Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.782
» Son Üye Eren225
» Toplam Konular 12.172
» Toplam Yorumlar 30.186

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 4648 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 4643 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.401
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.865
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 465
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.047
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.614
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.436
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.949
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.355
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.588
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.590

 
  Çiftçilik Ne Zaman ve Nasıl Başladı
Yazar: Mr.Muhendis - 03-19-2010, 06:41 PM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

Zaman: 12.000-4.500 yıl önce
Mekân: Yakın Doğu, Meksika, Çin, Andiar,
Doğu Birleşik Amerika, Sahra-altı Afrikası

Bu bir Neolitik Devrimdi. V. GORDON CHILDE, 1936

Geçmişinin büyük bir kısmında insanlar yiyeceklerini avlanarak ve toplayarak sağlamışlardır. Atalarımız evcilleştirilmiş hayvan ve bitkileriyle yerleşik toplumlar halinde yaşamadan çok önce bir tür olarak evrim geçirmiştik. Çiftçilik çok yeni bir olaydır ve arkeologlar insanın yaşam biçiminde neden böyle radikal bir değişikliğin gerçekleştiğini anlamaktan hâlâ çok uzaktalar.
Çiftçilik ilk kez 12.000 yıl önce verimli Ortadoğu topraklarında başlamış ve bu tarihten hemen sonra dünyanın altı başka bölgesinde de birbirlerinden bağımsız olarak keşfedilmiştir: 9000 yıl önce Orta Meksika'da, ondan biraz sonra Güney ve Kuzey Çin'de, sonra 7000 yıl önce Orta Andlarda ve son olarak da, 4500 yıl kadar önce Birleşik Devletler'in doğusunda ve Sahra-altı Afrika'da.
Bu ayrı gelişmelerin hepsindeki ortak nokta, çiftçiliğin son Buzul Çağı'ndan sonra başlaması ve herhalde küresel ısınma ve insan nüfusundaki önemli artışla ilişkili çevresel değişikliklere yakından bağlı olmasıdır.
Ancak her bölgede keşfedilen çiftçilik türü farklıydı ve büyük ölçüde yerel bitkiler ve hayvanlar tarafından belirlenmişti: Ortadoğu'da arpa, buğday, koyun ve keçi, Meksika'da mısır, Çin'de pirinç, Sahra-altı Afrika'sında darı ve büyükbaş hayvan. Ayrıca her bölgede insanları, atalarının avcılık-toplayıcılık hayat biçimlerinden vazgeçirtecek kendi belirli olayları yeralmış görünmektedir.

ORTADOĞU: BİR OLGU ARAŞTIRMASI
Ortadoğu'da çiftçiliğin kökenlerinin araştırılmasının çok uzun bir tarihçesi vardır. Bu konuda ilk öncü araştırmalar 1940'larda Robert Braidwood tarafından Kuzeydoğu Irak'ta Chemchemal Vadisi'nde yapılmış, sonra 1950'lerde Kathleen Kenyon'un Ürdün Vadisi'nde Eriha'daki kazıları bunu izlemiştir.
Bu ilk çalışmalar Ortadoğu'da henüz çömlekçiliğin olmadığı ilk Neolitik çiftçi toplulukları üzerinde yoğunlaşmıştır. Daha yakın zamanlarda Ofer Bar-Yosef gibi arkeologlar çiftçiliğin neden başladığını anlamak için daha gerilere gitmemiz gerektiğini göstermiş, arkeolog-botanist Gordon Hillman da Ortadoğu'da hâlâ varolan vahşi bitkileri inceleyerek ve kazılardan çıkan bitki kalıntıları üzerinde mikroskopik çalışmalar yaparak daha geniş alanlar açmıştır.
Artık yalnızca 11.600 yıl önceki küresel ısınmayla yetinmeyip Buzul Çağı'nın son binyılındaki iklim değişikliklerine de dikkat etmemiz gerektiği anlaşılmıştır. 14.500 yıl kadar önce Ortadoğu'nun kıyıları ve nehir vadileri, sık meşe ormanlarıyla kaplıydı ve geri kalan bölgeler yenilebilir çeşitli bitkileriyle zengin bir bozkırdı.
Bu bitkiler arasında ehlileştirilmiş buğday ve arpanın vahşi ataları vardı ve İsrail'de Ayn Mallaha ve Suriye'de Ebu Hureyra gibi kalıcı yerleşim yerleri kuran Natufian kültürüne ait avcı-toplayıcıları tarafından büyük miktarlarda toplanıyorlardı. Bu, atalarımız için daha önce örneği olmayan bir adımdı ve avlanmak için çok büyük ceylan sürülerinin varlığı bu yerleşmeyi kısmen mümkün kılmıştı.
Bu topluluklar 2000 yıl kadar geliştiler, çiftçilerle ilişkilendirilen taş mimarisi, sanat ve bitki öğütme teknolojisi gibi kültürel unsurları geliştirdiler. Sonra yaklaşık 12.600 yıl önce iklim kötüleşmeye başladı.
Avcı-toplayıcılar, sıcak hava ve bol yağmur yerine, bin yıl süreyle buzul çağı koşulları ve onun getirdiği kuraklık ve toplanacak bitkilerde ve avlanacak hayvanlarda bir kıtlık dönemi yaşadılar. Bu kısa iklim dönemi avcı-toplayıcı nüfusun daha önce görülmemiş derecede arttığı bir zamana rastladığı için büyük felaketlere neden oldu.
Sürekli yerleşik bir hayat biçimi daha fazla sürdürülemeyeceği için, yeniden göçebe hayat biçimleri benimsendi ve insanlar herhangi bir yerde birkaç aydan fazla kalmadılar. Ama daha önceki hayatlarıyla bazı bağları korumuşlardı. Terk edilmiş köyler, mezarlıklar olarak kullanılmaya başlandı. Grupların, belirli zamanlarda buralarda ölülerini hep birden gömmek için toplandıkları anlaşılmaktadır.
Buralara, yiyecek ararken ölenlerin gömüldükleri geçici mezarlardan çıkarılan kemikler ya da yalnızca kafatasları getirilmekteydi. Bu nedenle 14.500 ile 12.500 yıl önceki yerleşik hayat biçimlerinin yerleştirdiği kültürel tavırların, insanlarda Genç Dryas döneminde de devam ettiği ve bunların daha sonra çiftçilik köyleri kurulması için önemli bir adım olması mümkündür.
Genç Drays döneminin kuraklık koşullarında, yeterli besin maddesi elde etmek için insanlar bitkileri ekerek ve sulayarak yetiştirmeye başlamış olmalıdırlar. Aslında bu tür uygulamalara yıllar önce, yerleşik olarak yaşadıkları zaman başlamışlardı. Yabani bitkilerin yetiştirilmesi daha fazla ürün vermiş ve insanlara hareketlerini planlama olanağı sağlamıştır. Kendileri her ne kadar biliniyorlarsa da bu, ehlileştirilmiş bitkilerin evrimine götüren önemli bir adımdı.
Ehlileştirilmiş tahılın başlıca unsuru, tanenin kendi kendini tohumlamak için otomatik olarak dağılmak yerine olgunlaşırken sapta kalmasıdır. Bu da çiftçinin tahılı kullanmak için toplaması ve yeterli bir miktarını da yeniden ekmek için saklaması demektir. Aynı biçimde ehlileştirilmiş fasulyeler kabuklan içinde kalmış ve bitki ehlileştirilmesi uzmanı Daniel Zohary'nin deyimiyle burada "ekin toplayıcı"yı beklemiştir.
Yabani buğday ve arpa saplan arasında tohumlarını bu şekilde saklayan birkaç biçim değiştirmiş bitki de olacaktı. Genç Dryas döneminin bitki ekicileri başakları kesip tohumları başka bir yerde ekmek için toplarken, bu biçim değiştirmiş bitkiler de işlenen arazide varlıklarım arttırmışlardır.
Çiftçilik-öncesi bitki yetiştiricileri, çok geçmeden yabani bitkilerin Şeria Vadisinin alüvyonlu topraklarında, özellikle doğal pınarların çevresinde çok daha iyi yetiştiklerini keşfetmiş olmalıdırlar. 11.600 yıl önce ani küresel ısınma ile gelen yağmurlar artınca, insanlar yerleşik hayat biçimine yine bu vadide dönmüşlerdir. Başta Eriha'da olmak üzere, kerpic evler yapmışlardır.
Burada herhalde savaştan çok su taşkınlarından korunmak için bir duvar ve büyük bir taş kule inşa etmişlerdi. Birkaç kilometre kuzeyde Netiv Hagdud köyü kurulmuştu. Burada darı ekimi yapıldığını gösteren izler vardır. Hem burada hem de Eriha'da Genç Dryas döneminin göçebe avcı-toplayıcılarının gömme ritüellerine, özellikle insan kafataslarının topraktan çıkarılıp yeniden gömülmesine, devam edilmiştir.
Bunların kullandıkları aletlerin çoğunun aynı olması, avlanmanın ve bitki toplamanın devam etmekte olduğunu göstermektedir. Verimli hilalin her yerinde benzer gelişmeler olmuştur, ilk Neolitik köylerin en gelişmişleri Türkiye' nin güneyinde ve Irak'ın kuzeydoğusunda inşa edilmişti. Fransız arkeolog Jacques Cauvin bunun, çiftçiliğin gelişmesi için gerekli toprağa karşı yeni tavırlara ilişkin olduğuna inanmaktadır.
Bu köyler bir kere kurulduktan sonra çiftçiliğe giden yolda dönüş olamazdı. Köylerin birbirlerine obsidyen (volkanik cam) ve deniz kabuğu gibi maddelerin ticaret ağlarıyla bağlandıklarını biliyoruz. Bu yollardan artık, ehlileştirilmiş bitkilerin tohumlarının da taşındığı düşünülebilir. Böylece bu köylerde çok geçmeden tahıl dışında, hızla genişlemekte olan nüfusu beslemek için fasulye ve mercimek de ekilmeye başlanmıştı. 1000 yıl içinde ilk keçiler ve ardından büyükbaş hayvanlar da evcilleştirilmişti.
Köyler, iki katlı taş evleri, sokakları ve depolarıyla kasabalara dönüştü. Bu da, ilk olarak 14.500 yıl önce ilk yerleşik avcı-toplayıcılarda kökleri olan, sonra Genç Dryas döneminin iklim şoklarıyla gelen ve böylece ilk uygarlıkların başlaması için sahneyi hazırlayan çiftçiliğin başlangıcının son aşaması olmuştu.

TARIM HAKKINDA BAŞKA ARAŞTIRMALAR
Tarımın nasıl başladığı, filozofları Eski Çağlar'dan bu yana epeyce ilgilendiren bir konu olmuştur. Eski Yunanlılar, tarımın icadını, Tanrıça Demeter'in Triptolemeus'a ihsanı sayarlardı. Kuşkusuz kutsal kitaplara göre Âdem de çiftçilerin piri idi. Ama İÖ I. yüzyıla gelindiğinde Varro, tarımın tamamen insanın bir icadı olduğunu çoktan anlamıştı.
19. yüzyılın ortalarında, İngiliz antropolog Morgan, Friedrich Engelsin ardından tarımı, toplumsal aşama olarak, vahşilikten barbarlığa geçişin kesin ölçütü saymıştı. Daha sonra Gordon Childe, Pleyistosen sonrası çıkan iklim değişikliklerinin, canlı organizmaları vahalara sığınmaya zorladığını savunmuştur. Childe'a göre bitkilerin, hayvanların ve insanların böylece bir araya toplanması, insanın, diğer ikisini evcilleştirmesine neden olmuştur.

