| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2711 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2706 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.352
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.861
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 464
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.042
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.584
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.418
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.940
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.344
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.583
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.579
|
|
|
| Rennet Enzimi İle Sütün Pıhtılaştırılması |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:08 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Peynir, sütün maya(enzim) ile pıhtılaştırılmasıyla elde edilen çökeleğin olgunlaştırılmasından üretilen bir gıda maddesidir. Üretilen peynirin özelliği, kullanılan hammadde olan sütün ve katılan starter kültürlerin kalitesi, kullanılan enzimlerin kuvveti (aktivitesi) ile doğrudan ilişkilidir. Kaliteli bir üretim için kullanılan mayanın kuvvetinin bilinmesi gereklidir.
Bu deneyde sütün rennet enzimi ile pıhtılaştırılması ve maya kuvvetinin hesaplanması üzerine çalışılmıştır. Örnek hammadde rennet enzimi için optimum sıcaklığa kadar ısıtılmış ve bu sıcaklıkta enzim süte eklenmiştir. Sütün pıhtılaşma süresi belirlenmiş ve maya kuvveti formülünden rennet enziminin kuvveti hesaplanmaya çalışılmıştır. Ancak laboratuar ortamında gerçekleştirilen bu deney başarılı sonuç vermemiştir.
Literatür:
Türk standartlarına göre peynir mayası, peynir yapımında kullanılan sütün kazeinini pıhtılaştırarak peynirin esasını teşkil eden fosfo parakazeinat halinde çöktüren enzimleri içeren sıvı, toz veya tablet halindeki maddedir.
Peynir mayası üç gruba ayrılır:
Peynir mayası:
§ Sıvı
§ Toz
§ Tablet
olmak üzere üç tipe ayrılır. Sınıf adedide az, orta, çok kuvvetli olmak üzere üçtür.
Peynir mayasının sınıf özellikleri
Bir mayanın kuvveti, 40 dakika ve 350C’de çöktürdüğü süt miktarı ile anlatılır. Asitlik arttıkça çökme kolaylaşır. Bu yüzden peynirciler mayalarını asidli peynir altı suyu ile hazırlarlar. Zamanla maya kuvvetini yitirir. Işık, kuvveti negatif yönde etkileyen etmenlerden biridir.
Maya kuvveti ise aşağıdaki formülden hesaplanır:
Maya kuvveti=2400*S/(Z*M)
Bu formülde; S süt miktarını(ml), Z Pıhtılaşma süresini(saniye), M maya miktarını(ml) göstermektedir.
Peynir mayalarının özellikleri
Peynir üretiminde sütün rennet ile pıhtılaşması iki ayrı reaksiyon sonucunda meydana gelir. Rennet içerdiği enzim rennin ile kalsyum kazeinatın kolloidal parçacıklarını stabilize eden kapa-kazeini, para-kapa-kazein ve kapa-kazeinogliko peptide parçalar. Para-kazeinat kompleksi, kalsiyum iyonlarının varlığında koagüle olarak peynir pıhtısını meydana getirir. Kısaca, para kazeinat molekülleri kalsiyum bağları ile birleşerek serumu tutan bir ağ oluştururlar. Yüksek ısı işlemi uygulanan sütlerde kalsiyum iyonları fosfatla birleşerek çökmüş olacağından bu tip sütlerden elde edilen pıhtı yumuşak olur. Pıhtı, mayalama ısısının düşük veya yüksek olması, zayıf ve yetersiz miktarda mayanın kullanılması ve standartların dışında sütle çalışılması durumlarında da oluşabilir.
Kalsiyum para- kazeinatın pıhtılaşması ortamın asitliği ve ısısı ile yakından ilgilidir. Yani rennetle sütün etkileşmesi 410C ısıda ve pH 5.4’de en iyi şekilde gerçekleşir.
Materyal ve Metot:
Materyal:
§ 150 ml. süt
§ 2 ml. rennet enzimi (peynir mayası)
§ Isıtıcı
§ Termometre
§ Kronometre
§ Erlen
Metot:
§ 150 ml. süt bir erlene boşaltılmıştır
§ Süt ısıtıcıda sıcaklığı 350C oluncaya kadar ısıtılmıştır
§ Hedef sıcaklığa ulaşılınca 2 ml. rennet enzimi süte eklenmiş ve kronometre çalıştırılmıştır
§ Erlen ışığa doğru tutularak yan çevrilmiş ve bu durumda yavaş yavaş ekseni etrafında döndürülerek erlenin yüzeyinde pıhtı oluşumu olup olmadığı gözlenmiştir
§ Pıhtı oluşumu gözlendiği anda kronometre durdurularak süre kaydedilmiştir.
§ Rennetin maya kuvveti hesaplanmıştır.
Sonuçlar:
Bu deney laboratuar ortamında 150 ml. süt ve 2 ml. rennet enzimiyle 4 defa gerçekleştirilmiş ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:
Deney sonuçları
Deney, 4 kez tekrar edilmiş ve 3’ünde pıhtılaşma uzun süre beklenmesine rağmen gözlemlenememiştir. Ancak deneylerden birinde pıhtılaşma oluşumu 102. saniyede kerhen gözlenmiş ve deneyin başarıyla tamamlandığı kabul edilmiştir. Bulunan saniye değeri maya kuvveti formülünde yerine koyulduğunda:
2400*150/(102*2)=1764,75 à1/1764,75
değeri bulunur. Bu değerden kullanılan rennetin az kuvvetli maya sınıfına bile giremediği açıkça görülür. Ancak deneylerden üçünün başarısız, birininde kerhen doğru olduğu kabul edildiği göz önüne alındığında bu enzim hakkında yorum yapmanın geçerli olmadığı düşünülebilir.
|
|
|
| Elma Suyu Üretimi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:08 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen elma suyu üretimi deneyinde, hammadde seçimi, soyma, parçalama, mayşe presleme, aroma ayırma, filtrasyon gibi baslıca işlemler gerçekleştirilmiş ve elma sularında istenilen özellik olan berraklık elde edilmeye çalışılmıştır. Bu iş için gerekli optimum işlemlerde yapılan testler sonucunda belirlenmiştir.
Deney sonucunda, 1634 gram hammaddeden 458 ml elma suyu elde edilmiş, 21.5oC’de brix değeri ve 12.2 kırılma indisi 1.35 olarak bulunmuştur. Ayrıca meyve suyu verimi ise %78 olarak hesaplanmıştır.
Giriş ve Literatür:
Meyve suyu meyvenin preslenmesi ile elde edilen sulu faza denir. Bu sulu faz meyvenin suda cözülebilen şekerler, organik asitler, mineraller, vitaminler ve fenolik maddeler gibi katı maddelerini içerir.
Türkiye’de meyve suyu üretimi 1960lı yılların sonlarında başlamıştır. Özellikle son on yılda büyük bir hareketliliğin yaşandığı meyve suyu pazarında üretim 30 civarında orta ve büyük ölçekli firma tarafından yapılmaktadır. Meyve suyu üretiminde vişne, kayısı ve şeftali suyu iç piyasada; elma ve turunçgil ise ağırlıklı olarak ihracatta yer almaktadır. Özellikle elma suyu konsantresi ihracatında Türkiye, dünya ticaretinde 63000 tonluk elma konsantresi üretimi ve %10’luk payıyla önemli bir üretici konumundadır. Taze meyve ve sebze bolluğu çeşitliliğinden dolayı Türkiye’de meyve suyu tüketimi dünyaya göre daha düşüktür. Bununla birlikte Türkiye’de 1970’li yılların başında kişi başına 0.4 litre olan meyve suyu tüketimi 1996’da 3.9 litreye çıkmıştır. Dünyada ise en önemli meyve suyu üreticileri Almanya, Hollanda, ABD, İtalya ve Benelux devletleridir. Bu devletlerin meyve suyu ticaretinin %50’sini ellerinde tutmaktadırlar.
Pektin bitkilerin dokularında bulunan ve koyu, asitli şeker çözeltilerini jelleştirebilen bir çeşit polisakkarit grubudur. Pektinler besin endüstrisinde özellikle reçel ve marmelat yapımında kullanılırlar. Endüstride pektinler suyu sıkılmış meyvelerin atıklarından, özellikle de elma ve turunçgillerin artıklarından elde edilirler. Pektik enzim ise meyve suyu üretiminde, meyve suyunun depolanma sürecinde jelleşmesini engellemek için pektin dokularını parçalayan bir enzimdir. Pektik enzimlerden pektinaz; bitkilerde bulunan ya da küfler gibi bazı mikroorganizmalar tarafından salgılanan ve pektinleri hidroliz edebilen bir enzimdir. Elma sularının özütleme verimini arttırmak ve akışmazlığını azaltmak, durulmalarını sağlamak için kullanılırlar. Pektaz ise kalsyum bulduğunda pektik maddelerin pıhtılaşmasını sağlayan çözünür enzimdir.
Meyve suyu üretiminde durultma işleminin güvenilirliğini sağlamak ve denetlemek için bazı test yöntemleri geliştirilmiştir. Bulanıklık yapan maddelerden pektik maddelerin varlığı alkol ve kalsyum pektat testleri ile kontrol edilir. Alkol testinde; bir miktar meyve suyunun üzerine eşit miktarda %1 oranında HCl içeren %96’lık etil alkol ilave edilir. Çökme olması pektin varlığını belirler. Ca-pektat testinde ise bir miktar meyve suyu kalsyum klorür çözeltisi ile reaksyona sokulur. Çökelti olması alkol testindeki gibi pektin varlığının bir işaretidir.
Bulanıklık yapan diğer bir madde ise nişastadır. Üründeki nişasta kontrolü ise iyot testi ile yapılır. Bu testte 10 mililitre meyve suyu nişasta partiküllerinin çözünmesi için 70oC ısıtılır ve soğutulur. Birkaç damla %1’lik iyot ve % 10’luk potasyum iodid içeren iyot çözeltisi meyve suyuna eklenir. Mavi, mor ve kırmızı renk oluşumu ortamda nişasta varlığının olduğunu gösterir. Bulanıklık yapan başka bir grup ise polifenollerdir. Bu maddelerin varlığı jelatin testi ile kontrol edilir. Bu testte %5’lik jelatin çözeltisi kullanılır. Çökme oluşumunun gözlenmesi polifenollerin varlığını göstermektedir. Tanen testinde ise ortamdaki jelatinin varlığı test edilmektedir.
Pektik asit pektik bileşimlere uygulanan kolloidal poligalakturonik asit ve metil ester karışımıdır. Pektik asit tuzlarına pektat adı verilir. Bazı karboksil grupları ile esterleşmiş poligalakturonik asitlere pektinik asit adı verilir.pektinik asitler uygun olmayan şartlarda asit ve şekerle jel oluşturma kapasitesine sahiptirler. Pektinik asit tuzlarına ise pektinat adı verilir.
Materyal:
Bu deneyde;
• 1.5 kilo elma
• Mutfak robotu
• Tülbent
• Süzgeç
• Alkol çözeltisi (95ml %96’lık etil alkol+5ml %5’lik HCl)
• Pektolitik enzim kullanılmıştır
Metot:
• Elmalar iyice yıkanmış ve kurulanıp tartılmıştır.
• Kabukları soyulmuş, dilimlenmiş ve çekirdekleri ayrılmıştır.
• Kabuklar ve çekirdekler tartılmıştır.
• Mutfak robotunda püre haline getirilmiştir.
• Püre, süzgecin içine tülbent konularak süzülmüştür.
• Mutfak robotunda kalan posa tartılmıştır.
• Elde edilen elma suyunun hacmi ölçülmüştür.
• Hazırlanmış olan % 2 ‘lik pektolitik enzimden süzüntüye % 1 oranında katılmıştır.
• 45 – 50 0C’de depektinizasyona bırakılmıştır.
• 10 dakika ara ile alkol testi yapılarak, tortu görülmeyene kadar depektinizasyona devam edilmiştir.
• Alkol testi için; bir tüpe 5ml meyve suyu alınmış ve üzerine 10ml alkol testi çözeltisi eklenmiştir.
• Tüp çalkalanarak kendi haline bırakılmıştır.
• 1 dakika içinde tortu gözlemlenmediğinde depektinizasyona son verilmiştir.
• Alkol testi için harcana elma suyu hacmi not edilmiştir.
• Jelatin miktarı testi için; 10’ar ml meyve suyu, 6 adet test tüpüne alınmıştır.
• Üzerlerine %0,5’lik jelatin çözeltisinden sırası ile 0.1, 0.3, 0.5, 0.8, 1.0, 1.3ml ilave edilmiştir.
• Jelatin miktarı testi için harcanan elma suyu hacmi not edilmiştir.
• 2-3 saat beklemeden sonra en az jelatin ile en iyi berraklık sağlayan test tüpü dikkate alınarak meyve suyuna ilave edilmesi gereken jelatin miktarı hesaplanmış ve 15oC’nin altında bir sıcaklıkta meyve suyuna ilave edilmiştir.
• 1 gün beklemeden sonra çökeltinin üzerinde kalan berrak kısım alınarak filtre edilmiştir.
• Kalan hacim ölçülmüştür.
• Refraktometre ile brix değerine ve kırılma indisine bakılmıştır.
