Hoşgeldin, Ziyaretçi
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.

Kullanıcı Adı
  

Şifreniz
  





Forumda Ara

(Gelişmiş Arama)

Forum İstatistikleri
» Toplam Üyeler 56.782
» Son Üye Eren225
» Toplam Konular 12.173
» Toplam Yorumlar 30.187

Detaylı İstatistikler

Kimler Çevrimiçi
Şu anda 1956 aktif kullanıcı var.
» (0 Üye - 1951 Ziyaretçi)
Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex

Son Yazılanlar
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.548
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.885
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 467
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.067
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.712
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.476
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.963
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.373
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.608
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.631

 
  Mühendislik Mekaniği Sınav Soruları
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 06:13 PM - Forum: Sınav Soruları - Yorum (14)

Mühendislik Mekaniği Sınav Soruları


Sınav Soruları

2. Ara Sınav Soruları

Bu konuyu yazdır

  Nükleer Tekniklerin Bitki Islahında Kullanılması
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:52 PM - Forum: Bahçe Bitkileri - Yorum (2)

NÜKLEER TEKNIKLERİN B İTKİ ISLAHINDA KULLANILMASI

Zafer SAGEL
Hayrettin Peşkircioğlu
Hasan TUTLUER

TAEK, Ankara Nükleer Tarım ve Hayvancılık Araştırma Merkezi ,
Nükleer Tarım- Radyobiyoloji Bölümü


BURDAN

Bu konuyu yazdır

  Tütün Üretim Maliyeti
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:43 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütün Üretim Maliyeti
14/1/2010


DENİZLİ BÖLGESİ
2009 ÜRÜNÜ TÜTÜNLERİ EKİCİ MALİYET ÇİZELGESİ

ÜRETİM NOKTASI (Genel) DENİZLİ
ÜRETİM (TON) 17.000
EKİM ALANI (HA) 19.500
HARCAMA KALEMLERİ MASRAF BEDELİ (TL)
MALİYET UNSURLARI
1-TARLA KİRASI 50,00
2-TARLA HAZIRLIĞI
A)İLK SÜRME(ANIZ BOZMA) 20,00
B)TIRMIK ÇEKME,TEZEK KIRMA 15,00
C)İKİLEME 15,00
3-GÜBRELEME 20,00
4-FİDE HAZIRLIĞI 75,00
5-ÇİZGİ (KARIK) ÇEKME MASRAFI 20,00
6-DİKİM MASRAFI 80,00
7-CAN SUYU VERME MASRAFI 20,00
8-ÇAPALAMA 2 DEFA 80,00
9-DİP SIYIRMA MASRAFI 20,00
10-TARIMSAL MÜCADELE MASRAFI 15,00
11-KIRIM
A) TÜTÜN TOPLAMA VE KIRMA MASRAFI 80,00
B)DİZME YERİNE TAŞIMA MASRAFI 10,00
12-DİZME MASRAFI 40,00
13-İP MASRAFI 1,50
14-KURUTMA MASRAFI 20,00
15-İSTİF YERİNE TAŞIMA VE İSTİF MASRAFI 10,00
16-DENK VEYA KUTULAMA MASRAFI 30,00
17-MUHAFAZA MASRAFI 5,00
18-PAZARLAMA MASRAFI 10,00
MASRAFLAR TOPLAMI 636,50
GENEL İDARE MASRAFLARI
TOPLAM 636,50
BİR DEKAR VERİMİ(ÜRETİM / EKİM ALANI) KG 87,18
BİR KİLONUN MALİYETİ (TL/KG) 7,30

Denizli Bölgesinde: Sunel Tic. Türk A.Ş., T.T.L. Tütün San. ve Dış Tic. A.Ş.,Alliance One Tütün A.Ş., Socotab Yaprak Tütün San. ve Tic. A.Ş., Öz - Ege Tütün San. ve Tic. A.Ş., Sarper Tütün Tic. ve San. A.Ş. Tütün Şirketleri tütün üreticileri ile sözleşme yapmışlardır.Genel olarak 5 ile 7 nevi üzerinden sözleşme yapılmıştır. 1.nevi fiyatı 8,45 TL'dir. Bölgemizde geçen yıla göre üretimde %10'luk artış beklenmektedir. Geçen yıl ortalama fiyat yaklaşık olarak 7,30 TL gerçekleşmişti. 2010 yılı ortalama fiyatlarının (ürün miktarı artışı ve kalite düşüklüğü yönünden) geçen senenin fiyatlarının altında kalacağı beklenmektedir. Ocak ayı itibariyle tütün alım çalışmalarına başlayan şirketler en düşük 4,00 TL ile en yüksek 8,15 TL fiyat aralığında alım yapmaktadırlar. 2010 yılı tütün üretim sözleşmesi için ilgili şirketlerin geçen yıllara göre isteksizlikleri gözlenmektedir. Philip Morris Şirketinin 2010 yılı tütün siparişini %30 daha az vermesi ile tütün şirketlerinin üreticilerin üretim miktarlarında %15-30 arası kısıtlama yapacakları beklenmektedir.

Bu konuyu yazdır

  Tütün Fermantasyonu Faktörleri
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:40 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütün Fermantasyonu Faktörleri


Her bir cins tütün, kendisinde aranan nitelikleri kazanabilmesi kendine özgü bir metoda tâbi tutulur. Bu itibarla çeşitli tip ve mahiyetteki tütünlere uygulanan çeşitli fermantasyon metotları gelişmiş bulunduğu gibi, bir ve aynı tipin, farklı örnekleri için de, o metodun az çok fark gösteren rejimleri düzenlenir. Fermantasyon olayı başlıca dört faktöre tâbi olarak gelişir:*

1) Tütünün kendi özelliği:

Bunu, bir dereceye kadar genetik faktörler ve fakat asıl, yaprak*ların fermantasyona kadar etkisi altında bulunduğu üretim faktörleri tayin eder. Yaprakların fermantasyona arz edilecekleri andaki içeriklerinin fermantasyon üzerindeki etkisi, hasat anındaki vitalite (canlılık) duru*munun kurutma işlemindeki rolüne benzetilebilir. Fermantasyon işleminin başta gelen ilkesi, belirli bir rejime tâbi tutulacak her bir partinin oldukça homojen yapraklardan hazırlanması olmalıdır. Kısacası, fermantasyondan önce bir triyaj (ayıklama) yapılması gereklidir.

Bu ayırıma esas teşkil eden nitelikler, doku, renk ve yaprak uzun*luğudur. Bu ayırıma özellikle puro dış sargılıklarında dikkat edilir. Pratikte, sıradan tütünler için sınırlı sayıda kategoriler teşkili ile yetinilir. Gerçek*ten, sadece ellere göre yapılan ayırımlarda esasen yeteri kadar bir homojenlik sağlanmış olur. Zira bir defa büyük-küçük ve yırtık yada renk uyumsuzluğu gösteren yapraklar ayrıldıktan sonra, bir elin yap*rakları, doku ve renk bakımından oldukça homojen bir parti teşkil eder. Böylesi, bir çeşit "nevi,, sınıflandırılmasıdır.

2) Tütünün rutubeti:

Fermantasyonda meydana gelen olayların en belli başlısı enzimler ta*rafından kataliz edilen oksidasyon sürecidir. Bunun yanında içyüzleri kısmen bilinen, ya da henüz aydınlatılmamış birçok reaksiyonların olduğu gerçektir. Bütün bu reaksiyonların enzimler tarafından kataliz edilebilmesi için dokuda yeteri kadar su bulunması gerekir. Yaprak dokusundaki rutubet oranı, fermantasyon olaylarının mümkün olmasında önemli olduğu gibi, bu olayların mahi*yetleri üzerinde de birinci plânda bir rol oynar. Örneğin, % 27 ye ka*dar rutubetli tütünlerin fermantasyonunda olaylar daha ziyade yaprak*larda önceden bulunan enzimlerin etkisi altında, % 27 den yukarı rutubette ise, üreyen mikropların saldıkları enzimlerin etkisi altında cereyan ederler. Yaprak dokularının yeteri kadar su ihtiva etme*meleri halinde gerek "doğal,, enzimlerin, gerekse mikrop salgısı enzimlerin faaliyeti durur. Yaprak dokusundaki rutubet oranının bir başka etkisi de ısı derecesinin yükselmesinde görülür.
Yaprak Dokusundaki Başlangıç Rutubeti Tütünün Eriştiği Maksimum Sıcaklık °C Hava Nemi Oranı Maksimum Sıcaklık °C

14% 30.5 70% 26.8
17% 31.5 75% 30.4
20% 37.2 80% 33.0
25% 47.5
Fermantasyon esnasındaki tütün rutubeti, bir yandan yaprak do*kusundaki başlangıç rutubetine, diğer taraftan da çevreleyen havanın nem oranına bağlıdır. Esasen pratikte bu iki faktör arasında, tütün denklerinin sıkılığına ve tütünün miktarına göre, az ya da çok hızla bir denge kurulur. Büyük hacimli kitlelerde ve sıkı denklerde tütünün rutubeti, çevreleyen havanın nemi ile ilgili durumuna pek tâbi olmaz. Bu takdir*de daha ziyade yaprak dokusunun başlangıç rutubeti rol oynar. Bir araştırmada, sıcaklık ve çevreleyen hava nemi sabit tutulduğu tak*dirde, başlangıç rutubetinin kızışmada (dolayısı ile fermantasyon şiddetinde) oynadığı rolü ve diğer etkenler değişmeden tutulduğu takdirde, çevreleyen hava nemi oranının kızışma üzerindeki etkisini göstermişlerdir.