Bu konuyu yazdır

  Dondurma Hakkında Herşey
Yazar: Livadi - 03-19-2010, 10:26 AM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Dondurmanın Tanımı:
Dondurma süt, krema ve uygun diger süt ürünleri, içilebilir nitelikteki su, yumurta, sakkoroz ile çesni
maddeleri ve katkı maddelerinin belirli oranda karıstırıl-ması ve pastorize edilmesinden sonra teknige
uygun olarak hazırlanan bir süt ürünüdür. Besin degeri üstün, sindirimi kolay maddedir.(10)
Vücut gelisiminde gerekli olan birçok mineral maddeyi ve vitaminleri bünyesinde bulundurur. Buz krem
ürünlerinde, dondurmadan farklı olarak bitkisel yag kullanılmakta olup, su buzu ürünlerinde ise yag
bulunmaktadır.
1. Dondurmanın Hammaddeleri
1.1.Süt Yagı:
Süt yagı dondurmanın en önemli maddesidir. Dondurmanın aroması,kıvamı,yapısı, dayanıklılıgı ve birçok
nitelikte olumlu etkisi olan ve dondurma yapımında genis ölçüde yaralanılan bu maddenin en önemli
kaynagı;süt,krema veya kaymak,tereyagı,sade yagı ve yaglı süt tozudur.Kullanılan maddelerin
yag miktarına göre degismekle beraber genellikle sütün 1/7’si kadar tereyagı 1/9’u kadar sade yag miksi
arzulanan yag miktarından çıkarılabilmektedir.
Tereyag ve sade yagların dondurma yapımında kullanılabilmeleri için taze,iyi kalitede ve
tuzsuz olmaları sarttır; fakat yag miktarını arttırmada en elverisli madde kremadır.Süt yagı dondurmanın
kalitesini etkileyen ve onun erime egilimini azaltan en önemli ögedir.Viskoziteyi arttırıcı stabilize edici ve
küçük buz kristalleri olusumunu destekleyici rol oynamaktadır.
Krema yagı arzu edilen kaynak olarak alınmaktadır; fakat krema en pahalı kaynak oldugundan her zaman
kullanılması zor olmaktadır. Dondurma miksinde kullanılan yag dondurmanın yaklasık %12’sini
olusturmaktadır. Süt yagı ve bitkisel yag olmak üzere iki tip yag kullanılmaktadır.(2)
1.2.Yagsız Kuru Madde:
Yagsız kuru maddeler (Protein, laktoz ve mineral tozlar) mikse süt tozu veya peynir altı suyu olarak ilave
edilir. Laktoz ve mineral maddeler donma noktasının düsmesinde rol oynar, proteinler ise kıvam yapı ve
over-run yönünden iyilestirici etki yaparlar.(2)
Yagsız kuru madde yüksek besleyici degere sahiptir ve suyu baglayarak dondurmanın tekstürünü
düzeltmektedir. Ayrıca dondurma isleme esnasında dondurmadaki havanın düzenli bir sekilde dagılmasında
önemli etkiye sahiptir.(10)
%12 yaglı dondurmayı üretebilmek için yagsız kuru madde miktarının %11–11,5 arasında olması gerekir. Eger
yagsız kuru madde %11–11,5 üzerinde ise dondurmalarda çogunlukla tuzumsu aroma hissedilmekte, meyve ve
çikolatalı olanların da aromaları daha keskin ve bariz bir hal almaktadır. Ayrıca bu maddelerin fazlalıgı sık yapı
hatalarına yol açmakta, uzun süre bekleyen dondurmalarda ise arzulanmayan kumlu bir yapı fark edilmektedir.
Yagsız süt kuru maddesi söylenilen degerin altında olursa; su baglama yetenegi azalır ve kıvam istenilen
düzeye ulasmaz.(10)
1.2.1. Yagsız Kuru Madde Tayini
-Beher ve krozeler 120+2C’deki etülde agırlıkları sabit oluncaya kadar kurutulur.
Sonra desikatöre alınarak sogutulur ve tartılır.
-Kurutulan ve darası alınan behere 10 gr tereyagı örnegi tartılır.
-Sonra yag yavas yavas ısıtılarak eritilir.Isıtmaya köpürme sona erinceye kadar (fazla sıcaktan kaçınılarak)
devam edilir.
-Beher sogutulur 20-25 ml, petrol eteri katılır.Yavas yavas çevrilerek yag eritilir.
-Çözelti ve sediment krozeye aktarılır.
-Petrol eter ile muamele ve sonraki islemler 5 kez tekrarlanır.
-Kroze 102+2 C’de 2 saat kurutulur.
-Desikatörde kurutulur ve tartılır.
-Agırlık degismez oluncaya kadar yarım saat süreyle kurutmaya devam edilir ve yagsız kuru madde miktarı %
olarak formülle hesaplanır.
% Yagsız Kuru Madde=A-B*100/C
A=Süzüldükten ve kurutulduktan sonraki kroze agırlıgı,g
B=Krozenin ilk agırlıgı, g
C=Alınana Tereyag örnegi, g
Yag tayini ekstrasyonla yapılır.(4)
1.3.Seker:
Dondurma yapımında kullanılan seker mikste yaklasık %10–18 oranında kullanılır. Dondurma ürünlerinde
tatlandırıcı olarak sakkoroz kullanılır. Kullanılan bu sakkoroz dondurmaya istenilen tatlılıgı kazandırır, kuru
madde oranını ayarlar ve donma noktası üzerinde etkilidir.(2)
Meyvelilerde ise %20–32 arsında bulunan seker dondurmalarda hem tat açısından, hem de kıvam ve imalat
teknolojisi bakımından etkilidir. Donma noktası üzerinde rol oynar, viskoziteyi arttırır, aroma maddelerinin
etkisini daha belirginlestirir ve yapıyı düzeltir. Gereginden düsük oranda seker içeren dondurmalar çogunlukla
büyük buz kristalleri içerir. Yüksek seker oranı ise dondurmayı fazla viskoz(agdalı)yapar. En önemli seker
kaynakları: Sakkoroz, Glikoz, Nisasta Surubu ve nvert Seker(glikoz+fruktoz)’dur. Ayrıca diyabettik için
sorbitten de yaralanılmaktır.(8)
Sakkorozun kristalize olma egilimi, glikoz ve nisasta surubunun birlikte kullanılmasıyla azaltılabilmektedir.
Çünkü glikoz donma noktasını sakkoraza göre daha fazla düsürmektedir; ancak glikozun toplam seker
miktarındaki payı %25’i asmamalıdır.
Patates nisastası, bazen de bugday ve mısır nisastasından çogunlukla asit hidroliziyle elde edilen nisasta surubu
ise kaliteyi olumlu yönde etkileyebilmesi en çok %5 kadar(1kg’a 0,050kg)katılmalıdır.
Sakkorozun hidroliziyle kazanılan ve tatlandırma gücü sakkorozunkinden üstün olan invert seker toplamın
sekerdeki payı da %30’u geçmemelidir. Diyabeti kirler için yaralanılan sorbit ise en çok %3 oranında
kullanılmalıdır.
Dekstroz ve nisasta surubu tat maddesi olarak tek basına kullanılmaz, çogu zaman sakkorozun ¼’ü zorunlu
hallerde en fazla yarısı kadar mikse katılır. Balın kullanımı ise fiyatının yüksek olması nedeniyle sınırlıdır.%9
oranındaki bal,%8 sakkoroz ile birlikte kullanılır.

1.3.1.Seker Tayini:
1-Feeling çözeltisiyle
2-Standart invert seker çözeltisi
3-Metilen mavisi çözeltisi
4-Korrez çözeltisi
5-Titrasyon (4)
1.4.Jelatin:
Jelâtin ilave edilmesinin sebebi buz parçacıklarının çok küçük olarak tesekkülü saglamaktadır. Dondurma
donma noktasındayken jelâtin çok yumusak bir jel teskil edecek miktarda eklenmelidir. Jelatin gereginden fazla
kullanıldıgında muhallebi benzeri bir yapı olmakta ve lezzeti olumsuz yönde etkilemekte.
2.Miks
2.1.Dondurma Miksinin Hazırlanması
Dondurma islenisin en önemli asamasını miksin hazırlanması olusturur.Miksin hazırlanırken önce
içerisinde bulunması gereken maddelerin oranlarının bilinmesi zorunludur.kinci olarak,bir kerede
islenecek miks miktarının saptanması ve üçüncü olarak da,belirtilen %oranları verecek maddelerin
seçimi gerekir.(2)
Miks: Dondurmanın bilesimine giren hammaddelerin henüz dondurulmamıs haldeki karısımına miks adı
verilmektedir. Miks hava ve aroma maddeleri hariç tüm dondurma unsurlarını içermektedir.
Miks departmanında dondurmayı olusturacak tüm hammadde ve yardımcı maddelerin karısımı ve bu
karısımın pastörizasyonunu saglamaktadır. Kullanılacak hammaddeler gün içinde hazırlanacak mikslere
göre ana depodan günlük hammadde deposuna sevk edilerek burada muhafaza edilir. Dondurma miksi
hazırlanarak miks tanklarına sıcak su alınır.Sıcak su alımı otomatik olarak yapılmakta olup suyun
sıcaklıgı yaklasık olarak 80C’dir.Hazırlanacak olan mikse göre standart miktardaki hammaddelerin katı
formdakileri (seker,kakao ve süt tozu)manuel olarak sıvı hammaddeler(glikoz,tereyag,krema,p.k
yagı)otomatik valfler ve pompalar vasıtasıyla belli bir sıra içinde elektronik kantar üzerindeki miks
tanklarına ilave edilerek karıstırılır.(2)
2.2.Dondurma Miksinin Özellikleri:
Dondurma miksi kompleks kolloidal bir sistemdir.Bu sistemi olusturan maddelerin bir kısmı gerçek
çözelti halinde bulunurken bir kısmı kolloidal süspansiyondan,bir kısmı da koba dispers fazda yer
alırlar.Sekerlerle,tuzlar gerçek çözelti halindedirler.Süt proteinleri,stabilazörler çözünmeyen tatlandırıcı
kuru maddelerin ve sütün fosfat tuzlarından bir kısmı koloidal süspansiyonu olustururlar.Yag ise globüller
halinde dagılmıs durumdadır.
Koloidal süspansiyonda yer alan bilesenler miksin donma noktası,kaynama noktası,ozmotik basıncı gibi
niteliklerini etkilemezler ve süper santifürüj ya da ultrafiltrasyon teknigi yardımıyla ayrılabilirler.dispers
halde bulunur ve ısıgı yansıtırlar.
Gerçek çözeltilerde yer alan bilesenler küçük molekül veya iyonlarında olusan maddelerdir. Bunların
suya karsı ilgileri fazladır.
Koloidal süspansiyonu olusturan bilesen taneciklerinin elektrik yükü, süspansiyon durumunun
korunmasını saglar.
Koloidal süspansiyonlar en ufak degisimlere bile duyarlılık gösterirler. Dondurmada böyle kompleks bir
sistem oldugundan birçok faktör miksin özelliklerini etkilemektedir.
Dondurma miksi suda-yag emülsiyonu olarak tanımlanabilir.Burada süt yag dispers fazı
olustururken,kalsiyum kazeirat-kalsiyum fosfat miselleri,serum proteinleri,karbonhidratlar ve mineral
tuzlardan olusan sulu kısımda sürekli fazı meydana getirir.Tanecik büyüklügü esas alındıgında ,su fazı
koloidal dispersiyonlarda gerçek çözeltinin bir karısımında ibarettir.
Dondurma miksi pratik açıdan önemli bazı özelliklere sahiptir.Bunlar,miks stabilizesini,asitlik,özgür
agırlık,yüzey gerilimi,viskozite,donma noktası ve dövülme hızıdır.(4)
2.3.Miks Stabilizesi :
Bu nitelik,süt proteinlerinin koloidal süspansiyonunda,süt yagının da emisyonunda ayrılmaya karsı
gösterdikleri direnci ifade eder.Dolayısıyla miks stabilizesi koloidal stabilize ile emisyon sytabiletisine
baglı bulunmaktadır.Miksin stabilizesini etkileyen faktörler;miksin asitligi,kalsiyum ve fosfat
tuzları,yag,yagsız kuru madde oranı,ısıl islem,homojenizasyon sıcaklıgı ve basıncı olgunlastırma
süresi,dondurulma sıcaklıgı ve süresi ve miksteki baglı suyun düzeyindedir.
Protein stabilizesini hızlı bir sekilde belirlenmesinde alkol testinden yararlanılmakta,yag stabilizesinin
tayininde ise optik yöntemler kullanılmaktadır.(4)
2.4.Miksin Asitligi:
Miksin asitligi ve Ph degeri,süt yagsız kuru madde içerigi ile yakından iliskilidir.Süt yagsız kuru
maddesinin artması asitligi yükseltirken PH degerini düsürmektedir.
Dondurma miksinin dogal asitligi süt proteinleri, mineral maddeler ve çözünmüs gazlardan ileri
gelmektedir.Miksin kötü kosullarda saklanması veya bayat hammaddelerin kullanılması asitligin
gelismesine yol açmaktadır.Bu tip mikslerde ,viskozite artıs göstermekte,dövülme hızı yavaslamakta ve
pastörizasyon islemi sırasında pıhtılasma riski artmaktadır.(4)
2.5.Miksin Özgül Agırlıgı:
Miks, bilesimine baglı olarak degisen bir özgül agırlıga sahiptir. Çogunlukla 15.5C’de 1,554-1,1232
arasında olan özgül agırlık sütte oldugu sekilde hidrometre veya hidrostatik terazi ile belirlendigi gibi
formül yardımıyla da yaklasık olarak hesaplanabilir.(4)
2.6.Miksin Donma Noktası:
miksin donma noktası,miks içerisindeki çözücü unsurlara baglıdır ve miksin bilesimine göre degisiklik
göstermektedir.Ortalama bir bilesime sahip olan bir dondurma miksinin donma noktası baslangıçta
yaklasık olarak (-2.8C)-(-2.2C) arasındadır;ancak suyun gizli sıcaklıgı uzaklastırıldıgında ve buz
kristalleri olusmaya basladıgında kalan çözelti giderek konsantre hale geldigi için yeni bir donma noktası
olusur.(4)
2.7.Miksin Viskozitesi:
Viskozite ya da akmaya karsı gösterilen direnç dondurma miksinin önemli özelliklerinden birisi
olup,miksin uygun sekilde dövülebilme ve hava tutabilme gücüyle yakından iliskilidir.(10)
2.7.1.Miksin Viskozitesini Etkileyen Faktörler Sunlardır:
2.7.1.1Miksin Bilesimi:
Özellikle yag ve stabilize madde içerigi diger unsurlardan daha etkilidir.(10)
2.7.1.2.Miksi Olusturan Hammaddelerin Çesidi ve Kalitesi:
Yag içeren hammaddeler önem tasımaktadır. Ayrıca sodyum,kalsiyum ve sitrat gibi tuzlar kozain ve diger
proteinler üzerindeki etkileri nedeniyle viskoziteyi önemli ölçüde etkilemektedir.(10)
2.7.1.3.Miksin slenmesi:
Viskoziteyi en çok etkileyen, yapım asmaları,pastörizasyon,homojenizasyon ve olgunlastırma
islemleridir.(10)
2.7.1.4.Miksin Bilesimine Giren Esas Unsurların Konsantrasyonları:
Toplam kuru maddenin yüksek olması viskoziteyi arttırmaktadır.(10)
2.7.1.5.Sıcaklık Derecesi:
Genel olarak belirtmek gerekirse,miksin viskozitesindeki artıs dondurmanın ermeye karsı direncini
arttırmakta ve daha düzgün bir yapı elde edilmesini saglamaktadır.Ancak miksin dövülme hızını
etkilememektedir.Bu nedenle günümüzde hızlı donduruculardan yaralanılarak düsük viskoziteye sahip
misklerle çalısmayı tercih etmektedirler.Genellikle kullanılan ölçü birimi centipoise(cp)’dir.
Dondurma miksi görünen(apparent) ve esas(basıc) viskozite olmak üzere iki viskoziteden olusur.Görünen
viskozite karıstırma ile kaybolan bir koyulasma durumudur.Esas viskozite ise görünen viskozitenin
kaybolmasından sonra mikste kalan viskozitedir.(10)
2.8.Miksin Yüzey Gerilimi:
Yüzey gerilimi, bir sıvının yüzey gerilimleri arasındaki çekim kuvvetlerinden ileri gelen bir kuvvettir ve
sıvının yüzeyine film benzeri özellik kazandırır.
Yüzey geriliminin ölçü birimi din(dyne)’dir.Asırı miktarda emülsifiyer kullanılan mikslerde yüzey
gerilimi normalden daha düsüktür.Bu ise dövülme hızının asırı derecede artmasına,dondurmanın
kabarık,tüy gibi hafif olmasına ve paket içinde küçülme egilimi göstermesine neden olabilmektedir.(4)
2.9.Miksin Dövülme Hızı:
Miksin dövülebilirligi,gerilme direncine ve hava hücrelerini çevreleyen duvarların dayanımına
baglıdır.Dövülebilirligi etkileyen faktörler sunlardır:
1-Yüksek islem sıcaklıkları,uygun kosullar altında yürütülen homojenizasyon ve 2-4 saatlik bir
olgunlastırma miksin dövülebilirligini arttırır.
2-Yag globürleri küçüldükçe ve kümelesme azaldıkça dövülebilirlik artmaktadır.
3-Tereyag,sade yag veya dondurulmus kremanın kullanıldıgı mikslerde yagın kitlede dagılımı pek iyi
olmadıgından böyle mikslerde dövülebilme yetenegi azdır.
4-Yumurta sarısı tozu ve taze krema yayık altı bilesimlerinde lesitin bulundurmaları nedeniyle
dövülebilirligi arttırmaktadır.
5-Emülsifiyerler miksin dövülebilirligini arttırmaktadır.
6-Süt yagsız kuru maddedeki olagan degismeler dövülme üzerinde önemli bir etki yaratmaktadır.
7-Seker,miksin dövülebilirligini azaltmakta homojenizasyondan sonra katıldıgında ise dövülme hızı
artmaktadır.
8-Sodyum kazinat kullanımı dövülebilme özelligini arttırmaktadır.Hava hücreleri ve buz kristallerinin
dagılımı beklenenden daha fazla etkilemektedir.
9-Dondurucunun yapısı be kullanımı dövülebilme düzeyini etkilemektedir.
Dövülme hızı miksin kesikli tipte dondurucuda eklenmesi sırasında birer dakika aralıklarla hacim artısının
ölçülmesi suretiyle belirlenir.Normal olarak miks dondurulma islemi basladıktan sonra 3,5 dakika
içerisinde donar ve 7 dakika içerisinde %90’lık hacim artısı saglanır.Dövülme hızı, %90 hacim artısına 5
dakika daha kıssa sürede ulasan mikslerde yüksek,8 dakika daha uzun olanlarda ise düsüktür.