Sonuçlar:
Kullanılan elma miktarı: 1634 gram
Soyma ve ayıklama işlemi sonrası posa ağırlığı: 360.11 gram
Süzme işlemi sonrası elde edilen meyve suyu hacmi: 586.5 ml
Alkol testi ve jelatin miktarı testi için harcanan meyve suyu hacmi: 61 ml
Jelatin testi sonucunda belirlenen en uygun jelatin çözeltisi miktarı: 0.3ml/10ml
Meyve suyuna konan jelatin çözeltisi miktarı: (58605-61)*0.03=15.75ml
Filtrasyon işlemi sonrası elde edilen meyve suyu hacmi: 458ml
21.5oC’de kırılma indisi: 1.35 – brix:12.2
Elma suyu verimi: (458/586.5)*100= %78
Deney sonunda berrak sarı, yoğun öz kokulu yüksek verimde elma suyu elde edilmiştir.
Tartışma:
Hammaddenin kaliteli olması sebebiyle brix(<10) ve verim(<%70-90) değerleri istenilen değerlerde çıkmıştır. Kullanılan elmanın tekstürünün sıkı olmaması ve su içeriğinin fazla olması verimi arttırmıştır. Verimin daha da arttırılması için soyma ve ayıklama işlemindeki kayıpların minimuma indirilmesi ve hammaddenin taze, suyu çıkarılabilir özellikte olması gerekmektedir.
|
|
|
| Boyama Yöntemleri ve Mikroorganizmaların Boyanması |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:07 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Mikroorganizmaların pek çoğu renksiz olduklarından normal ışık mikroskobu ile görülmeleri zordur. Mikroorganizmaların mikroskopta görünür hale getirilmesi için preparat hazırlandıktan sonra uygun boya çözeltileriyle boyanmaları işlemine “mikroorganizmaların boyanması”denir.
Boya bir benzen halkasına bağlı kromofor ve okzokrom gruplarını taşıyan organik bir bileşiktir. Kromofor grup moleküle renk özelliği verir, ancak bu bileşik renkli olmasına rağmen henüz boya karakterinde değildir. Bu maddenin herhangi bir ortama tutunma özelliği yoktur. Bu özellik okzokrom grubu ile sağlanır. Okzokrom grubu moleküle elektrolitik çözünme özelliği vererek tuz meydana getirilmesini sağlar. Okzokrom grubu boyanın renk tonunu değiştirebilir. Ancak rengin ortaya çıkmasını sağlayamaz.
Boya Çeşitleri:
• Bazik Boyalar: Bazik fuksin, Kristal violet, Metilen mavisi, Safranin.
• Asit Boyalar : Nigrosin, Eosin, Asit fuksin.
• Nötr Boyalar : Giemsa, Leishman
Gıda Bilimi ve Endüstrisi ile İlişkisi:
Boyama yöntemleri ile mikroorganizmaların sınıflandırılması ve tanımlanması, genel olarak şeklinin gözlenmesi mümkündür. Boyama ile bir gıda ürününün ekim işleminden sonra açığa çıkan kültürlerden şüphe duyulanların hangi mikroorganizmalar olduğu belirlenir. Böylece insan sağlığı açısından güvenilir bilgiler elde edilebilir. Ayrıca boya maddeleri mikroorganizmaların boyanmasının dışında başka amaçlar için de kullanılmaktadır. Örneğin trifenil içeren bazı boyalar bazı mikroorganizmalar üzerine öldürücü etkiye sahip olduklarından, mikroorganizmaların izolasyonunda besi yerine inhibitör ajan olarak ilave edilmektedir. Böylece istenmeyen mikroorganizmaların gelişmesini önleyerek besi yerine seçici özellik kazandırır.
Boyama Yöntemleri:
• Basit Boyama
• Gram Boyama
• Endospor Boyama
• Flagella Boyama
• Kapsül Boyama
• Küf Boyama
1. Gram Boyama
Tanım:
Mikrobiyolojide çok kullanılan bir yöntemdir. Bakteriler bu yöntemle iki gruba ayrılırlar. Mor-menekşe renge boyanmış mikroorganizmalar gram pozitif, pembeye boyananlar ise gram negatif olarak tanımlanırlar. Bazı mikroorganizmaların yaşlandıkça gram reaksiyonlarında değişiklik olabileceğinden 18-24 satlik genç kültürlerden hazırlanan preparatlar kullanılmalıdır.
Materyal:
• Lam
• Öze
• Besiyerinde bakteri kültürü (PCA petrisinde)
• Boya çözeltileri: Crystal violet, gramın iyot çözeltisi, safranin veya sulu fuchsin
• %95’lik etil alkol
• Kurutma kağıdı
• İmmersiyon yağı
• Mikroskop(100Xobj.)
Metod:
a)Preparat Hazırlanması:
Ø Temiz bir lam üzerine öze ile bir damla steril fizyolojik tuz çözeltisi damlatılır.
Ø Öze bunzen alevinde sterilize edilir,soğuması için kısa süre beklenir.
Ø Steril öze ile katı besiyerinden bir miktar kültür alınır.
Ø Kültür lam üzerine damlatılmış su ile karıştırılır.
Ø Öze bunzen alevinde sterilize edilip,yerine konur.
Ø Preparatın kuruması için bir süre beklenir.
Ø Bir pens yardımıyla bir ucundan tutulan lam bunzen aleviden 3 kere geçirilir.
b)Boyama Yöntemi:
Ø Uygulamada hazırlanan preparat üzerine crysal violet damlatılarak 1-2 dak. beklenir.
Ø Su ile hafifçe yıkanarak boyanın fazlası akıtılır.
Ø Lugol çözeltisi damlatılarak 1 dak. bekletilir.Sürenin sonunda Lugol çözeltisi akıtılır.
Ø Preparat %95’lik etil alkol ile yıkanır.(10-15 sn )
Ø Preparat, saf sudan geçirildikten sonra sulu carbol fuchsin çözeltisi ile 10-30 saniye boyanır.
Ø Damıtık su ile iyice yıkanır ve kurulama kağıdı ile hafifçe suyu alınır ve kurumaya bırakılır.
Ø İmmersiyon objektifi ile mikroskopta incelenir.
Kullanılan çözeltiler:
Crystal Violet Çözeltisi:
Crystal Violet 0.50 g
Damıtık Su 100.00 ml
Lugol çözeltisi
İyot 1.00 g
KI 2.00 g
Damıtık Su 300.00 ml
Carbol Fuchsin (Ziehl-Neelsen)
Basic fuchsin 1.00 g
Etanol (%95) 10.00 ml
Fenol (%5’lik çözeltisi suda) 100.00 ml
2.Küf Boyama:
Materyal:
• Lam
• Öze
• Küf kültürü
• Lactofenol
• %95’lik etil alkol
• Kurutma kağıdı
• İmmersiyon yağı
• Mikroskop
• Lamel
Metot:
Ø Temiz bir lam üzerine bir damla lactofenol çözeltisinden damlatılır.
Ø İğne uçlu öze ile spor yapısını içeren kültür bir miktar besiyeri ile birlikte alınarak çözelti üzerine konur.
Ø Üzerlerine bir damla alkol damlatılıp hava kabarcığı kalmayacak şekilde lamel kapatılır.
Ø Preparat mikroskopta incelenir.
Kullanılan Çözeltiler:
Lactofenol Çözeltisi:
Fenol (kristal) 20 g
Laktik Asit 20 g
Gliserol 40 g
Saf su 100 ml
Hata Kaynakları:
• Yeterli steril koşullarda çalışmama.
• Besi yerinden kültür alımına dikkat etmeme.
• Preparat alınırken kültürün lam üzerindeki su ile iyice karıştırılmaması.
• Mikroorganizmaların lam üzerine iyice fiksasyon edilmemesi.
• Damlatılan boyaların gereğinden fazla veya az damlatılması.
• Bekleme sürelerinin yeterli olmaması.
• Su ile yıkamada mikroorganizmaların kayıp olması.
• Kurutma kağıdının fazla bastırılması.
• Küf boyamada lamelin hava alacak şekilde kapatılması.
Ekler:
›Gıdadaki mikroorganizmaların tüm yüzeye yayılması için parçalama işlemi yapılır. Bu işleme homojenizasyon denir. Homojenizasyonda üç tip alet kullanılır:
-Stomacher: Dilüsyon sıvısı içinde bulunan maddeyi pedalları ile döverek parçalayıp sıvıya homojen olarak dağıtan alettir.
-Blender: İçinde bulunan bıçağın dönmesi sonucu homojenizasyon sağlayan alettir.
-Top drive homogenizer: Bıçağın üstten aşağıya dönerek inmesiyle homojenizasyon sağlayan alettir.
›Gram pozitif bakterilerin alkol ile muameleden sonra crystal violet-iyot kompleksini bırakmamalarının nedeni hücre duvarının özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Gram-negatif bakterilerde ince bir peptidoglycan tabaka bulunur ve yağ oranı daha fazladır. Gram-pozitif bakterilerde ise peptidoglycan tabaka daha kalındır. Gram boyamanın uygulanmasından sonra oluşan crystal violet-iyot kompleksi, alkol ile yıkamada gram pozitif bakterilerde kalın peptidoglycan tabakadan çıkamaz ve hücre içinde kalarak hücrenin mor renkte görünmesine neden olur. Gram negatif bakterilerde ise alkol, hücre duvarının dışındaki lipopolisakarid tabakada delikler oluşturur. Böylece alkolden sonraki su ile yıkamada boya yıkanır ve gram negatif bakteriler başlangıçtaki şeffaf durumlarına dönerler. Bu aşamadan sonra bakteriler karşıt boya olan safranin ile boyandıklarında boyayı tuttukları için renkleri pembe-kırmızı görünür. Gram pozitif bakterilerde safraninin bir etkisi olmadığı için hücrenin renginde son olarak bir değişiklik meydana gelmez.
Sonuçlar ve Bulgular:
Dökme plak – PCA: 46.102
EMB: 1.102
Yayma plak – DRBC: 2.104
Direk ekim – MEA: Oğuzhan - %60
Nükhet - %80
Serli - %100
Serpil - %100
|
|
|
| Mikrobiyolojik Ekim |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:06 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Mikrobiyolojik Ekim, Sayım ve Boyama Yöntemleri
MİKROORGANİZMA EKİM YÖNTEMLERİ ve SAYIMI:
Tanım: Gıda maddesi üzerinde bulunan mikroorganizmaların sayılarının belirlenmesi amacıyla yapılan ekim işlemidir.
Gıda Bilimi ve Endüstrisi ile İlişkisi: Bir gıda maddesinde mikroorganizma sayısı belirlenerek o gıdanın gıda tüzüğünde belirtilen değerlere uygunluğunun saptanarak, sağlıklı olup olmadığı belirlenir.
Gıda Örneklerinde Toplam Bakteri Sayımı:
Özet:
Bu yöntem fermente gıdalar gibi doğal niteliği yönünden yüksek sayıda mikroorganizma içerenler dışında bir çok gıdada kalite kriteri olarak kullanılır. Yöntemlerde belirtilen besi ortamlarına ekilen gıda örneği seyreltimleri belli süre ve sıcaklıkda, aerobik koşullarda inkübe edilir. Toplam bakteri sayımında, dökme ve yayma plak teknikleri gibi kültürel sayım yöntemleri kullanılır.
1. Dökme Plak Yöntemiyle Toplam Bakteri Sayımı:
Materyal:
• Mikroskop
• Otoklav
• Etüv(220°C’ye kadar ayarlanabilir)
• Su banyoları
• Stomacher veya blender
• Bunzen beki
• Steril pens
• Tüp karıştırıcı
• Steril drigaski , özeler
• Cam veya plastik steril petriler
• Steril pipetler
• Deney tüpleri ve tüp taşıyıcıları
• Erlen, beher
• Plate Count Agar(PCA),EMB
• Mercimek
Metot:
Ø 10g gıda maddesi tartılır ve 90ml fizyolojik su içine konur. Bu karışım stomacher’de homojenize edilir. Bu dilisyon –1 dilisyonudur.
Ø –1 dilisyonundan 1ml alınır ve içinde 9 mlt fizyolojik su bulunan deney tüpüne aktarılır. Bu –2 dilisyonudur.
Ø –2 dilisyonundan 1 ml alınarak içinde 9 ml fizyolojik su bulunan deney tüpüne aktarılır. Bu –3 dilisyonudur.
Ø Üzerlerine seyreltim değerleri yazılmış petri kutularına –1,-2,-3 dilisyonlarından 1’er ml konulur. Petriler üzerindeki numaralar seyreltim numaraları ile aynı olmalıdır.
Ø Agarlı besi ortamı kaynar su banyosunda 45°C’ye kadar soğutulur. Her petriye 15-20 ml besi yeri dökülür.
Ø Petrilere hafif salınım hareketi verilerek örnek ile besi yerinim karışması sağlanır.
Ø Besi ortamı katılaştıktan sonra petriler ters çevrilerek 25°C’ de 24-48 saat inkübe edilir.