3) Sıcaklık:

Enzim aktivitesi ancak belli sıcaklık sınırları içinde müm*kün olmaktadır. Fermantasyonda rol oynayan çeşitli enzimlerin faaliyeti için optimal ısı dereceleri 20 ve 70 °C lar arasındadır. "Tabii,, ya da "Mevsimlik,, fermantasyon dediğimiz süreçlerde, tütünün içindeki sıcaklık, kısmen dışarıdaki sıcaklık derecesine, kısmen de par*tinin miktarına bağlıdır. Küçük denklerde dış sıcaklık 16 °C ın altında olunca hiç bir fermantasyon belirtisi görülmez. Büyük denk*lerde ise pratikte, reaksiyonların tetiklenmesi fermantasyonu baş*latabilir. Zira bu reaksiyonlar ekzotermik olduklarından kendiliğinden kızışma meydana gelir ve büyük denklerde hasıl olan ısı hızla kaybolma*dığından fermantasyon kendiliğinden hızlanır. Bir ve ayni parti tütün için, dengin sıkılığından başka, kızışma üzerinde rol oynayan etkenler şunlardır:

— Yaprak dokusunun başlangıç rutubeti

— Ortam sıcaklığı

— Hava nemi oranı

Bunların son ikisi, ancak küçük hacimli denklerde etkindirler.

"Mevsimlik = tabii,, fermantasyonda, şartlar iklime bağlıdır. Sıcaklık yeteri kadar yükselince fermantasyon başlar.

Mevsim dışı ve hızlı bir fermantasyon yapabilmek için şartlan ayarlamak gerekir ki buradan "Sun'î ya da güdümlü,, diye nitelediği*niz fermantasyon metotları ortaya konmuştur.

4) Oksijen:

Fermantasyon olaylarının başında oksidatif reaksiyon*lar gelir. Gerçekten, diğer etkenler kadar, oksijenin varlığı da zarurî bir faktördür. Örneğin: puroluklara uygulanan gibi tipik bir fermantasyon işleminde oksijen varlığının gereği, hidrojen ya da azot atmosferinde bırakılmış tütünlerde hiç bir fermantasyon belirtisinin görülmemesi ile ortaya konmuştur. Pratikte, çok sıkı denkler hariç, ortamda daima yeteri kadar oksijen bulunur. Diğer taraftan fermantasyon olayında çıkan gazların miktarca en yükseğinin C02 oluşu da bu hususu destekler mahiyettedir.


[COLOR="Red"]Tütün Fermantasyonundaki Olaylar ve Değişmeler
[/COLOR]


Bu değişmeleri başlıca iki grupta incelemek mümkündür:

—Degüstatif (içim) ve fizik değişmeler

—Kimyasal değişmeler.

Fermantasyon işleminin asıl hedefi degüstatif (içim özellikleri) değişmelerdir. Bu*rada aroma gelişir, kurutulmuş yapraklarda görülen acılık ve otumsu çeşni kaybolarak içim düzelir ve üretilen tütünde aranan nitelikler teşekkül eder. Yaprakların rengi yeknesaklaşır, koyulaşır, biraz donuklaşır ve yeşil nüanslar kaybolur. Su ve kuru madde kaybından ötürü ağırlık kaybı görülür. Elastikiyet ve uzama direnci azalır, higroskopisite (su tutma) düşer, yanma kabiliyeti yükselir. Yaprak yüzeyinin yapışkanlığı azalır ya da hemen hemen kaybolur.

Bütün bu değişmelerle kimyasal değişme*lerin derecesi fermantasyonun şiddetine göre hafif ya da yüksek olur. Fermantasyonun şiddeti, tütünün yükseldiği ısı derecesi ve bunun süresi ile ölçülür. Fermantasyon ne kadar şiddetli olursa, rengin koyuya gitmesi, ku*ru madde kaybı ve kimyasal değişmeler o kadar fazla olur.
10 g- kuru maddede mg olarak ifade edilmiş miktarlar
Fermantasyondan önce Fermantasyondan sonra
Nişasta 51.05 24.09
Dekstrin 162.27 113.71
Maltos 261.04 160.19
Sakkaros 22.83 0.0
Monoslar 176.38 51.46
Diğer karbonhidratlar 673.59 350.26
Malik asid 93.42 56.20
Sitrik asid 16.27 3.59
Total N 394.96 356.33
Protein N 189.78 183.93
Amin N 115.91 28.22
Amonyak N 22.20 46.56
Nikotin N 47.73 40.50
pH 5.46 5.85

Kimyasal reaksiyonlar esas itibariyle oksidatif (Bir kimyasal maddenin oksijen ile birleşmesi ya da oksijen etkisi altında parçalanması olayı; yanma.) mahiyettedir. Bu suretle şekerlerde genellikle bir azalma kay*dedilir. Proteinlerde belirli bir azalma görülmez, tersine, amino-asitlerle polifenollerin birlikte büyük moleküllü maddeler ver*meleri, analitik bakımdan protein hesabına kaydedilen çözünmeyen azotta bir miktar artışa sebep olur. Şiddetli fermantasyonlarda amino asitlerde azalma, amonyakta artma kaydedilir. Alkaloitlerde az çok kayıplar meydana gelir. Sitrik ve malik asitler daha küçük moleküllü asitlere bölünürler. Buna karşılık oksalik asitte belirli bir yükselme görülür. Şekerlerle amino-asitlerin oksidatif birlikteliğinde koyu renkli maddeler olan melanoidler teşekkül eder. Keza polifenollerin oksidasyonundan da koyu renkli maddeler teşekkül eder.

Fiziksel ve kimyasal değişmelere yol açan olaylar aşağıda sıralanmıştır.

Kuru madde kaybı:

Genel bir kaide olarak kuru madde kaybının ölçüsü, fermantasyonun şiddetine bağlıdır. En hafif bir fermantasyon olan aging'te kuru madde kaybı %2,5 kadar olduğu halde, en şiddetli bir fermantasyon olan ve puro dolguluklarına uygulanan “Sweat” te % 20 ye kadar yük*selebilir. Bu kayıp, şark-oriental sigaralıklarında % 3–5 kadardır. Total kuru madde kaybının % 99 u karbonhidratlar ve organik asitler gibi azotsuz yaprak yapılarının oksidasyonundan (yanma) ileri gelir. Geriye kalan % 1 ise, yaprak yüzeyinden sürtünme v. b. sebeplerle ortaya çıkan mekanik kayıplara karşılık gelir.

Isı çıkışı ve sıcaklık yükselmesi:

Belirli oranda kuru madde kaybının ortaya çıktığı fermantasyon*larda, bazı yaprak yapılarının C02’e ve diğer uçucu maddelere oksitlenmesinden bir ısı çıkışı olur. Zira bu gibi olaylar ekzotermik reaksiyonlardır. Bu ısı çıkışının sonucu olarak tütünün sıcaklığı yükselir. Fermantasyon geçiren tütünlerde (Yığın, denk ya da kutu) sıcaklığın eriştiği yükseklik, bir yandan ekzotermik reaksiyonlardan birim zaman içinde çıkan ısı miktarına, diğer taraftan çıkan bu ısının yine birim zamandaki kaybına bağlıdır. Isı kaybı, rad*yasyon, konveksiyon akımları ve uçucu maddelerin buharlaşma*larına harcanmak suretiyle olup, fermantasyon geçiren parti biri*minin boyutlarına, birim hacımdaki tütün miktarı ve şekline (Yığın, denk, kasa) bağlı olarak meydana gelir. Ekzotermik reaksiyonlardan çıkan ısı ile kaybolan ısı arasındaki oran tütünün eri*şebileceği ısı derecesini tayin eder. "Sweat,, denen şiddetli fermantas*yonlarda sıcaklık ortalama olarak 50-55 °C arasındadır. Fermantasyon aşırı derecede şid*detli olursa, yani erişilen sıcaklık üst sınır*ları aşar ve fazlaca uzun sürerse, beklenen avantajlar kaybedilir, hatta tütünler zarar görür. Bunun içindir ki kızışmanın aşırı derecede olmasını engellemek için, yığınlarda alabora, denk ve kasalarda havalandırmayı sağlayacak tedbirler uygulanır. Havaların ısınması ile fermantasyon aktiviteleri artacağından ortamın artan sıcaklığı, tütün depolarının pencereleri vasıtasıyla akşam serinliğinde tek taraflı olarak açılıp havalandırılması mutlaka yapılarak giderilmelidir. Bu işleme fermantasyon bitene kadar devam edilmelidir.