2.10.Miksin Sogutulması:
Homojenizasyon isleminin sonunda miks hemen 0-4C’ye sogutulur.Bu sogutma dondurmanın yapısına
olumlu etki yaptıgı gibi mikro organizmaların çogalmasını önler.Miksin sogutulması açık ya da kabin tipi
sogutucularda yapılır.Ayrıca sogutulmada plakalı sogutuculardan da yaralanılır.Sogutucuların temiz
olması,sogutmanın süratle gerçeklestirilmesi gerekir.Uzun sürede yapılan sogutma ya da yetersiz sogutma
arzulanan amacı gerçeklestirmez.(10)
2.11.Miksin Dondurulması:
Olgunlasmasını tamamlamıs miksin dondurma haline gelebilmesi için özel makinalarda dondurulması
gerekir.Bu amaç için en fazla kullanılan dondurucular,”Batch Freezer” ve “Continuas Frrezer”'lardır.
Dondurucuya miks 3-4 doldurulur donması için konulacak miksin miktarı dondurucu düzenin hacminin
yarısını asmamalıdır.Bunun nedeni dondurmanın hacminin miksin hacminden %85-100 oranında artıs
göstermesidir.Buna hücre artısı denir.Sogutucunun sıcaklıgı –18C 'nin altında olmalıdır.Batch Freezerlar
çalısırken düzene önce miks konur,sonra dondurma makinasının karıstırıcı ve dövücüleri çalıstırılır.Daha
sonrada sogukluk kaynaklarının çalıstırılmasına baslanır.Miks konulurken dövücüler harekete geçerse
kazıyıcının bıçakları asınıp körlesir.Sogutucu kaynakları karıstırıcı ve dövücülerden önce devreye
sokulursa bu seferde dövücüler kabın kenarında donarak yapısabilir;hatta egrilip kırılmasına sebep
olabilir.
Sogutucu akımı durduktan sonra makine bir müddet daha çalıstırılır ve bu sürede karsıma gerekli hava
verilerek dondurmada arzulanan hacim artısı saglanır.
Sogutulup olgunlastırılan miks son olarak donduruculardan geçirilerek dondurma haline sokulur.Miksi
dondurma haline getirmek için en fazla kesikli ve sürekli dondurucular kullanılır.(10)
2.11.1.Kesikli Dondurucular le Miksin Dondurulması:
Çalısma sırasında dondurucu düzenli çalısmalıdır.Özellikle amonyak ve frean gibi sogutucu gazla düzenli
sirküle olmalı ve sogutucunun sıcaklıgı –18C’nin altında olmalıdır.Kesikli dondurucular çalıstırılırken
sıcaklıgın düsük olmasının yanında karıstırıcı ve dövücünün düzenli çalısması gerekir.Gereginden az
hacim artısı dondurmayı sert bir kitle haline dönüstürerek miksin dondurma haline dönüsmesi,yenme
niteligi ve randımanı düsürür.Dondurucunun çalısma süresi miksin bilesimine ve dondurmanın çesidine
göre degismekle birlikte genellikle 6-10 dakikadır.(10)
2.11.2.Sürekli Dondurucular le Miksin Dondurulması:
Bu tür dondurucular miksi çabucak ve sürekli olarak dondururlar.Bunların düzenli çalısabilmesi için
kazıyıcı bıçakların düzgün,pompaların iyi çalısıyor olması ve basıncın sabit olması zorunludur.Miks
dondurucunun bir tarafından girer diger tarafından –6- -9 derecede yarı donmus bir halde çıkarılır.Burada
esit hacim ve büyüklükte paketlenerek esas kıvamını alacagı çok soguk sertlesme odasına
çıkarılır.Dondurma haline sokulacak miks bitince hemen düzenin temizlenmesi islemine geçilir.Önce
düzenekten 38C’de çalkalama suyu geçirilir,ancak bu suyun düzünde donmaması için son miks
dondurucuya girmeden birkaç dakika önce akıma son vermek gerekir.(10)
3.Dondurmanın Yapılısı:
Çig süt
Hammadde ilavesi

Homojenizasyon
Pastörizasyon
Sogutma
Olgunlastırma
Aroma ve renk maddelerinin katılması
Dondurma
Paketleme
Sertlestirme

4.Dondurmanın Katkı Maddeleri:
4.1.Emülgatör:
Mikste hacim olarak %0,3-%0,5 oranında bulunur.Bilindigi gibi emülgatörler yüzey gerilimini azaltıcı ve
buna baglı olarak gıdaların ince dispers yapıya kavusmalarını saglayacagı maddelerdir.Dondurma
teknolojisinde kullanılan emülgatörler;suda yag emülsiyonu korurlar.Küçük yag tanelerinin ve havakabarcıklarının dagılım durumlarını sürdürürler ve böylece dondurmanın kabarma niteligi ile yapısını
düzeltirler.Yumurta sarısı tanınmıs bir emülgatördür.Tadı iyilestirir,besin degerini arttırır,kıvam yüksek
tutar,suyu tutar,dondurma miksinin ve dondurma formunun stabil kalmasını saglar.Katılacak miktar
%0,5-%1 kadardır.Eger yumurta tozu kullanılacaksa %0,3-%0,5 yeterlidir.Emülgatör olarak “lesitin” de
kullanmak mümkündür;ancak uygulamalarda çogunlukla dogal yag asitlerinin mono ve digliseritlerinin
sitrik asit esterleri kullanılmaktadır.(8)
4.2.Stabilazitör:
Mikstse hacim olarak %0,2-%0,4 oranında bulunur.Sıvı bazda çok sayıda su molekülünü baglayan
maddelerdir.Dondurmanın yapısı,erimesi ve hava kabarcıklarının dagılması üzerinde etkilidir.
Dondurma eldesin de büyük önem tasıyan stabilizatörler,ortamdaki serbest suyu baglayarak,dondurma
karısımını (miks) jelimsi bir yapıya dönüstürmekte ve asagıda belirtilen etkileri yapmaktadırlar.
a) Hava – su yag emülsiyonunun stabilizesini arttırırlar
b) Su moleküllerinin serbest hareketini önleyen bir yag olustururlar.
c) Büyük buz kristallerinin olusumunu önlerler.
d) Yapıyı düzeltirler,
e) Kıvamı arttırırlar.
f) Dondurmanın erimesini geciktirirler.
g) Dondurmanın dilde homojen bir sekilde erimesini saglarlar.
h) Daha fazla overrun(hacim artısı)olustururlar.
Çesitli ülkelerde katılmasına izin verilen stabilizatörler sunlardır:
-Agar agar (% 0,15)
-Alginik asit ve onun Na ve Ca türevleri (% 0,3)
-Guargum (% 0,4)
-Meyve pektini(% 0,3)
-Carregeen(% 0,3)
-Keçi boynuzu çekirdegi unu(% 0,6)
-Tragant(% 0,6)
-Jelatin(% 0,6)
-Nisasta(% 1)
-Cmc(karboksimetil selükoz) ( % 0,5) (8)

5.Dondurma Çesitleri:
5.1.Sade Dondurma:
Sade dondurma yapımında, sade miks(süt,seker ve harç maddeleri),vanilya,kahve,nane
gibi maddelerin yardımıyla aromalandırılır.
Vanilya: Ticari olarak saf,vanilinle güçlendirilmis veya vanilya taklidi halinde toz ya da sıvı durumda
bulunur.dondurma miksine katılacak miktarı vanilyanın keskinligine,miksin bilesimine ve tercihe göre
degismekle birlikte 10lt miks için 0,93- 45gr arasında olabilmektedir,ayrıca 2ml sarı boya maddesi
katılması önerilmektedir.Miksin süt yagı içerigi azaldıkça ve süt yagsız kuru madde içerigi azaltıldıgında
daha fazla vanilya katılmaktadır.
Vanilya, olgunlastırılmıs soguk haldeki mikse,dondurucuya verilmeden hemen önce katılmalıdır.
Kahve: 10lt sade mikse 0.3 lt kahve ekstraktı veya 454gr çekilmis kahveden elde edilen kavrulmus kahve
katılır.Yanık seker rengi veren boya maddesinden 37,5-52,4gr eklenir.

Karamel:10lt sade mikse hos karamel tadı ve kokusunu hissettirecek miktarda karemel aroması katılır.
Aroma maddesi olarak karemel surubundan yararlanıldıgında,10lt sade miks için 0,973lt karamel surubu
yeterli olmaktadır.Karamel surubu 5 kısım sekere,3 kısım %20 yaglı krema eklenip,açık kahve bir renge
kadar kaynatılmak suretiyle hazırlanır.
Nane:10lt sade mikse 30-60gr saf nane ekstraktı katılır.Renk vermek üzere açık yesil boya maddesi
eklenir.(4)
5.2.Çubuklu Dondurma:
Dondurmanın yapımında özel aletlerden yararlanılır.Bunların üretiminde döner tabla üzerinde
kalıplar,dondurma aygıtı ;daldırıcı ve çesitli görünsem verici düzenlerden yararlanılır.

5.3.Diabetik Dondurma:
Seker hastaları için hazırlanmıs olan dondurmalara seker yerine sorbitolden yararlanılır.Diabetik
dondurmalarda yag miktarı %10-%12 arasında tutulur.Süt yagsız kuru madde olarak genellikle yagsız
süttozu kullanılır.Aroma maddesi olarak kahve gibi aromalardan yararlanılır.(4)
5.4.Meyveli Dondurma: Sade dondurma mikslerine taze dondurulmus ya da konsantre edilmis meyve
veya meyve esansı katılarak üretilir.Genellikle seker içeren meyveler mikse katıldıgında seyreltici bir etki
yaparlar.Bu nedenle meyveli dondurmalarda özel mikslerden yaralanılır.
Taze meyve kullanacaksak önce yıkanıp kabukları soyulur.Parçalanması gerekiyorsa küçük parçalara
ayrılır.Daha sonra 2-7kg meyve 1kg sekerle karıstırılır.4c’de 12-24 sat suretiyle olgunlasmaya
bırakılır.Bu sırada osmatik basınç yardımıyla meyvenin su ve aroması sekerle birlesir ve meyve surubunu
olusturur.
Meyveli dondurmalarda seker oranı yüksek oldugunda sade dondurmaya göre daha düsük sıcaklıkta
kesikli tipte üretim yapan –5c devalı dondurucudan –6,7c çıkarılmalıdır.


5.5.Maras Dondurma:

Maras dondurmasında genellikle manda yoksa koyun ya da keçi sütü kullanılır.Süt kalaylı kazanlarda
sürekli olarak karıstırılarak 25C-30C’ye ısıtılır.çerisine seker atılıp çözülür.Sekerli süt karısımı tülbentten
süzülür.Sonra 40C-50C’ye kadar ısıtılır.Sekerin bir kısmı saleple karıstırılır.Bu salep süte azar azar ilave
edilir.Karısım sürekli karıstırılarak ara sıra savrularak kaynatılır,bu islem 25dk sürer.Sonra miks
gügümlere aktarılır,20dk içinde sogutulur.Soguk karısım çevirme makinesiyle 20dk çevrilerek muhallebi
kıvamına gelir.Etrafında tuz+buz karısımı bulunan kovalara veya dondurma makinesine dondurucu
kısmına alınır ve dondurma kıvamına kadar sertlestirilir.

6.Dondurmanın Besin ve Enerji Degeri:
Dondurmanın besin degeri yapıldıgı maddelere baglıdır.Dondurma süte nazaran 3-4 kat daha fazla süt
yagı,%12-%16 oranında daha fazla protein içerir.Buna ilaven meyve,fındık,yumurta ve seker gibi
ürünlerin besin degerini artıran karbonhidrat içerir.
Dondurmanın kuru maddesinin yarısını sekerler olusturur.Hemen hemen hepsi vücut tarafından absorbe
edilmesi bu ürünü özellikle büyümekte olan çocuklar ve kilo almaya ihtiyacı olan kisiler için arzu edilen
besindir.
Dondurmada A,D,E,K,BL,B6,B12 ve c vitaminlerin yanı sıra CA,Mg, ,Cu,Zn,P,K gibi mineral
maddeler bulunur.