Kullanılan Çözeltiler:
Plate Count Agar (PCA):
Trypton 5 gr
Yeast agar 2,5 gr
Glukose 1 gr
Agar 15 gr
Destile su 1 lt
Eosin Methylen Blue Agar (EMB):
Pepton 10 gr
Laktoz 10 gr
K2HPO4 2 gr
Agar 15 gr
Eosın Y 0,4 gr
Methylen Blue 0,065gr
Destile su 1 lt
2. Yayma Plak Yöntemiyle Toplam Bakteri Sayımı:
Materyal:
Gerekli cihaz ve malzemeler dökme plak yönteminde anlatıldığı gibidir. Yalnız burada besi yeri olarak DRBC agar kullanılır. Bu besi yeri ile küfler sayılır.
Metot:
Ø –1,-2,-3 dilisyonları daha önce anlatıldığı gibi hazırlanır.
Ø Boş petrilere 15-20 mlt besi yeri dökülür. Besi yerinin donması beklenir ve üzerine her dilisyondan 0,1 er mlt pipetle aktarılır.
Ø Petrilere 0,1 er mlt örnek koyulduğu için bir kez daha seyreltim yapılmış gibi sayılır ve petrilere koyulan seyreltim derecesinden bir düşük sayı ile numaralandırılır:-1® -2
Ø Koyduğumuz örnekleri drigaski ile agarın yüzeyine yayarız.
Ø 25°C de 5-7 gün inkübe edilir.
Kullanılan Çözeltiler:
DRBC Agar:
Glukoz 10 gr
Bakteriyolojik pepton 5 gr
KH2PO4 1 gr
MgSO4.7H2O 0,5 gr
Rose bengal 0,5 mlt
Dikloran 1 mlt
Kloram fenikol 0,1 gr
Agar 15 gr
Damıtık su 1000 mlt
3. Direkt Ekim Yöntemi:
Materyal:
• Malt Extract Agar(MEA)
• Nohut
• Diğer materyaller daha önceki yöntemlerde kullanılan materyallerdir.
Metod:
Ø Behere 50 gram nohut konur. Üzerini kaplayacak kadar %4’lük NaOCl ile 1 dakika boyunca çalkalanır.
Ø Daha sonra bu çözelti dökülüp nohutlar beher içinde steril su çalkalanır.
Ø Steril su dökülüp tekrar steril su eklenir, çalkalanır ve dökülür.
Ø Beş adet nohut steril bir pensle alınıp dikkatli bir şekilde besi yerine konulur. Nohutların petri kutusu içinde kaymamasına, birbirlerine değmemesine ve besi yerinin nohutlar dikilirken yırtılmamasına özen gösterilmelidir.
Kullanılan Maddeler:
Malt Extract Agar:
Malt Extract 30g
Agar 20g
Destile su 1 lt
Mikroorganizma sayısının belirlenmesi:
Petri kutusunda sayım yaparken bakteriler ve mayalar için 25-250 koloni gelişmiş petriler seçilirken, küfler için ise 10-25 koloni gelişen petriler seçilir. Mikroorganizma sayısı aşağıdaki formül ile bulunabilir:
Mos. sayısı (cfu/g) = Petrideki koloni sayısı * petri kutusuna ekilen miktar (ml) /seyreltme oranı
Hata Kaynakları:
• Dökülen besi yerlerinin petri kutusuna iyi dağıtılamaması.
• Katı parçacıklar bulunan besi yeri dökülmesi.
• Yeterli seyreltme yapılamaması.
• Sayım yaparken dikkat edilmemesi.
|
|
|
| Kabuk Soyma Teknikleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:05 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Gıda işleme proseslerinde kullanılacak hammaddeler kontaminantlara, yenmeyen kısımlara sahip olabilirler ve ayrıca değişken büyüklüklerde olabilirler. Bu nedenle hammaddelerin daha sonra üretim aşamalarına uygun olarak ön hazırlık işlemlerinden geçmesi gerekmektedir. Kabuk soyma yöntemleri de bir ön hazırlık işlemidir. Bir çok kabuk soyma yöntemi vardır ve ön hazırlık işleminde hangi kabuk soyma yönteminin seçileceği maliyet ve üretim için uygunluk gibi kriterlere bağlı olarak seçilmektedir.
Bu çalışma sırasında patatesin kabuğunun soyulması işlemi için üç yöntem (elle soyma, salamura soyma, otoklavda soyma) uygulanmıştır ve çeşitli kriterlere (süre, kolaylık, hammadde kaybı, yapıdaki neden olduğu değişiklik) göre bu yöntemler değerlendirilmiştir. Patateslerin ilk ve son ağırlıkları ve bu ağırlıklardan yola çıkarak hesaplanan ortalama ağırlıkları elle kabuk soyma için tablo 1' de, salamura ile kabuk soyma için tablo 2’de ve otoklavda kabuk soyma için tablo 3’de verilmiştir. Tablo 1’e göre elle kabuk soymada patatesin ağırlığında 15.67 g azalma olmuştur ve bu azalma % 10.14'e karşılık gelmektedir. Tablo 2’ye göre salmura ile kabuk soymada patatesin ağırlığında 15.992 g azalma olmuştur ve bu azalma % 9.49'a karşılık gelmektedir. Tablo 3’e göre otoklavda kabuk soymada patatesin ağırlığında 11.70 g azalma olmuştur ve bu azalma % 7.14'e karşılık gelmektedir.
GİRİŞ VE LİTERATÜR:
Gıda endüstrisinde kabuk soyma işlemi, meyve ve sebzelerde istenilmeyen, yenilemeyecek kısımların alındığı, sonuç ürünün görünüşünün geliştirildiği önemli bir operasyondur. Bu deneyde amaç, çeşitli kabuk soyma yöntemlerinin öğrenilmesi ve patates ürünü üzerindeki etkilerinin incelenmesidir.
Kabuk soyma prosesinde gıda maddesinden uzaklaştırılan madde miktarının mümkün olduğunca az, maliyetin düşük, harcanan enerjinin indirgenmiş, laboratuvar ve materyal maliyetinin min. olması arzu edilen koşullardır. Kabuğu soyulmuş yüzeylerin temiz ve zarar görmemiş olması gerekir (1). Kabuk soyma işleminde başlıca 5 metod kullanılır:
Flaş Buhar ile Kabuk Soyma: Özellikle kök içeren sebzeler, dakikada 4-6 devir yapan buharlı kaplara kesikli bir şekilde beslenir. Önceden belirlenmiş süre boyunca, gıdanın tüm yüzeyine yüksek basınçlı buhar (1500 kPa) verilir. Uygulanan işlem süresi gıdanın tipine göre farklılık gösterir. Örneğin patates 25 sn’de 90 lb/sq.in. basınçta işlem görür(2). Yüksek sıcaklık, yüzey tabakada hızlı ısınmaya neden olur (15-30) fakat düşük termal kondüktiviteye sahip ürün, ısının içine işlemesine engel olur. Böylelikle ürün pişmez Sonuçta gıdanın yapısı ve rengi korunmuş olunur. İşlem sonunda gıdanın yüzeyi tümüyle temizlenmiştir (flashes off). Buhar kullanılmasıyla, kabuk soymada kullanılan bir çok materyale ihtiyaç kalmaz. Gıdanın yüzeyinden ayrılan kabukları ortamdan uzaklaştırmak için su spreylerine ihtiyaç vardır. Bu yöntemde düşük su tüketimi, minimum ürün kaybı, sonuç üründe iyi görünüş, iyi bir verim ( 4500 kg h-1 ) ve uzaklaştırılması oldukça kolay olan atık mevcuttur (1).
Bıçak ile Kabuk Soyma: Bu yöntemde, dönen meyve veya sebzelerin yüzeyleri, sabit tutturulmuş bıçaklara temas ettirilir. Böylelikle gıdanın kabukları soyulur. Alternatif olarak, gıda sabit, bıçaklar dönüyor olabilir. Bu yöntem pratik olarak kabuğu kolay soyulabilen, az bir meyve kaybının ve zedelenmenin kabul edilebileceği sitruslu meyvelere uygulanabilir (1).
Sürtünme ile Kabuk Soyma (Abrasion Peeling): Bu yöntemde gıda, karborundum (= silikon ve karbondan yapılmış aşındırıcı madde) silindirlerin üzerine veya karborundum ile doldurulmuş dönen kaplara doldurulur. Aşındırıcı yüzeyler gıdanın dış yüzeyini soyar. Daha sonra ortama su verilerek soyulan kabuklar uzaklaştırılır. Yöntemin avantajı, enerji maliyeti ve gerekli sermayenin düşük , sonuç ürünün görünüşünün iyi olmasıdır.
Dezavantajları ise:
1. Flaş buhar ile kabuk soyma yöntemine oranla daha çok madde kaybı söz konusudur. (Sebzelerde Sürtünme yöntemi ile %25, Flaş Buhar yöntemi ile % 8-18). İşlem sırasında çok dikkat edilirse kayıp ancak %15’e indirilebilmektedir (2).
2. Büyük miktarlarda atık su sorunu mevcuttur. Hem pahallı hem de zor bir işlem gerektirmektedir.
3. Başarılı bir kabuk soyma söz konusu değildir, çünkü tüm yüzeylerin aşındırıcı yüzeylere temas etmesi gerekiyorki bu da çok zordur..
4. Şekli düzgün olmayan ürün yüzeyleri (örneğin patatesler üzerindeki kabartılar) bu yöntemle işlem gördüğünde son görünümleri iyi olmayabiliyor, bu yüzden elle müdahaleye ihtiyaç duyulabilmektedir.
Bu yöntemle istisnai olarak en verimli bi şekilde soğanlar işlem görmektedir ( verim 2500 kgh –1 ) (1).
4.Kostik Çözelti ile Kabuk Soyma: Bu yöntemde öncelikle standart ekipmanlarla ürünün tozu alınır ve bir ön yıkamadan geçirilir (2). Sodyum hidroksitin lye olarak adlandırılan seyreltik çözeltisi 100-120 o C’ye ısıtılır. En eski yöntemlerden biri olan bu metotta, ürün %1-2 lik kostik çözeltisinden kesikli olarak geçirilir. Böylelikle ürünün kabuğunun yumuşaması sağlanır. Daha sonra yüksek basınçta su spreyleri kullanılarak yumuşayan kabuklar ve kimyasallar gıdadan uzaklaştırılır (2). Proseste bazen asit nötralizasyonu banyoları kullanılır (2). Elle yapılan son müdahaleler (düzeltme, dizme...) ile işlem sonuçlandırılır(2). Ürün kaybı yaklaşık olarak %17’dir. Kök içeren gıdalar için en fazla tercih edilen bir yöntem olmasına rağmen bazı ürünlerin renginde değişmeye neden olmaktadır (2). Ayrıca maliyeti de yüksek bir metottur. Günümüzde bu yöntemin yerine daha çok buhar veya flaş yöntem ile kabuk soyma tercih edilmektedir. Bu yöntemin günümüzde geliştirilmiş hali kuru kostik ile kabuk soyma dır. Gıda, %10’luk sodyum hidroksit içine batırılır ve yumuşayan dış yüzey lastik diskler veya silindirler ile uzaklaştırılır. Bu şekilde su tüketimi de azaltıldığı gibi aynı zamanda madde kaybı da azaltılmış olunur. Gıdadan uzaklaştırılan atıkta paste (macun) şeklinde olduğundan uzaklaştırılması kolay bir şekilde gerçekleştirilir (1).
5.Ateş ile Kabuk Soyma: Kabuk soymanın bu metodu, en çok soğanlar için kullanılmaktadır. Konveyör bant, gıdayı döndürerek sıcaklığı 1000oC’den yüksek olan fırına götürür. Soğanın kökleri ve dış kabukları yanar Yanan bu kısımlar yüksek basınçlı su spreyleri ile uzaklaştırılır. Ortalama ürün kaybı %9’dur (1).Ayrıca patlıcan ve domates gibi ürünlerde de bu metot kullanılır. Ürün alev önünde döndürülür. Alev hızlı bir ısınma sağlayacağı için kabuk hemen ayrılır. Basınçlı su spreyleri kullanılarak kabuklar ortamdan alınır (3).
Yukarıda anlatılan başlıca kabuk soyma yöntemleri dışında başka yöntemlerde kullanılmaktadır. Bunlardan biri dondurarak kabuk soyma yöntemidir. Buna göre sıvı azot –79oC’lik ortam sağladığı için, içine daldırılan ürün bu sıcaklıkta donar. Çözüldüğü zaman kabuğu ayrılır. Ayrıca enzimler kullanılarak da kabuk soyulabilir. Enzim çözeltileri kabuğun eriyip yok olmasını sağlar. Salamura ile de kabuk soyulmaktadır. Ürün kabukları soyuluncaya kadar doygun tuzlu su çözeltisinde bekletilir. Daha sonra ürün fazla tuzun da gitmesi amacıyla suyun altında yıkanır. İşlem sonunda üründe pişme söz konusudur (3).
Patates’in taze veya yaşlı olması kabuğunun soyulması işlemini etkilemektedir. Mekanik soyma işleminde patatesin taze olması istenir çünkü taze patetesin yapısı fazla su içerdiği için yaşlı patetese göre daha serttir ve sürtünme işlemi daha iyi gerçekleştiği için patetes daha kolay soyulur. İşlemin hızı artar. Ayrıca yaşlı patetes suyunu kaybettiği için kabuğu daha da kalınlaşır ve iç yapısı elastiki hale dönüşmeye başlar. Bu nedenle soyma işleminde daha kalın kabuk ve daha fazla ürün atılır ve bu maliyeti artırır (4).