Okasidasyon:

Ekzotermik reaksiyonlar aslında bir oksidasyonun (yanma) sonucudur. Gerçekten, kurut*manın işleminin sarartma fazında ve fermantasyonun başlıca fazlarında, alınan oksijen hacmi kadar karbondioksit çıkarılması bir nevi solunum faaliyetinin varlığını gösteriyor. Çıkan C02 hacminin alınan 02 hacmine oranına solunum katsayısı(S.K.) denir. Bu sayı karbonhitratlar için bire eşittir : [CO2]/[ O2] = 1,

Organik asitlerin oksidasyonunda S.K.= 1,3, proteinlerde S. K. = 0,7 dir.

Yalnız fermantasyonun başında ve son safhasında ise solunum olayından başka içerikte bir takım oksidasyonların meydana geldiği an*laşılıyor. Bunun dışında, gerek canlı yaprak dokusunda, gerekse kurut*ma işleminde bulunan yapraklar üzerinde yapılan incelemeler solunum katsayısının normal, yani 0,7 -1,0 arasında olduğu görülmüştür. Buradaki yavaş fakat devamlı O2 - CO2 alış verişi, normal bitki dokularında vuku bulan solunumun tam bir örneğidir. Kurutmanın son fazında zaman zaman oksijen alınmasının fazlaca artışı ve buna karşılık çıkan karbondioksitin az artması yüzünden S. K. 0,2 ye kadar düşer, kısa bir zaman sonra tekrar normal seviyesini bulur. Bunun gibi fermantasyon başında da S. K. küçülür ki bu esnada polifenollerin oksi*jen alıcı ve iletici bir rol oynadıkları kuvvetle muhtemeldir. Polifenol*lerin bu görevlerini yapabilmeleri için iki şartın gerçekleşmesi gerekir:

a) Polifenollerin, yaprak dokusunda hava ve oksitleyici enzimlerle temas sağlayabileceği bölgelere ulaşmaları (bunun için yaprakların 55–60 °C a kadar kızışmaları ve bu suretle hücre zarlarının harap olması, ya da geçirgenliklerinin yükselmesi lâzımdır),

b) Dokuda gerektiği kadar su bulunması ve ısınma ile polifenoller oksijen alır*lar, kinon haline geçerler, sonra oksijeni oksidasyona elverişli yapılara vererek tekrar polifenol haline geçerler. Bir yandan bu bir nevi katalitik rol devam ederken, bu esnada kendileri de yavaş yavaş oksitlenerek büyük moleküllü, koyu renkli kompleks bileşiklere dönüşürler. Bu polifenol azalması, fermantasyonun sonuna doğru oksijen alınmasının azalmasına sebep olur.

Fermantasyondan çıkan CO2 nin tamamı oksidasyon ürünü olma*yıp kısmen dekarboksilasyon'dan(bir amino asitten karbondioksidin uzaklaştırılması) ileri gelir. Tütün dokusu yapılarından fermantasyonda dekarboksile olanlar, uronik asitler, alfa-keto asitler, elma ve limon asitleri ve bazı amino-asitlerdir. De*ğişik şiddetlerde meydana gelen fermantasyon işlemlerinde 1 kg. tütünden çıkan total CO2 in miktarı ortalama olarak aging’te 30, ılımlı fermantasyonda 45 ve şiddetli fermantasyonda ise 60–90 gr. olarak tespit edilmiştir.

Çıkan başka gazlar:

Amonyak: Bunun çıkan miktarı, yaprak dokusu pH' ına, rutu*betine ve ısı derecesine ve çevreleyen havanın nem oranına tâbidir. Fermantasyonda serbest hale geçen amonyağın tamamı çıkan gazlara karışmaz. Bir kısmı da dokuda kalır. Amonyak çıkışı ancak şiddetli fermantasyonlarda görülen bir olaydır. M e t i 1 a 1 k o 1 da fermantasyonda çıkan gazlar ve buharlar karışımında bulunur. Bu madde pektinlerin demetoksilasyonu ile meydana gelir. Çıkan metanol miktarı, fermante olan tütünün kuru maddesinin % 0.04 – 0.12 si civarındadır. Uçucu yağlar, yaklaşık olarak metanol oranına eşit seviyede gazlar ve buharlar karışımında bulunmuştur. Sigaralık tütünlerin fermantasyonunda çıkan gazlar arasında formik ve asetik asitler gibi uçucu karboksilli asitler bulunur. Karbon monoksit, fermantasyon gazlarında metanol miktarının 1/5 i seviyesinde mevcuttur.

pH değişmeleri:

Yaprak yapılarının bazılarında meydana gelen değişmeler ve ka*yıplar sonucu olarak pH değişmeleri kaydedilir. Örneğin pektinlerin letoksilasyonu ile karboksil gruplarının serbest kalması (yani pektin asitlerinin açığa çıkması), kısmen şekerlerin oksi ya da keto-asit-oksidasyonu, amonyak ve alkaloitler gibi bazik maddelerin buharlaşarak dokudan ayrılmaları pH değerini asitli tarafa kaydıran olaylardır. Öte yandan, karboksilli asitlerin dekarboksilasyonu, amitlerden, amino-asitlerden ve peptitlerden (birbirine peptit bağlarıyla bağlanmış iki amino asit) amonyak ayrılması, fenollerin kinonlara oksitlenmesi gibi değişmeler de pH nin alkalik tarafa.kay*masına sebep olurlar. Bu suretle yaprak dokusu pH sinin şu ya da öteki tarafa kayması, fermantasyonda meydana gelen birçok karışık olay*ların bir bileşkesidir.

Yeni hasat edilmiş yeşil yaprakların pH’si, sigaralık olsun, puroluk olsun, 4,8 – 5,6 arasındadır. Air-curing'de hafifçe alkalik tarafa kayarak 5,8 – 6,8 olur. Flue-curing'e tâbi tutulan tütünlerde ise 5,0–5,4 arasındadır. Genellikle tipik fermantasyon işlemi geçiren tütünlerde pH az çok alkalik tarafa kayar.

Higrcskoposite(su tutma) değişmeleri:

Fermantasyonda vukubulan kimyasal ve fiziksel değişmelerden ötürü, işlemin şiddetine göre, higroskoposite genellikle azalır. Yapılan araştırmalara göre higroskoposite azalması, başlangıçtakinin % 6–55 kadarıdır.

Yanma kabiliyeti değişmeleri:

Tütünlerin yanma kabiliyetleri genellikle fermantasyon geçir*mekle olumlu bir yönde gelişir. Bu suretle yaprak üzerinde bir nokta*dan başlatılan yanmanın kendi kendine devamı uzar.

Esneklik ve kopma direnci:

Bu fiziksel karakteristikler, yani elastikiyet ve uzama direnci fermantasyonla beraber azalır.

Kimyasal değişmeler:

Karbonhidratlar: Bu sınıfa dahil maddelerde fermantas*yon esnasında önemli azalmalar kaydedilir. Total karbonhidratlardaki bu azal*ma; fermantasyondan önce %1 olan indirgen şekerler (glukos+fruktos) fermantasyondan sonra %0,16 ya, %1,01 olan total şekerler (ind.şekerler+ sakkaros) lar %0,19 a, dekstrin %0,74 den %0,55 eve nişasta %0,39 dan %0,01 e düşmektedir.

Öte yandan aging'e tâbi tutulan sigaralık tütünlerde de karbonhidratlarda bir azalma görülmektedir. Aşağıda, Amerikada yetiştirilen İzmir şortunun aging esnasındaki bu karbonhidrat değişmeleri veril*miştir.

Eterde çözünen total organik asitler: Bu orga*nik asitlerde de fermantasyon esnasında belirli azalmalar olur.

Hücre zarı maddeleri: Hücre içi karbonhidratları ve organik asitlerinin fermantasyonla değişmeleri, canlı yeşil yap*rakta ve kurutmada da görülen olayların bir devamıdır. Ancak, selüloz, hemiselüloz, pektinler ve pentozanlar gibi hücre zarı maddeleri, fermantasyonun özel bir etkisiyle bazı değişikliklere uğramaktadırlar.

Eterde çözünen bileşikler: Uçucu yağlardaki ve reçinelerdeki kayıplar fermantasyonun ısı derecesi rejimine tâbidir. Örneğin, 50 °C deki kayıplar 35°C dekinden daha yüksektir. Fermantasyonda daha çok aroma üzerinde olumsuz etki gösteren reçineler daha fazla kayıplara uğrar.

