olmuyor ise kesin emin olma amacı ile alerji doktoru bu gıdayı tekrar yemenizi sizden isteyebilir. Eğer reaksiyona neden oluyor ise gıda tümü ile diyetten çıkartılır. Bazen doktorunuz sizi hastaneye yatırarak bu gıda denemelerini kendi gözetimi altında yapmak isteyebilir.
Gıda alerjisinin kesin tedavisi var mı?
Gıda alerjisinin kesin tedavisi yoktur ancak alınacak bazı önlemler ile belirtilerin ortaya çıkması engellenebilir. Bu önlemler nelerdir?
1- Gıda alerjisini önlemenin en iyi yolu, yakınmaların ortaya çıkmasına neden olan gıdalardan kaçınmaktır.
2- Gıda alerjisi olan kişiler eğer evlerinin dışında yemek yemeleri gerekiyorsa mutlaka yedikleri şeylerin içeriği hakkında bilgi almalıdırlar.
3- Satın alınan gıda ürünlerinin içerikleri mutlaka etiketlerinden okunmalıdır. Bu hem gıda alerjisi olanlar hem de gıda katkı maddelerine karşı reaksiyon veren kişiler için gereklidir.
4- Acil durumlar için hazırlıklı olunmalıdır. Gıda alerjisi olan hastalar yanlarında durumlarını ve hangi gıdalara karşı alerjik olduklarını belirten bir belge ya da künye taşımalıdırlar.
Ayrıca herhangi bir gıda alımı sonrası, anaflaksi gibi ciddi bir reaksiyon öyküsü olan hastalar, içinde alerjik reaksiyonu tedavi eden bir ilaç bulunan otomatik enjektörü mutlaka yanlarında bulundurmalıdırlar. Bu otomatik enjektörleri hastalar kendi kendilerine kullanabilirler.
Otomatik enjektörler hakkındaki ayrıntılı bilgiyi ve nasıl kullanıldıklarını alerji uzmanlarından öğrenebilirsiniz.
Anaflaksi gibi ciddi bir reaksiyon öyküsü olan hastalar, içinde alerjik reaksiyonu
tedavi eden bir ilaç bulunan otomatik enjektörü mutlaka yanlarında bulundurmalıdırlar.
|
|
|
| Entomoloji Ders Notları |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 02-11-2010, 12:03 PM - Forum: Ders Notları
- Yorum (9)
|
 |
Doç. Dr. Hasan KOÇ 'un notlarıdır.
İçerik
Giriş
Böceklerin Morfolojik Yapıları
Böceklerin Anatomik Yapıları
Böceklerde Davranış
Apterygota Takımları
AmphibioticaTakımları
Orhopteroidea Takımları
Hemipteroidea Takımları
Neuropteroidea Takımları
Lepidopteroidea Takımları
Dipteroidea Takımları
Toplu halde indirmek için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.
İNDİR
KAYNAK: hasankoc.net
|
|
|
| meyve ağaçlarında budama |
|
Yazar: GencMühendis - 02-09-2010, 07:02 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Ağaçlarda Budama
Yan dalların üstten görünümü1.Budamanın Amaçları:
Budamanın değişik amaçları vardır. Bunları maddeler halinde sıralamak gerekirse;
- Meyve ağaçlarında fizyolojik dengeyi en kısa zamanda oluşturmak ve korumak,
- Gövde üzerinde düzenli ve dengeli bir taç oluşumu sağlamak Meyve ağaçlarının bakımını, meyvelerin derimini, zararlılarla savaş vb. teknik işleri kolaylaştırmak,
Kurumuş, hastalıklı, ekolojik ve mekanik etkilerle zararlanmış, kırılmış dallar ile birbiri üzerine binmiş ya da dar açılı dalları kesmek,
Karbon asimilasyonunu arttırmak amacıyla ışığın ağacın iç kısımlarına daha iyi girmesini sağlamak ve yaprak yüzeylerini arttırmak,
Periyodisite yi önlemek ve her yıl düzenli ürün almak,
Meyve kalitesini iyileştirmek,
Dikim zamanı ve bunu izleyen birkaç yıl içerisinde budama ile mahsule yattığı zaman, kırılmaksızın meyveyi taşıyacak şekilde kuvvetli gelişen ve geniş açılar yapan dalları seçerek, ağaca iyi şekil vermek,
2.Fizyolojik Esasları:
Meyve ağaçlarında, tohumun çimlenmesiyle ağacın verime yatması arasında geçen devre gençlik, verime başlama zamanıyla verimden düşünceye kadar geçen devre olgunluk, bunu izleyen devre de yaşlılık devresi olarak üç fizyolojik yaşam devresi vardır.
Ağaçlarda, yapraklar tarafından üretilen karbonhidrat miktarının kökler tarafından alınan madensel maddelere (özellikle N ) oranı önemlidir ve eşit olmalıdır. Eğer CH/N>1 ise meyve ağaçlarında çiçek tomurcuğu, CH/N<1 ise sürgün oluşumu daha fazla olur.
Gençlik devresinde toprak altı organlarının çabaları, toprak üstü organlarının çabalarından fazladır. Yani CH/N oranı 1 den küçüktür. Meyve ağaçlarında kuvvetli sürgünlerin oluştuğu bu devreye “Gençlik Kısırlığı” denir.
Gençlik kısırlığı devresinin mümkün olduğu kadar kısa olması istenir. Bu nedenle;
- Kök kesmek
- Fidanları azotlu gübrelerle dengeli bir şekilde gübrelemek,
- Zayıf anaç kullanmak,
- Işık yoğunluğunu arttırmak için düzenli bir taç oluşturmak,
- Asimilasyon yüzeyini arttırmak için dalları uzun bırakmak,
- Kuvvetli büyüyen dalların gövde ile yaptıkları açıları genişletmek,
- Fazla dalların bir kısmını seyreltmek gibi tedbirlere baş vurulur.
Yaşlı ağaçlarda da fizyolojik denge generatif büyüme lehine bozulur. Bu durumda da; – Dalları daha kısa kesmek,
- Daha önceden eğilmiş bükülmüş dalların bir kısmını çıkarmak,
- Açıları genişletilmiş dalların açılarını düzeltmek,
- Fazlaca meyve dalı seyreltmesi yapmak,
- Ağaçları azotlu gübrelerle gübrelemek gibi önlemler alınabilir.
3.Budama Tekniği:
Budama işlemi teknik bir işlemdir. Bu sebeple bazı kuralları vardır. Şimdi bu kuralları maddeler halinde sıralayalım;
Ağaçlar fizyolojik devrelerden hangisinde ise ona göre budanmalıdır.