Kabuk soyma yöntemleri ile ilgili makaleler:
1. Patates kabuklarını buharla soyma prosesi sırasında, patatesin yüzeye yakın tabakalarındaki dokular kısa süreler için yüksek sıcaklıklara maruz kalırlar. Bu çalışmanın amacı; ani ve şiddetli ısıtmanın patates dokularının hücresel yapısına etkilerini ve efektif buharla kabuk soyma işlemi için gerekli minimum sıcaklık ve pişirme sürelerini saptamaktır.
Yapılan deneyler sonucunda; efektif bir buharla kabuk soyma prosesi için 17s. 100?C’ de pişirmenin uygun olacağı saptanmıştır. Bu koşullar dahilinde, patatesin kabuğa yakın kısımlarındaki hücresel yapılar zayıflayacak ve böylece basınçlı su uygulaması sırasında kabuklar kolayca patatesten ayrılacaktır (5).
2. Yapılan çalışmada patatesin ve benzeri ürünlerin kabuklarını soymak için tasarlanmış; malzemenin koyulacağı bir konteyner ile makinanın temeli olan döner diskten oluşan bir proses ekipmanı incelenmiştir. Bir mil yardımıyla dönen bu disk konteynıra alttan temes ederek kabukların soyulmasını sqağlamaktadır. Diski çeviren mil elektrik enerjisiyle çalışan bir güç kaynağından beslenir ve ayrıca bir kontrol istasyonuna bağlıdır (6).
3. Yapılan çalışmada patates ve kuşkonmazın kabuk soyma süreleri ( 12, 24 ve 36 s) ve ürüne uygulanan devir sayıları (1-3) ve uygulanan buharın kalitesi incelenmiştir. Patateste ısı nüfuz etme süreleri ile kuşkonmazdaki peroksidaz aktiviteleri de kontrol edilmiştir. Sonuçlara göre patateste en iyi kabuk soyma kalitesini elde etmek için 36 s.’de 3 devirlik prosese , kuşkonmazda ise 20 sn.’de 1 devirlik prosese ihtiyaç duyulmaktadır (7).
4. Yapılan çalışmada patates için kabuk soyma ekipmanları tartışılmıştır. Kuru ekipmanların su kullanımını azalttığı; bıçaklı sistemlerin proseste kayıpları minimuma indirdiği; lazerli sistemlerin soyulmuş patates kalitesini kontrol ettiği gözlenmiştir. Ayrıca yapılan çalışmada buharlı kabuk soyma ekipmanları da iki ayrı üreticinin performansları karşılaştırılarak araştırılmıştır (8).
5. Patateslerin NaOH kullanılarak kimyasal yolla soyulması çözelti difüzyonu ile ilgili parametreler, enerji transferi ve kimyasal kinetik kullanılarak modellenmiştir. Model Shrinking Core Model ve Fick’in ikinci kanunu kullanılarak formüle edilmiştir. Enerji ve kütle denkliklerinin kurulması için reaksiyon ısıları ihmal edilmiştir. Kurulan modellerle deneysel sonuçlar arasında mukayeseler yapılmış ve ortak sonuçlara ulaşılmıştır(9).
tesler, tuzun ayrılması amacıyla suyun altında yıkandı ve kabukları soyuldu.
5. Kabuksuz halleriyle bir daha ağırlıkları ölçüldü.
Otoklavda Kabuk Soyma:
1. 5 adet patatesin ağırlıkları hasass terazide ölçüldü.
2. Patatesler otoklava yerleştirildi.110-121 ºC de 3-4 dakika otoklavda bırakıldı ve daha sonra soyuldu.
3. Kabuksuz halleriyle bir daha ağırlıkları ölçüldü.
SONUÇLAR:
1.Elle Soyma Yöntemi: Patates örneklerinin elle soyulma yöntemi ile kabukları soyulmuştur. Patateslerin ilk ve son ağırlıkları ve bu ağırlıklardan yola çıkarak hesaplanan ortalama ağırlıklar tablo 1' de verilmiştir.
Tablo 1.Patates örneklerinin soyulmadan önceki ve sonraki ağırlıkları.
İlk ağırlık (g) Son ağırlık (g)
1 118,94 108,63
2 111,55 103,32
3 115,94 104,33
4 247 220,15
5 154,29 136,32
6 179,82 160,75
Ortalama 154,59 138,91
Tablo 1'de ortalama ağırlıklara göre patatesin ağırlığında 15,67 g azalma olmuştur. Bu azalma % 10,14'e karşılık gelmektedir.
2.Salamura Kabuk Soyma Yöntemi: Patatesler kaynayan doygun tuzlu su çözeltisine daldırıldı ve (7 dk) kaynayan çözeltide bekletildikten sonra kabukları soyuldu. Patateslerin ilk ve son ağırlıkları ve bu ağırlıklardan yola çıkarak hesaplanan ortalama ağırlıklar tablo 2' de verilmiştir.
Tablo 2.Patates örneklerinin soyulmadan önceki ve sonraki ağırlıkları.
İlk ağırlık (g) Son ağırlık (g)
1 160,52 137,12
2 162,72 136,69
3 147,48 141,26
4 213,28 152,61
5 157,95 194,31
Ortalama 168,39 152,39
Tablo 2'e göre ; patatesin ağırlığında 15,992 g azalma olmuştur. Bu azalma % 9,49'a karşılık gelmektedir.
3.Otoklavda Kabuk Soyma Yöntemi: Otoklav kullanılarak kabukları soyulan patateslerin ilk ve son ağırlıkları ve bu ağırlıklardan yola çıkarak hesaplanan ortalama ağırlıklar tablo 3' te verilmiştir.
Tablo 3.Patates örneklerinin soyulmadan önceki ve sonraki ağırlıkları.
İlk ağırlık (g) Son ağırlık (g)
1 123,36 113,86
2 133,59 121,4
3 151,52 331,12
4 130,22 120,31
5 268,27 253,04
Ortalama 163,86 152,15
Tablo 3'e göre ; patatesin ağırlığında 11,70 g azalma olmuştur. Bu azalma % 7,14 'e karşılık gelmektedir.Fakat, ortalama hesaplanırken 5. değer dikkate alınmamıştır. Çünkü, otoklav işleminden sonra ağırlıkta azalma olmamıştır.Değer yanlış ölçülmüştür.
TARTIŞMA
Bu deneyde patates için elle kabuk soyma, salamura kabuk soyma, otoklavda kabuk soyma gibi üç farklı kabuk soyma yöntemleri ile kabuk soyma işlemleri gerçekleştirilmiştir. Patateslerin ilk ve son ağırlıkları ve bu ağırlıklardan yola çıkarak hesaplanan ortalama ağırlıkları elle kabuk soyma için tablo 1' de, salamura ile kabuk soyma için tablo 2’de ve otoklavda kabuk soyma için tablo 3’de verilmiştir.
Tablo 1’e göre elle kabuk soymada ortalama ilk ağırlık 154.59 g, son ağırlık 138.91 g’dır. Ortalama ağırlıklara göre patatesin ağırlığında 15.67 g azalma olmuştur ve bu azalma % 10.14'e karşılık gelmektedir. Tablo 2’ye göre salmura ile kabuk soymada ortalama ilk ağırlık 168.39 g, son ağırlık 152.39 g’dır. Ortalama ağırlıklara göre patatesin ağırlığında 15.992 g azalma olmuştur ve bu azalma % 9.49'a karşılık gelmektedir. Tablo 3’e göre otoklavda kabuk soymada ortalama ilk ağırlık 163.86 g, son ağırlık 152.15 g’dır. Ortalama ağırlıklara göre patatesin ağırlığında 11.70 g azalma olmuştur ve bu azalma % 7.14'e karşılık gelmektedir. Hesaplanan kayıp miktarlarına göre en fazla kayıp elle soyma yönteminde olurken, an az kayıp otoklavda soyma yönteminde olmuştur. Kabuk soymada amaç mümkün olduğu oranda en az kısmı uzaklaştırarak hammadde kaybını en aza indirmektir. Böylece maliyet azalacaktır. Bu amaca en uygun yöntem en az hammadde kaybının olduğu otoklavda kabuk soyma yöntemidir. Hammadde maliyeti en yüksek elle soymadır.
Patatesin kabuğunun soyulması için uygulanan bu üç yöntemi işlem kolaylığına göre karşılaştıracak olursak: otoklavda doyma yönteminde patatesler piştiği için kabukları daha kolay ayrılmıltıştır. Yani otoklavda soyma yönteminde kabukların ayrılması işlemi diğer yöntemlere göre daha kolay olmuştur. Böylece işlem süresi de daha kısa sürede olmuştur. Slamura ile kabuk soyma yönteminde patatesler tam pişmediği için kabukların ayrılması işlemi kolay olmamıştır, ve bu işlem süresini artırmaktadır. Elle kabuk soyma işleminde fazla hammadde kaybının olmaması için pateteslerin dikkatli soyulması gerekmektedir. Bu işlem hızını azaltmaktadır. Buna göre en hızlı kabuk soyma işlemi otoklavda kabuk soyma yönteminde olmuştur. Zamandan tasarruf yapılması harcanan enerjiyi azaltmakta ve maliyeti düşürmektedir.
Uygulanan kabuk soyma yöntemlerinin patetesin yapısında yaptığı değişiklikler bakımından incelenirse: Elle kabuk soyma patatesin yapısında bir değişiklik yapmamıştır, salamura ile soyma patatesin pişmeye başlamasına neden olmuştur, otoklavda soyma patatesin tamamen pişmesine neden olmuştur ve pişme halkası oluşumu gözlenmemiştir. Salamura ile soyma yönteminde pateteslerin tamamı pişmemiştir, yüzeye yakın bölgeler pişmiştir. Bu nedenle patatesin iç yapısında şekil 1’deki gibi pişme halkaları oluşmuştur. Bu halkanın boyutu patetesin büyük veya küçük olmasına, taze veya yaşlı olmasına göre değişmektedir. Büyük patatesin pişme halkası küçük patateslerinkine göre daha incedir. Taze patateslerin pişme halkası daha fazla su tutuğu için yaşlı patatese göre daha kalındır.
Patatesin kabuğunu soymak için incelenen bu üç yöntemden sadece bir tanesinin patetes kabuk soyması için uygundur gibi bir yargıya varılamamaktadır. Çünkü kabuk soyma yöntemleri sadece bir hammadde hazırlama prosesidir ve daha sonra olacak ürün işleme proseslerine uygun olarak tercih edilirler. Burada uygulanan otoklavda kabuk soyma ve salamura ile kabuk soyma patatese kızartma işleminin uygulanacağı proseslere (cips üretimi gibi) uygun değilken daha sonra haşlama içerecek proselere (püre yapımı, salata yapımı) uygundur. Çünkü bu yöntemlerde patatesin pişmesi söz konusudur. Elle kabuk soyma yöntemi ise patatese kızartma işleminin uygulanacağı proseslere uygundur çünkü pişirme söz konusu değildir.
|
|
|
| Direkt Sayım Yöntemi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:03 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Direk sayım yöntemi (mikroskobik sayım) sıvı gıdaların veya kültürlerin içerdiği toplam mikroorganizma miktarının belirlenmesinde kullanılır. Ancak bu teknikle canlı veya cansız hücreyi belirleyici bir ayrım yapılamamaktadır. Mikroorganizma tipine göre boyanmış veya boyanmamış preparatlarda direk sayım yapılır. Ancak boyama öncesi süt gibi yağlı örneklerde yağın alınması amacıyla ksilol ve alkol kullanılır.
Giriş:
Direkt Sayım Yöntemi: 0.01 ml örneğin 1 cm2’lik alana yayılarak mikroorganizmaların sayılması yöntemine dayanır. Bunun için önce mikroskop görüş alanını (MA) bulunmalıdır.
Mikroskop Alanının Belirlenmesi:Yöntemin uygulanmasında mikroskop alanının belirlenmesi için mikrometrik lamdan yararlanılır. Bu lamın üzerinde her bir aralığı 10m olan, 100 bölmeli, toplam 1mm’ yi gösteren çizgiler bulunur.
Materyal:
• Objektif mikrometre
• Sedir yağı
• Mikroskop(100*obj)
Metot:
¨ Mikrometrik lam mikroorganizma tablasına yerleştirilir ve sonra az büyütmeli objehtif kullanılarak çizgilerin mikroskop sahasının tam ortasına gelmesi sağlanır.
¨ Bir damla immersiyon yağı mikrometrik lam üzerine damlatılır ve 100 lük objektifle görüntü ayarlanır, alanın çapı mikrometre cinsinden ölçülür.
¨ Ölçümün yapıldığı öküler ve objektifle mikroskop alanı mm2 cinsinden pr2 formülüne göre hesaplanır, bu formülde r yarıçaptır.