7.Dondurmanın Paketlenmesiondurucudan çıkan dondurma
paketlenir.Paketlemede dondurmanın kullanım ve satıs sekli toplumun
istegine ve alıskanlıkları ile ambalaj ****ryalinin maliyeti ve saglama olanakları rol oynar .Dondurmanın
paketlenmesinde genellikle su geçirmeyen kagıt ve karton kullanılır,ancak plastik paketler daha
yaygındır.Dondurma böylece paketlenmis olur.
Dondurma, devamlı dondurucudan geldigi sekilde paketlenir.Yedirici veya devamlı dondurucudan elde
dilen dondurma 20lt karton kaplara konulmaktadır.Aynı zamanda yarım veya bir lt küçük kaplara
konulmaktadır.Akabilecek koyulukta oldugu için 20lt kaplara aktarılarak üst üste yıgılmakta paketleri –
17c-(-27)C’de çalısan sertlestirme odasına konulmaktadır.Çabuk sogutmayı saglamak için kutular soguk
rüzgarın geçebilecegi sekilde aralıklı konulmaktadır.Rüzgarın temini için vantilatör
kullanılmaktadır.Doha büyük paketler tuzlu su tankında sogutulmaktadır.Burada kullanılmak üzere
bırakılan dolabı kabinlerine nakledinceye kadar aylarca kalmaktadır.Bu kabinlere –13,-10 C arasında
çalısarak dondurmanın kolayca parçalanmasını saglayan elverisli yumusak bir yapı temin edilmektedir.
Fabrika bünyesinde hammadde ve ambalaj malzemelerinin saklama kosullarına baglı olarak uygun depo
sartlarının saglandıgı depolar mevcuttur.Bu amaçla; oda sıcaklıgında muhafaza edilecek ham madde ve
ambalaj malzemelerinin bulundugu depoda kakao,çikolata,sekerlendirilmis meyve parçaları ,dogal
ekstraktaların saklandıgı 0c-(+2)C’deki soguk hava deposu ve tere yagların muhafaza edildigi –18C’deki
depo mevcuttur.

7.1.Paket Kusurları:
Paketlemede dondurmalarımızın kalitesini etkilemektedir.Maalesef memleketimizde bu da ihmale
ugramakta,dondurmanın niteligine uymayan kalitesi bozuk ,boyutları farklı ve dondurmayı dıs etkilerden
korumayacak nitelikte karton,plastik veya hamurdan yapılmıs kaplarda dondurma satısına
sunulmaktadır.Bir çok büyük müesseselerde bile paketlemeye geregi kadar önem
verilmemektedir.Paketlerin çogu dondurmayı tozdan, çesitli olusumlardan koruyamamaktadır.
Genel olarak rastlanan paket kusurları ;paketin hacminden fazla ya da eksik doldurulması ,ambalajın iyi
kapatılmaması ,sekli bozuk ambalajların kullanılması veya ambalajın zarar görmüs olması ve büyük
hacimli dondurma paketlerinde en üstte parsömen kagıdının bulunmasıdır.Bu kusurlar genellikle ürünün
satısını olumsuz yönde etkilemektedir.(4)
8.Dondurmanın Tat Kusurları:
8.1.Kullanılan hammaddelere baglı tat kusurları;
-Aroma maddelerinden kaynaklanan kusurları
Aroma Eksikligi: Dondurma örnegi aroma maddesinin tipik lezzetinden yoksun ve yavan bir tada
sahipse bu durum aroma maddesinin yetersiz düzeyde kullanıldıgı belirtir.Ayrıca bazı katı maddelerinin
aromayı maskelemesi veya katılan aroma maddesinin bozuk olması da tat kusuruna yol açar.
Hos Aroma Eksikligi (keskin): Bu gibi tat kusurlarının belirlenmesinde zorunlu olmadıkça deneyimsiz
panelisitler önemli olmayan tat kusurları tanımlamakta basarılı olmaktadır.
Asırı Aroma: Örnek agza alındıgında ilk algılanan kusurlardandır.Aroma çok keskin bir sekilde
algılandıgı için hosa giden aromasının hissedilmesi çok güçtür.Bu kusur ,kural olarak çok önemli
görülmektedir
Dogal Olmayan Aroma Maddesi: Bu kusur, aroma maddesinin ekstrakt ,emülsiyon Veya konsantrat
haline getirilmesi sırasında kullanılan maddelerin çesit ve oranlarına göre degisik tipte ve yogunlukta
ortaya çıkabilir.Örnegin;vanilya ekstraktlarını güçlendirmek için kullanılan sentetik vanilya,dil üzerinde
ve dilin kenarlarında keskin yakıcı ve delici bir tat olusturma egilimi gösterir.Bu kusur ayrıca karısık aromalı dondurmaların yapımı sırasında ,dondurucuda bir aroma maddesinden
digerine geçilirken aroma maddelerinin yanlıslıkla birbirlerine karısmalarından ileri gelebilir. (4)
8.2.Tatlandırıcılardan Kaynaklanan Kusurlar:
Tatlılık Eksikligi: Dondurmanın istenilen tat harmanından yoksun olmasıdır,ancak arzulanan tatlılık
düzeyi kisilere göre degistigi için makul sınırlar arasındaki eksiklik fazla önemli degildir.Bununla birlikte
tatlandırıcı kuru maddesinin fazlaca eksikligi yapı ve tekstür kusurlarına neden olmaktadır. (4)
Asırı Tatlılık: Asırı tatlı bir dondurmada sekerleme benzeri bir tat algılanır.Sekerin asırı miktarda
kullanımı istenen tat harmanını da olumsuz yönde etkiler.Ayrıca böyle bir dondurma ferahlatıcı özellikten
uzaktır.
Surup Tadı: Tatlandırıcılar katıldıkları ürünlere temel seker tadını saglamalıdır.Ancak bazı sekerler
dondurmada maltımsı,karamel-benzeri,melas-benzeri,hafif yanmıs seker-benzeri olarak adlandırılan tat
kusurları yarata bilmektedir.Nisasta surupları,nisasta surubu kuru maddeleri ve seker suruplarından
bazıları sakkoroza oranla yüksek miktarda kullanıldıklarında bu tat bozukluguna neden
olabilmektedir.Ayrıca bu kusur,yapıskan yapı kusuruyla baglantılı olabildigi gibi miks de pismis tat
kusurunu da artırabilmektedir. (4)
8.3.Süt Ürünlerine Neden Oldugu Kusurlar:
Asit (Eksi Tat):Bu kusur, dilin ucunda ve üstünde birden bire yakıcı bir tatla birlikte agızda kuvvetli bir
duyuma bırakarak diger bozukluluklardan ayırt edilir.Oda sıcaklıgında,kontrolsüz kosullarda bekletilen
süt ve ürünleri mikslerde laktik asit olusturan bakterilerin faaliyetinden kaynaklanmaktadır.Psikrotrof
bakterilerin faaliyeti sonucu olusan tat kusurları da mevcut olabilir yakında ,ancak bunların”asit ve
meyvemsi”kusur olarak tanımlanması daha uygundur.Asit tada sahip bir dondurma piyasaya sürülmez.
(4)
Pismis Tat: Önceden pastörize edilmis süt ve ürünlerinden hazırlanandan dondurma miksinin
pastörizasyonu sonucu pismis bir tat kusuru meydana gelebilmektedir.Yogunluga baglı olarak,bu tat
genellikle biraz gecikmeyle algılanır ,ancak ürün tükürüldükten sonra agızda kalıcı bir tat kalır.Yogun
yanık veya karamellesmis bir tat bıraktıgında önemli bir kusur olarak kabul edilir. (4)
Tazelik Eksikligi (Bayat):Genellikle bayat süt,krema veya süttozu kullanımından kaynaklanan bu
olumsuz etki diger süt ürünleri veya miks hammaddeleri tarafından azaltılabiliyorsa kabul edilir bir kusur
olarak degerlendirilmektedir.Eger düsük kalite süt ürünlerinin yarattıgı tat bozuklugu yogun ise o taktirde
kusurun”eski hammadde”tadı olarak tanımlanması daha uygundur.Tazelik eksikligi gösteren bir
dondurma agızda kuvvetli y da yogun bir tat bırakıyorsa eski hammadde,okside,depo veya ransit olarak
tanımlanan tat kusurları üzerinde durulmalıdır.
Eski Hammadde Tadı: Bu kusur,dondurma örnegi ilk tadıldıgında fark edilmez fakat daha sonra agızda
hos olmayan bir tat bırakır ve tat kabarcıkları onu tam olarak temizleyemez.Uzun süre depolanan süt
ürünleri ,stabilazatörlerin –emülsifiyerler ve aroma maddeleri bu kusura yol açmaktadır. (4)
Okside Tat (kartonumsu ****lik):Süt ürünlerinde okside tat bozuklukları özellikleri ve yogunlukları
bakımından genis bir degisim gösterdiklerinden,degisik asamaların ayırt edilmesi için farklı terimler
kullanılır.Hafif yogunluktaki bir okside tat bozuklugundan dondurmanın tadı yavan ve eksiktir.Bu
bozulmanın ilerleyen asaması ****lik ya da agız kamastıran (agız mukozası ile ilgili olarak)terimleriyle
tanımlanabilir.Daha orta yogunluktaki bozulma giderek okside,kagıdımsı ya da kartonumsu olarak
adlandırılır.
Okside tat kusuru, ürünün yüksek kalitede hammaddelerden üretilmedigini ,bayat oldugunu veya uzun
süre depolanmıs olabilecegini ortaya koyar.

****lik tat kusurunun genelde oksidasyona baglı bozulma asamalarından birisi oldugu kabul edilmekte
ise de, bazı panelistler ****lik tadı tamamen ayrı bir kusur gibi degerlendirirler.
Süt ürünlerinin paslanmaz çelik dısındaki malzemeden yapılmıs kaplarda depolanması ,üretimde bakır ve
bakır alasımlarından yapılmıs ekipmanların ,iyi kalaylanmamıs kapların ,paslı gügüm ve kapların
kullanılması ****lik tat kusurlarının olusmasına yol açar.
Seffaf kapaklı paketlere doldurulan dondurmalarda bazen ısıgın neden oldugu oksidadif bozulmalar
olabilir. Ancak bu yol ısıgın direkt etkisinde kalan üst yüzeyinde görülebilir. (4)
Ransit Tat:Bu kusur seyrek olarak görülür.Ransiditenin özelligi,algılamada gecikmesi ve tiksindirici
tadın kalıcılıgını sürdürmesidir.Ransitligin olustugu bir dondurmada ,tat bozuklukları en sonunda igrenç
hos olmayan kalıcı tat haline dönüsür.Ransidite,kötü süt ürünlerinden yaralanıldıgı ya da ciddi isleme
hataları yapıldıgını gösteren bir bozukluk olması nedeniyle önemli görülmektedir. (4)
Tuzlu Tat:Reaksiyon süresi kısa oldugundan hızla algılanan bir tattır.Mikse tuz katılması,yag kaynagı
olarak tuzlu tereyagından yaralanılması,süt yagsız kuru madde oranın yüksek olması veya peynir altı kuru
maddesinin yüksek miktarda kullanılması zaman zaman tuzlu tat kusuruna neden olabilir. (4)
Peynir altı Suyu TadıTongueeynir altı suyundaki herhangi bir bozukluk dondurmaya da geçecegi için
kullanılan peynir altı suyu kuru maddesinde bayatlamıs,okside olmus,peynirimsi veya ransit tat
bozuklukları bulunmamalıdır.
Peynir altı suyunun neden oldugu kusur hafif tuzlu bir tatla birlikte bayatlamıs kondanse süt tadına
benzeyen bir tat olusumuyla anlasılır. Ayrıca peynir altı suyu kusuru bulunan bir dondurmada bazen
kırmızımsı-portakal bir renk,gevrek,ufalanabilir bir yapı ve kumlu bir tekstür kusuru ortaya çıkabilir. (4)

8.4. Diger Katkı Maddelerinden Kaynaklanan Kusurlar
Yumurta Tadı: Sıvı,toz ya da dondurulmus haldeki yumurta sarısı bir kusur yaratmamakla birlikte
dondurmaya kendi tipik tadını verebilmektedir.Kötü kalitede ve bozulmus yumurta ya da yumurta sarısı
kullanıldıgında süt ürünlerinden ileri gelen kusurlara benzer bozukluklar gelebilmektedir. (4)
Stabilizer/emülsifiyer:Kötü kalitede,bozuk ya da asırı miktarda stabilizer/emülsifiyer kullanımı ıce
milk ve yeni dondurma çesitlerinde tat kusurlarına neden olabilir.Ice milk ve yeni dondurma çesitlerinde
polisorbortlar,mono ve digliseridler veya lesitin miktarı yüksek oldugundan bu tat kusuruna geleneksel
dondurmada oldugundan daha fazla rastlanmaktadır. (4)
Süt Dısındaki Normal Gıda Kuru Maddeleri: Dondurmada süt ve sütürünleri,
tatlandırıcılar,aroma maddeleri ve stabilizer/emülsifiyer dısında kek,çörek gibi maddelerden özel
bir tat yapı ve tekstür veya görünüs saglamak amacıyla yaralanılabilir.Bunlardan fazla miktarda
kullanıldıklarında bazı kusurlara neden olabilir. (4)
8.5.Miks ya da Üründeki Kimyasal Degismelere Baglı Tat Kusurları
Tazelik Eksikligi veya Okside Tat: Dondurma ve ıce milk miksleriyle bunlardan elde edilen
son ürünlerin uygun olmayan kosullarda üretilmesi, depolanması, tasınması, islenmesi ve
dagıtımı sonucu meydana gelen kimyasal degismeler bu kusurlara neden olabilir. (4)
Depo Tadı: Dondurma miksinde,dondurmada ya da ıce milkde depolama sırasında gelisebilen bozuk
tatları ifade etmektedir.Uzun süre depolanan bu ürünlerde herhangi bir kusur görünmese bile tat ilk
parıltısını kaybeder,tazelik hissi eksilir bunun yanı sıra depoda mevcut olabilen is kokusu veya çesitli
kimyasal kokular bu kusura neden olabilir. (4)

8.6.Miksi Mikrobiyel Faaliyetlere Baglı Tat Kusurları
Asit(Eksi),meyvemsi-Fermente, Peynirimsi,Küflü,Pis(psikrotrofik): Bu kusurlar ,süt ve kremanın elde
edilmesi sırasında sıcaklık derecelerindeki degismelere veya miksin yüksek sıcaklık derecelerinde
depolanmasında baglı olarak mikroorganizmaların faaliyeti sonucu meydana gelebilir. (4)

8.7.Diger Nedenlere Baglı Tat Kusurları
YabancıTat: Deterjanlar,sanitasyon amacıyla kullanılan maddeler,boyalar,gazyagı,pestisitler ve diger
kimyasal maddeler yabancı tadın önemli nedenlerindendir.Kimyasal maddeler tat bozukluklarına neden
olmalarının yanı sıra,Mide bulandırıcı veya zehirleyici de olabilir.Bu tip bir kusur gösteren ürün tüketime
sunulmamalıdır. (4)
Nötrleyici Tat: Sütün ya da miksin asitliginin nötralize edilmesi sırasında kimyasal reaksiyonu sonucu
nötürleyicinin olusturdugu maddeler dondurmada kalıntı bilesikler halinde bulunur ve alkali tat
hissedilmesin eneden olur.Bazen nötürleyici tadı ile birlikte hafif acı bir tat da algılanır.Nötürleyici tadı
ile birlikte hafif acı bir tat da algılanır.Nötürleyici bir dondurmanın degerlendirme puanları düsüktür.