Şekillendirme devresinde budama işlemleri odun dallarına uygulanmalı, zorunlu olmadıkça meyve dallarına dokunulmamalıdır. Böylece meyve ağaçlarına iyi bir şekil verileceği gibi erken meyveye yatması sağlanır. Aksi işlemlerde ise düzensiz şekillenmelere ve geç meyveye yatmalara neden olunur.
Verime yatmamış genç ağaçlarda yapılan sert budamalar çiçek gözü teşekkülünü engellediği için ağaçların gençlik kısırlığı devresinin uzamasına neden olur.
Budanacak olan ağaç toplu incelenmeli ve her dal ayrı ayrı ele alınmalıdır.
İyi şekillendirilmiş ağaçta dal kesme vegetatif gelişmenin oluştuğu uç kısımlarda uygulanmalıdır.
Gövde üzerinde tacı oluşturan ana dallar aynı yükseklikte ve eşit açılarla dağıtılmalı, eşit kuvvette olmalıdır.(Şekil 4.1.)
Şekil 3.1.Yan dalların üstten görünümü.
Şekilde lider etrafında ana dalların dağılımı görülmektedir. Doğru taç oluşumunda gelişme kuvvetleri aynı ve lider etrafında eşit açılarla dağılmış beş adet dal seçilmiş, böylece çok ideal bir kat oluşturmuştur. Yanlış olan taç oluşumunda ise yan dallar çok sık olduğu için birbirini gölgeleyeceğinden ve kültürel işlemleri zorlaştıracağından ideal bir taç oluşturulamamıştır.
- Ana dalların gövde ile yaptıkları açılar 45-60o olmalıdır. Dar açılı olan dalların direnci zayıf olduğu için çabuk kırılır.Şekil 3.2. Mandalla Dal Açma
Mandalla Dal açma
Şekil 3.2. de görüldüğü gibi genç dalların açılmasında mandalların ucuna takılan ağırlıklar kullanılabilir.
Eğer ağırlıkların hazırlanmasında ve temininde güçlükler yaşanırsa dal açılarını genişletmek için kürdan, budama artıkları, saz kamışı, ince tahta vb. malzemeler kullanılabilir. Önemli olan ne şekilde olursa olsun dik gelişen dalların açılarını genişletmektir. Şekil 3.3.Dal Açısını Genişletme.
Dal Açısını Genişletme
Şekil 3.3. b’de açısını genişletmek istediğimiz dal, dal açıcı kullanmadan budama ile doğal olarak genişletilmiştir. c’de ise dışa bakan dal çıkarılmış kürdan ile açı genişletilmiştir.
Yardımcı dal oluşumuna özen gösterilmelidir. Yardımcı dallar ana dallar üzerinde mümkün olduğu kadar eşit uzaklıkta ve aynı yönde bırakılmalıdır. Ayrıca ana dallar ile yardımcı dallar arasında vegetatif gelişme bakımından rekabet olmamalıdır ve şekil bakımından düzenli gelişmelerini sağlayabilmemiz için yardımcı dallar, ana dalların büyüme noktasından 15-25 cm. daha aşağıda seçilmelidir. Ayrıca ana dallar ile yardımcı dallar arasında 45o lik açı olmasına dikkat etmek gerekir.
- Ana dallar arasında vegetatif gelişme bakımından düzensizlikler varsa;
a) Kuvvetli dallar üzerindeki meyveler tamamen bırakılarak zayıf dallar seyreltilmeli,
b) Kuvvetli dallar üzerinde çok fazla dal bırakılarak besin maddelerinin bir noktaya akmasına engel olunmalı, zayıf dallarda da dal seyreltmesi yapılarak besin maddesi akışları büyüme noktalarına yönlendirilmelidir.
c) Kuvvetli gelişen dalların açıları genişletilmeli, zayıf gelişen dalların daraltılmalıdırŞekil 3.4. Farklı Genişlikteki Dalların Gelişme Durumları.
Farklı Genişlikteki Dalların Gelişme Durumları
Şekil 3.4.de farklı açılardaki dalların gelişme durumları görülmektedir.Yere paralel olarak gelişen dallar üzerinde kuvvetli sürgünler(obur dallar) oluşur. Lider ile dar açılı büyüyen dallar ise kuvvetli gelişir ve geç meyveye yatar. Ancak Düşey ile 45-60o açı ile gelişen dallar üzerinde meyve gözleri oluştuğu için erken meyveye yatar.
- Unutulmamalıdır ki dalları kısa kesmek vegetatif gelişmeyi, hiç kesmemek ya da uzun bırakmak ta generatif faaliyetleri teşvik eder.
- Aynı noktadan yan yana büyüyen aynı kuvvette dalların gelişmesine izin verilmemeli, geniş açılı dal bırakılarak dar açılı olan çıkarılmalıdır.
- Meyve ağaçlarında türler ve çeşitler arasında gelişme bakımından, oluşturdukları dal ve dalcık sayıları bakımından ve çiçek tomurcuklarını oluşturdukları yerler bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Bu sebeple türler içindeki çeşitler ayrı ayrı incelenmelidir. Örneğin bir elma çeşidi olan Jonafree, uzun kesimlerde ölü göz oluşturmaktadır. Bu çeşitte daha kısa kesimler yapmak gerekmektedir.
Şekil 3.5. Verim çağındaki bir ağaçta durgun dönemde yapılan budamada çıkarılacak dallar.
Verim çağındaki bir ağaçta durgun dönemde yapılan budamada çıkarılacak dallar
Şekil 3.6. Kesim Şekilleri
Kesim Şekilleri
Şekil 3.7.Kesim Şekilleri
Üstteki şekillerde dal kesimlerinin nasıl yapılacağı gösterilmektedir. Liderde dikim yılında yapılan kesimlerde, aşı noktasının ters istikametindeki göz üzerinden, yan dallarda ise dışa bakan göz üzerinden kesim yapılmalıdır. Kesim meyilli yapılmalı, göze zarar verilmemelidir.
4.Budama Zamanı:
Budama zamanı, meyve ağacının toplu büyümesini, kesime karşı göstereceği tepkiyi, verimini, fizyolojik ve ekonomik ömrünü etkiler. Budama kış ve yaz (yeşil ) olmak üzere iki ayrı ve zıt mevsimlerde yapılır.