Mikroskop faktörünün bulunması: Mikroskop faktörü 1 cm2’lik alandaki görüş sahası sayısıdır (1 cm2 / görüş sahası sayısı). Bir mikroskopta 10X oküler, 10 objektif ve 160 mm tüp boyu bulunduğunda mikroskop faktörü 2500-5500 arasında değişir. Bu değerlerden çok farklı sonuç elde edildiğinde hesaplamalar kontrol edilmelidir. Mikroskop görüş sahasının alanı belirlendikten sonra sıvı örnekte ki mikroorganizma sayısı bulunur.
Gıda Bilimi ve Endüstrisi ile İlişkisi:
Bu sayım yöntemi hızlı olması, inkübasyon süresine gerek olmaması nedeniyle gıda bilimi ve endüstrisi açısından önemlidir.
Sütte Mikroorganizma Sayımı
Giriş:
Süt mikroorganizmalarının gelişmesi için ideal bir besi ortamıdır. İnek sütünün ortalama kimyasal bileşimine ilişkin Tablo (1)’de verilen değerlerdende anlaşılacağı gibi süt karbonhidrat, protein, mineral ve vitaminler yönünden mikroorganizmaların gelişmeleri için gerekli tüm besin öğelerini uygun oranlarda içermektedir. Kimyasal bileşim yanında normal sütün pH değeri 6,4-6,8 arasında değişmekte olup bakteriyal gelişmeye çok uygundur. Redoks potansiyeli ise daha çok aerobik mikroorganizmaların üremesine elverişlidir.
Süt ürünlerinde mikroorganizmalar üç ana nedenle önem taşırlar:
1. Peynir, fermente süt ve tereyağı gibi ürünlerin yapımında arzulanan lezzet, aromave fiziksel özelliklerin oluşmasını sağlarlar.
2. Süt ve süt ürünleri patojen mikroorganizmalar veya mikrobiyal toksinlerle kolayca kontamine olabilirler ve böylece hastalık ve zehirlenmelere yol açarlar.
3. Pek çok mikroorganizma türü süt ve ürünlerinde tat, aroma ve yapı bozukluk ve kusurlarına neden olabilirler.
Materyal:
• Süt örneği
• Öze, lam
• Ksilol
• Alkol
• Saf su
• Metilen mavisi
• Filtre kağıdı
• Mikroskop
Metod:
¨ Temiz bir lama bir mikropipet yardımıyla 0.01 ml süt örneği damlatılır.
¨ Lamın altına önceden 1cm2’lik alan işaretlenmiş (1cm2 kağıt yapıştırılmış) bir başka lam konarak bir öze yardımıyla süt yayılır ve kuruması için bir süre beklenir.
¨ Bu lam içinde ksilol bulunan bir behere daldırılarak 1 dakika beklenir. Ksilolun görevi sütteki yağı uzaklaştırmak ve bakterilerin lama yapışmasını sağlamaktır.
¨ Aynı lam içinde %76’lık alkol bulunan bir başka behere 1 dakika daldırılır. Alkolün görevi ksilolü uzaklaştırmaktır.
¨ Lam bir piset yardımıyla yavaşça saf su ile yıkanarak bu kez alkol uzaklaştırılır. Su basınçlı olursa örnek lam üzerinden akıp gidebilir.
¨ Lam üzerine metilen mavisi damlatılarak 30 saniye beklenir.
¨ Yavaşça saf su ile yıkanır, filtre kağıdı ile kurutulur. Boyama fazla olmuşsa yeniden alkole batırılarak renk açılır. Tekrar su ile yıkanarak, kurutulur.
¨ Lam üzerine 1 damla sedir yağı damlatılarak mikroorganizmalar sayılır.
Sonuçların değerlendirilmesi:
Bu yöntemle sayımda bir tek sah sayılarak karar verilemez. Mikroskop faktörü ve örnekteki bakteri sayısı esas alınarak sayılması gereken alan sayısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Sayım sırasında mikroorganizma görünmeyen sahalar 0 olarak değerlendirilir. Örnek: Mikroskop faktörü 5000 ve örnekteki mikroorganizma sayısı yaklaşık 7.105 ise 20 sahada sayım yapılarak ortalaması alınmalıdır.
1ml deki mikroorganizma sayısı = A * MF * 100 formülü ile bulunur. Bu formülde;
A : Farklı sahalarda yapılan sayımların ortalaması
MF : Mikroskop faktörü’ olarak kabul edilir.
Sayım 0.01 ml de yapıldığından sıvı gıdada 100 ile çarpılarak katı gıdada ise 1000 ile çarpılarak ( 0.01 ml 1/10 luk dilüsyondan alınmıştır ) 1 ml deki bakteri sayısı bulunur.
Sonuçlar:
Dairenin çapı: 17 aralık
Her aralık 10 mikrometreye geldiğinden; Çap: 17*10= 170 mikrometre
Yarıçap®: 170/2 = 85 mikrometre = 0.085 mm
Mikroskop görüş sahasının alanı ise; S: 3.14*0.0852 = 0.0226865mm2
Mikroskop faktörü: 1/0.0226865 = 4407,9077
1 ml’ deki mikroorganizma sayısı: 8*4407,9077*100 = 3526326.16 = 3.106
Tablodan sayılması gereken alan sayısının 10 olduğu belirlenir. Sayılan10 alanın ortalaması alınır ve 12 bulunduğundan bu rakam tekrar formülde yerine koyulur:
12*4000*100 = 4,5 106 mikroorganizma / ml bulunur.
Yorum:
Açıkta 24 saat beklemiş süttün 1 ml’ sinde bulunan mikroorganizma sayısın insan sağlığı için tehlikeli boyutlarda olduğu söylenebilir
Ek:
Çiğ sütlerde mikrobiyal bozulmalar: Çiğ sütlerde rastlanan istenmeyen lezzet ve fiziksel değişimler mikrobiyal faaliyetler sonucu ortaya çıkmaktadır. Bozulma çeşitleri ve etmeni olam mikroorganizmalar tablo (3)’de verilmiştir.
|
|
|
| Besin Zehirlenmesi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 09:02 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Yiyecek ve içeceklerin saklanması, hazırlanma ve sunulma aşamalarında uygun sağlık koşullarının olmaması, besin zehirlenmelerinin önemli bir sorun haline gelmesine yol açıyor. Süt ve süt ürünleri, kremalı yiyecekler, tavuk mamülleri, mayonezli, yumurtalı yiyecekler, pişirilip uygun koşullarda saklanmayan etler, deniz ürünleri, bozulma riski en yüksek gıdalar arasında yer alıyor.
Akdeniz diyetinin vazgeçilmez unsurları olan meyve ve sebze ağırlıklı beslenmenin en sağlıklı beslenme biçimi olduğunda uzmanlar birleşiyorlar. Fakat Türkiye'de sebze ve meyve açısından bolluk ve çeşitliliğe rağmen besinlerin saklanması, pişirilmesi de büyük önem taşıyor.
Besinlerin hazırlanması sırasında temizlik kurallarına gereken özenin gösterilmemesi, besin zehirlenmelerine yol açabiliyor. Besin zehirlenmeleri kontamine yiyecek ve içeceklerle oluşuyor. Besinler ve içecekler infeksiyona yol açan mikroorganizmalarla veya toksit maddelerle bulaştıklarında zehirlenmeye neden oluyorlar. Bunların yanısıra nadiren yenilmemesi gereken bir bitki veya hayvanın yenmesi de besin zehirlenmesi tablosunu ortaya çıkarabiliyor.
Besin zehirlenmeleri az gelişmiş ülkelerde daha sık gözleniyor. Bunda yetersiz çevre koşulları, toplumun düşük eğitim düzeyi de önemli rol oynuyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Şadiye Yücel Kutbay (*), "Gelişmiş ülkelerde de besin zehirlenmesi görülüyor. Bunda ise artan yaşlı nüfus, bağışıklığı baskılanmış hasta sayısındaki yükseliş, çok büyük ölçeklere varan besi hayvancılığı ve tavukçuluk nedeniyle potansiyel rezervuarların artması etkili oluyor. Ev dışında daha çok yemek yenmesi de zehirlenmelere neden olan faktörler arasında yer alıyor" diye konuşuyor.
Yiyecek ve içeceklerin saklanması, hazırlanması ve sunulması aşamalarında uygun sağlık koşullarının olmamasının besin zehirlenmelerinin önemli bir sorun haline gelmesine yol açtığına işaret eden Dr. Şadiye Yücel Kutbay, sözlerini şöyle sürdürüyor:"Kişisel hijyene dikkat edilmemesi, suların kirli olması, lağım sularının uygun şekilde izolasyonunun yapılmaması, dezenfeksiyonun yetersiz olması, taşıyıcıların tedavi edilmemesi, besin zehirlenmelerine neden oluyor. Besin zehirlenmelerinin belirtileri tabloya yol açan bakterinin özelliğine göre değişiyor. Ancak pek çoğunda, bulantı, kusma, ateş, karın ağrısı, kanlı-mukuslu olabilen ishal, özellikle kolera gibi şiddetli ishal ile seyreden tablolarda su kaybı belirtileri ile oluşuyor. Süt ve süt ürünleri, kremalı yiyecekleri, tavuk mamülleri diğer kümes hayvanlarının etleri ile hazırlanan yiyecekler, mayonezli, yumurtalı yiyecekler, pişirilip uygun koşullarda saklanmayan etler, deniz ürünleri, bozulma riski yüksek yiyeceklerdir."
Neler yapılmalı?
Besinlerin henüz çiğ olduğu dönemde hijyen kurallarına sıkı bir biçimde uyulması enfeksiyon önlenmesinde alınacak en etkili önlem olarak kabul ediliyor. Bunların yanısıra canlı hayvanların hastalıklardan korunması, hasta ya da taşıyıcı hayvanların yok edilmesi, insanlar için toksik düzeylere ulaşabilen ilaçların hayvanlara verilmemesi, kesim işlemlerinin yapıldığı yerlerin de temiz olması gerekiyor.
Dr. Şadiye Yücel Kutbay, uygun besinlerin tam bir pastörizasyondan geçirilmesini öneriyor. Pişmiş besinlerin yeteri kadar soğuk olan dolaplarda saklanmadan tekrar tekrar ısıtılarak yenmesinin de, kalabalık kitlelerin besin zehirlenmesindeki en önemli neden olduğunu vurgulayan Dr. Kutbay, "Salmonellesis kaynağı olabilen yumurtalar, 3 hafta içinde tüketilmeli, satış yerlerinde 20 derecede, evlerde 8 derecenin altında saklanmalıdır. 10 dakika süreyle besin maddelerinin kaynatılması, (50-55 derece) parazitleri ve bakteriyel patojenlerin çoğunu öldürür" diye konuşuyor.
Tedavi nasıl yapılıyor?
Besin zehirlenmelerinin tedavisinde sıvı ve elektrolit kayıplarının yerine konması temel prensip olarak kabul ediliyor. Ağızdan dehidratasyon tedavisi ile kaybedilen sıvının yerine konulmaya çalışıldığını belirten Dr. Şadiye Yücel Kutbay, şöyle devam ediyor:"Şayet bulantı, kusma, şiddetli ise sıvı kaybı bulguları mevcut ise parenteral sıvı tedavi uygulanır. İshal tablosunda ağızdan beslenme kesilmemelidir. Spazmotik ilaçların ishal tedavisinde yeri yoktur. Özellikle invaziv bakterilerin neden olduğu tablolarda barsak hareketlerini azaltarak infeksiyonun yayılmasına yol açabilir. Klinik bulgular ile düşünülen bakteriyel enfeksiyona uygun antibiyotik tedavisine başlanır. Başlangıçta yapılan dışkı kültürleri ile tabloya yol açan bakteri tanısının konulması mümkün olabilir. Her besin zehirlenmesinde antibiyotik etkili değildir. Besin zehirlenmelerin seyri iyi bir destekleyici tedavi ve uygun antibiyotiklerle oldukça iyidir ve genellikle komplikasyona yol açmazlar."
(*) Acıbadem Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı
Bakteri türü Kuluçka süresi Belirtileri Bulaştığı besinler
Stafilacocous aureus 2-4 saat kusma, karın ağrısı, ishal, dondurma, krema, mayonez, patates salatası Basillus Cereus 1-6 saat karın ağrısı ve kusma tahıldan yapılan yemekler pilav ve süt ürünleri Clostridrum perfingens Tip A 8-14 saat kramp şeklinde karın ağrısı, ishal, pişirilip saklanmış etler nadir olarak ateş ve kusma Vibrio parahaemolyticms 12-24 saat ishal ve karın ağrısı deniz ürünleri Compylobacter feyuni 1-7 gün ateş, aşırı gaz, ishal, karın ağrısı süt, dondurma ve kontamine besinler Versinia enterosolitica 1-7 gün ateş, kanlı ishal, karın ağrısı süt, dondurma ve kontamine sular Salmonella infeksiyonları 6-48 saat karın ağrısı, ateş ve ishal süt, süt ürünleri ve yumurta Shigella türleri 24-72 saat karın ağrısı, ateş, kanlı mukuslu ishal kontamine su ve besinler E. Coli tipleri tiplerine göre şiddetli ishal karın ağrısı, kontamine su ve yiyecekler kuluçka süresi değişir ateş, bazen kanlı ishal,Kolera 24-72 saat şiddetli ishal ve dehitratasyon kontamine su ve besinler Clostridum batinilum 12-72 saat görme bozukluğu, yutma güçlüğü, ev konserveleri.
|
|
|
| Proteolitik Bakteriler |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 08:59 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
PROTEOLİTİK BAKTERİLER
Bu bakteri grubu proteinleri hidrolize ederek proteaz enzimi salgılarlar. En yaygın türleri Micrococcus,Staphylococcus,Bacillus,Clostridium,Ps eudomonos,Alteromonas,Flavobacterium ve Alcaligenestir. Bazı Enterobacteriaceae ve Brevibacterium lar da bu gruba da dahildir.