9.Dondurma Mikrobiyolojisi:
Dondurmanın neden oldugu gıda zehirlenmelerine seyrek olarak rastlanmakla birlikte mikrobiyolojik
niteligi olabildigince yüksek olmalı.Özellikle hiçbir patojen mikroorganizma bulundurmamalıdır.
Dondurmanın mikrobiyolojik kalitesini etkileyen faktörler üç guruba ayrılarak incelenir.Bunlar yapımında
kullanılan hammaddelerin niteligi, ısıl islemin etkinligi ve hijyenik kosullarıdır. (4)
9.1.Hammaddelerin Niteligi:
Dondurma üretiminde yararlanılan hammaddeler uygun kosullarda depolandıgı ve islendigi taktirde
bakteriyolojik açıdan fazla sorun yaratmamaktadır.Mikse katılan maddelerden kolaylastırılmıs yagsız süt
ve krema üreticilerinden ısıl islem uygulanmıs olarak temin edilmesi ve sogukta saklandıgında mikrobiyal
kalitesini korumaktır.Yagsız süt tozu bazı durumlarda Bacillus,Çereus bulundura bilmektedir.Bu
mikroorganizma saglık açısından genellikle bir tehlike yaratmamakla birlikte,olabildigince düsük sayıda
olması tercih edilir.Basiller çok düsük sıcaklıkta gelisebildiklerinden sayıca yüksek olduklarından miksin
bozulmasına yol açabilmektedir.
Kristalize sekerde yalnızca mayalar bulunabilir.Seker suruplarında da bir miktar maya mevcut
olabilir.Ancak suruplarda ozmofilik meyvelerin olusa bilecegi unutulmamalıdır.Bu nedenle büyük
ambalajlarda bulunan sekerlerde veya suruplarından maya kontrolü yapılmalıdır.
Tereyag ve sade yagda yüksek derecede ısıl islenmis uygulanmıs kremada üretildigi için yüksek
bakteriyolojik kaliteye sahip olmalıdır.Bu ürünlerde kalite genellikle kimyasal ve enzimatik reaksiyonlar
sonucu olusan tat bozukluguna sebep Olmaktadır.Bununla birlikle maya,küf,mezofil bakteri,koliform
bakteri ve lipolitik bakteri yönünden incelenmeleri yararlı olur.
Bitkisel yaglar nem içerikleri hemen hemen yok denilebilecek düzeyde oldugundan normal olarak çok az
sayıda bakteri bulunduran ürünlerdir.
Stabilizor-Emülsiffiyerler bakteriyolojik açıdan fazla sorun yaratmazlar.Ancak hayvansal bir ürün jelatin
tehlike olabilir.Bu nedenle güvenilir üreticilerden satın alınmalı ve diger tüm hammaddeler gibi soguk ve
rutubetsiz ortamlarda saklanmalıdır.
Taze konserve edilmis ve dondurulmus (konsantre seker surubunda)meyvelerde konserve halinde olanlar
tatminkel bir kaliteye sahip olabilir. Taze ya da dondurulmus meyvelerde maya bulunabilir.Kuru
yemislerde küflenme sorunu olabilir.Hindistan cevizlerini agzı kapalı kaplarda saklanması sırasında
Salmonella ile bulusma olmaması için ısıl islem uygulanmalıdır.Bu katkı maddelerinden görsel kontrol
yanında mezofil bakteri,koliform,maya ve küf sayımı yapılmalıdır.Renk maddeleri tasıma depolanma ve kullanım sırasında hijyenik kurallara uygunlugu taktirde güvenilir
bir kaliteye sahiptirler.Aroma maddeleri mikse ısıl islemden katılıyorsa bulasmaya yol açmaması için
dikkatle kullanılmalı soguk ve rutubetsiz ortamlarda saklanmalıdır.(4)
9.2.Isıl slem Etkinligi
Dondurma miksi ısıl islem uygulanan bir ürün oldugundan kalitesi ekipmanların titiz bir sekilde
kullanılmasına ve korunmasına baglıdır.Mikse tankta ya da plakalı düzenlerde ısıl islem
uygulanabilmektedir.Bu uygulamalarda yasal olarak kabul edilmis olan süreye sıcaklık derecesi dikkatle
uygulanmalıdır.Çünkü dondurma miksindeki mikroorganizmalar sütteki kadar kolay yok
edilmemektedir.Isı islem uygulanan miks hızla 7C’nin altında sogutulmalı ve hemen islenmeyecekse bu
sıcaklıkta en fazla 3 gün bekletilmelidir.(4)
9.3.Hijyenik Kosullar
Bir dondurma isletmesinde üretimde kullanılan ekipmanların isletmenin ve hatta son satıs noktasındaki
yardımcı ekipmanların hijyenik durumları yeterli miktarda olmalıdır. Üretim alanı her üretimin basında ve
sonunda iyice temizlenmeli ve sanitasyona tabi tutulmalıdır.Katkı maddelerinden,paketleme
makinalarından isleme anındaki üründen ve dagıtımdan kaynaklanan bulasmalar en az düzeyde
olmalıdır.Özellikle küçük hacimli dondurmaların paketlenmesinde kullanılan ve ürüne dogrudan temas
eden kagıt ya da mumlu kartondan yapılan ambalaj materyalleri dikkatle depolanmalıdır.
Dondurucu ekipmanlarda miks islenirken sıcaklıgında hızla düser.Bu sırada buz kristallerinin etkisi
nedeniyle önemli ölçüde bakteri zarar görür.Sürekli tipteki dondurucularda çok hızlı donma meydana
geldigi için canlı bakteri sayısı önemli ölçüde dalgalanmalar gösterir
Dondurucudan çıkan ve önce bir süre sertlestirme odasında bekletilen,daha sonra tüketilinceye kadar –
20c’de saklanan dondurmalarda bakteri sayısında bir degisme meydana gelmez.Önceden dondurmaya
bulasan mikroorganizmalar bu asamada canlılıklarını koruya bilirler.Bu nedenle dondurucudan çıkan
ürünün mikrobiyolojik niteligi en yüksek düzeyde olmalıdır.

Bu konuyu yazdır

  Dondurma Üretim Teknolojisi
Yazar: Livadi - 03-19-2010, 10:16 AM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Dondurma Teknolojisi BURDAN indirebilirsiniz.

Bu konuyu yazdır

  Toprak Numunesini Analize Hazırlama
Yazar: Livadi - 03-19-2010, 10:07 AM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme - Yorum (5)

İÇİNDEKİLER

1) Toprak Numunesi Alma
2) Toprak Numunesini Analize Hazırlama
3) Toprakta Saturasyon Macunu Hazırlama

Ana başlıkları olmak üzere alt başlıklardan oluşmaktadır. Detaylar için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.

İNDİR

Bu konuyu yazdır

  Allelopati Nedir
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 08:57 PM - Forum: Bitki Koruma - Yorum (3)

Sonchus oleraceus L. ya da diğer söylemle kaba eşek marulu bitkisi yaprak su özütünün, fasulye, mısır tohumlarının çimlenmesi ve kök uzunluğu üzerine olan allelopatik etkisi nedir?

Bu yazdıklarımız eminiz ki çoğumuz için pek bir anlam ifade etmedi. Ama konuyu açıkladığımızda oldukça ilginç bulacağınızı düşünüyoruz.

Allelopati terimi ilk kez 1937'de bir bitkinin diğer bir bitkiye negatif etkide bulunması şeklinde tanımlanmış; ancak daha sonra bir bitkinin diğer bir bitkiye yaptığı engelleyici ya da uyarıcı etkinin her ikisi de allelopati olarak kabul edilmiş. Allelopatinin tarımdaki önemini açıklamak için beş farklı ilişkinin çok net bir şekilde irdelenmesi gerekmekte. Bunlar kültür bitkileri-yabancı otlar, kültür bitkileri-kültür bitkileri, yabancı otlar-kültür bitkileri, yabancı otlar-böcekler, yabancı otlar-mikroorganizmalar arasındaki ilişkiler olarak açıklanıyor. Yabancı otların ürünlere zarar vermesi, onlarla mücadele yapılmasını) zorunlu kılıyor. Yabancı otların zararını en aza indirmek amacıyla çeşitli mücadele yöntemleri uygulanıyor.

Yabancı otlarla kimyasal mücadeleye seçenek olan ve onun kadar etkili bir çözüm yolu bulunamadığından üreticiler, hem uygulaması kolay hem de sonucu kısa sürede aldıkları için herbisitleri (ot öldürücülerini) tercih ediyorlar. Ancak son yıllarda toplumun artan çevre bilinci entegre tarım, sürdürebilir tarım ve ekolojik tarım gibi tarım sistemlerini gündeme getirdi. Dolayısıyla bu tarım sistemlerinde yer alacak kimyasal mücadeleye seçenek olacak yabancı ot mcadele yöntemlerine gereksinim duyulmaya başlandı. İşte bu yöntemlerden birisi de, çevreye dost bitkilerin allelopatik özelliklerinden yararlanmak. Bu amaçla kullanılan bitkilerden biri de eşek marulu.


Allelopati

Bitkilerin köklerinden topraga biraktiklari kimyasallarla diger bitkilerin çimlenmesi ve gelismelerini engellemeleri olayina allelopati denir. Bu etkilesim iyice aydinlatildiginda kimyasal savasimin yerini alacaktir. Bazi kültür bitkilerinin yabanci otlara allelopatik etki gösterdigi yapilan çalismalarla saptanmistir.

Yabanci Otlara Allelopatik Etkisi Olan Bazi Kültür Bitkileri ve Etki Sekilleri
Turp ekstraktlarinin kanyas rizomlarinin sürmesine olan etkisinin 2 sekilde oldugu düsünülmektedir. Bunlardan biri direkt olarak sürmeyi önleyen inhibitörleri içermesi digeri ise özellikle kanyas rizomlari üzerindeki toprak kökenli Fusarium spp. gibi patojenlerin çogalmasini tesvik etmesidir. Turpun bagli bulundugu Brassicaceae familyasina ait türlerdeki hardal yagi ve bu gruba ait diger bazi kimyasallar toprak kökenli pekçok fungusun kontrolünde kullanilmaktadir. Kültür turpunun allelopatik etkisinin yapisindaki hardal yagindan kaynaklandigi sanilmaktadir.


Agrostemma githago Eluisine indica
Allium vineale Hemartia altissima
Amoranthus retroflexus Lolium multiflorum
Amarantus spinosus Lactuca scarioja
Ambrosia artemisiifolia Matricarla inodora
A. psilostachyta Poa spp.
A. trifida Polypgonum aviculare
Artemisia vulgaris P orientale
Avena fatua P persicaria
Brassica sp. Portulaca oleracea
Carnelina alyssum Salsola kali
Cynodon dactylon Setaria viridis
Euphorbia esula Setaria faberi
E. supina Stellaria media

Yabanci otlarin kültür bitkilerinin suyuna isigina. besinine mineral maddelerine ortak olarak meydana getirdikleri zararlari arasina bugün bir de allelopati eklenmistir. Allelopatinin bu olumsuz etkisinin azaltilip kullanim sahasinin gelistirilmesi beklenmektedir.

Kültür bitkileri ile yabanci otlar arasindaki allelopati tarimimiz için oldukça önemli gelismelere neden olacak boyuttadir. Bu iliskiden elde edilecek veriler sayesinde yabanci ot kontrol mekanizmalarina bir yenisi daha eklenebilecektir. Bu mekanizma kimyasal mücadeleye alternatif olarak düsünülmektedir. Kültür bitkilerinin allelopatik etkili kimyasallarindan yapilacak preparatlarla herbisit kullaniminin sinirlanacagi dogal bir mekanizmayla yabanci otlarin kontrol edilebilecegi düsünülmektedir.Bitkilerin kendi savunmalari için salgiladigi kimyasal bilesikler üzerinde bilgiler arttikça. bunlarin pestisit olarak kullanilmasi çevre kirliligi bakimindan da çok olumlu olacaktir çünkü bu bilesiklere gerek yabanci otlarin gerekse diger organizmalarin bagisiklik kazanmasi oldukça güçtür.

Allelopatinin etkisi çevreye birakilan kimyasal bilesige baglidir. Bu durum allelopatiyi rekabetten ayiran çok önemli bir noktadir. Bilindigi gibi rekabet; su mineral maddeler besin elementleri ve isik gibi faktörleri ayni habitati paylasan bitkiler arasinda bir çekismeyle azaltilmasidir. Yabanci ot kontrolüne yeterince önem vermeyen tarimirniz dikkate alindiginda bu iliskinin önemi daha net ortaya çikniaktadir çünkü zararsiz görülen bazen mücadele yapma geregi bile duyulmayan yabanci otlar tarim için elverisli topraklarimizi sistemli bir sekilde zehirlemekte. sadece rekabet gücüyle degil allelopatik etkili kimyasallariyla da kültür bitkisinin verimini azaltmakta gelisimini engellemekte hatta daha tohum döneminde kültür bitkisinin çimlenmesine mani olmaktadir. Böylece yabanci ot mücadelesinin gerekliligi bir kez daha vurgulanmis olmaktadir.