Boyar maddeler ve polifenoller: Tütün yaprak*larında önceden var olan başlıca boyar maddeler, klorofil, ksantofil ve karotin, fermantasyon esnasında birer miktar azalırlar. Kurutma so*nunda pek az kalmış bulunan klorofilin en az yarısı da fermantasyon*da renksiz maddelere dönüşür. Buna karşılık, her tip fermantas*yonda az çok koyu renkli maddeler gelişir. Fermantasyondan önce % 0,5–1,5 oranında rutin ihtiva eden tü*tünlerde fermantasyondan sonra bu maddenin tamamen kaybolması, bu kompleks yapılı ve koyu renkli maddelerin teşekkülü ile izah edilebilir. Suda çözünmeyen maddelerin teşekkülü: Bazı kimyasal olaylar, fermantasyon esnasında, suda çözünen bir kısım bileşiklerin suda çözünmeyen bir takım maddelere dönüşmesine sebep olmaktadır. Bu suretle F. S. % 3–5 kadar suda çözünmez madde teşekkülü görülebilmektedir. Bunun 1/5 -1/3 ü anorganik maddelere tekabül eder. Azotlu bileşikler: Bu değişmelere sebep olan olaylar koyu renkli tütünlerin fermantasyonunda daha belirli olur. Sarı renkli tütünlerde ise pek hissedilir derecede değildir. Başlıca önemli değişme*ler şunlardır: Amonyak, alkaloid ve başka organik bazlar buharlaşma suretiyle yaprak dokusundan kısmen ayrılırlar. Bu suretle F. Ö. ki total azotun % 10 – 15 kadarı kaybolur. Bu kaybın %75 kadarı amonyağa, % 15 i alkaloitlere ve % 10 u başka bileşiklere tekabül eder. Yaprak dokusundan buharlaşmalarla ve çözünmeyen N bileşiklerinin teşekkülünden ötürü, F.Ö. ki suda çözünen azotun % 20 kadarı kaybolmuş olur. Nikotin, bu aslî alkaloidin azalması F.Ö. ki miktarı ile ilgilidir. Nikotini başlangıçta az olan tütünlerde kayıp oranı daha yük*sek olur. Örnek olarak bir araştırmada başlangıç nikotin oranı %2 - %3-4 ve %4-10 arası olan tütünlerin fermantasyondaki kayıp oranları sırasıyla %30 - %20-25 ve %10-20 olabildiği görülmüştür. Hafif nikotinli tütünlerde fermantasyon daha az şiddetli olmaktadır. Görünüşe göre, fermantasyonun şiddeti ile nikotin kaybı arasında bir ilişki vardır. Başlangıç nikotini ne kadar yüksek ise fermantasyona karşı direnç o kadar büyük olduğu gibi, nikotin kaybı oranı ne kadar yüksek ise ferman*tasyon o kadar iyi geçmiş olur, yani içim o kadar düzelmiş olur.

Bu konuyu yazdır

  Tütün Fermantasyonu
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:36 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütün Fermantasyonu*

Tütünün endüstri ilk maddesi olarak üre*timdeki en son etabını teşkil eden işlemleri kapsayan bir terimdir. Ne olursa olsun tütün ancak, üretim yolunun bu son etabını geçirdikten sonra içilebilir bir hale, başka bir deyimle, endüstri ilk maddesi haline gelir. Kurutma işlemlerinde olduğu gibi fermantasyonda da, çeşitli tip ve içerikteki tütünlere uygulanan işlemler, yani çeşitli metotları bakımından az çok farklılıklar gösterirler. Bir fermantasyonda kızışma (ısı çıkışı), kuru madde ve kimyasal-fiziksel değişmeler ne kadar belirli olursa o fermantasyon o kadar "şiddet,, li meydana gelmiş olur.

Her bir cins tütün, kendisinde aranan nitelikleri kazanabilmesi kendine özgü bir metoda tâbi tutulur. Bu itibarla çeşitli tip ve mahiyetteki tütünlere uygulanan çeşitli fermantasyon metotları gelişmiştir.

Fermantasyon Metotları

Tütün üretenimin son safhasını teşkil eden ve fermantasyon genel terimi ile ifade edilen işlemlerin içerikleri, bu esnada olan olayların ve bu olayların sonucu olarak meydana gelen değişmelerin ölçüsüne göre çok değişiktir. Fermantasyonun şiddetli ekstremi puro dolguluklarına uygulanan “Sweat”, en hafif ekstremi de başlıca açık renkli virginia'lara, burley'ler ve maryland'lar gibi bazı sigaralıklara uygulanan "aging,, dir. Şark sigaralıklarına uygulanan fermantasyon ise, şiddet ve mahiyet bakımından bu iki ekstrem arasında yer alır. Şiddetli, ılımlı ve aging fermantasyon tipleri, mevsim şartlarının elverişli durumunda kendiliğinden başlayıp devam edenlerdir. Bu tipteki işlemlere "Tabiî fermantasyon,, ya da "Mevsimlik fermantasyon,, denir. Öte yandan kapalı hücrelerde sıcaklık ve nem şartlarının ayarlanması ile yapılan işlemlere "Suni ya da güdümlü fermantasyon,, denir. Bu iki kategoriye, aynı amaçla yapılan ve tütünlerin bir takım kimyasal maddelerle işlem görmesine dayanan "Kimyasal fermantasyon,,, bazen de "Hızlı fermantasyon,, denen üçüncü bir kategori katılmıştır. Bu yöntem de içerik itibariyle yine bir nevi suni fermantasyon sayılabilir.

Tabii fermantasyon metotları, en şiddetliden en hafife doğru üç tipte incelenir.

1-Şiddetli fermantasyon tipleri (Puroluk ve koyu renkli tütünler)

2-Ilımlı fermantasyon tipi (Şark sigaralıkları-Türk Tütünleri)

3-Aging (olgunlaşma) tipi fermantasyon (Açık renkli virginia'lar, burley’ler ve maryland'lar gibi başka sigaralıklar).

Şiddetli Fermantasyon Tipleri

Puro dolgulukları fermantasyonu: İki metot bulunmaktadır.

a) Puro dolguluklarına uygulanan bu işlem üç fazda yapılır:

1- Birinci fazda tütünler ya dökme halde ya da pa*ketler halinde yığılır. Başlangıçtaki tütün rutubeti % 23 – 27 dir. Dış sıcaklık 25 – 40 °C, hava nem oranı % 70–85 dir. Tütünün sıcaklığı 40 °C a kadar yükselebilir. Süresi 3–5 haftadır. Bu faza "Yığın terlemesi,, (Bulk sweat)denir.

2- Bu fazın adı "Tabiî terleme,, (Natural Sweat) dir. Burada tütünler sandıklar içine yerleştirilir. Başlangıç rutubeti % 16–22 dir. Dış şartlar normal mevsim şartlarıdır. Tütünün ısı derecesi 35 °C a kadar yükselebilir. Süresi 1–3 yıldır.

3- Bu sonuncu faza "İkinci terleme,, (Resweat) denir. Yine sandıklar içinde bulunan tütünün başlangıç rutubeti, mahsulün cins ve mahiyetine göre, % 15 – 50 arasında değişebilir. Dış sıcaklık 42–48 °C, hava nemi oranı % 60–70 dir. Tütünün eriştiği en yüksek ısı dere*cesi 45- 55 °C dır. Süresi 1,5–10 aydır. Bu tip fermantasyonda total kuru madde kaybı % 10 – 20 dir.

b) Bu işlem iki fazlıdır:

1-Yaklaşık olarak 100 kg lık yığınlar yapılır. Bu yığınların genişliği 0,7, uzunluğu 1,5 ve yüksekliği 1 m dir. Yaprakların uçları yığının içine doğru yöneltilmiştir. Yığınlar hasırla örtülür. Bir ay ka*dar süre ile nispeten ılımlı bir fermantasyon geçer. Tütünlerin ısı derecesi 35–40 °C a kadar çıkar. Bu esnada renk yeknesaklaşır, aroma gelişir. Sonunda yapraklar açılarak triyaj yapılır ve 25 – 50 yapraklı pastallar teşkil edilir.

2- Yapılan bu pastallarla daire biçiminde ve 50 cm yüksekliğinde küçük yığınlar yapılır. Tütünlere “betün” denen ve tütün kırıntılarından yapılan tütün suyu serpilir. Yığınların üzeri örtülerek homojen tav almasının ardından 50 kg. lık balyalar yapılarak 20–30 gün süren fermantasyon devresi geçirilir.

Dış sargılık puro yapraklarının fermantas*yonu: Kurutma askısından indirilen tütünlerin her dizisinin sicimini or*tadan toplayarak geçici pastal yapılır. 1.800 – 2.700 kg lık yığınlar teş*kil edilir. Dış hava şartlarının her zaman elverişli olmadığı yerlerde, sıcaklık 21–27 °C arasında tutulan klimatize hangar ya da salon*lar kullanılır. Bu işlemin uygulanacağı mahallin hava nemi oranı % 70 den aşağı olmamalıdır. Başlangıç rutubeti % 20 – 30 dur. Bu şart*larda tütünlerin sıcaklığı 7 -10 gün içinde 40 °C a yükselir. Bundan sonra yığınlar sık sık alabora edilir. Bu fazın sonunda, ferman*tasyon genel prensipleri bölümünde belirttiğimiz esaslara göre bir triyaj yapılır ve her kategoriden otuzar yapraklık pastallar teşkil edilir. Bu pastallar rafya (lif) ya da kâğıtla bağlanır. Bundan sonra sandıklar içinde ya da yığın halinde olmak üzere sıcak bir salona konur. Burada 3–4 hafta bekletilir. Bu sürenin sonunda 70 – 80 kg lık denkler yapı*lır. Denklenmiş tütünün başlangıç rutubeti % 18–20 arasındadır. Bu halde bir süre daha olgunlaşma devam eder. Bu işlemdeki total kuru madde kaybı % 6–10 kadardır. Bu metodun uygulandığı başlıca ame*rikan tütünleri, Connecticut Valley Shade, Georgia Shade ve Florida Shade Sortlarıdır.