4.1.Kış budama zamanı:
Meyve ağaçlarını budamak için en uygun dönem, yaprak dökümünü izleyen günlerle ilkbahar gelişme periyodunun başlaması arasında geçen dönemdir. Kışı ılık geçen yerlerde meyve ağaçlarının kış dinlenmesine girmelerinden sonraki süre, budama bakımından, en uygun bir zaman dilimidir. Çünkü bu devrede hem işçi temini yaza göre daha kolay hem de ağaçlarda yapraklar olmadığı için çıkarılacak dallar kolaylıkla tespit edilebilir. Ancak kışı sert geçen yerlerde şiddetli donlardan önce, budamanın yapılması doğru olmaz, don tehlikesi geçtikten sonra budama yapılmalıdır.
4.2.Yaz budama zamanı:
Yaz boyunca meyve ağaçlarında sürgünlerin seyreltilmeleri, uç alma, bükme, eğme, dalların birbiriyle karşılıklı olarak bağlanmaları ve açıların genişletilmeleri, daraltılmaları gibi yapılan işlemlerin tümüne yaz budaması denir. Yazın yapılan budamalar kışın yapılanlara göre daha fazla bodurluk sağlar.
Yaz budaması yaparken meyve/yaprak oranına dikkat edilmelidir.
Yaz budamasında amaç, meyvelerin daha iyi renklenmelerini sağlamak, vegetatif gelişmeyi düzenlemek, kış aylarında yapılacak budama işlemlerini azaltmak ve derim işleri ile kültürel etkinlikleri kolaylaştırmaktır.
Yaz budaması özellikle meyve ağaçlarının şekillendirme yıllarında yapılması gerekli olan önemli bir teknik işlemdir. Meyve ağaçlarında, yaz budaması ilkbahar gelişme periyodunun sonu ve yaz gelişme periyodu içerisinde sürgünler odunsulaşmaya başladıktan sonra yapılabilir. Genellikle ağaçlar üzerinde şekli bozan, büyümeleri istenmeyen gelişmeleri ama yardımcı dalların zararına olan dallar kesilerek çıkartılabilir yada eğilip bükülebilir. Bazı dallar da açıları genişletilerek gelişmeden alıkonulabilir.
5.Elmada Gözler ve Dallar:
Budama ile ağaç üzerindeki istenmeyen ve şekil bozukluğu meydana getiren dallar çıkarılmaktadır. Bu sebeple kısaca gözlerden ve sürgünlerden bahsetmekte fayda vardır.
5.1.Gözler:
Etrafı tüy ve pullarla çevrilerek dış etkenlerden korunmuş büyüme noktalarıdır. Meyve ağaçlarında dal, yaprak ve çiçekleri oluştururlar.Yaprak, sürgün ve çiçek gözleri olarak ayrılabilirler.
Yaprak gözleri, basık, üçgen ya da hafif kabarık, sivri, oval şekillerde olabilir. Elmada bir yıl önceki sürgünün yaprak koltuklarında oluşur. Sürgün gözleri, büyüme noktalarında olduğu gibi odun dallarının uzun ekseni üzerinde de oluşur. Çiçek gözleri, meyve dallarında bulunur. İri, yuvarlak, kabarık veya oval olabilir. Elmada çiçek ve yaprakları oluşturur.
Dalların üzerindeki konumuna göre de gözler; Uç gözler, dalların büyüme noktalarında olur. Yan gözler, dalların uzun ekseni boyunca oluşur. Stipüler gözler, bir gözün alt kısmının sağ ve sol tarafında olmak üzere iki adettir. Çok küçüktürler. Ana gözün baskısı altında oldukları için sürmezler. Ekolojik ve mekanik etkilerle bu baskı ortadan kalktığında veya ana göz koparılırsa bu gözler sürer ve karşılıklı iki dal sürer.
5.2. Dallar:
Oluşturdukları gözlere göre dallar;
- Uç Dallar: Büyüme noktalarındaki gözlerin sürmesiyle oluşur. Ağacın şekillenmesinde önemli rol oynar.
- Erkenci Dallar: Aynı yıl içerisinde oluşan tomurcukların aynı mevsimde sürmesi sonucunda oluşur. Daha çok fidanlarda görülür.
- Yan Dallar:
- Obur Dallar: Gövde ve yaşlı dallardaki uyur gözlerden oluşur. Dik olarak çok hızlı büyür. Boğum araları çok geniş, gevrek bünyeli ve az verimli dallardır. Besin maddelerini çok bol kullanır. Meyve ağaçlarının ömürlerini kısaltırlar. Budama sırasında kesinlikle çıkarılmalıdır. Ancak kırılan dalların vb. yerine, eğilerek verimli hale getirilebilir.
-Stipüler Dallar: Stipüler gözlerden oluşur. Esas gözün alt kısmının sağında ve solunda olmak üzere iki adettir. Esas göz bir şekilde zedelendiğinde veya koparıldığında her iki stipüler göz de sürer.
Üzerindeki gözlerin özelliklerine göre;
-Odun Dalları: Yalnız odun gözlerini içerir. Yıllar geçtikçe üzerinde meyve dalları da oluşur. Ana ve yardımcı dallar olarak ayrılır. Ana dallar gövdeden çıkarak taç kısmını oluşturur. Yardımcı dallar da ana dallar üzerinde oluşur. Boğum araları uzundur.
-Karışık Dallar: Hem odun hem de meyve gözlerini birlikte bulundurur. Ağacın beslenmesine ve meyve vermesine yardımcı olurlar.
-Meyve Dalları: Genellikle üzerinde sadece meyve gözü bulunduran dallardır.
Yumuşak Çekirdekli Meyve Ağaçlarında Meyve Dalları:
- 1-Topuz: Boğum araları birbirine çok yakın olan meyve dalıdır. Boyları 1-2 mm. den 8 cm. e kadar değişebilir.Genellikle odun gözleriyle son bulur. İlk oluştukları yıl içerisinde topuzların üzerinde rozet şeklinde 2-5 adet küçük yaprak vardır. Çeşit özelliğine ve bakım beslemeye bağlı olarak 1-10 yılda meyve gözüne döner.
2-Lamburt: Topuzların uçlarındaki odun gözünün meyve gözüne dönüşmesiyle oluşur. 2-3 ya da daha yaşlı dallar üzerinde bulunur.
3-Kese: Yedek besin maddelerinin depo edildikleri dallardır. Topuzların uç kısımlarında oluşur. Üzerinde topuz, lamburt ve kargılar bulunabilir. Meyveler, keseler büyükse büyük, küçükse küçük olur.