Bu konuyu yazdır

  Arpanın Kimyasal Yapısı ve Özellikleri
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 08:51 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Bira yapımında kullanılan arpanın yaklaşık % 60 – 65 civarında nişasta içerdiği, bira yapımı sırasında bu nişastanın hemen tamamına yakınının alkol ve karbondioksite fermente olduğu, diğer besin maddeleri ve minarellerin ise üç katı yoğunlaşarak posada kaldığı belirtilmektedir.

Allen ve Stewenson , bira yapımı sırasında eriyebilir veya fermente olabilir karbonhidratların tamamına yakını alındığı için, geriye kalan karbonhidratların çoğunu ham selülozun oluşturduğunu, arpa posasında bulunan ham selülozunda % 25′ in basit şekerlere çevrildiğini ve suda eriyebilir karbonhidrat kapsamının kuru madde de % 6,92 – % 8,95 civarında kaldığını bildirmektedir. Smith , bu miktardaki eriyebilir karbonhidratın iyi , kaliteli bir silaj elde edbilmek için yeterli olduğunu belirtmektedir.

Arpa posasının kuru maddesinde %28 civarında ham protein , %23 civarında sindirilebilir protein kapsadığı, bu miktarın buğday kepeğinden çok fazla mısır glutenine eşit olduğu belirtilmektedir Arpa posasının selenyum kaynağı olduğu belirtilmektedir. Arpa posasının kalsiyum ve fosfor kapsamının bira yapımında kullanılan arpa üç katı olduğu bildirilmektedir.

Yaş arpa posasının besin maddeleri ve enerji kapsamı tablo 1 de gösterilmektedir.
H. PROTEIN (%)……………………………………..: 27.84
H.YAĞ (%)……………………………………………….: 9.92
NİŞASTA (%)…………………………………………..: 6.96
M.ENERJİ (Kcal/kg)…………………………………: 2310.54
SELÜLOZ (%)………………………………………….: 30.21
KÜL (%)…………………………………………………..: 4.27
NEM (%)………………………………………………….: 78.45
AZOTSUZ ÖZ EKSRAKT MADDE (%)………: 6.21

NOT: M.ENERJİ KURU MADDE ÜZERİNDEN HESALANMIŞTIR.

Arpa posasının su kapsamının düşürülmesi işlemi eğer ısıtılarak yapılırsa protein ve karbonhidratların sindirilebilirliği olumsuz yönde etkilenmektedir. Posadaki suyun mekanik işlemlerle alınması ise, suda eryebilen besin maddelerinin kaybına neden olmaktadır.

Bu konuyu yazdır

  Buğdayda Kalite ve Üretim Sorunları Paneli Düzenlendi
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 08:45 PM - Forum: Tarım Haberleri - Yorum Yok

N.K.Ü. Bilim Adamları Muratlı’da “Buğdayda Kalite ve Üretim Sorunları” panelinde buluştu

Trakya çiftçisini çok yakından ilgilendiren, buğday ürünü ile ilgili olarak çok önemli bir panel önceki gün Tekirdağ/Muratlı Meslek Yüksek Okulu Kültür Merkezi salonunda büyük bir katılımla gerçekleşti.

Panelin konusu “BUĞDAY’da KALİTE ve ÜRETİM SORUNLARI”.

Böyle anlamlı panelin düzenlenmesini Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Muratlı Meslek Yüksek Okulu Müdürü Yrd. Doç. Dr. Okan Gaytancıoğlu, Muratlı Ziraat Odası Başkanı Ertuğrul Sezer ve Önder Çiftçi Danışma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Özyurt el ele vererek sağladılar.

Panele Muratlı Kaymakamı Yakup Tat, Muratlı Belediye Başkanı Nebi Tepe, Tekirdağ İl Tarım Müdür vekili Hüseyin Kantar, Ziraat Mühendisleri Odası Tekirdağ Şube Başkanı Dr.Cemal Polat, Muratlı merkez ve köylerinden çiftçiler, muhtarlar, Tekirdağ Ziraat Fakültesinden, Prof. Dr. İ.Hakkı İnan, Prof. Dr. Ahmet Çıtır, Prof.Dr. Orhan Dağlıoğlu, Prof. Dr. İsmet Başer katıldılar.

Panel saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunması ile başladı.

İlk açış konuşmasını Önder Çiftçi Danışmanlık Derneği Başkanı İbrahim Özyurt yaptı.

Özyurt, “Muratlı’da gerçekleştireceğimiz bu anlamlı panele katılarak destek veren sizlere teşekkür ederim. Buğday ürünü bugün yeryüzünde en çok ekilen ve tüketilen bir tahıl ürünüdür. Bundan tahmini dokuz bin yıl önce yakın doğuda yabani bir bitkiden üretilen Buğday ürününün dünyada yaklaşık otuz bin değişik çeşitleri vardır.

Tabloya baktığımızda sürekli artış gösteren dünya nüfusu, dünya üretimi ve bölgeler arasında artan ticaret bu ürünü dünya ekonomisinin en önemlisi haline getirmiştir. Dünya da yaşanan küresel ısınma, çölleşme, bilinçsiz yapılaşma, düzensiz sanayileşme, işlenebilir tarım topraklarını gün geçtikçe azaltmaktadır. Bu gün bu panel de buğday bitkisi her boyutu ile değerli bilim adamlarınca anlatılacak ve bizlerde bilgilerimizi arttırarak, buğday ürününün üretimine olumlu katkı yapacağız.

Hedefimiz üreticinin kaliteli buğday yetiştirip iyi kazanç elde etmesidir. Önder çiftçi derneği olarak bölgemizde seminer, panel toplantı ve tarla günleri düzenleyerek üyelerimizin ve çiftçimizin bilinçlenmesine katkı yapmaktayız . Bugün Buğday’ın ekimi, ilaçlanması, gübreleme, hastalıkları, toprağın işlenmesi ve buğday hasadı ve pazarlanması konuları el alınacaktır” dedi.

Muratlı/Meslek Yüksek Okulu Müdürü Yrd. Doç. Dr. Okan Gaytancıoğlu, “Bu gün sizlerle böyle bir anlamlı panelde buluşmaktan mutluyum. Çünkü bakıyorum salonumuz siz çiftçi ve üreticilerle dolmuş bu şu demektir. Demekki buğday’da sorun var. O zaman o sorunları bugün tek tek ele alacağız. Konuşmacılara dinlediğimizde yenilikleri ve yapılması neler olduğunu da öğrenmiş olacağız” dedi.

Muratlı/Belediye Başkanı Nebi Tepe, “İlçemizde anlamlı bir panel yapılmış olması ve bu panele çiftçilerin, üreticilerin, muhtarların katılmış olması çok iyi bir olaydır. Misafirlere hoş geldin diyorum. Bugün artık dünyada buğday’da petrolden kadar önemli ve stratejik bir üründür. Hatta gün gelecek ve buğday petrolün önüne geçecek gibi ciddi iddialar var. Dünya nüfusu hızla artıyor. Gördüğünüz gibi bazı dünya ülkelerindeki açlık korkulacak boyutlardadır. Şimdi hep birlikte buğday konusu ile ilgili olarak değerli hocalarımızı dinleyeceğiz. Meşhur bir ata sözü vardır. “ Buğday’la koyun gerisi oyun”

Tekirdağ İl Tarım Müdür vekili Hüseyin Kantar, “Türkiye tarım topraklarında Tekirdağ ilin ayrı bir önemi vardır. Tekirdağ’da işlenen tarım arazi % 61, Muratlı’da ise bu rakam % 80’dir. Türkiye genelinde işletmelerde tarım yapılan arazi ortalama 60 dekar iken Tekirdağ’da bu rakam 129 dekar ve Muratlı’da ise 158 dekardır. Türkiye buğdayının yirmi de birini Tekirdağ tek başına üretiyor. Çünkü buğday ürünü için iklim şartları ve toprağın yapısı ile çiftçiliğin bilinçli olarak yapılması buğday üretimindeki verimi arttırıyor. Buğday üretiminde olduğu gibi buğday ürünü pazarlanmasında Tekirdağ ili müsaittir. Limanlar, karayolu, demiryolu ve un sanayi kapasitesi yüksektir. Hasat mevsimi 400 bin ton buğday pazara arz ediliyor.” Dedi.

Muratlı Kaymakamı Yakup Tat yaptığı konuşmada, “bu gün çiftçilerimiz,muhtarlarımız katılım gösterdiler. Paneli düzenleyenlere ve panele katılanlara hoş geldin diyorum. Trakya’da buğday üretiminde Muratlı ilçemizin ayrı bir önemi vardır. Çünkü 170 bin dekarlık alanda ekim yapılıyor.Yıllık ortalama 90 bin ton üretim var. Dekardaki verim ise 450-650 Kg arasında çok iyi durumdadır. Çiftçimize mazot, gübre,tohum alımlarında ve toprak tahlil destekleri veriliyor. Üretilen ürünün kaliteli olması şarttır. Artık Dünya’da tam anlamı ile buğday stratejik ürün olmuştur. Türkiye’de Konya ovasından sonra en çok tarım yapılan yer Trakya topraklarıdır.Bölgemiz tahil ambarıdır. Ne yazıkki sizinde bildiğiniz gibi tarım toprakları sanayi tarafından işgal edilmekte, işgal edilemeyen topraklarda sanayi tarafından zehirlenmektedir. Bu topraklarımıza iyi sahip çıkarsak gelecek kuşaklara tarım yapılabilir yani açıkça yaşanabilir bir ülke bırakmış oluruz” dedi.

PANEL BAŞKANLIĞINI PROF. DR. İ. HAKKI İNAN YAPTI

Açılış konuşmalarından sonra panele geçildi. Bu anlamlı panele Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. İ.Hakkı İnan başkanlık etti.

Başkan İnan, “Arkadaşlar dünya’ da ve ülkemizde tarım-çiftçilik önemlidir. Dünya’da olduğu gibi ülkemizde de üretim yapan tarım sektörü-çiftçi hükümetlerce yeterince desteklenmelidir. Çiftçi küstürülmemeli, aksi halde tarım yapılan topaklar da üretim yapan nüfus azalır. Tarım ürünlerinde dışa bağımlı hale gelirsek o zaman felaket başlar. Ülkemiz tarım ürünü ihraç eden ülke durumundan eğer tedbirler ciddi alınmazsa tarım ürünü ithal eder hale gelirsek o zaman tam bir felaket yaşanır. Çünkü nüfus artıyor. İnsanımız sağlıklı beklenmek için tarım ürününe ihtiyaç vardır. Çiftçiler üreticiler birlik olmalıdır. Birlikte mücadele elde etmek yasal hakların alınmasını kolaylaştıracaktır. Dünya’daki ülkelerde tarım ve çiftçiler önemlidir. Çiftçiler kurduğu kooperatif oda ve dernekler örnek mücadele veren demokratik kitle kuruluşlarının başında gelir. Ben bölgede yaşayan bir bilim olarak, sizlerin üretim yaparken ne sıkıntılar çektiğinizi ve ürününüzü değer fiyatından satamadığınızı bilenlerdenim. Bu gün diğer bilim adamı arkadaşlarımız sizlere çok faydalı bilgiler verecektir” dedi.

PROF.DR. ORHAN DAĞLIOĞLU, “BUĞDAY KALİTELİ OLMALIKİ İYİ FİYATTAN ALICI BULSUN”

“Gıda sektörü açısından buğdayda kaliteyi etkileyen faktörler” konusunda Prof. Dr. Orhan Dağlıoğlu sunumunu yaparken, “Ülkemizde baktığımızda yılda yaklaşık 20 milyon ton buğday ürünü üretimi oluyor. Ama kalitede yıllara göre dalgalanmalar oluyor. Şunu bilmemiz gerek,buğday kalitesi hem çiftçilerce ve hem de buğday alıcıları için önemlidir. Çünkü kaliteli buğday’dan kaliteli un elde ediliyor. Kaliteyi etkileyen faktörler ise iklim, toprak özellikleri ve genetik yapısı ve buğdaydaki gluten kalitesi önem arz eder. Ekim zamanı toprağın hazırlanması,ekim,gübreleme,ilaçlama buna bağlı faktörlerdir.

Dünya’da buğday deyince bilindiği gibi buğdayın ülkemizde anayurdu Anadolu’dur. İncelenen 68 çeşit buğday türünün Şanlıurfa (Göbeklitepe) kaynaklı olduğu ortaya çıkmıştır.

Kanada’ nın 1969 yılına kadar durum buğdayı üretme kapasitesi 500 bin ton’un altında iken, değişik yeni bir buğday türü bulunarak bu Kana’da da geliştirilerek yetiştirilmeye başlayınca üretim ve verim arttı. Beş yıl içinde buğday üretiminde beş milyona çıkıldı.

Durum buğdayı makarnalık üç buğday çeşidi vardır. Ülkemizde Ekmeklik-Makarnalık-Bulgur için buğday çeşitleri bulunuyor. Buğday üretiminde artık alımlar yapılırken hektolitre ölçümü yapılıyor. Bu baz kabul edilerek buğday’da kalitede 73 hektolitrenin altına düşülmemiz şarttır. Kimyasal teknolojik kriterler, pişirme testleri, gluten miktarı önemli hale geldi.

Trakya’da Tekirdağ ili çapında buğday tarımını örnek şekilde yapan çiftçiler ve çiftlikler vardır. Bir ata sözü vardır.” Darı unundan baklava ve ceviz ağacından oklava süne zararlısı buğdaydaki glutene musallat oluyor. Buda ürüne en büyük zararı veriyor. Hal böyleyken dünya tablosuna baktığımızda, Kazakistan’dan sonra en çok Türkiye un ihraç eden ülke konumundadır.” Dedi.