Gölgede yetiştirilen dış sargılıkların fermantasyo*nu için geliştirilmiş olan bir metodun, yığın fermantasyonu ile elde edilenden daha iyi sonuçlar verdiği bilinmektedir. Burada renk çok daha homojen olduğu gibi, içim de çok daha olumludur. Bu bir nevi güdümlü fermantasyon tipidir. Tütünler, gevşekçe kar*tonlar içine istif edilir. Kartonlar klimatize bir salonda 5 hafta kadar bırakılır. Salonun ısı derecesi 40–46 °C, nem oranı % 65–80 arasında tutulduğu gibi bir hava sirkülâsyonu yapılmaktadır.

Ilımlı Fermantasyon Tipi

Şark sigaralıklarının fermantasyonu: Yurdu*muz tütünlerinin temsil ettiği "Şark Sigaralık tütünleri,, ya da "Aromatik tütünler,, denen gruba uygulanan fermantasyon işlemi, mahi*yeti ve şiddeti bakımından iki ekstrem teşkil eden "Şiddetli Ferman*tasyon,, ile "Aging,, arasında yer alır. Bu itibarla, ısı çıkışı, kuru madde kaybı ve kimyasal değişmelerin ölçü ve mahiyetleri de bu iki ekstrem*de görülenlerin ortasında bulunur. Bu metotla fermente ettirilen tütünler, işlemi çoğu yerde denkler halinde, bazı yerlerde de küçük yığınlar halinde geçirirler. Başlangıç rutubeti % 16–25 arasındadır. Fermantasyon ilkbaharda, dış sıcaklık 20 °C üstüne çıkınca başlar. Çevrenin hava nemi oranı genellikle %75 dir (Bu oranın üstünde küflenme tehlikesi baş gösterir). Tütünün kendi sıcaklığı 35 °C a çıkabilir. Denkler içindeki sıcaklık, dışarıdaki sıcaklığın 2–3 °C kadar üstüne çıkar. Fermantasyonun şiddeti, dış sıcaklığa olduğu kadar tütünün rutubetine de bağlı olduğundan, işlemin gidişi, çıkan ısının ve su buharının denk içinde korunması ölçüsüne göre ayar edilir. Fermantasyon gerektiği kadar şiddetli gitmiyorsa, yapraklar fazla ısı ve su buharı kaçmaması için sıkı tutulur; tersine işlem lüzumundan fazla şiddet gösteriyorsa, yap*raklar gevşek tutularak bir miktar ısı ve su buharının kaçması sağ*lanır. Bu ayarlamanın sağlanmasında, denk iplerinin sıkılıp gevşetil*mesi, ya da denk pozisyonlarının (kılıcına, istifine) düzenlemesi gibi manevralardan faydalanılır. Keza, denklerin tek sıra ya da ikişer ve üçerli sıralar halinde konmaları da bu ayarlama manevralarındandır. Ülkemiz koşullarında Nisan – Mayıs aylarında başlayan fermantasyon yaz ortasında (Ağustos ayı gibi) sona erer. Bundan sonra iki yıl kadar hafif bir olgunlaşma devam eder. İşlemden beklenen olumlu sonucun alındığı, tecrübeli tütün eksperlerin renk ve aroma yoklamaları ile belli olur. Şark tütünlerinin bu fer*mantasyonunda ortaya çıkan total kuru madde kaybı % 2,5–5,0 kadar*dır. Bu da gösterir ki, bu işlemde şekerlerin oksidasyonla kayıpları pek belli belirsizdir. Proteinlerde bir azalma görülürse de, nikotin seviye*sinde belirli bir değişme kaydedilmez.

Aging

Bu işlem, tipik bir fermantasyondan ziyade yavaş bir olgunlaş*madır. Başlıca, açık renkli virginia'lara, maryland'ler ve burley'ler gibi sigaralıklara, koyu renkli virginia’ların bazılarına ve kentucyk’lere uygulanır. Aging’in esası tütünleri belli ve homojen bir rutubetle fıçılara bastırmak ve orada mevsim sıcaklıklarında (3-30 °C) 2-3 yıl bekletilmesi işlemidir.

Fermantasyon Arızaları

Bu arızalar özellikle tabiî fermantasyon işlemlerinde görülür. Başlıcaları şunlardır:

1-Küflenme: Tipik fermantasyon işlemlerinde küflenmeye sebep olan mantar soyları, Mucor mucedo, Rhizepus nigricuns, Penicilium glaucum, As-pergillus glaucus, Botrytis cinerea, Alternaria tenuis, Cladosporium herbarum, Fusarium roseum olarak tesbit edilmiştir. Aging işleminde görülen başlıca küf yapıcı mantar Aspergillus nidulans’dır. Tipik fermantasyonlarda tütünün başlangıç rutubeti çok yüksek ise bunları çevreleyen hava su buharı ile doymuş olacağından küf*ler gelişir. Genellikle çevreleyen havanın nem oranı %85 ve daha yukarı olduğu zaman, gerek fermantasyon esnasında gerekse bu işlemin devamındaki fazda küflenme tehlikesi vardır. Bu küflerin çoğu 15–40 °C arasında gelişirler. Fermantasyon metodu hangisi olursa olsun, tütünler az çok uzun bir süre bu sınırlar içinde bulunacaktır. Güdümlü fer*mantasyonda hızla 40 °C m üstüne çıkmak mümkün olduğu için bu*rada küflenme arızalarından kaçınmak kolaydır.

2-Yanma "c o u p de f e u„: Fermantasyona arz edilmiş olan yığınların bazı noktalarında aşırı derecede rutubet bulunursa, buralarda sıcaklık anormal bir hızla yükselir. Bu arıza, yığının dış çeperinde göze çarpan bir çöküntü ile belli olur. Bu noktalardaki yapraklar siyahlaşır ve elastikiyetlerini kay*bederler. Bu arızadan ileri gelen zararı sınırlamak için yığın alabora edilir.

3-Yoğunlaşma: Yığınların ortasındaki sıcaklığın yükselmesi önemli miktarda su buharlaşmasına yol açar. Salonun sıcaklığı düşükse, bu buhar kıs*men yoğunlaşarak yığınların dış çeperlerindeki yaprakları ıslatır. Bu olay, böyle aşırı derecede ısınan yaprakların değerini çok düşürür. Bu arızayı önlemek için, ya salonun havası klimatize edilir, ya da, su buharının içerden dışarıya doğru kanalize olmasına ve bu suretle belli noktalarda yoğunlaşmasına meydan vermemek üzere, yığınlar düzgün istiflenir.

Bu konuyu yazdır

  Tütünde Aging-Redrying
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:25 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütünde Aging-Redrying

Aging, bir fermantasyondan öte tütünün olgunlaşması işlemidir. Esası, tütünleri belli ve homojen bir rutubetle fıçılara bastırmak ve orada normal mevsim ısı derece*lerinde (3 – 30 °C) 2–3 yıl bekletilmesidir. Belirli ve homojen rutubetin veril*mesi, “Redrying” denen işlem ile yapılır.

Olgunlaştırılacak tütün çeşidine göre fıçılara basılan miktar ve rutubet farklıdır. Bu tütünler önceden bir triyaja (ayırıma) tâbi tutulurlar.

Açık renkli Virginia’lar: Bunlar üç kategoriye göre ayırıma tâbi tutulurlar:

a) "Lugs,, 1ar, bitkinin aşağıdan itibaren dörtte birini teşkil eden yapraklardır.

b) "Cutters,, lar, lugs'ları takip eden dörtte biri teşkil ederler.

c) "Leaf,,1er, bitkinin ortasından itibaren, üst elleri teşkil ederler.

Triyajdan sonra, 15–20 yapraklık pastallar teşkil edilir. Bu tip tütünlere, fıçılara basılmadan önce % 10 -12 rutubet verilir. Bu fıçı*ların çapları genellikle 1.20 m, yükseklikleri 1.35 m olup 400 – 500 kg tütün alırlar.

Burley'ler: Bu tütünler de ellere göre, kısmen sigaralık, kıs*men de çiğnemelik olarak 5–6 kategoriye ayrılırlar. 12–15 yapraklık pastal teşkil edilir. Fıçılara basılma rutubeti % 7–10 dur.

Maryland'ler: Yine ellere göre 3–4 kategoriye ayrılan tütünler 15 er yapraklık pastallar halinde işlenirler. Burada da başlan*gıç rutubeti % 7–10 dur. Fıçılar 300–400 kg’lıktır.

Kentucky’ler: Daha ziyade çiğnemelik tütün yapılan bu: üründen 8–10 yapraklık pastallar yapılır. Fıçıya basma rutubeti % 16–20 dir. Fıçılar 500–800 kg lıktır.