4-Kargı: 5-20 cm. uzunluğundaki meyve dallarıdır. Üzerinde meyve gözü bulunanlar taçlı kargıdır. Kargıların ucunda bazen odun gözlerine bazen de bazı armutlarda dikenlere rastlanabilir. Bunların meyve gözüne dönüşmesi 1-10 yılda olur. Kargıların üzerindeki odun gözleri de zamanla topuz ve lamburtlara dönüşebilir.
5-Dalcık: Kargı ile odun dalı arasında bir meyve dalıdır, meyve gözü ile sonuçlanır. Budamada zorunluluk olmadıkça dokunulmamalıdır. Meyve ağaçlarının ilk yıllarında dalcıkların ucundaki meyve gözleri alınmalıdır.
6-Çıtanak: Topuz, lamburt, kese ve kargıların bir arada olmasıyla oluşur. Daha çok yaşlı ağaçlarda görülür. Ağaçta fazla miktarda bulunması ağacın yaşlanmasına işarettir. Gençleştirme budaması sırasında bunların bir kısmı çıkarılmalıdır.
6.Terbiye Sistemleri:
6.1.Merkezi Lider Terbiye Sistemi:
Bu tip bir budama şeklini çöğür anacı, MM111, MM106, gibi kuvvetli veya yarı bodur gelişen anaçlar üzerinde aşılı olan elma çeşitlerinde uygulamak mümkündür. Genç elma ağaçları için en kolay terbiye sistemi merkezi lider sistemidir.
Şekil 6.1.1.Tepe Kesimi
Dikim, sonbaharda ağaçların yaprak dökümünden ilkbaharda gözler uyanıncaya kadar olan sürede yapılabilir.
Meyve bahçesinde dikilecek fidan dallı veya kamçı şeklinde dalsız olabilir. Dikim sistemine göre açılan çukurlara aşı noktası 5-10 cm toprak yüzeyinde olacak şekilde kök tuvaleti fidanlar dikilir. Eğer fidan kamçı şeklinde dalsız fidan ise dikimden sonra bunun 75 cm üzerinden tepesi vurulur. Tepesi vurulurken ki son göz aşı noktasının ters tarafında olmalıdır. Böylece yetişen ağaç bir denge halinde olur. Eğer bir veya iki yaşlı dallı fidan dikilecekse 4-5 adet geniş açılı yan dal bırakılır, tepesi de en üstteki yan dalın 25 cm. üzerinden vurulur. Toprak seviyesinden itibaren 45 cm. e kadar olan dallar dipten çıkarılır. Bu yan dalların 1/3’ü kesilerek uç alınmalıdır. Yan dallar ağaç etrafına eşit mesafeden yerleştirilmelidir.
1.Birinci Büyüme Sezonu
Şekil 6.1.2
Ağaç Görünümü
Dikimi takip eden yaz ayları başında şekil verme işlemlerine başlanır. Sürgünler 7,5-10 cm olunca yaz budamasına başlanır. İlk iş olarak dik büyüyen fidanın üst tarafına en yakın olan sürgün lider olarak seçilir.
Özellikle dar açılı çıkan dalların açıları yayıcılarla (kürdan, mandal, kamış vs.) genişletilmelidir. Dalsız bir fidan dikildiğinde yaz aylarında oluşan sürgünlerden 3-6 tane iyi ana dal seçilir. 5 tane olması idealdir. (Şekil 6.2.) Diğer çıkan sürgünler varsa çıkartılır. Liderle rekabet edenler çıkartılır. Dallar arasında düşey olarak 7,5-25 cm arası bir mesafe olabilir. Böylece birinci katı oluşturacak dallar seçilmiş olur. En alt dal ile toprak yüzeyi mesafesi arası en az 45 cm olmalıdır.
Durgun dönemde birinci katı oluşturan dalların en üstündekinin 50-60 cm yukarısından liderin tepesi vurulmalıdır. Oluşturulan açıları genişletilen yan dalların 1/4 ü kesilir. Yan dalların ucu lider seçilen daldan aşağıda olmalıdır.
2.İkinci Büyüme Sezonu
Birinci katın 50-60 cm üzerinde ikinci bir kat oluşturulmalı. İkinci kat olarak 3-5 dal seçilir.Dalların açıları geniş olmalı, gövde ile dal arası açı 45-60o arasında olmalı. Geniş olanlarda daraltılmalıdır.
Yeni oluşturulan ikinci katın dalları birinciden daha kısa olmalıdır.Böylece alttaki dallar gölgelenmez. Ana dalların uçları 1/3 oranında kısaltılmalıdır. Bu tip bir budama ile piramit şekli (Noel ağacı) şekli elde edilir. Alt kattaki ana dallarda çatallar çıkarsa bu hep aynı yönde bırakılmalı, simetriye dikkat edilmeli.
3.Üçüncü Ve Takip Eden Diğer Yıllarda Budama
Önceki yapılan işlemlere devam edilir. Her yıl ana dalların ve liderin ucundan 1/3 kesilir. Ağaç çeşidine, toprak ve iklim durumuna göre 8-12 ana dal olgun verim çağında bir ağaçta bulunmalıdır. Buna göre ihtiyaca göre 3. Bir kat da oluşturulabilir.
Her ana dal arasında düşey olarak 10-15 cm bulunmalı. Açılar dar ise genişletilmeli, yaklaşık 45-60o lik bir açı olmalıdır. Ölü dallar, hastalıklı ve kırılmış dallar seçilerek budanır. Dar açılı ve dik büyüyen dallar, yaz budaması boyunca çıkarılmaz kış budamasında çıkarılır. Yan dallarda az yan sürgün varsa tepesi 1/3 oranında kısaltılır ve sürgüne teşvik edilir. Merkezi lidere ve ana yan dallara rakip dallar yaz budamasında çıkarılır. Yan dallar ilk beş yıl açı genişletmeye açı genişletmeye ihtiyaç duyar. Yayılan yada açısı genişletilen dallar sonraki yıllarda kuvveti azalır ve meyve gözü gelişimi artar.
Şekil 6.1.3. Verim çağına kadar ağaçların terbiyesi.
Verim çağına kadar ağaçların terbiyesi.
p>Ağaç meyveye oturduğunda daha hafif terbiye uygulanır, minimum yaz budamasına ihtiyaç duyar. Birinci adım, ölü, hastalıklı ve zarar görmüş dallar, dik sürgünler çıkartılır. Gölgelenmeyi önlemek için şekil verme ve destek kesimleri ile yan dalların tepesini vurma Noel ağacı şekli oluşturmada önemlidir.Resim 6.1.1.Büyüme sezonu sonunda MM106 anacı üzerine aşılı elma çeşitlerinde merkezi lider terbiye sisteminin görünüşü.