PROF.DR.AHMET ÇITIR,” HER KIYMETLİ CANLININ DÜŞMANI VARDIR”

Namık Kemal Üniversitesi Dekanı Prof.Dr. Ahmet Çıtır, “Buğday hastalık ve zararlarının ürün kalitesine etkileri” konusunda konuştu.Prof. Çıtır, “ Türkiye’yi buğday kendine mekan seçmiştir.Ama her kıymetli canlının düşmanı vardır. Buğday hastalıklarına bir göz atalım, Pas-Sürme-Külleme gibi hastalıkları buğdayın gelişmesine ve üründeki kalitenin azalmasına etken olur. Yabani otla mücadele önem teşkil eder. Trakya’daki buğday ekim alanlarında Sürme-Rastık, Kök,Yaprak hastalıkları göze çarpıyor. Trakya topraklarında ekim yapılırken münavebeli ekime dikkat etmeliyiz. Üçlü münavebeli ekim artık şart olmuştur. Baktığımızda anıza yapılan ekimlerde buğday’daki hastalıkları büyütüyor. Topraklarda zaman zaman ayçiçeği,kanola ve yem bezelyesi bitkilerin ekimi de şarttır. Çiftçiler tarım başta olmak üzere buğday üretimi ile ilgili bilgi sahibi olmak istediklerinde Namık Kemal Üniversitesi Ziraat fakültesi olarak yardımcı oluruz.” dedi.

PROF.DR.İSMET BAŞER, BUĞDAY’DA KALİTEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİ ANLATTI

Panel’de Tekirdağ NKÜ’den Prof.Dr. İsmet Başer, Trakya ve Tekirdağ çiftçisinin en önemli ürettiği ürün olan Buğdayda kaliteyi etkileyen faktörleri anlattı.

“ Arkadaşlar buğday’da kalite dendiği zaman akla para gelmelidir. Çünkü kaliteli buğday iyi para demektir. Ürün alıcıları sağlıklı buğday almak ister. Kaliteli buğday için de toprak özellikleri, iklim özellikleri, tohumluk başta gelir. Birde ekim yaparken sık sık tohum değiştirilmemelidir. İklim koşullarında toprakta tohum çok etkileniyor.Topraklarda organik madde eksikliği var. Ürünün gelişim zamanı gübre ve ilaçlama önemlidir. Mutlaka bölgede hastalıklara dayanıklı tohum türleri ile ekim yapmak şarttır.”

MURATLI MESLEK YÜKSEK OKUL MÜDÜRÜ YRD. DOÇ. DR. OKAN

GAYTANCIOĞLU,“TÜRKİYE” de BUĞDAYDA TARIM POLİTİKALARI”

Panelde son konuşmayı ev sahibi olarak, Muratlı Meslek Yüksek Okulu Müdürü ve NKÜ Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr.Okan Gaytancıoğlu, “Türkiye’de Buğday Üretiminde Sorun var mı? Evet var. Türkiye 2000’lerde buğday üretimi önemli miktarda arttırmasına rağmen buğdayda kendine ancak yeterlidir. Ancak bu kendine yeterlilik, un sanayinin ihtiyacı olan buğdayın ithalatının yapılmasına engel değildir. Türkiye aynı zamanda buğday ihraç eden bir ülke olduğu için birçok farklı rejim ve strateji uygulayarak buğday ithal etmektedir.

Türkiye 2008 yılında 3.7 milyon ton buğday ithalatına 1,5 milyar dolar ödenmiştir.Üretim politikaları: Buğday üretimi ülkemizin hemen her bölgesinde yapılmakta olup 1980 ler den sonra buğday ekim alanlarında önemli bir değişiklik olmamış, ekim alanları 9-10 milyon hektar civarında değişmiştir.

Buğday üretimi iklim koşullarına bağlı olarak dalgalanmalar göstermiş,2008’de 1995 yılındaki değere düşerek 18 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Ancak bazı yıllar gerek kötü hava koşullarından gerekse süne zararlısından dolayı buğday kalitesi buğday üretiminin önemli bir artış göstermeyerek 18.5 milyon ton olacağı tahmin edilmektedir. 1990-2008 arası buğday üretiminin %1 ile %26’sı TMO tarafından satın alınmıştır. Bu yıllarda TMO alımları ortalama %11.6 civarlarında olmuştur.

Enflasyonun etkisi ile üretici eline geçen buğday fiyatları 2004’e kadar artış göstermiştir. Ancak bu fiyat artışları çoğu yıllar enflasyonun altında gerçekleşmiştir. Ama özellikle 2005 yılında üreticinin eline geçen fiyatlar neredeyse erimiştir.

2007-2008 yıllarında fiyatlar reel olarak önemli artışlar göstermişse de üretim miktarının azalması fiyatların yüksek açıklanmasının nedeni olarak gösterilebilir. 2008 ‘de emanete alım sistemi benimsenerek fiyat açıklanmıştır.

IMF ile dünya bankasının belirli dönemler baskılarına rağmen 2004 ve 2005 yıllarında hem yüksek fiyatlarla müdahale alım yapılmış hem de yüksek miktarlarda ürün satın alınmıştır. 2007-2008 yıllarında ise alım miktarının yaklaşık % 0.5 ‘i ile 1’i arasında çok düşük oranlarda alımlar yapılmıştır. Bunun en önemli nedeni buğdayın özel firmalarca satın alınmasıdır.

Birde bütçeden tarıma ayrılan destekler giderek azalmış ve azalmaktadır.

Tarım kesimi aslında sessiz çoğunluktur. Sahipsizdirler. Toprağa küstürülmek istenmektedirler. Türkiye tarımında 1980’li yıllarla tarım ürünleri ithalatı ile çöküş başlamıştır. TMO’ nun,tarımsal KİT’ lerin kooperatif birliklerinin piyasaya müdahale güçleri azaltılmıştır.

Kriz dönemlerinde üreten sektörlere devletçe daha fazla kaynak ayrılması gerekirken Türkiye tarım bütçesinde indire gidilmiştir.

Devletçe ayrılan 5.4 milyar TL kaynağa karşın ziraat bankası 4.8 milyar TL,Tarım Kredi Kooperatifleri 1.7 milyar TL, Öçel bankalar ise 4 milyar TL kredi kullandırmışlardır.

Ziraat bankası ve Tarım Kredi kooperatifleri devlet destekli kredi kullandırdığı halde sektörün ihtiyacını giderememiş,çiftçilerimiz yüksek faiz oranları ile kredi kullandıran özel bankalara yönelmiştir.

Bu konuyu yazdır

  Buğdaylarda Standart Derece Özellikleri ve Kalite Kriterleri
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 08:39 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Buğdaylarda Standart Derece Özellikleri ve Kalite Kriterleri

Özet:
Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde buğdayların ve buğdaylardan elde edilmiş unların özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Deneyler sonunda çalışılan buğdayın hektolitre ağırlığı 69,7kg, yüzde yaş gluten miktarı %27,4, gluten indeks değeri 74,085, düzeltilmiş sedimantasyon değeri 27,38 ve düşme sayısıdeğeri ise 495 olarak bulunmuştur.

Giriş ve Literatür:
Gluten başta buğday olmak üzere tahılların çoğunda bulunan toz halinde proteinler karışımıdır. Glutenin temel bileşimleri suda çözünmeyen proteinler grubu olan gliadin ve glutenindir. Zincir biçiminde dizilmiş gluten molekülleri, mayalanma sırasında oluşan karbondioksit kabarcıklarını yakalayarak birlikte genleşen esnek bir ağ oluşturduğu için, glutenli unlardan yapılan ekmek ve hamur ürünleri çok iyi kabarır. Gluten ekmeğin iskelet yapısını oluşturan maddedir.
Amilaz nişasta moleküllerinin parçalanmasını hızlandıran bir grup enzimin ortak adıdır. Bu enzimler bitkilerin binlerce glikoz molekülünden oluşturduğu nişasta moleküllerinin parçalanarak birbirine bağlanmış yalnızca ikişer glikoz molekülünden oluşan maltoz moleküllerine dönüşmesinde katalizör işlevi görür. Amilaz aktivitesinin yetersiz olması bu enzimi içeren undan üretilen ekmeklerde bazı problemlere yol açmaktadır. Bunlar kötü renk ve doku, küçük ekmek hacmi ve kuru ekmek içi oluşumudur.
Sedimentasyon değeri gluten miktar ve kalitesini belirtmesi nedeniyle gluten kalitesi farklı olan buğdayların değerlendirilmesinde, gluten kalitesi aynı olan buğdayların ise protein miktarlarının bulunmasında kullanılan bir yöntemdir. Prensibi un ve laktik asit çözeltisiyle hazırlanmış karışımdaki un partiküllerinin gluten kalitesine göre şişmesi ve şişen partiküllerin belirli zaman içindeki çöken miktarlarının hacmen ölçülmesidir. Sedimentasyon değeri tayininde laktik asit kullanılması deney ununun su alarak şişmesi içindir. Laktik asit nişasta moleküllerini şişirme ve çöktürme özelliğine sahiptir. Bromfenol kullanımının sebebi ise çözeltinin mavi renk içermesi sebebiyle oluşan çökelmeyi daha net bir şekilde gözlemlemek içindir.
Materyal ve Metot:
Hektolitre Ağırlığı Tayini
Materyal:
• Aşurelik buğday
• 1 litrelik hektolitre terazisi
• Teraziye taşıyıcı mili
• Terazi kolu
• Ölçü silindiri
• Ölçü silindiri ağırlığı
• Bıçak
• Madensel ağırlık
• Doldurma borusu
• Gramlar
Metot:
• Önce destek mili yerine vidalanmıştır.
• Terazi kolu asılmış ve dengesi kontrol edilmiştir.
• Ölçü silindiri özel yerine yerleştirilmiş, bıçak ölçü silindirindeki yerine takılmış,üzerine madeni ağırlık konulmuş ve ölçü silindiri üzerine de doldurma borusu yerleştirilmiştir.
• Boşaltma kabı kırmızı çizgisine kadar buğday örneği ile doldurulmuş ve kabın içindeki buğday düzenli olarak boşaltılmıştır.
• Sonra bıçak çekilmiş, bıçağın üzerindeki ağırlığın silindirin içine düşmesi sağlanmıştır.
• Ölçü silindiri dolduktan sonra bıçak yerine takılmıştır.
• Doldurma borusu içinde kalan buğday, boru çıkartılmadan boşaltılmış ve sonra bıçak yerinden çıkartılmıştır.
• Ölçü silindiri terazi koluna takılmış ve tartılmıştır

Mikroskop Deneyi ve Buğday Çeşitlerinin İncelenmesi:
Materyal:
• Mikroskop
• Buğday

Metot:
• Buğday tanesi alınarak kırık ve tam olarak mikroskopta yapısı incelenmiştir.
• Ayrıca poşetlerde bulunan buğday çeşitleri fiziksel olarak incelenmiş karşılaştırılmıştır.

Yaş veya Kuru Gluten (öz) Değeri:
Materyal:
• Un
• Hamur yoğurucu
• Terazi
• Santifüj

Metot:
• Test başlığındaki ****l elekler içine 110 gr un tartılmıştır.
• Üzerine 4.5 ml su ilave edilerek başlık yerine takılmıştır.
• Alet çalıştırılarak otomatik olarak gerçekleştirilen yoğurma ve yıkama işleminden sonra başlık içindeki gluten santrifüjde santrifüj edilmiştir.
• Yaş gluten miktarı saptanmıştır.

Unda Sedimantasyon Değeri:
Materyal:
• Ölçü silindiri
• Tıpa
• Saklama aleti
• Un
• Kronometre
• Bromfenol mavisi
• Laktik asit
• İsopropil alkol
• Su
Metot:
• 3.2 gr. un dereceli ölçü silindiri içine yerleştirilmiş ve üzerine 50 ml. bromfenol mavisi indikatörü ilave edilmiştir.
• Ölçü silindiri tıpa ile kapatılmış ve hemen çok hızlı ve 5 saniyeyi geçmeyecek şekilde tüp yatay durumda kalacak şekilde çalkalanmıştır.
• Ölçü silindiri çalkalama aletine yerleştirilmiş ve 5 dk. çalkalanmıştır.
• Çalkalama aletinden çıkarılmış ve sedimantasyon deney çözeltisinden 25 ml. eklenmiştir.
• Ölçü silindiri tekrar çalkalama aletine yerleştirilmiş ve 5 dk. daha çalkalanmıştır.
• Silindir çalkalama aletinden alınmış ve dik durumda duracak şekilde yere konulmuştur.
• Çöken kısmın hacım değeri okunmuştur.

Alfa amilaz aktivitesi:
Materyal:
• Un
• Viskometre tüpü
• Saf su
• Viskometre karıştırıcısı

Metot:
• 7 g. un alınmıştır ve viskometre tüpüne konulmuştur.
• Viskomerte tüpüne 25 ml. distile su ilave edilmiştir.
• Tek düze bir süspansiyon elde etmek için viskomere tüpü şiddetli bir şekilde çalkalanmıştır. Tüpün cidarına yapışan un parçacıkları tüpün içine sıyrılmıştır.
• Viskometre tüpü viskometre karıştırıcısı ile birlikte kaynar su banyosu içine yerleştirilmiştir ve motor 5 saniye sonra karıştırma işlemini başlatmıştır.
• Viskometre karıştırıcısı 60 sn. sonra en üst pozisyonda otomatik olarak serbest bırakılmıştır ve ısıtılmış un-su süspansiyonu içinde yüzmek üzere serbest kalmıştır.
• Viskometre karıştırıcısı belirlenmiş mesafeye düştüğü zaman, düşme sayısı değeri ekranda gösterilmiştir. Düşme sayısı değeri alfa-amilaz aktivitesinin bir ölçümüdür.

Sonuçlar:
Hektolitre Ağırlığı Tayini
Bir litre buğday üç kez tartılmış ve tablo1’deki değerler bulunmuştur.
Tablo1: Tartım Sonuçları
Örnek No. 1 litre buğday ağırlığı (gr)
1 697
2 697
3 697
Ortalama 697

Bu sonuçlara göre;
Hektolitre ağırlığı=69,7kg olarak bulunmuştur.

Mikroskop Deneyi ve Buğday Çeşitlerinin İncelenmesi:
Tam ve kesilmiş buğday taneleri mikroskopta incelenmiş ve sarı, girinti ve çıkıntılı ay yüzeyi benzeri bir yapı gözlemlenmiştir.