Redrying işlemi: Aging geçirmek üzere bu gibi şartlar al*tında fıçılara basılan çeşitli tip tütünlere, fıçıya koymadan önce uygu*lanan işleme "redrying,, denir. Bu işlemin amacı tütünlere belli ve homojen bir rutubet vermektir. Bu işlem, p r o c t o r denen bir makinede yapılır. Proctor cihazı normal olarak 5 bölümden kuruludur.

Tütünler, bu kompartımanların birinden ötekine geçen bir bant üzerinde iletilirler. İlk üç bölümden içinde kurutma, dördüncüsün*de soğutma, beşincisinde ise tavlama yapılır. Makinenin boyu 42–48 m kadardır. Çoğu makinede iki iletici bant bulunur. Kompartımanın geniş*liği 5.50, yüksekliği 2.75 m dir. Kurutma bölümlerinin sıcaklık dere*cesi sıra ile : 65-77-82 °C dır. Üçüncü bölümden çıkan tütün*lerin rutubeti % 5–6 ya kadar düşmüş olur. Dördüncü bölümde sıcaklık 30–35 °C a inmiş bulunur. Beşinci bölümde istenen tav verilir. İşlem 45–90 dakika sürer. İki adet iletici bandı bulunan bir proctor cihazında, saatte 2–4 ton tütün işlenir. Makinelerin devir, bant ve kapasitesine göre 45 dakika ile bir buçuk saat süreli olan bu işlem, her ne kadar sadece belli ve homojen bir tav verme gayesine yönetilmiş ise de, tütünlerin maruz kaldığı bu kurutma-soğutma-tavlama zincirinde, küçük çapta bazı olaylar da meydana gelmektedir. Hoş olmayan bazı koku yapıları giderildiği gibi, uçucu bazı maddeler de azalmaktadır. İçiminde acılık bulunan tütünlerden bazı uçucu maddelerin gitmesi, bu kötü niteliği gidermektedir ve bu suretle, içimde hafif bir tatlılaşma sağlanmaktadır. Proctor cihazının bölümlerini çevreleyen havada bir takım uçucu baz ve asitlerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bunlardan nikotin, özellikle işlemin kurutma fazında buharlaşmakta; bulunan asitler ara*sında başı çeken asetik ve formik asitlerdir. Redrying işlemini bir nevi fermantasyon olarak dikkate alanların yanında, bu kadar kısa bir süre içinde, sebepleri sadece fiziko-mekanik içerikte olan küçük ölçüdeki değişmeleri fermantasyon olarak nitelemeyenlerde bulunmaktadır.

Günümüzde proctor cihazı sadece homojen tav veren bir düzenek değildir. Yapılan ilavelerle yaprak ayası ve damar birbirinden ayrılmaktadır. Bu ayrımdan sonra ayrı ayrı bantlarla tütünlere homojen tav verilerek yine kalite ve boyutlarına göre yaklaşık%8–11 tav ile 200 kg lık karton kutulara belli bir basınç altında (ezik ve basık olmadan) konularak kutulanmaktadır. Kapasiteleri de son derece gelişmiş bir durumda olan bu fabrikalarda damar ayırma ve redrying işlemi 45 ile 90 dakika arasında sonuçlanmaktadır.

Ülkemizde üretilen Virginia ve Burley tütünleri ile Doğu ve Güneydoğu Bölgelerimizde üretimi yapılan büyük boyutlu tütünlerin yaprak ve damarları ayrılarak redrying işlemi uygulanmaktadır. Tekel ve özel sektörün bu işlemleri yapan fabrikaları mevcut olup Tekel’in fabrikası Diyarbakır’da, özel sektör şirketlerinin fabrikaları ise İzmir’de bulunmaktadır.

Aging'te meydana gelen kimyasal değişmeler çok küçük ölçüdedir.


Aging'ten önce Aging'ten sonra
% %
Total sekerler 18.99 17.54
Et. Çöz. org. asidler 8.61 8.18
Total azot 1.90 1.77
Nikotin 2.74 2.44
Rutubet 8.77 10.22
PH 5.25 4.80

Aging esnasındaki kuru madde kaybı, tütünlerin flue- curing %1, air-curing'le kurutulmuş olmalarına ise % 2,5–4,5 arasında değişir.

*Tütün Kimya ve Teknolojisi, S.AKSU

Bu konuyu yazdır

  Tütün ve Gübreleme
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:24 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütün ve Gübreleme


Tütün bitkisi tarla devresinin kısalığına rağmen, topraktan kaldırdığı besleyici maddelerin miktarı bakımından gübrelemeye ihtiyaç gösteren bir bitkidir. Organik ve bilhassa suni gübrelerin gelişigüzel kullanılması sonucu aşırı gelişme, yaprakların kabalaşması, kurutmanın zorlaşması ve kalitenin düşmesinden korkulduğundan her tip toprağın hatta her tarlanın kendi özelliğine göre bir gübre tertibi- tercihan organik gübreler – tavsiye edilir. Bu koşullara uymak suretiyle üretim gücü orta kuvvette olan kumlu bir toprak da beher dekara % 9 P % 8 N ve % 9 K yı ihtiva eden gübreden 20 kilo suni gübreye veya 1000–1250 kilo organik gübre kullanılır. Yüksek kaliteli Türk tütünü yetiştirilen topraklara gübre çok itinalı olarak verilmelidir. Kalite tütünlerimiz, orta kuvvetteki tarlalara sık dikim yapmak suretiyle ve yazın kuraklığının da etkisi ile büyüme ve gelişmeyi sınırlayıcı şartlar altında yetiştirilir.

Bu itibarla gübre ihtiyacı bakımından tütünlerimizin iki kategoriye ayırmamız uygun olur.

a-Geniş mesafelerle dikilen iri veya orta yapraklı, nikotini yüksek ve kuvvetli (normal) büyüyen ve gelişen (Puro, Tömbeki, Virginya, Burley, Hasan keyf, Trabzon vb.) tütünler kuvvetli toprakları tercih ettikleri gibi bunların bolca gübrelenmesinde hiçbir sakınca yoktur.

b-Dar mesafelerle dikilen orta veya küçük yapraklı, nikotini az ve büyüme ve gelişmeyi sınırlayıcı koşullar altında büyüyen( Samsun, Bafra, Basmalar(İzmir, G.Hacıköy), Marmara Bölgesi tütünleri vb.) kalite tütünleri ise tam tersine orta kuvvetteki topraklarda hafif ve dikkatli bir gübrelemeye ihtiyaç gösterirler.

Yabancı menşeli tütünlerden Burley için araştımacı Ross 6-8-12 lik kompoze gübreden 224 kg./ha, Maryland için İncekara 280-392 kg/ha ve Virginia için de Atkinson ve Sims N,P,K lı gübreleri tekli denemişler verim ve kalite artışı sağlamışlardır. Bu uygulamalar için 220 kg/ha süperfosfat ile 100 kg/ha (NH4)2SO4 tekli olarak kullanılmıştır.

Tütün tarımında gübre çeşidi ve ne kadar kullanılacağının tespiti ve tavsiyesi önemli bir konudur. Bu işte toprağın, tütün çeşidinin ve iklimin özelliklerini göz önünde tutmak ve bilhassa kalite tütünlerimizde, niteliklerini ve kimyasal içeriklerini bozmamak koşulu ile verimin belirli bir sınıra kadar arttırılması için N(azot)-P(fosfor)-K(potasyum) gibi başlıca minerallerin en uygun birleşimleri verilir. Tekel Tütün Enstitülerinin, tütün bitkisinin topraktan kaldırdığı mineral maddeleri tespit etmek amacıyla yaptığı deneme sonuçları tabloda verilmiştir.

Gübrelenmemiş Topraktan Tütün Tiplerinin Aldığı Besin Maddeleri
Tütün Tipi Dikim Mesafesi cm. Tüm Elemanlarıyla Kuru Tütün Kg./da Bütün Elemanlarıyla Birlikte Kaldırılan Kg./da
N P K Ca
Tömbeki 80 X 100 269 6,65 0,56 3,85 7,50
Puro 60 X 90 220 4,07 0,48 2,72 5,77
Trabzon 20 X 50 360 7,87 0,95 4,20 12,50
Bafra 20 X 40 200 3,38 0,48 3,00 4,63
Çelikhan 20 X 40 209 4,72 0,66 3,17 6,39
Bursa 20 X 40 216 5,16 0,50 3,93 6,30
Samsun 20 X 40 195 3,38 0,43 2,50 4,94
İzmir 15 X 40 262 5,00 0,60 3,17 7,33
Basma 15 X 40 133 4,33 0,55 1,83 8,00

Tütünün besin ihtiyacı, toprağın tabii (ahır) veya suni(kimyevi) gübreler vasıtasıyla gübrelenmesi ile giderilir.

Tabii (Ahır) Gübre: Ahır gübreleri tarihin ilk çağlarından beri, bitkisel üretimi artırmak için kullanımı yapılır. Ahır gübreleri bir yandan bitkilerin gelişmesi için gerekli olan bazı maddeleri saklarken diğer yandan da toprağın yapısını tarım için en uygun hale getirir. Ahır gübrelerinin bitkilere sağladığı besin elementleri bakımından suni (ticari-kimyevi) gübreler gibi tek yönlü değildir. İçerisinde birçok besin elementleri bulundurmaktadır. Ahır hayvanlarının sıvı ve katı dışkılarıyla ile yataklarından oluşan artıklar, ahır gübresi olarak oluşur.