6.2.Düşey Eksenli Terbiye Sistemi:Resim.
Düşey Eksenli Terbiye Sistemi
6.2.1.Dikimden Sonra Tepesi Vurulmuş Fidanın Destek Sistemine Kleps Vasıtasıyla Bağlanması
Dikimden Sonra Tepesi Vurulmuş Fidanın Destek Sistemine Kleps Vasıtasıyla Bağlanması
Bu sistemde güçlü tepesi vurulmamış lider yerden 3-3.5 m büyüyünceye kadar uzamasına izin verilir. Bu merkezi eksen etrafına meyve yüklü dalın dar bir silindir formunu alması şeklidir. Merkezden dışa açılarak oluşan dalların çapı ağacın üst kısmına doğru tedricen azalmalıdır. Yan dallar kalınlığı daima gövde kalınlığından az olmalıdır aşağıdaki dallar uzun üstteki biraz kısa daha üstteki daha kısa şeklinde silindir-konik bir şekil oluşmalıdır. Bu sistemde çok az bağlama , eğme vardır. İlk 3 yıl boyunca budama işlemi yapılır. Budamada iki yaşlı ve daha yaşlı dallar kesilerek yan dallar yenilenir.
Mark ve M 9 anacı tavsiye edilmektedir. Mark anacı düşük sıcaklık zararlarına daha az hassas ve M9 anacından hafif daha geniş taç meydana getirir. Genelde M9, M26 anaçları ve spur tipler için M7, MM 106 anaçları bu terbiye metoduna uygundur.
M 9 anacıyla 1.2-2 m sıra üzeri ve 3,5-4.5 m sıra arası mesafede dikilebilir. Destek Sistemi; Bunun için her bir fidana bambu kamışı veya demir borudan bir destek gereklidir. Bunlara ayrıca her 7-10 ağaca bir yaklaşık 10 cm çapında direkler dikilmesi gerekir. En üstten 2.7 m civarında bir yükseklikten tek tel geçirilebilir veya ihtiyaç olursa ikinci veya üçüncü tel geçirilebilir.
Şekil.6.2.1. Düşey eksen terbiye sisteminde destek sistemi.
Düşey eksen terbiye sisteminde destek sistemi.
Destek Sistemi:
Tam bodur anaçlarla kurulan bahçelerde, erken verim alınabilmesi için dikimi müteakip mutlaka destek sistemi kurulmalıdır. Bunun için her ağaca demirden veya kargı dediğimiz saz kamışından(7) destek gereklidir. Her 7-10 ağaca daha kalın 10 cm. çapında demir veya ahşap direk(5) dikilir. En üstten 2,7 m. civarında tek tel(3) geçirilir. İhtiyaç halinde iki veya üçüncü tellerde geçirilebilir. İlk direk(4) 60 o lik meyille dikilir. Teller sağlam ve gergin durabilmesi için yere sabitlenir.(1). Ayrıca ilk direkten (4) önce tellerin gerginliğini sağlamak için bir mekanizma(2) takılabilir.
Dikim Budaması ve Birinci yıl budaması;Şekil.6.2.2. Tepe Kesimi
Tepe Kesimi
Dalsız fidan ise 75 cm’den tepesi vurulur. (Şekil.6.2.2.A) Tepe kesimi bir daha yapılmaz. Eğer lider gelişimi zayıfsa sonraki yıl yeniden tepesi kesilebilir. Dallı fidan ise lider dal, üstteki yan dalın 25 cm üzerinden tepesi kesilir. Bu da aşı noktasından 90-100 cm yukarısına isabet eder. 1-2 yan dal varsa bunlar çıkartılır.(Şekil.6.2.2.B)
Lideri dikimle beraber bir hereğe bağlamak gerekir. Yan dallar liderin etrafına eşit açılı dağılmış olmalıdır. Dallar 45-76 cm yükseklikte olmalıdır. 45 cm aşağıdaki dallar çıkartılır.Resim.6.2.2. Dal Açılarının Genişletilmesi.
Yan dallar liderle 45-60O açılı olmalıdır. Lider ile dar açı yapan dallar ve uygun yayılış göstermeyen Gövdedeki dallar çıkartılmalıdır. Açı genişletmek için kürdan (dal ufaksa),biraz büyükse yayıcı ağaç parçacıkları, çubuklar veya çamaşır mandalına bağlı beton ağırlıklar kullanılabilir.(Resim.6.2.2.) Ağaç ağırlıkları Ağustos sonunda çıkarılmalıdır. Yan dalların açısı 45O civarında olmalıdır. Yataydan 45O’den az olan dallar meyve ağırlığı ile daha da açısı genişler. Bu sistemde çok az bağlama yapılır.Şekil.6.2.3. Dal Açmada Ağırlıkların Kullanılması
Resim.6.2.3. Pinching Tekniği ile Lider Terbiyesi
Dal Açmada Ağırlıkların Kullanılması
Pinching Tekniği ile Lider Terbiyesi
Dik büyüyen dallar dormant dönemde çıkartılır. Pinching tekniği (elle sürgün kopartma ) tepesi vurulan liderden yeni kenar sürgünleri 7-10 cm olur olmaz 2-3 rakip sürgün elle koparılır ve lider serbest bırakılır. Bu davranış Temmuz sonuna kadar her 14 günde bir tekrarlanır.
İkinci yıl budama;
Martta liderle rekabet eden güçlü dalların çıkarılmasıyla ağacın dar piramit şekli korunmaya çalışılır. Kuvveti azaltmak için daha az budama yapılmalıdır. Dik sürgünler ve aşırı güçlü dallar çıkartılır. Dal keserken (o yerden dal çıkması isteniyorsa ) tırnaklı kesim yapmak gerekir. Eğer tekrar çıkmasını istemediğimiz bir dal ise düz kesimle çıkartılmalıdır. Ağaç aşırı kuvvetli ise meyveye yatıncaya kadar hiçbir dalı çıkartmamalıyız. Yalnızca yaz budaması yapılmalıdır. Meyve tutumundan sonra 2-3 elma ağaçta kalabilir. Genelde ikinci yılda elmaların çoğu Haziran’a kadar çıkartılmalıdır. Fazla meyve ağacın vegetatif büyümesini yavaşlatır ve sonraki hayat süresini azaltır. Haziran da dallar düşeyle 45-60O’e az açı yapacak şekilde genişletilmelidir.