PROTEAZ ENZİMİ
Protezlar proteinleri peptidlere hidroliz eden enzim grubu olarak bilinirler. Aynı zamanda proteazlara proteolitik enzimlerde de denir.Proteazlar çeşitli peptit zincirlerine hidrolize olma kabiliyetlerine göre farklılık gösterirler. Her proteaz, özel bir peptit zincirini parçalar. Proteaz enzimi üreten bakterilerin ise gıda ürünleri üzerinde çeşitli etkileri vardır.
PROTEOLİTİK BAKTERİLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ
ALCALİGENES: Gram negatif ,aerobik çubuk ve kok şeklindedirler. Suda , ve toprakta bulunur. Zengin protein içeren gıdaların bozulmasında etkilidir.Genellikle mezofiliktirler.
ALTEROMONAS: Gram negatif, aerobik çubuk ve kok şeklindedirler.Deniz ürünlerinde ve deniz ürünlerinden elde edilen gıdalarda bulunur. Balık ve etin bozulmasında önemli etkileri vardır. Psikrotrofik türleri vardır.
BACİLLUS: Gram pozitif çubuk şeklinde şeklindedirler. Çeşitli boyutlarda olabilmektedir. Mezofilik yada psikrotrofilik olanları var. Fakültatif anaerob yada anaerob olanları vardır. Gıda kaynaklı bozulmaya yol açarlar. Özellikle konserve gıdalarda etkilidirler. Bir çok türü karbonhidrat protein ve yağları parçalayıcı enzimler üretir. Bazı türleri psikrotrofilik bakterilerdendir. Buzdolabı sıcaklığında yetişebilirler. Bazı türleri de termoduriktir, yani pastörizasyon sıcaklığında yaşarlar. Halofilik olanları vardır. Bacillus’ lar spor üretebilirler.
BREVİBACTERİUM: Gram pozitif sporsuz çubuk şeklindedir.Çubuk şekliden kok şekline değişebilir. Aerobik ve mezofiliktir. Örnek: Brevibacterium lines ve Brevibacterium casei. Zengin protein içerikli gıdaların bozulmasına yol açarlar. Özellikle peynir ve çiğ sütte bulunur.
CLOSTRİDİUM: Gram pozitif çubuk veya kok şeklindedir. Geniş bir boyut ve şekil aralığı vardır. Anaerobiktir. Bazı türleri oksijene karşı son derece hassastır. Mezofilik yada psikotrofik türleri vardır. Deniz ürünlerine, toprakta, çürümüş sebzelerde, hayvan ve bitki ürünlerinde bulunabilir. Bazıları patojendir(Clostridium Botulinum). Bazıları ise gıda bozulmasına yol açar (Clostridium tryobutricum). Termodurik ve psikrotrofilik türleri vardır. Bazı türleri besleyici gıdaların metabolizması esnasında CO2 , H2, H2S gibi gazlar üretir. Bazı türleri spor üretir.
ENTEROBACTER: Gram negatif, fakültatif anaerob çubuk şeklindedir.
FLAVOBACTERİUM: Gram negatif,aerobik,çubuk veya kok şeklindedir.Düşük sıcaklıkta gelişen türleri vardır. Süt, et ve diğer proteinli gıdaların bozulmasına yol açarlar.
MİCROCOCCUS: Gram pozitif ve kok şeklindedirler. Termodurik ve halofilik türleri vardır.
PSEUDOMONAS: Gram negatif ve aerobiktir. Çok fazla sayıda tür içerir. Gıdalardaki önemli türleri Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas aeruginosa, Pseudomonas putida dır.Kavisli yada düz şekildedirler. Geniş bir çevrede bulunabilirler. Buz dolabı sıcaklığında gelişebilirler. Et yüzeyinde yapışkan bir madde meydana getirirler.
STAPHYLOCOCCUS: Gram pozitif, kok şeklinde ve fakültatif anaerobturlar. Aynı zamanda bazı türleri osmofilik bakteridir. Diğer bakterilere göre daha yüksek osmotik çevrede yetişebilirler. Halofiliktirler.
ET
Soğutulmuş çiğ et ve öğütülmüş et ölü hayvandan ve prosesten gelen bir çok mikroorganizma içerir. Örneğin taşıyıcı ,dilimleyici,öğütücü vb malzemeleri temizlemek zor olabilir. Soğutulmuş et Micrococcus, ,Bacillus,Clostridium, Staphylococcus, Enteobacter gibi
proteolitik mikroorganizmalar içerir.Bunlar patojenik bakterilerdir. Etler – 1 ila –5 derece de tutulduğunda psiktotrofik oluşumlar en önemli problemlerden.Çiğ etlerdeki psikrotrofik proteolitik mikroorganizmalar Pseudomonas Alteromonas,ve Alcaligenestir. Yüksek ısılarda ise mikroorganizmaların çoğu ölür fakat termodurikler, Baciullus ve Clostridium sporları ölmez.
ET ÜRÜNLERİNDE BOZULMA
ÇİĞ ET
Taze etteki mikrobiyal bozunmayı geciktirmek için taze et 5 C nin altında tutulmalıdır.Bu koşullarda normal olarak psikrotrofilik mikroorganizmalar baskın türdür.Anaerobik depolamada ve düşük sıcaklıkta psikrotrofik anaerob ve fakültatif anaerob bakterileri görmemiz mümkündür. Pseudomonos ette hızlıca gelişerek glikoz ve aminoasitleri kullanır.
Clostridium proteoliz nedeniyle etin sertliğinin kaybolmasına neden olur. Aerobik koşullar altında depolamada Pseudomonas etin kokusunun ,yumuşaklığının ve renginin değişmesine neden olur.
HAZIR ET ÜRÜNLERİ
Hazır et ürünleri yüksek ısı prosesleri ve düşük ısı prosesleri ile kürlenmiş ve kürlenmemiş et ürünlerini içerir. Yüksek ısı prosesi kürlenmiş veya kürlenmemiş etler ticari olarak steril sayılır. Ancak bazı termofilik sporlar yaşamlarını sürdürürler. Fakat düşük ısı prosesleri ile kürlenmemiş etler (60-65 C) Çeşitli mikroorganizmalar içerirler. Örnek: Clostridium, Micrococcus ,Bacillus . Ette bulunan Clostridium sporları etin renginin kahveden pembeyeyada kırmızıya dönmesine neden olurlar.
ÇİĞ SÜT VE PASTÖRİZE SÜT
Süt yüksek miktarda protein ve karbonhidrat içerdiğinden mikroorganizmaların gelişmesini sürdürmesi için uygun bir ortamdır.Çiğ ve pastörize süt bu nedenle bir çok bakteri içerir.Çiğ sütteki mikroorganizmalar hayvanın vücudundan,beslenmesinden,sudan, sütü sağmak için kullanılan cihazdan kaynaklanabilir.Özellikle proteolitik bakterilerden olan Micrococcus hayvanın vücudundan bulaşır. Staphylococcus ve Clostridium sporları yemden,topraktan,sudan kaynaklanabilir.Kullanılan malzemeler ise yine Pseudomonas ve Flavobacterium, Alcaligenes gram negatif proteolitik bakterilerinin bulaşmasına neden olabilir. Pastörize edilmek için buzdolabında saklanan çiğ sütte sadece psikrotrofilik olan Pseudomonas ,Flavobacterium ve Alcaligenes proteolitik bakterileri yetişebilir. Bu bakteriler sütün kalitesini etkiler.
SÜT ÜRÜNLERİNDE BOZULMA
ÇİĞ SÜT
Süt, buzdolabı sıcaklığında muhafaza edilirse ,sütteki bozulma psikrotrofik gram negatif çubuk bakterilerden kaynaklanır. (Proteolitik psikrotrofilik olan; Pseudomonas , Alcaligenes, Flavobactetium) . Pseudomonas ve ona bağlı türler sütün normal tadını bozar ve acımsı bir tat verir. Ayrıca bazı Alcaligenes sporları viskoz polisakkaritlerin üretimi esnasında sütte yapışkan bir tabaka oluştururlar.Çiğ süt buzdolabı sıcaklığında bekletilmezse mezofilik olan bakteriler(Micrococcus,Clostridium) baskın tür olarak görülür.
PASTÖRİZE SÜT
Pastörize edilmiş sütte termodurik bakteriler yaşamlarını sürdürebilir. Bunlar, proteolitik olan Micrococcus, Baciullus sporları ve Clostridium dur. Pastörizasyondan sonra psikrotrofilik olan Pseudomonas, Alcaligenes, Flavobacterium bakterileri bulunabilir.Pastörize edilmiş sütün sınırlı bir raf ömrü vardır. Çünkü psikrotrofik olan mikroorganizmalar sütte gelişim gösterip bozulmaya yol açabilirler.
UHT (Ultra High Temperature) sütler (150○ C) ise tamamen steril sayılabilir. Bu sütlerde ısıya dayanıklı olan Pseudomonas türleri belli sayıyı aşarsa bozulma görülebilir.
SEBZELER
Sebzeler, yaprak, gövde, kök, çiçek, yumru kök ve soğandan oluşan bitki parçalarını içermektedirler. Karbonhidrat bakımından oldukça zengin, protein bakımından fakirdirler (%1-2). Sebzelerde bulunan mikroorganizmalar birkaç kaynaktan gelebilir ( gübre, su, hava, hayvanlar, böcekler, kuşlar veya ekipman).
Sebzelerde bulunan bazı bakteriler, Enterobacter, Proteus, Pseudomonas, Micrococcus, Enterococcus’dur. Sebzelerde patojen bakteriler de bulunabilmektedir. Bu bakterilerden bazıları, C.botulinum ve C. perfiringens’tir.
Sebzelerde bozulma, “çürüme” terimi ile tanımlanır. (Siyah çürüme,gri çürüme, pembe çürüme, yumuşak çürüme vb. ). Mikrobiyal çürümelerin sonucunda sebzelerde doku bozukluğu ve koku bozuklukları görülmektedir.
YUMURTA KABUĞU VE YUMURTA SARISI
Yumurta kabuğunda yıkama işlemi, bakteri sayısını oldukça azaltır ve yumurta kabuğu farklı bir çok bakterinin (Pseudomonas, Micrococcus, Bacillus) yaşamasına uygun bir ortam sağlar. Bakteriler, özellikle Gram-negatif bakteriler yumurta kabuğunun porlarından geçerek yumurtanın içine sızabilirler. Depolama sırasında bu porların boyutları da genişlemektedir. Yumurtanın içerisinde yer alan antimikrobiyal faktörlerden lizozim, konalbumin, antivitamin proteinler ve yumurtadaki proteaz inhibitörleri mikrobiyal gelişmeyi engeller. Yeşil çürüme, Pseudomonas fluorescens’in gelişmesiyle albuminlerin yeşillenmesiyle oluşur.
Yumurta sıvısı, yumurta sarısı ve akından oluşur. Mikrobiyal gelişmeyi önlemek için pastörize edilir. Pastörizasyon öncesinde eğer sıvı ürün oda sıcaklığında tutulursa, bozulma bakterileri çoğalır ve çürümeye yol açar. Prezervatifler kullanılmazsa buzdolabı sıcaklığında pastörize yumurtanın raf ömrü limitlidir. Termodurik bakterilerden Micrococcus ve Bacillus çiğ yumurta içerisinde yaşamaya devam edeceklerdir.
KONSERVE GIDALAR
Konserve gıdalar ısıl işlemle hermetik olarak kapatılmış veya gaz ve mikroorganizma geçişini önleyecek şekilde ambalajlanmış, ‘ticari sterilizasyon’ (1012 /g/ml Clostridium botulinum sporunun 100 /g/ml düzeyine indirilmesi) uygulanan gıda gruplarıdır. Konserve gıdalarda pH 4.5 ve üzerinde ticari sterilizasyon, pH 4.5’un aşağısında ise 100 0C’de ısıl işlem uygulanır.
Ticari sterilizasyon uygulanan konserve gıdalarda, termofilik bozulma bakteri sporları Bacillus stearothermophilus ve Clostridium thermosaccharolyticum bulunur. Şeker ve nişasta ingredient olarak kullanıldığında bu mikroorganizmaların gelişimi için uygun ortam sağlanır. 30 0C ve düşük sıcaklıklarda sporlar çimlenmezler fakat, 40 0C ve daha yüksek sıcaklıklarda sporlar çimlenir, çoğalır ve ürünü bozarlar.
Eğer, konserve gıdalara düşük sıcaklık uygulandığında (100 0C’ye yakın), mezofilik bakteri sporları (Bacillus coagulans, Bac. lincheniformis, Clostridium sporogenes, Clo. butyricum) ve patojenler (Bac. cereus, Clo. perfringens, Clo. botulinum) kurtulurlar. Düşük pH ürünlerinde, domates ürünlerinde, Bac. coagulans sporları çimlenip, gelişip bozulmaya yol açarlar.