Hayvanlar yedikleri yemlerdeki besin maddelerinin ancak %45 ‘inden yararlanabilirler. Yemdeki bitki besin maddelerinin yarısından fazlası dışkı ile ahır gübresine geçer. Ahır gübreleri, besin maddelerinden dolayı bitkiler için zengin bir besin maddesi deposudur. Ahır gübresinin içindeki besin maddelerinin oluşumu:

Hayvanın cinsine ve yapısına, hayvana yedirilen yemin miktarı ve besin değerine, hayvanların yemden yaralanma durumuna, hayvanların gördüğü işe, kullanılan yatakların cinsine ve miktarına ve gübrenin saklanma tekniğine bağlıdır. Kalite tütünleri üst üste aynı tarlaya dikim yapıldığı gibi gübreleme hususunda da tarlada koyun yatırmak ve ya tercihen koyun gübresi ( yılaşırı dekara 1000 – 1250 kilo ) vermek suretiyle gübrelendiği halde birinci gruba giren tütünlere her imkândan faydalanılarak bol miktarda gübre kullanılır. Koyun veya keçi gübresi kullanmak toprak yapısı için ideal olmasına rağmen, tarlaya ulaşımı, işçiliği ve homojen dağılımındaki zorluklar tütüncü köylülerimiz tarafından çok fazla tercih edilmemektedir.

Hayvan Gübresi Besin Maddeleri Dağılımı Kg/100Kg.
Hayvan Cinsi Azot Fosfor Potasyum Kalsiyum
Sıgır 0,29 0,17 0,10 0,34
Beygir 0,44 0,35 0,35 0,15
Koyun 0,55 0,31 0,15 0,46
Tavuk 1,70 1,40 0,90 2,00

Suni (kimyevi) Gübreler: Bileşiminde azot, fosfor ve potasyum gibi bitki besin maddelerinden birini veya birkaçını bir arada bulunduran ve ticaret amacı ile pazarlanan gübrelere ticaret gübreleri denilmektedir. Halk arasında “ süni gübre “ veya “kimyevi gübre” diye adlandırılan gübrelerin değeri doğrudan doğruya bünyelerindeki besin maddesi miktarları ile ölçülmektedir.

Ticaret gübreleri içersindeki bitki besin maddelerinin çeşidine göre;

1. Azotlu gübreler

2. Fosforlu gübreler

3. Potasyumlu gübreler

4. Kompoze gübreler diye sınıflandırılır. Tütün tarımında en fazla kullanılan mineraller azot, fosfor ve potasyumdur. Bu üç mineralin içinde bulunduğu kompoze gübreler yaygın olarak kullanılmaktadır.

Kompoze Gübreler: Kompoze gübreler birden daha fazla bitki besin maddesini bir arada bulunduran gübrelerdir. Kompoze gübrenin içerisindeki bitki besin maddeleri sırası ile azot, fosfor ve potasyumdur. Bu besin maddeleri % olarak ifade edilmektedir. Örneğin 20–20–0 oluşumundan meydana gelen bir kompoze gübrenin 100 kilosunda 20 kilo saf azot, 20 kilo saf fosfor var, potasyum ise yok demektir. Yine 15–15–15 olarak bilinen ve tütüncü yörelerde en çok kullanılan kompoze gübrelerin 100 kg. içinde 15 kg. saf azot, 15 kg. saf fosfor ve 15 kg. da potasyum bulunur. Ege Bölgesinde arka arkaya tütün dikilen tarlaların dekarına dikimden önce Şubat veya Mart aylarında 7 ile 20 kg. arasında verilmektedir. Yine daha çok Ege Bölgesinde tütün hububat ile münavebe (nöbetleşe ekim) edilmektedir. Hububatla münavebe oranı %60-70’leri bulmaktadır. Hububata da daha çok Diamonyum fosfat, halk arasında DAP denilen 18–46 kompoze gübresi kullanılmakta olduğundan, tütüne atılacak gübre çeşidi ve miktarı tayininde bir yıl önce kullanılan gübre de dikkate alınmalıdır. Başka bir husus da, %45-50 'lere yaklaşan bir oranda icar tarlalara tütün dikimi işi, tütün üretim miktarının azalmasından dolayı %20-25'lere gerilemiştir. Tütün tarlasına atılacak gübre tayini ve miktarının belirlenmesinde de tarla icar realitesi ayrıca bir sıkıntı oluşturmaktadır.

Kompoze gübreler birkaç çeşit bitki besin maddesini birlikte bulundurdukları için çiftçileri çeşitli gübreleri ayrı ayrı alma taşıma depolama ve tarlaya verme sıkıntısından kurtarmış olur. Bu gübrenin kullanımı daha az emek ve zaman harcayarak çiftçiye ekonomi ve kolaylık sağlar.

Genellikle kompoze gübreler içinde tek besin maddesi bulunan diğer gübrelerden daha pahalıdır. Bunun sebebi birçok besin maddesinin bir araya getirilerek içindeki besin maddesi miktarının artırılmış olmasıdır.

Bu konuyu yazdır

  Tütünde Tarımsal Mücadele
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 05:22 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

Tütünde Tarımsal Mücadele


“İnsanlar yalnız ektiğini ve yetiştirdiğini değil, haşerelerden arta kalanı elde ederler.” Bunun için güzel Ülkemin tarımsal üretiminde gereği kadar haşere ve hastalıklarla mücadeleye yer verilirse alınacak hem mahsulün miktarı artar, hem de kalitesi yükselir. Yalnız hastalık ve haşerelerle karşı uygulanan mücadelede, arzu edilen sonucu alabilmek bazı esaslara bağlıdır. Henüz bitki hastalık ve haşerelerinde karşı kombine bir tarımsal ilaç ve yöntem geliştirilemediğinden haşere ve hastalıkların çeşitlerine göre çeşitli ilaçların kullanmaları gerekmektedir. Bunun için tütün üreticilerimizin kullanacağı ilacın etkisini ve kullanılması hakkında yeteri kadar bir bilgiye sahip olması gereklidir.
Bütün tarımsal üretimlerde olduğu gibi tütün üretiminde de hastalık ve zararlılarına karşı kullanılan tarım ilaçlarının belirlenen koşullar dışında kullanılmaları halinde, bitki üzerinde bıraktığı kalıntılar (rezidü) insan ve çevre sağlığını tehdit etmektedir. Tarımsal ilaçların insan bünyesinde birikmesi ile çeşitli hastalıkların ortaya çıkması, tarımsal üretimde kimyasal ilaç kullanılmadan üretim yapma faaliyetlerini yaygınlaştırmaktadır. Tütün tarımında kimyasal ilaç kullanmadan kültürel önlemler uygulanarak yapılan tütün üretimi önem kazanmaktadır.
Tütün hastalık ve haşerelerine karşı yapılacak tarımsal mücadeleden iyi bir sonuç alınabilmesi için aşağıdaki noktalar dikkate alınmalıdır.
1-Hangi ilaç hangi hastalık ve haşereye karşı kullanılmalıdır. Herhangi bir hastalık ve zararlı görülmesi halinde tütüne ruhsatlı ilaçları kullanmak gerekmektedir. Tütün üreticileri arasında sıklıkla kullanılan bazı tarımsal ilaçların ticari isimleri, etkin maddeleri ve kullanım miktarları aşağıda verilmiştir. 2009 yılından itibaren tarımsal mücadelede kullanılan kimyasal ilaçların satışı reçeteye bağlanmıştır. Tütün şirketlerinde çalışan Tütün Teknoloji Mühendislerinin yazdıkları reçetelerle tarımsal mücadele ilaçları alınabilmektedir. Reçeteli satışla doğru ilacın, doğru zamanda ve dozunda kullanılması amaçlanmıştır.
Yaprak biti (Myzus percicae)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı 100 L Suya
1 Confidor SC 350 İmidacloprit 12 ml/da
2 Lannate 90 SP Methomyl 55 gr/da
3 Actara SC 240 Thiamethoxam 15 ml/da
4 Folimat SL 50 Omethoate 120 ml/da
5 Mospilan 20 SP Acetamiprit 10 gr/da
6 Hunter OD 300 İmidacloprit - Betacyfluthrin 15 ml/da
7 Mosetan 20 SP Acetamiprit 10 gr/da

Tütün thripsi (Thrips tabaci)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Confidor SC 350 İmidacloprit 14 ml/da
2 Hunter İmidacloprit - Betacyfluthrin 20 ml/da
3 Lannate 90 SP Methomyl 55 gr/da
4 Eforia Thiamethoxam 25 gr/da
5 Folimat SL 50 Omethoate 120 ml/da

Tütün küllemesi (Erysiphe cichoracearum)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Topas 100 EC Penconazole 35 ml/100 L.
2 Bayfidan 50 EW Triadimenol 75 ml/100 L.
3 Süperol Triadimenol 50 ml/100 L.