Lider, dikim yılında budandıktan sonra tekrar budanmaz. Eğer gelişme zayıfsa ikinci yıl tekrar tepe kesimi yapılabilir. Liderle rekabet eden yan sürgünler geniş şekle teşvik etmek ve zayıflatmak için her 14 günde elle koparılmalıdır. Bu işlem sürgünler 7-10 cm olunca başlar ve Temmuz sonuna kadar devam eder. Dikim yılında yeterli dallanma yoksa (4’den az ise) tepeyi yeniden sürdürmelidir.
Üçüncü yıl budama
2. yıldaki aynı işlemler yapılır. Lidere yerden uzanabiliyorsa pinching tekniği uygulamasına devam edilir. Erken ilkbaharda ağacın üst kısmındaki yeni çıkan dalların açıları genişletilir. Uygun şekle getirilir. Lider direğe bağlanır. Haziran ortasına kadar lider 240 cm uzunluğunda olmalıdır. Seyreltme kesimleri yapılabilir. Tırnaklı kesim yapmak gerekir. Ağaçta meyveler daha çok oluncaya kadar bilhassa dip kısımlardaki meyveler ve dallar da seyreltmeye başlanmamalıdır. Meyvenin büyümeyi kontrol ettiği unutmamalıdır. Budama yapılınca büyüme teşvik edilir. Durgun dönemde komşu ağacın birbirine değen dalları budanır. 2 ve daha yaşlı dalları piramit şeklinde yapmak daha az güçlü bir yan dal yapmak için geriye doğru kesilmelidir. Bir yaşlı dallar kesilmemeli, bu olay aşırı büyümeyi teşvik eder. Bu sistemde ağacın üzerinde meyve oluncaya kadar tepesi vurulmamalıdır ve lider meyve ağırlığı ile aşağıya çekilir.
Şekil.6.2.4. Şekil.6.2.5.
İkinci büyüme sezonunun ilkbahar Üçüncü yılın sonundaki durgun sezonda komşu ağacın birlikte büyüyen
başlarında merkezi lidere rakip olan ve temas eden alçaktaki dalları kesilir.
güçlü dallar çıkartılmalır.
Verim çağında budama;
Düşey eksen meyve bahçesi sisteminde verim çağında ağaç yüksekliği 300 cm civarındadır. Bu yüksekliğe gelen ağacın liderine 2 yöntemden biri uygulanır.
1- En üst dal telin diğer tarafına kıvrılabilir.
2- 2 yaşlı dallar üzerinde daha zayıf yan dala kadar geriye budanır.Şekil.6.2.6. Tepe Kesimi.
(A) Ağaç uygun yüksekliğe gelince, merkezi lider kıvrılmalı ve direğe bağlanmalıdır
(B) Yeni bir lider oluşturmak için zayıf bir yan dal üzerinden geriye kesim yapılmalıdır.
Düşey eksen sisteminde en alttaki dallar daimidir ama iki yaşlı veya daha yaşlı dallar budama kesimleriyle periyodik olarak kısaltılır. Ağacın daha yukarı kısımlarında dar şekli korumak ve yeni dallar oluşturmak için lidere yakın kesimler yapılmalıdır. Başka bir dalı gölgeleyen dallar çıkartılmalıdır. Şekil.7.Verim Çağındaki Ağaçların Görünümü.
6.3. İğ Şekli Terbiye Sistemi:
Bu sistem nispeten güneşlenmenin az olduğu ekolojilerde kullanılmaktadır. Ağaçlar için ayrılan sınırlı yer içinde koni şekli muhafaza etmek için aşağıdaki ana dallarda gövdeye doğru sürekli kısaltma budaması, üstteki dallarda yenileme budaması yapılır. Ağacın gelişmesini yavaşlatmak için güçlü sürgünlerin düşük düzeyde gelişmesini sağlamak önemlidir. Ağaç yüksekliği genellikle 2,10 m ve taç genişliği 0,9-1,5 m arasındadır. Yaygın olarak tek sıralarda sıra arası mesafe 3-3,5m ve sıra üzeri mesafe 0,9-1,5m olarak uygulanmaktadır.
Genellikle M9, P22, Bud 9, P1, P2, Fulueren 56 anaçlarında kullanılmaktadır.
a) Dikim Yılında:
Fidanlar dallı veya dalsız olarak temin edilebilmektedir. Genellikle dallı fidanlar tercih edilmektedir, çünkü dallı fidanlar verime daha erken yatmakta, şekil verme nisbeten dalsız fidanlara göre kolay olmaktadır.
Dikimi yapılacak olan fidanlar dalsız ise 75 cm. den, dallı ise üst dalın 25 cm. üzerinden (yaklaşık 85 cm.) tepesi vurulur. Topraktan itibaren 40 cm.’e kadar olan dallar dipten çıkarılır.
b) 1.Yıl :
Lider dal da bu yıldan itibaren uç kesimi yapılmaz, durgun dönemde zayıf bir dal üzerinden kesilir ve yukarıya bağlanır. Her yıl yapılacak olan böyle kesimler sonucu lider de zig-zag bir gelişme sağlanmış olur. Böylece liderin üstünlüğü baskı altında tutulur ve genç dalların kuvvetlenmesi sağlanır. Topraktan itibaren 40 cm. deki dallar dipten çıkarılır.
Yan dallar ağaçlara su yürüdükten sonra gövde ile geniş açı yapacak şekilde eğilirler veya bağlanırlar. Eğilemeyecek kadar dik gelişenler durgun dönemde dipten çıkarılırlar. Yan dallarda kesinlikle uç kesimi yapılmaz.
c) 2.-3.Yıl :
Lider dalın terbiyesinde aynı yöntem uygulanır. Eğer ağaç çok kuvvetli gelişme gösteriyorsa lider 2 yaşlı dal üzerinden kısaltılabilir.
Yan dallarda uç kesimi kesinlikle yapılmaz, dalların açıları genişletilir. Eğilemeyecek kadar dik gelişen dal varsa durgun dönemde dipten çıkarılır. Ağacın şeklini bozan aşırı gelişme göstermiş ve sıklık meydana getiren dallarda da kısaltma yapılmaz bu dallar dipten çıkarılır.
d) 4.ve daha sonraki yıllar:
Bu sistemde ön görülen ağaç yüksekliği 2,1-2,5 m. dir. Gölgeleme nedeniyle meyve kalitesi düşeceği için ağaç yüksekliği bu seviyeye geldiğinde liderde zayıf bir dal üzerinden her sene geriye kesim yapılır. Aynı şekilde yan dallar da, ağaç için ayrılan yaşama alanını aştıkları taktirde geriye kesimlerle bu sırlar içerisinde tutulması gerekmektedir.