Yaş veya Kuru Gluten (öz) Değeri:
Yıkama sonrası gluten örnekleri santrifüje koyulmuştur. Santrifüj işlemi sonucunda tablo2’deki değerler elde edilmiştir.

Tablo2:Santrifüj işlemi sonrası ağırlık değerleri
Örnek No. Elek üstü ağırlığı(gr) Elek altı ağırlığı(gr) Toplam gluten miktarı(gr)
1 2,1 0,64 2,74
2 1,96 0,78 2,74

Bu sonuçlara göre yaş gluten miktarı;
1 numaralı örnek için 2,74*10=%27,4
2 numaralı örnek için 2,74*10=%27,4 olarak bulunmuştur.
Bu değerlerin ortalaması alındığında çalışılan un örneğinin yüzde yaş gluten miktarı %27,4 olarak hesaplanmıştır.
Çalışılan unun gluten indeks değeri ise;
1 numaralı örnek için (2,10/2,74)*100=76,64
2 numaralı örnek için (1,96/2,74)*100=71,53 olarak bulunmuştur.
Bu değerlerin ortalaması alındığında çalışılan un örneğinin gluten indeks değeri 74,085 olarak hesaplanmıştır.

Unda Sedimantasyon Değeri:
Metot bölümünde anlatılan işlemler 3 ayrı paralel halinde yapıldıktan sonra sırası ile 28,28,29 ml değerleri elde edilmiştir. Bu değerlerin ortalaması alındığında sedimantasyon değeri 28,33 olarak bulunmuştur.
Çalışılan un örneğinin düzeltilmiş sedimantasyon değeri ise;
DSD=[28,33*(100-14)]/(100-11)=27,38 olarak hesaplanmıştır.
Not: Örneğin nemi%11 olarak alınmıştır.

Alfa amilaz aktivitesi:
Metot bölümünde anlatılan işlemler yapıldıktan sonra düşme sayısı 495 olarak bulunmuştur.

Tartışma:
Hektolitre ağırlığı 69,7kg olarak bulunan buğdayın Türk Standartlarında belirtilen 1. Derece(77kg), 2. Derece(75kg) ve 3. Derece(73) sınıflarından hiçbirine girmediği belirlenmiştir. Amerika’da üretilen bu buğdayın yetiştirilme iklim koşulları, tohum genetik yapısı ve depolama koşulları gibi özellikleri bu değerin Türk standartları altında çıkmasına sebep vermiştir.
Buğday yapısı mikroskopla incelenirken tanelerin yapıları başta net bir şekilde gözlemlenememiştir. 40X’lik objektif kullanıldığında ve ince-kaba ayarlar özenli bir şekilde yapıldığında ise sağlıklı bir görüntü elde edilmiştir.
Yüzde yaş gluten miktarının %27,4 olarak bulunması çalışılan undaki yaş öz miktarının yüksek olduğu bilgisini bize vermiştir(27>X). Ekmek yapımında önemli olan gluten indeks değerinin 74,085 ile optimum değerde olduğu belirlenmiştir(optimum değer=40-90).
Hesaplanan sedimantasyon değerinin 27,38 olması bu unun iyi kategorisine(iyi:25-36ml) girmiş oldu bilgisini bize vermektedir.
Bulunan 495 düşme sayısı değeri bize bu undan yapılacak ekmeğin hacminin az içinim ise kuru olacağı bilgisini göstermektedir.

Bu konuyu yazdır

  Hububatlarda Kalite
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 08:36 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum (1)

Hububatlarda Kalite


1.Giriş :
İnsan beslenmesinde en önemli gıda maddesi buğday ürünleridir. İnsanların değişen tüketim alışkanlıkları ve gelişen teknolojiye bağlı olarak buğday ürünleri çeşitlenmiş ve tüketici istekleri de yaygınlaşmıştır. Buğdayın ülkemizde en yaygın tüketim şekilleri; Un, ekmek, makarna, irmik, bisküvi, bulgur ve eriştedir. Dünya’nın değişik bölgelerine göre ve gelenekler bağlı olarak bu ürünler daha da çeşitlenmiştir.
Tahıl ucuz, temini kolay, yoğun bir enerji kaynağı olması, doyurucu özelliği, bıktırmayan nötr tat ve aromada oluşu ile özellikle gizli açlık ve dengesiz beslenmenin söz konusu olduğu geri kalmış bölge insanlarının besin maddeleri ihtiyaçlarını karşılamada ve çeşitli yardım proğramlarında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu amaçla Un, bulgur, pirinç gibi tahıl ürürnleri; eksiklik belirtileri yaygın olarak görülen anti beriberi vitamin Thiamin, antipellegra vitamin Niacin(Nikotinik asit), Riboflavin gibi B kompleksi vitaminleri bazen vitamin_D ve anemiye karşı demir, raşitizme karşı kalsiyum gibi mineral maddeler bakımından zenginleştirilerek beslenme eksikliği olan bölgelerde kullanılmaktadır.
Ülkemiz insanının beslenmesi göz önüne alındığında ise tahıl ve tahıl ürünleri içinde buğday, buna bağlı olarak ekmek tüketimi diyetimiz içinde, geleneksel bir alışkanlıkla büyük yer tutar. FAO tarafından yapılan istatistiklere göre Kalori sağlamada bitkisel gıda maddeleri günlük diyetin %90’nı teşkil etmekte bunun % 44 yalnız başına ekmekten olmak üzere % 53 ‘ü tahıl ürünlerinden sağlanmaktadır. Protein ihtiyacını karşılamada ise bitkisel kaynaklı gıda maddelerinin payı%77 olmakta Bunun % 66 lık kısmı tahıl ürünlerinden sağlanmaktadır.
İkinci dünya savaşı sonrasında gelişen teknolojinin getirdiği ihtiyaç fazlası üretim ve kalitedeki yükselme uluslar arası çapta büyük bir rekabet ortamı hazırlamaktadır. Bu ve benzeri sebepler her türlü sanayi ürününde olduğu gibi tahıla dayalı sanayide de sürekli standart ve kaliteli ürünü zorunlu kılmaktadır. Bu husus günümüzün teknolojik ihtiyaçlarına cevap verecek kalitede tahıl üretimini, bu konuda yeterli önlemler alınmasını gerektirir(Elgün ve Ertugay 1995).

2. Kalite nedir?
Kalite ; kısaca sanayici ve tüketicilerin talep ettikleri özelliklerin bütünüdür. Bu doğrultuda kim hangi kalite özelliklerin aramaktadır?
Buğday Üreticisi: Yetiştirdiği buğdayın saf,temiz ve sağlıklı olmasını ister bu kriterler mahsulün Pazar kalitesi ile doğrudan ilgilidir. Yetiştirici tarlasındaki buğdaya bakmalıdır. Yabancı ot, hastalık ve zararlılarla mücadele etmeli, ürünün Pazar kalitesini artırmalıdır. Üretici aynı zamanda ürünün iri, gösterişli ve ağır basmasını ister. Bunlar direkt danenin fiziksel ve kimyasal yapısı ile ilgilidir. Sertifikalı tohumluk kullanmalı sulama ve gübrelemesine dikkat etmelidir.

Değirmenci : Una işleyeceği buğdayın temiz, beyaz un randımanının yüksek ve una işleme anında sarfedilen enerjiyi minimize edecek buğday tipi arzu eder (Elgün,1995). Ülkemizde buğdayların içinde yabancı madde karışımının, diğer tür ve çeşit karışıklığının fazla olmasından dolayı değirmenlerde temizlik ve buğday sınıflaması için ek bir enerji ve zaman kaybı meydana gelmektedir.

Fırıncı: Buğdayın gluten ihtivasının yüksek olmasını arzu eder. Gluten nekadar fazla miktarda ve kalite de olursa, su o kadar fazla absorbe edileceği için ekmek kalitesi de o nispette artar. Eğer gluten az ve kalitesiz olur ise su alımı o oranda düşer, ekmek kabarmaz ve kalite azalır(Demir,1983).

Makarna İmalatcısı: Üretttiği makarnaların pişirilirken dağılmasını ve yapışmasını arzu etmez. Pişme suyuna en az organik maddenin geçmesini arzu eder Bu sebeple makarnalık buğdaylarda protein kalitesi ve camsılık çok önemlidir.

Bisküvi, pasta ve kraker imalatcısı: Üretilen mamüllerin kabarması istenmez. O bakımdan bu mamüller imal edilirken buğday protein oranının % 10 civarında olması istenir.

3.Buğday Kalitesi ve etki eden faktörler:
Yukarıda bahsedildiği gibi Buğday kalitesi; Buğdayın işleneceği sektör açısından farklı anlamlarda yorumlanır. Un ve irmik üreten sektör öncelikle buğdayın öğütme kabiliyetinin üstün olması yanında temiz ve sağlıklı ürünlerden oluşmasını, bu özellikler dışında son ürün kalitesine uygunluğunu tercih eder. Ekmek, makarna bisküvi sektörü ise halk sağlığına uygunluğu yanında son ürün kalitesini esas almaktadır. Bu hususlar dikkate alındığında buğday kalitesini Dış kalite ve iç kalite olarak adlandırabiliriz(Atlı 1999)
a) Dış kalite
· Yabancı madde
· Yabancı hububat
· Haşere zararına uğramış buğday
· Sürmeli tane
· Kırık tane v.b.
b)İç kalite
· Protein miktarı
· Protein kalitesi
· Sertlik
· Ekmek bisküvi,makarana yapımına uygunluğu

Buğday da kalite denilince ilk etapta protein ve sertlik akla gelmektedir. Çünkü buğdayda kalite protein ve sertlikle bağlantılıdır. Tane sertliği kalıtım etkisi altında olan bir kriter olmasına rağmen protein miktarı ise kalıtım etkisinden çok yetişme sürecindeki azotlu gübre uygulaması,yağış gibi çevresel faktörlerden etkilenmektedir. Buğdayın farklı tüketim şekli için farklı protein miktarına ihtiyaç duyulur.

Ekmeklik buğdayda en az %11
Makarnalık Buğdayda en az % 12
Bisküvilik buğdayda İse %8-10 protein olması arzu edilir.
Kaliteli buğday üretimine etki eden faktörler genelde çeşit, iklim,ve toprak özellikler olarak kabul edilmektedir. Bu üç ana faktörün dışında kaliteli ürün elde etmek için başka olumsuz faktörlerin olmaması gerekmektedir. Ülkemizde ekimden hasada kadar buğday kalitesini etkileyen bazı faktörler şunlardır.

· İyi tohumluk kullanmama
· Süne ve kımıl zararı
· Yanlış sınıflandırma ve depolama
· Kültürel tedbirlerin yeterli uygulanmaması v.b faktörler buğday kalitesini olumsız yönde etkilemektedir.

Bu konuyu yazdır

  Maya
Yazar: Livadi - 03-18-2010, 10:37 AM - Forum: Süt Teknolojisi - Yorum Yok

Mayalar, tek hücreli mantarlardır. Bazı türleri ekmek kabartmak, alkollü içki fermantasyonu ve hatta yakıt pillerinin çalışmasında kullanılır. Çoğu maya Ascomycota bölümüne ait olmakla beraber bazıları Basidiomycota'ya aittirler. Bazı mayalar, örneğin Candida albicans insanlarda enfeksiyona yol açar (kandidiyaz). Binden fazla maya türü tanımlıdır. En yaygın kullanılan maya olan Saccharomyces cerevisiae, binlerce yıl önce şarap, bira ve ekmek yapımı için evcilleştirilmiştir. Maya sözcüğü Türkçe'ye Farsça'dan girmiştir.


Fizyoloji
Maya türleri zorunlu aerobik veya istemli anaerobik (fakültatif anaerobik) fizyolojiye sahip olabilirler. Zorunlu anaerobik maya türü bilinmemektedir. Oksijen yokluğunda fermantatif mayalar enerji elde etmek için karbonhidratları karbon diyoksit ve etanol (alkol) veya laktik asite dönüştürürler. Biracılık ve şarapçılıkta ortaya çıkan etanol şişelenir, ekmek yapımında ise etanol buharlaşır, açığa çıkan karbondioksit ekmeği kabartır.

Örneğin, glukoz fermantasyon reaksiyonu özetle şöyledir:

C6H12O6 (glikoz) → 2 C2H5OH + 2 CO2



Biyoteknolojide kullanımı

Mayanın faydalı fizyolojik özellikleri onun biyoteknoloji alanında kullanılmasına yol açmıştır. Şekerlerin maya tarafında fermantasyonu bu teknolojinin en eski uygulamasıdır. Ekmek mayası ekmek imalatında, bira mayası bira fermantasyonunda kullanılır. Maya şarap yapımında da kullanılır.

Modern biyoteknolojide maya başka canlılara ait proteinlerin ucuz yolla üretiminde kullanılmaktadır. Örneğin, insülin, interferon gibi insan proteinleri, hepatit B virüsünün kabuk proteinleri (aşı üretimi için) maya tarafından üretilebilmektedir.


Üremesi
Maya tomurcuklanma yoluyla eşeysiz olarak, veya askospor oluşumu yoluyla eşeyli olarak ürer. Eşeysiz üremesinde ana hücreden bir tomurcuk büyür ve yetişkin boyuta ulaştığında şartlar uygunsa ana hücreden ayrılır. Az besinli ortamda eşeyli üreyebilen mayalar askopor oluştururlar. Tam bir üreme döngüsüne sahip olmayan mayalar Candida türünde sınıflandırılırlar.


Büyüme ortamı
Çoğu maya, yüksek şekerli çevresel nümunelerden izole edilebilir. Meyvelerde, örneğin üzüm, elma veya şeftaliden, bitki özsuyu sızmalarında bulunur. Bazı mayalar toprak ve böceklerde bulunurlar.

Maya üretmek için kullanılan yaygın bir büyüme ortamı patates dekstroz agar (PDA) veya patates dekstroz ortamıdır. 200 dilimlenmiş patates 5-10 dakika suda haşlanır, sıvı kısım başka bir kaba aktarılır. Daha sonra üzerine saf su eklenerek 1 l'ye tamamlanır. Dekstroz (glikoz) eklenir (20 g/l) veya PDA için ilaveten 20 g agar eklenir, ortam otoklavlanarak sterilize e mantardır

Bu konuyu yazdır