Tütün piresi (Epitrix hirtipennis)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Confidor SC 350 İmidacloprit 12 ml/100 L.
2 Lannate 90 SP Methomyl 50-75 gr/100 L.
3 Thiodan 35 SP(*) Endosülfan %32,9 Koruyucu toprak ilaçlaması
4 Pyrinex 25WP(*) Chlorpyrifos-Etly %25 Koruyucu toprak ilaçlaması
(*) : Tütün yaprağı ile temas etmemelidir. Kalıntı bırakır.

Tütünde bozkurt(Agrotis) Tütünde tel kurdu (Agriotes)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Dipterex SP 80 Trichlorphon%80 (250 gr/10 kg kepek karışımı ) dekara 6 kg yem veya koruyucu toprak ilaçlaması
2 Thiodan Endosülfan%32,9 (150 gr/10 kg kepek karışımı ) dekara 6 kg yem veya koruyucu toprak ilaçlaması
3 Pyrinex 25 WP Chlorpyrifos-Etly %25 (300 gr/10 kg kepek karışımı ) dekara 6 kg yem veya koruyucu toprak ilaçlaması

Tütünde yeşil kurt (Heliothis armigeral)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Lannate 20 Methomyl 200ml/da

Tütünde mavi küf (Mildiyö) (Peronospora tabacina)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Bion mx 44 WG Mefonoxam-Acıhenzolar 20 gr/100 L. Eksper raporu gerekir
2 Antracol WP 80 Manep 100 gr/100 L. Eksper raporu gerekir
3 Dithane M-22 80 WF Manep 90 gr/100 L. Eksper raporu gerekir
4 Dithane M-22 45 WF Mancozop 90 gr/100 L. Eksper raporu gerekir

Tütün fidelerinde çökerten(Fusarium,Pythium,Rhizoctonia,Alternaria,Sclerotinia)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 Monceren Conbi 70 WS Pencycuron captan 75 gr/da
2 Cupravit %50 Metalik Bakır 400 gr/da
3 Hektaş- Göztaşı %98 Bakır Sülfat 400 gr/100 L.
4 Hektaş Bakır %50 Metalik Bakır 400 gr/100 L.

Yaprak koltuk filizi( Amerikan tipi Virginia ve Burley)
Ticari İsmi Etkin Madde Kullanım Miktarı
1 -- Pendimethaline 500g/l 250 ml/da her bitkiye 20 ml ilaçlı su

a)Bitki hastalıklarını mantar ve bakteri denen amiller meydana getirirler. Bunlara karşı mantar imha edici ilaçlar ( fungisitler) kullanılmalıdır.
b)Haşereler ve bunların en önemlileri gruplarından emerek ve kemirerek zarar yapan haşereler karşı da bunları öldürücü ilaçlar (insektisitler veya akarisitler ) kullanılmalıdır.
c)Yabancı otları öldürmek içinde yabancı ot ilaçları (Herbisitler ) kullanılmalıdır.
2-İlaç atma zamanını iyi olarak tespit etmek lazımdır. Fakat bu oldukça zor bir iştir. Bunun için en doğrusu mahallin Teknik Ziraat veya Zirai mücadele teşkilatının tavsiyelerine uyulmalıdır.
3-Fazladan zarar gelmez iddiasıyla ilaçlamada tavsiye edilen dozun üzerine hiçbir zaman çıkmamalıdır. Sırt tulumbalarında 0 (sıfır) numara meme kullanılmalıdır. Sırt tulumbası ile tütün sıraları arasında bir gidişte 2 sağ, 2 sol toplam 4 sıra ilaçlanmalıdır.
4-Daima ilaçlama esnasında dikkatli olmalı, bir şey yiyip içmemelidir. İlaçlamadan sonra elleri ve yüzü bol su ve sabunla yıkamalıdır. Boş ambalaj kaplarını yakarak veya uzaklaştırıp uzaklaştırarak derince gömerek yok etmelidir. Bu boş ambalajlar asla hiç bir maksatla bir daha kullanılmamalıdır.
5-İlacın tesiri kaybetmesi için şart koşulan bekleme müddetine mutlak riayet etmeli ve hasada da ancak son ilaçlamadan itibaren bekleme müddeti dolduktan sonra başlamalıdır. Tarla döneminde tütün ilaçlaması yapılacaksa, ilaçlama kırımdan sonra yapılmalıdır, diğer kırıma kadar geçen sürede ilacın etkisinin yani rezidüel etkinin kaybolması beklenmelidir.
6-İlaçların kullanılması esnasında, ambalaj üzerindeki veya içindeki kullanma talimatları ile alınacak tedbirler dikkatlice okunmalı ve bunlara riayet etmelidir.
7-İlaç karışımını hazırlarken bu hususta gerek ilacın kullanma talimatında, gerekse broşürde verilen açıklamalara dikkat etmelidir. Genel olarak toz veya mayi ilaçların tespit edilen miktarlarının daima önce az bir su içerisinde karıştırılmalı ve karıştırmaya devam ederek normal doz elde edilene kadar su ilave etmelidir. Büyük püskürtme cihazlarında ise önce az bir su ile karıştırılan preparat, yarı dolu olan aletin içine yavaşça akıtılır. Bu ameliye esnasında cihazın karıştırma tertibatında durmadan çalıştırılır. Bilahare istenilen doz elde edilene kadar depoya su ilave edilir.
8-Mecbur olunmadıkça hazırlanan karışımı fazla bekletmemeli, yarım saatten fazla bekleyen karışımlarda ise önce iyice karıştırıp sonra ilaçlama yapılmalıdır.

Rezidü, başta sigara tüketicisinin sağlığını tehdit etmekle beraber, ihraç edilen tütünlerimizin iadesine neden olmaktadır. Türk tütününün dünya piyasalarındaki hak etmiş olduğu itibarına gölge düşürmekte ve pazar kaybına neden olmaktadır. Kurutma döneminde kurutma mahalline ve doğrudan tütün yaprağına sarartma amacıyla ve tütünlerin denklenme veya kutulama dönemlerinde de tav suyuna kükürt ve benzer ilaçlar kullanılmamalıdır. Kurutma döneminde kükürt verilen tütünler de fermantasyon döneminde ve sonrasında kararmaktadır, yani bozulmaktadır. Tabii şartlarda anormal bir müdahale olmadan yaz kurusu olarak kuruyan tütünler pazarda aranılan ve istenilen ürünlerdir.

Bu konuyu yazdır

  Tarımsal Yayım ve Haberleşme Çalışma Soruları
Yazar: Zooteknist - 04-26-2010, 05:21 PM - Forum: Sınav Soruları - Yorum Yok

1) Tarımsal Yayım kavramının tarihsel gelişimini ve değişimini anlatınız.

2) Türkiye'de yayım çalışmalarını yürüten kamu ve özel kuruluşları maddeler halinde yazarak sınıflandırınız.

3) Türkiye'de Tarımsal Yayımın belli başlı problemlerini maddeler halinde yazınız.

4) Bölümünüzle ilgili bir konuda, belirli bir alanda yaşayan çiftçilere yönelik sizden bir yayım çalışması yapmanız isteniyor. Seçeceğiniz konu ile ilgili temel amaç ve genel amacınızı birer cümle ile yazınız. 1., 2. ve 5. yıldaki hedeflerinizi yazınız. Buna bağlı iş amaçlarınızı gösteren iş planınızı (hangi tarihlerde, nerede, hangi faaliyetlerin yapılacağını, yayım çalışmasının kapsamını, bu faaliyetlerin kimler tarafından kimlere yönelik olarak yapılacağını, hangi yayım metotlarının kullanılacaığını ve beklenen sonuçlarını açıklayın) hazırlayınız.

5) Tarımsal yayımın ilkeleri nelerdir ? Anlatınız.

6) Okuldaki eğitim ile tarımsal yayımı karşılaştırınız.

7) Büyüme ve kalkınma kavramlarını anlatarak, tarımsal yayım ile ilişkisini yazınız.

8) Kişisel, grup ve kitle metodlarını birbirleriyle avantaj ve dezavantajlarını karşılaştırınız.

9) Haberleşme sürecinin şeklini çizerek haberleşme sürecinin aşamaları ve ögeleri hakkında bilgi veriniz.

10) Yenilik - karar sürecini şeklini çizerek açıklayınız. Bu yenilik - karar modeli gerçeği yansıtmada üstünlük ve eksikliklerini tartışınız.

11) Seçeceğiniz tarımsal bir yeniliğin benimsetilmesinde, kolaylık ve zorluklarını, yeniliklerin benimseme sürecindeki beş genel maddeye göre tartışınız.

Bu konuyu yazdır

  Tütün Tohumunun Biyoyakıt Olarak Değerlendirilmesi
Yazar: Livadi - 04-26-2010, 02:35 PM - Forum: Tarla Bitkileri - Yorum Yok

[COLOR="Red"]Tütün (Nicotiana tabacum L.) Tohumunun Biyoyakıt Olarak
Degerlendirilmesi
[/COLOR]
Ömer ÇALISKAN
Mehmet Serhat ODABAŞ
Necdet ÇAMAS



Aşağıdaki linkten indirebilirsiniz.


BURDAN

Bu konuyu yazdır