Tacın en alt kısmında oluşmuş dallar dipten çıkarılır çünkü bu dallarda ki meyveler toprağa yakın olduğundan kalitesiz olur.
Gelişmenin çok kuvvetli olduğu durumlarda ağacın tepe kısımlarında yaz budaması yapılmalıdır.
Tomurcuklar patladıktan sonra dik ve kuvvetli gelişen dallar kürdan yardımıyla eğilmelidir. Çok güçlü ve dik gelişmiş sürgünler durgun dönemde dipten çıkarılmalıdır.
Gençleştirme budamasıyla kısa bir gövde oluşturarak yeni sürgünlerin çıkması sağlanır.
7.Budama Araçlarının Dezenfeksiyonu:
Budama yaparken kullandığımız aletler eğer dezenfekte edilmezse ağaçtan ağaca, bahçeden bahçeye hastalıkların bulaşmasında rol oynayabilirler. Çok basit yöntemlerle budama aletlerinin dezenfeksiyonu sağlanabilmektedir. Çamaşır suyu olarak bilinen Sodyum hypoklorid bu iş için kullanılan en pratik solüsyondur. Bu karışımla budamada kullandığımız makaslar, testereler vb. bir bahçeden diğerine geçerken veya hastalıklı olduğundan şüphelendiğimiz ağaçların budanmasından sonra temizlenmesi gerekmektedir. Böylece hastalıkların diğer ağaçlara ve bölgelere bulaşması önlenmiş olur
8.Budama Yaralarına Yapılacak İşlemler:
Kuvvetli gelişen ağaçlar zayıf gelişenlere göre yarayı daha çabuk kapatırlar. Yaralara, macun veya diğer dezenfektanlardan biri ile muamele edilir.
İyi kesilmiş ve çabuk kapanan 5 cm. den küçük yaralara macun sürmek gerekmeyebilir.
Yaralara sürülecek macun şöyle hazırlanır; 200 g. iç yağı eritilir. Daha sonra 200 g. balmumu , 200 g. reçine ve 100 g. zift katılır. Hazırlanan eriyik ateşten indirilir. 45 oC’ye gelince kadar içine yavaş yavaş alkol karıştırılır. Kabarma başlayınca alkol karıştırma işlemine son verilir. Hazırlanan macun soğumadan kavanozlara doldurulur.
9.Budama Artıklarına Yapılacak İşlemler:
Budama artıkları üzerinde, hastalık ve zararlılar için kışlama ortamları oluşmakta, gelecek senenin enfeksiyon kaynağını oluşturmaktadır. Bahçedeki budama artıklarının ve yaprakların toplanıp yakılması sonucu gelecek senenin hastalık ve zararlı yönünden enfeksiyon kaynağının azalmasına neden olacaktır. Örneğin, elma yetiştiriciliği için önemli bir zararlı olan elma iç kurdu olgun larvaları, yazıcı böcekler, kırmızı örümcek erginleri vs. kışı budama artıkları, dökülen yaprakların alt kısımları vb. ortamlarda geçirirler.
|
|
|
| bahçe bitkilerinin çoğaltılması |
|
Yazar: GencMühendis - 02-09-2010, 06:22 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
09 Ekim 2008 Perşembe
BAHÇE BİTKİLERİNİN ÇOĞALTILMASI,TOHUMUN YAPISI,EMBRİYO,ENDOSPERM,TOHUM KABUĞU
1-Generatif çoğaltma
* Tohum yapısı
* Tohumlarda aranan özellikler
* Tohumluk üretimi
* Tohum muhafazası
* Tohumlarda çimlenme ve çimlenmeyi uyarıcı etkiler
2-Vegetatif çoğaltma
* Vegetatif çoğaltmanın önemi ve araçları
* Vegetatif çoğaltma yöntemleri
* Aşı ile çoğaltma
* Çelikle çoğaltma
* Daldırma ile çoğaltma
* Köklerde çoğaltma
* Apomiktik tohum kullanarak çoğaltma
* Doku kültürü ile çoğaltma
BAHÇE BİTKİLERİNİN ÇOĞALTILMASI
Tüm çiçekli bitkilerde olduğu gibi bahçe bitkilerinde de tür ve çeşitlerin devam ettirilebilmeleri için çoğaltılmaları gereklidir.Bahçe bitkileri başlıca iki yöntem ile çoğaltılır;
1-Generatif (eşeyli=tohumla) çoğalma
Generatif çoğaltmada üretim aracı veya materyali tohumdur.
Tohum: İki ayrı bireyde veya aynı bireyin farklı organlarından oluşan erkek ve dişi gametlerin birleşerek döllenmiş yumurtayı oluşturması ile meydana gelen ve ait olduğu bitkinin yeni bir bitki oluşturabilecek en küçük parçasıdır.
Canlı bir tohumun meydana gelmesi için çiçek organlarının oluşması daha sonra da tozlanma ve döllenmenin meydana gelmesi gerekir.Bir bitkinin dış görünüşü ve karakteri kromozomlar üzerinde bulunan genler vasıtasıyla kontrol edilir.Buna göre her hangi bir karakterin diğer bir karakter üzerine baskın veya çekinik olma durumu söz konusudur.
Çok yıllık bitkilerde şu nedenlerle generatif yolla çoğaltım tercih edilmez;
1-Tohumla çoğaltıldıklarında genetik yapı olarak açılma gösterir. Yani genellikle ona benzer bitkiler meydana getirmezler.
2-Bazı meyve tür ve çeşitlerinde çekirdeksizlik söz konusudur. Yani tohum oluşturmazlar.
3-Bazı türler tohum meydana getirir. Fakat tohumların çimlenme gücü ya çok düşüktür yada hiç çimlenme gücü yoktur.
TOHUMUN YAPISI
Bir çiçekte döllenmenin meydana gelmesi ile çiçeğe ait organlarda şu meyve ve tohum kısımları oluşur.
Yumurtalık = Meyve
Yumurta = Tohum
İntegimentler = Tohum taslağı
Çekirdek = perisperm
Normal gelişmiş ve olgunlaşmış bir tohum 3 kısımdan oluşur.
1- Embriyo
2- Endosperm
3- Tohum kabuğu
EMBRİYO
Embriyo 3 kısımdan meydana gelir .
1- Kökcük
2- Boyuncuk
3- Çenek yapraklar
Tohumun çimlenmesiyle kökcük kökü, boyuncuk gövdeyi, çenek yapraklar ve daha sonra bunların arasında bulunan büyüme ucuna bitkinin yaprak kısımlarını meydana getirir.