Fakültatif anaerob olan Bacillus stearothermophilus büyümesi ve çimlenmesiyle ürün asidik olur ve konserve kutusunda bombaj oluşmaz. Çimlenme 43 0C ve üstünde meydana gelmesine rağmen gelişme daha düşük sıcaklıklarda (30 0C) olabilir. Organizma asit üretmek için karbonhidratları fermente ederler.
Anaerobik C. thermosaccaharolyticum’un çoğalmasıyla, büyük miktarda H2 ve CO2 gazı oluştururlar ve kutuda bombaja neden olurlar. Çimlenme 43 0C ve üstünde ve hücreler 30 0C ve altında büyürler.
Yetersiz ısıl işlem uygulandığında, Clostridium sporogenes, Clo. putrefaciens ve Clo. botulinum, proteinleri metabolize ederler ve H2S, indol, merkaptan, skatol, H2 , CO2 ve amonyak oluştururlar.
ŞEKER VE ŞEKERLEMELER
Şekerlerde Bacillus stearothermophilus, Bac. coagulans ve Clostridium thermosaccharolyticum sporları bulunur. Eğer gıdalarda şeker ingredient olarak kullanılırsa, bu sporlar ölmezler ve ürünlerde bozulmaya yol açarlar. Kontaminasyon olmazsa patojenler rafine şekerlerde bulunmaz. Konserve gıdalarda ve sıvı şeker üretiminde kullanılan rafine şekerde katı mikrobiyolojik standartlar vardır.
Şekerlemelerin birçoğunda su aktivitesi 0.8 veya altındadır. Aerobik koşullarda birçok bakteri türü bulunabilir fakat, mikrobiyolojik standartları kontrol edilmektedir.
BALIK ve MİDYE
Bu grupta bulunan ürünler protein açısından zengin ürünlerdir. Ürünlerin içinde bulunan mikrobiyal populasyonlar kirlilik seviyesine ve suyun sıcaklığına göre değişim göstermektedir. Bakteriler çiğ ürünlerin içinde bulunmaktadır. Balık ve midye kasları mikroorganizma açısından steril olup,mikroorganizmalar balığın pulunda,solungaçta ve bağırsakta yaşamaktadırlar. Bakteriler beslenmeleri esnasında aldıkları sudan gelmektedir.
Denizden toplanan ürünlerden proteolitik bakteriler olarak Pseudomonas, Alteromonas, Flavobacterium, Micrococcus, Enterococcus, Clostridium botulinum E tipi izole edilmiştir. Tatlı su balıkların da genel olarak Pseudomonas, Flavobacterium, Enterococcus, Micrococcus, Bacillus izole edilmektedir.
Mikrobiyal bozulma mikrobiyal çeşide, onun hangi boyutta olduğuna, balığın tatlı ya da deniz suyu mahsulü olmasına, balığın çeşidine, avlanma şekline, daha sonra geçirdiği işlemlere göre değişiklik göstermektedir. Balık dokuları peptid ve protein açısından zengindir. Gram negatif bakterilerden Pseudomonas spp., Flavobacterium en büyük bozulma etkeni bakterilerdir. Buzdolabı yada az miktarda sıcaklık farkının olduğu oksijenli ortamdaki depolama koşullarında ilk baskın bozulma etkeni psikrotrofik Pseudomonas spp.dir. Proteolitik bakteri türleri balık proteinlerini hidrolize eden ekstraselüler proteinazlar üretirler.
Aerobik bakterinin üremesini engellemek için balık vakumlu ya da karbondioksit paketlemesinde muhafaza edilmelidir.
KOLA, GAZOZ, SODA GİBİ ALKOLSÜZ İÇECEKLER MEYVE VE SEBZE SULARI İLE ŞİŞE SULARI
Alkolsüz içecekler su, tatlandırıcı, asit, aroma, renklendirici ve çeşitli koruyucular içermektedir. Bazıları karbonatlı yada karbonatsız olarak meyve suları içermektedir. Şişelenmiş sular ya doğal kaynaktan ya da kontaminasyondan uzak uygun ortamlarda işlenerek üretilmektedir. Sebze sularında Bacillus coagulans, Clostridium butyricum, Clostridium pasteurianum bulunabilmektedir. Suyun kendi florasında doğal olarak Flavobacterium, Micrococcus bakterileri bulunmaktadır.
MAYONEZ VE SALATA SOSU
Bu tür ürünler su-yağ emülsiyonlarının oluşturduğu içerisinde sirke yada limon suyu, şeker, tuz, nişasta, yumurta, baharat, sebze parçaları bulunduran ürünlerdir.
Mikroorganizmalar bu ürünlere içindeki malzemelerden, kullanılan ekipmandan yada hava yoluyla bulaşmaktadır. Bu ürünlerden Bacillus izole edilmektedir.
Bu tarz ürünler de Bacillus ve Clostridium’un sporları olabilmektedir.Bazı Bacillus spp. türleri gazlı bozulma için hardala katılmaktadır. Mikroorganizma kaynaklı bozulmaları engellemek için çeşitli kimyasal koruyucular katılmaktadır
|
|
|
| İklim Şartlarının Buğday Kalitesi Üzerine Etkileri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 08:57 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Gluten başta buğday olmak üzere tahılların çoğunda bulunan toz halinde proteinler karışımıdır. Glutenin temel bileşimleri suda çözünmeyen proteinler grubu olan gliadin ve glutenindir. Zincir biçiminde dizilmiş gluten molekülleri, mayalanma sırasında oluşan karbondioksit kabarcıklarını yakalayarak birlikte genleşen esnek bir ağ oluşturduğu için, glutenli unlardan yapılan ekmek ve hamur ürünleri çok iyi kabarır. Gluten ekmeğin iskelet yapısını oluşturan maddedir.
Amilaz nişasta moleküllerinin parçalanmasını hızlandıran bir grup enzimin ortak adıdır. Bu enzimler bitkilerin binlerce glikoz molekülünden oluşturduğu nişasta moleküllerinin parçalanarak birbirine bağlanmış yalnızca ikişer glikoz molekülünden oluşan maltoz moleküllerine dönüşmesinde katalizör işlevi görür. Amilaz aktivitesinin yetersiz olması bu enzimi içeren undan üretilen ekmeklerde bazı problemlere yol açmaktadır. Bunlar kötü renk ve doku, küçük ekmek hacmi ve kuru ekmek içi oluşumudur.
Sedimentasyon değeri gluten miktar ve kalitesini belirtmesi nedeniyle gluten kalitesi farklı olan buğdayların değerlendirilmesinde, gluten kalitesi aynı olan buğdayların ise protein miktarlarının bulunmasında kullanılan bir yöntemdir. Prensibi un ve laktik asit çözeltisiyle hazırlanmış karışımdaki un partiküllerinin gluten kalitesine göre şişmesi ve şişen partiküllerin belirli zaman içindeki çöken miktarlarının hacmen ölçülmesidir. Sedimentasyon değeri tayininde laktik asit kullanılması deney ununun su alarak şişmesi içindir. Laktik asit nişasta moleküllerini şişirme ve çöktürme özelliğine sahiptir. Bromfenol kullanımının sebebi ise çözeltinin mavi renk içermesi sebebiyle oluşan çökelmeyi daha net bir şekilde gözlemlemek içindir.
Materyal ve Metot:
Hektolitre Ağırlığı Tayini
Materyal:
· Aşurelik buğday
· 1 litrelik hektolitre terazisi
· Teraziye taşıyıcı mili
· Terazi kolu
· Ölçü silindiri
· Ölçü silindiri ağırlığı
· Bıçak
· Madensel ağırlık
· Doldurma borusu
· Gramlar
Metot:
· Önce destek mili yerine vidalanmıştır.
· Terazi kolu asılmış ve dengesi kontrol edilmiştir.
· Ölçü silindiri özel yerine yerleştirilmiş, bıçak ölçü silindirindeki yerine takılmış,üzerine madeni ağırlık konulmuş ve ölçü silindiri üzerine de doldurma borusu yerleştirilmiştir.
· Boşaltma kabı kırmızı çizgisine kadar buğday örneği ile doldurulmuş ve kabın içindeki buğday düzenli olarak boşaltılmıştır.
· Sonra bıçak çekilmiş, bıçağın üzerindeki ağırlığın silindirin içine düşmesi sağlanmıştır.
· Ölçü silindiri dolduktan sonra bıçak yerine takılmıştır.
· Doldurma borusu içinde kalan buğday, boru çıkartılmadan boşaltılmış ve sonra bıçak yerinden çıkartılmıştır.
· Ölçü silindiri terazi koluna takılmış ve tartılmıştır
Mikroskop Deneyi ve Buğday Çeşitlerinin İncelenmesi:
Materyal:
· Mikroskop
· Buğday
Metot:
· Buğday tanesi alınarak kırık ve tam olarak mikroskopta yapısı incelenmiştir.
· Ayrıca poşetlerde bulunan buğday çeşitleri fiziksel olarak incelenmiş karşılaştırılmıştır.
Yaş veya Kuru Gluten (öz) Değeri:
Materyal:
· Un
· Hamur yoğurucu
· Terazi
· Santifüj
Metot:
· Test başlığındaki metal elekler içine 110 gr un tartılmıştır.
· Üzerine 4.5 ml su ilave edilerek başlık yerine takılmıştır.
· Alet çalıştırılarak otomatik olarak gerçekleştirilen yoğurma ve yıkama işleminden sonra başlık içindeki gluten santrifüjde santrifüj edilmiştir.
· Yaş gluten miktarı saptanmıştır.
Unda Sedimantasyon Değeri:
Materyal:
· Ölçü silindiri
· Tıpa
· Saklama aleti
· Un
· Kronometre
· Bromfenol mavisi
· Laktik asit
· İsopropil alkol
· Su
Metot:
· 3.2 gr. un dereceli ölçü silindiri içine yerleştirilmiş ve üzerine 50 ml. bromfenol mavisi indikatörü ilave edilmiştir.
· Ölçü silindiri tıpa ile kapatılmış ve hemen çok hızlı ve 5 saniyeyi geçmeyecek şekilde tüp yatay durumda kalacak şekilde çalkalanmıştır.
· Ölçü silindiri çalkalama aletine yerleştirilmiş ve 5 dk. çalkalanmıştır.
· Çalkalama aletinden çıkarılmış ve sedimantasyon deney çözeltisinden 25 ml. eklenmiştir.
· Ölçü silindiri tekrar çalkalama aletine yerleştirilmiş ve 5 dk. daha çalkalanmıştır.
· Silindir çalkalama aletinden alınmış ve dik durumda duracak şekilde yere konulmuştur.
· Çöken kısmın hacım değeri okunmuştur.
Alfa amilaz aktivitesi:
Materyal:
· Un
· Viskometre tüpü
· Saf su
· Viskometre karıştırıcısı
Metot:
· 7 g. un alınmıştır ve viskometre tüpüne konulmuştur.
· Viskomerte tüpüne 25 ml. distile su ilave edilmiştir.
· Tek düze bir süspansiyon elde etmek için viskomere tüpü şiddetli bir şekilde çalkalanmıştır. Tüpün cidarına yapışan un parçacıkları tüpün içine sıyrılmıştır.
· Viskometre tüpü viskometre karıştırıcısı ile birlikte kaynar su banyosu içine yerleştirilmiştir ve motor 5 saniye sonra karıştırma işlemini başlatmıştır.
· Viskometre karıştırıcısı 60 sn. sonra en üst pozisyonda otomatik olarak serbest bırakılmıştır ve ısıtılmış un-su süspansiyonu içinde yüzmek üzere serbest kalmıştır.
· Viskometre karıştırıcısı belirlenmiş mesafeye düştüğü zaman, düşme sayısı değeri ekranda gösterilmiştir. Düşme sayısı değeri alfa-amilaz aktivitesinin bir ölçümüdür.
Sonuçlar:
Hektolitre Ağırlığı Tayini
Bir litre buğday üç kez tartılmış ve tablo1’deki değerler bulunmuştur.
Tablo1: Tartım Sonuçları
Örnek No.
1 litre buğday ağırlığı (gr)
1
697
2
697
3
697
Ortalama
697
Bu sonuçlara göre;
Hektolitre ağırlığı=69,7kg olarak bulunmuştur.
Mikroskop Deneyi ve Buğday Çeşitlerinin İncelenmesi:
Tam ve kesilmiş buğday taneleri mikroskopta incelenmiş ve sarı, girinti ve çıkıntılı ay yüzeyi benzeri bir yapı gözlemlenmiştir.
Yaş veya Kuru Gluten (öz) Değeri:
Yıkama sonrası gluten örnekleri santrifüje koyulmuştur. Santrifüj işlemi sonucunda tablo2’deki değerler elde edilmiştir.
Tablo2:Santrifüj işlemi sonrası ağırlık değerleri
Örnek No.
Elek üstü ağırlığı(gr)
Elek altı ağırlığı(gr)
Toplam gluten miktarı(gr)
1
2,1
0,64
2,74
2
1,96
0,78
2,74
Bu sonuçlara göre yaş gluten miktarı;
1 numaralı örnek için 2,74*10=%27,4
2 numaralı örnek için 2,74*10=%27,4 olarak bulunmuştur.