ENDOSPERM
Besin deposu olarak görev yapar. Bazı türlerde tohumun büyük bir kısmını oluştururken , bazılarında embriyonun içine sıkışmış ve gelişmemiş durumdadır.
TOHUM KABUĞU
Tohumun dışını saran tohum kabukları çekirdek ve endosperm kalıntıları ve bazı durumlarda da meyvenin bir kısmından ibarettir. Tohum kabuğu çoğunlukla iki kısımdan meydana gelir. Nadire 3 kabuk bulunur. Dış kabuk sertleşir, kalınlaşır ve kahverengimsi bir renk alır. Buna karşılık iç tohum kabuğu ince bir zar gibidir. Yumuşak çekirdekli meyve türleri ile sebze türleri tohum kabuğunun üzerinde başka bir kabuk bulunmaz. Tohum kabukları embriyoyu dış şartlardan korur. Bu nedenle embriyo uzun süre korunabilir ve uzak yerlere taşınabilir.
|
|
|
| Zirai mücadele bayiilik ve toptancılık sınavının yürütmesi durduruldu |
|
Yazar: foreverTYS - 02-09-2010, 04:15 PM - Forum: Tarım Haberleri
- Yorum Yok
|
 |
ZMO 'nun konu ile yaptığı basın açıklaması aşağıdaki gibidir.
- BASIN AÇIKLAMASI -
ZİRAİ MÜCADELE BAYİİLİK ve TOPTANCILIK SINAVININ YÜRÜTMESİ DURDURULDU!
9 Şubat 2010
Danıştay 10 uncu Dairesi, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nca hazırlanarak yürürlüğe giren "Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik" ve değişikliklerinin, Bitki koruma ürünleri bayilik veya toptancı izin belgesi verilecek kişilerde aranacak şartları belirten düzenlemesinin yürütmesini durdurmuştur.
Bu karar nedeniyle, sınava gireceklerde aranacak şartların belli olmadığı koşullarda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nın 25 Nisan 2010 tarihinde yapacağını ilan ettiği sınav fiilen yapılamaz hale gelmiştir.
Bu durum, Oda‘mızın her Platformda duyurduğu görüşlerinin haklılığını bir kez daha teyit edici niteliktedir. Yargı kararı, sürekli değişikliklerle içinden çıkılmaz duruma gelmiş olan yap - boz oyununa dur demiştir.
Özlük haklarımız ve halk sağlığı açısından büyük önem taşıyan çalışma alanında, durumun bu noktaya gelmesine neden olan gelişmeler şöyledir;
İlk kez 11 Ekim 2007 tarihinde çıkarılan "Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik", aradan dört ay geçmeden, 2 Şubat 2008 tarihinde değiştirilmiş, ardından da 9 Haziran 2009 tarihinde ikinci değişiklik yapılmıştır.
İlk Yönetmelikte mevcut bayii ve toptancılara ve yeni işyeri açmak isteyen mühendislere sınav zorunluluğu getiren Bakanlık, Oda‘mız önderliğindeki yoğun tepkiler üzerine, 3.5 ay sonra yaptığı değişiklikle mevcut bayilere yönelik sınav zorunluluğunu kaldırmış, yeni işyeri açacak ziraat mühendislerine sınavdan 80 puan alma zorunluluğunu korumuş, uzman olmayan kişilere de sınava girme yetkisi tanımıştır. İkinci ve (şimdilik) son değişiklikle de, Yasa ve Tüzüğe aykırı olarak bazı gruplar sınavdan muaf tutulmuş, uzman olmayan kişilere tanınan sınava girme hak ve yetkisinin sınırları genişletilmiş, başarı puanı da 60‘a çekilmiştir.
"Yangından mal kaçırma" anlayışı içinde hazırlanan, zirai mücadele bayii olarak çalışan üyelerimizin hak ve yetkilerini görmezden gelen ve Odamızın defalarca bilimsel - hukuki gerekçelerle karşı çıktığı Yönetmelik, uygulama aşamasında skandal sonuçlar üretmiştir.
Bu bağlamda, Bakanlıkça ilk kez 4 Ekim 2008 tarihinde yapılan zirai mücadele bayiliği sınavına 2.319 kişi katılmış, ancak yalnızca 26 kişi 80 ve üzeri puan almıştır. Sınavdaki başarı oranının skandal boyutundaki sonuçları, sınava girenlerin durumunu değil, sınavı düzenleyenlerin artık gizleyemeyecekleri kamu yararına aykırı amaçlarını ortaya koymuştur. Sınav başarı notunun 60‘a çekilmesi sonrasında ise, 26 Nisan 2009 tarihinde yapılan sınava 1987 kişi girmiş, bu kez 271 kişinin sınavda başarılı olduğu duyurulmuştur.
5 bin 758 zirai mücadele ilaç bayiinden 4 bin 92‘sinin ziraat mühendisi olduğu, geriye kalanı çeşitli meslek ve/veya meslek dışı kesimlerden oluşan bayilerin aralarında ilkokul mezunları ve hatta okur-yazarların bulunduğu bir ortamda, ziraat mühendislerine sınav zorunluluğu koymanın, kamu yararı ile bağdaşır bir tarafının olmadığı açıktır.
Hem mesleki haklarımız hem de halk sağlığı açısından çok önemli olan bir konuda, sektörle danışılma gereği hissedilmeden ve hem geçerli mevzuata hem de yargı kararlarına aykırı olarak yapılan düzenleme ve değişikliklerle yapboz oyununa döndürülen çalışma alanında, Danıştay‘ın verdiği ara karar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘na, doğru düzenleme ve uygulama yapma konusunda bir şans vermiştir.
Yargı ara kararı bir kez daha göstermiştir ki, Ziraat Mühendisleri Odası‘nın haklı taleplerine kulak tıkayarak bir düzenlemenin yaşama geçirilmesi mümkün değildir. Hukuk sınırları içinde, ODA‘mız, meslek ve üye haklarını savunma ve geliştirme konusundaki ısrarlı ve kararlı tutumunu sürdürecektir.
TMMOB Ziraat Mühendisleri ODA‘sı olarak, Yasa ve Tüzüğe uygun, özlük haklarımızı koruyucu, halk sağlığını temel amaç edinen bir anlayışta hazırlanacak bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satılmasına yönelik Yönetmelik değişiklik hazırlığı, düzenlemeleri ve uygulamaları konusunda ilkeli işbirliğine açık olduğumuzu ifade ederiz.
Kamuoyuna saygı ile duyurulur.
Dr. Gökhan GÜNAYDIN
Başkan
ayrıntılı bilgi için...
|
|
|
|