Bu değerlerin ortalaması alındığında çalışılan un örneğinin yüzde yaş gluten miktarı %27,4 olarak hesaplanmıştır.
Çalışılan unun gluten indeks değeri ise;
1 numaralı örnek için (2,10/2,74)*100=76,64
2 numaralı örnek için (1,96/2,74)*100=71,53 olarak bulunmuştur.
Bu değerlerin ortalaması alındığında çalışılan un örneğinin gluten indeks değeri 74,085 olarak hesaplanmıştır.
Unda Sedimantasyon Değeri:
Metot bölümünde anlatılan işlemler 3 ayrı paralel halinde yapıldıktan sonra sırası ile 28,28,29 ml değerleri elde edilmiştir. Bu değerlerin ortalaması alındığında sedimantasyon değeri 28,33 olarak bulunmuştur.
Çalışılan un örneğinin düzeltilmiş sedimantasyon değeri ise;
DSD=[28,33*(100-14)]/(100-11)=27,38 olarak hesaplanmıştır.
Not: Örneğin nemi%11 olarak alınmıştır.
Alfa amilaz aktivitesi:
Metot bölümünde anlatılan işlemler yapıldıktan sonra düşme sayısı 495 olarak bulunmuştur.
Tartışma:
Hektolitre ağırlığı 69,7kg olarak bulunan buğdayın Türk Standartlarında belirtilen 1. Derece(77kg), 2. Derece(75kg) ve 3. Derece(73) sınıflarından hiçbirine girmediği belirlenmiştir. Amerika’da üretilen bu buğdayın yetiştirilme iklim koşulları, tohum genetik yapısı ve depolama koşulları gibi özellikleri bu değerin Türk standartları altında çıkmasına sebep vermiştir.
Buğday yapısı mikroskopla incelenirken tanelerin yapıları başta net bir şekilde gözlemlenememiştir. 40X’lik objektif kullanıldığında ve ince-kaba ayarlar özenli bir şekilde yapıldığında ise sağlıklı bir görüntü elde edilmiştir.
Yüzde yaş gluten miktarının %27,4 olarak bulunması çalışılan undaki yaş öz miktarının yüksek olduğu bilgisini bize vermiştir(27>X). Ekmek yapımında önemli olan gluten indeks değerinin 74,085 ile optimum değerde olduğu belirlenmiştir(optimum değer=40-90).
Hesaplanan sedimantasyon değerinin 27,38 olması bu unun iyi kategorisine(iyi:25-36ml) girmiş oldu bilgisini bize vermektedir.
Bulunan 495 düşme sayısı değeri bize bu undan yapılacak ekmeğin hacminin az içinim ise kuru olacağı bilgisini göstermektedir.
Kaynaklar:
· Özkaya, H., Kahveci, B. 1990. Birinci Baskı. Tahıl ve Ürünleri Analiz Yöntemleri. Gıda Teknolojisi Derneği Yayınları, Ankara
· Matz, S. A., 1989, 1st ed. Technology of the Materials Of Baking. Elsevier Science Publishers, New York
· Chen, Y., and Doğan, S. A., 1998.Measurement of Gluten Quality and Effect of Gluten Quality on Breadmaking. Gıda Teknolojisi, 2:72-79
· Er, R. 1997, hububat Laboratuvarı Notları. Basılmamış Veri. Tübitak Marmara Araştırma Merkezi, Gıda Bilimleri Bölümü, Gebze, Kocaeli.
|
|
|
| Plakalı Isı Değiştiriciler İle Sütün Pastörizasyonu |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 03-06-2010, 08:53 PM - Forum: Gıda Mühendisliği ve Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Pastörizasyon gıda maddesi içindeki zararlı organizmaları ve bozulma etmenlerini yok etmek amacıyla uygulanan bir ısıl işlemdir. Plakalı ısı değiştiricileri kullanarak sıvı gıdaların pastörize edilmesiyle ise enerji tasarrufu sağlayarak ürünü istenilen seviyeye kısa sürede getiren bir sistemdir.
Laboratuar ortamında yapılan deneyde, gıda endüstrisinde kullanılan büyük ölçekli bir pastörizatörün laboratuar koşulları için hazırlanmış bir prototipinde çiğ süt pastörize edilmiştir. Armfield HTST pastörizatörü kullanılarak gerçekleştirilen pastörizasyon işlemi sonucunda plakalarda meydana gelen taşınım ısı transfer katsayısı 171.95 W/m2oC, akışın rejimi ise laminer bulunmuştur.
Giriş ve Literatür:
Sütün satışa sunulması veya bundan çeşitli ürünlerin üretilmesi sırasında içeriğindeki mikroorganizmaların yok edilmiş olması istenir. Bu ise pastörizasyon adı verilen bir ısıl işlem sayesinde sağlanır.
Pastörizasyon kelimesi bu işlemi bulan “Louis Pasteur” adındaki fransız bilim adamından gelmektedir. Pasteur şaraptaki bozuklukları önlemek için 1860-1864 yılları arasında şarabı birkaç dakika 50-60oC’de tutarak bozulmalarının önlendiğini buldu. Sütün çeşitli ürünlere işlenmesinde ısının kullanılması Pasteur’den önce3 denenmiştir: Sütün kaynatılarak içilmesi Türkler’de çok eskilerden beri uygulanmaktadır.
Sütün pastörizasyonunun amacı; süt ve süt ürünlerine bulaşmış bütün hastalık yapıcı mikropların öldürülmesi, sütün dayanma özelliklerinin arttırılması ve hilelerin önlenmesidir. Süt ve ürünleri için iki ana tip pastörizasyon kullanılmaktadır: Düşük ısı derecesinde uzun zaman tutma metodu (low temprature long time, LTLT) ve yüksek ısı derecesinde kısa zaman metodu (high tempratue short time, HTST). LTLT met****da süt 61.7oC’de en az 30 dakika tutulmalıdır. Türkiye’de bu yöntem 63-65oC’de uygulanmaktadır. HTST metodu ile pastörizasyonda sütün 71.1oC’de en az 15 saniye tutulması şarttır. Türkiye’de bu işlem 72-75oC’de 15-20 saniye olarak uygulanmaktadır. Süte uygulanacak pastörizasyon işleminin özelliği Coxiella burnettibakterisini yok edecek şekilde ayarlanır.
Gıda sanayiinde ısı transferi uygulamalarını en önemlilerinden birisi, çeşitli gıda maddeleri için, ısı değiştiriciler tasarımı alanındadır. Gıda işleyen fabrikalarda, borulu, plakalı, sıyırıcı yüzeyli, buhar enjeksiyonlu ve buhar enfüzyonlu tipleri dahil olmak üzere, çok çeşitli tiplerde ısı değiştiriciler kullanılmaktadır. Yukarıda sayılan beş tip ısı değiştiriciden ilk üçü, gıda maddelerinin ısıtılması veya soğutulması için kullanılabilir. Son ikisi ise sadece ısıtma amacıyla kullanılmaktadır.
Borulu ısı değiştiriciler: Borulu ısı değiştiriciler çok çeşitli şekillerde olabilirler. En çok rastlanılan iç içe geçmiş borular şeklinde olabilir. Bu düzende, ürün içteki borudan, ısıtma ortamı (su buharı) dıştaki ceketten ya aynı yöne ya da birbirlerine zıt yönlerde akarlar.
Üç borulu ısı değiştiriciler: Bu tip ısı değiştiricilerde, ısıtma ortamı, en iç ve en dıştaki borulardan, ürün ise ortandaki boru içinden akmaktadır.
Plakalı ısı değiştiriciler: Plakalı ısı değiştiricide, ürün çok ince bir film tabakası halinde, ısıtılmış iki yüzey arasında akmaktadır. Bu şekilde ürün sıcaklığı çok hızlı bir şekilde yükselir. Genel olarak, ürünün ısı transferini sağlayan yüzey üzerinden bir kere geçmesi yeterli olmaktadır. Plakalı ısı değiştiriciler için konveksiyon ısı transfer katsayısı, sıcak levha yüzeyine dik olarak, ısıtma ortamından ürüne ısı transferi dikkate alınarak hesaplanır.
Sıyırıcı yüzeyli ısı değiştiriciler: Sıyırıcı yüzeyli ısı değiştiriciler veya votatör özellikle yüksek viskoziteli ve newtonian olmayan akışkanlar için olmak üzere, gıda sanayinde yaygın olarak kullanılan bir ısı değiştirici tipidir. Bu tip bir ısı değiştirici çift borulu ısı değiştiricilere çok benzer. Fakat ek olarak ısı transfer yüzeyi üzerinde devamlı hareket eden sıyırıcı bıçaklar vardır.
Doğrudan temaslı ısı değiştiriciler: Ürünle ısıtma ortamının doğrudan temasını sağlayan iki tip ısı değiştirici buhar enjeksiyon ve buhar enfüzyonu sistemlerini kapsar. Buhar enjeksiyonu sisteminde, bir boru içinden akmakta olan ürün üzerine buhar enjeksiyonu yapılır. Böylece buhar zerrecikleriyle ve ürün arasında ısı değişimi olur ve sonuçta buhar, tamamen yoğunlaşır. Buhar enfüzyonu sisteminde, sıvı halde bulunan ürün, ısıtma ortamı olarak buhar içeren ısı değiştirici içine püskürtülür. Buhardan sıvı gıda maddesinin damlacıklarına ısı transferi olur ve sonuçta buhar yoğunlaşır, oluşan su ürünle karışır. Genel olarak, her iki sistemde de, sisteme ilave edilen suyu ortamdan uzaklaştırmak için, vakum tekniklerinden yararlanılır.
Zıt yönlü akışta sıcak ve soğuk akışkanlar birbirlerine ters yönde akmaktadırlar. Paralel akışta ise sıcak ve soğuk akışkan aynı yönden girerler ve aynı yöne doğru akarlar. Çıkış noktaları da aynıdır.
Materyal:
Bu deneyde;
·Armfield plakalı ısı değiştirici
·Süt
kullanılmıştır.
Metot:
·Ekipman hipoklorit çözeltisi ile temizlenir.
·Besleme ünitesine 1 litre süt ilave edilir.
·Pastörizasyon işlemi başlatılır.
·İşlem sonrasında ekipman temizlenir.
Sonuçlar:
Pastörizasyon işlemi sonunda tablo1’deki sonuçlar elde edilmiş ve taşınım ısı transfer katsayısı hesaplanmıştır.
Tablo1:işlem sıcaklık değerleri
Rejeneratöre giren pastörize süt sıcaklığı
T1
76oC
Sıcak su giriş sıcaklığı
T2
80.4oC
Sıcak su çıkış sıcaklığı
T3
77oC
Rejeneratöre giren çiğ süt sıcaklığı
T4
64.8oC
Rejeneratörden çıkan ve pastörizatöre giren çiğ süt sıcaklığı
T5
69.7oC
Rejeneratörden çıkan pastörize süt sıcaklığı
T6
65.5oC
Besleme debisi: V=200ml/30s=0.4lt/dk=0.4*10-3m3/dk
Aplaka=5.676*10-3m2
Kullanılan plaka sayını N=19
Sütün viskozitesi: m=1.41*10-3 pa.s
Cp=3.850 kj/kgoC
rsüt=1028 kg/m3
d=7.086mm
Tm=(LT1-LT2)/ln(LT1/LT2) = [(T1-T4)-(T5-T6)]/ln[(T1-T4)/(T5-T6)]
Tm= [(76-64.8)-(69.7-65.5)]/ln[(76-64.8)/(69.7-65.5)]
Tm=7.14oC
M=1028*0.4*10-3=0.4112 kg/dk
AT=19*0.005676=0.107844 m2
U* AT* Tm=M* Cp*LT
Taşınım ısı transfer katsayısı U= 0.4112 kg/dk*3.850 kj/kgoC*(69.7-64.8)oC/0.107844 m2/7.14oC*1000j*1dk/1kj/60s
U=171.95 W/m2oC
Re=1028 kg/m3*0.007086m*0.1691m/s /1.41*10-3 pa.s
Re=873.8 è laminer akış
Tartışma:
Besleme ünitesinden gelen çiğ süt önce rejeneratöre girer. Burada ısısını pastörizatörden gelen sütün ısısını alarak yükseltir. Çiğ süt ısısını bir miktar yükseltmiş olarak pastörizatöre girer. Pastörizasyon işleminden sonra soğutucuya giderken tekrar rejeneratöre girerek ısısının bir kısmını çiğ süte devreder. Bu sistem sayesinde sistem içindeki enerjinin bir kısmı devir daim şeklinde kullanılarak kayıp olması engellenir. Dolayısıyla enerjiden ve maliyetten tasarruf edilmiş olur.
Sistemde pastörizasyon sırasında uygun sıcaklığına ulaşamamış süt elde ediğinde, bu sütün (sıcaklığı sensör tarafından belirlendikten sonra) besleme ünitesine geri gönderildiği gözlemlenmiştir.
Deney sonucunda bulunan 171.95 W/m2oC değerinin literatür değerlerine yaklaşık bir değer olduğu gözlenmiştir.
|
|
|
|