| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2042 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2037 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 57.668
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.908
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 467
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 5.069
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 59.805
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.553
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.995
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.383
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.618
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.721
|
|
|
| Türkiye Süt Sığırcılığı Üzerine Bir Çözümleme |
|
Yazar: Zooteknist - 05-17-2010, 06:02 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Türkiye tarımı, iç ve dış dinamiklerin belirlediği nedenlerle önemli sorunlara sahiptir. İç dinamiklerde olumsuzluğu yaratan etmen, yapısal özelliğidir. Batı ülkelerine göre; işletmeler daha küçük ölçekli olarak kabul edilir, teknoloji ve bilgi kullanma düzeyi gericedir, sağlık-koruma önlemleri yetersizdir, üretimde planlama yoktur, üretim ve pazarlamada örgütlülük zayıftır ve önemli ölçüde gizli işsizliği barındırır. Anılan yapıyı değiştirecek sosyo-ekonomik politikaların pusuladan mahrum oluşu yanı sıra, buna dış dinamiklerin yönlendirilmesi de eklenince, üretim ve verimlilikte önemli gerilemeler ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda Türkiye tarımı, son yirmi beş yılda giderek artan ölçüde dış dinamiklerin, bir başka deyişle Batı’nın etkisi alanına girmiş ya da sokulmuştur. Etki altına sokulmak istenmesinin nedeni, Batı’nın uyguladığı tarım politikaları sonucunda olağanüstü bitkisel ve hayvansal üretim fazlalıklarına sahip oluşudur. Bunların Türkiye gibi çevre ülkelerinde eritilmesi ve bu amaçla yurtiçi üretimlerin geriletilmesi yaşamsal bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır.Anılan uygulamalar, küreselleş(tir)me ya da yenidünya düzeni olarak adlandırılan yeni-liberal politikalarla olası olmuştur.
Küreselleştirme ve Türkiye Süt Sığırcılığı
Bu nedenlerle Batının yönlendirmesi ile uygulana gelen yeni liberal politikalar ışığında Türkiye süt sığırcılığının irdelenmesi, daha doğru olacaktır. Türkiye’de 24 Ocak 1980 kararları ile tarımda korumacılığın kaldırılması ve desteklenmelerin azaltılması sürecine sokuldu. Sürecin yansıması şöyle gerçekleştirildi; iç piyasayı terbiye için Batı ülkelerinden önce süt ve ürünleri, daha sonra et ve ürünleri dışalımı yapıldı. Bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri (ABD)/Avrupa Birliği (AB) merkezli ülkeler stoklarını eritemediler, çünkü ellerinde bu ürünleri yaratan sığır fazlalığı vardı. Anılan nedenle bu kez Dünya Bankası aracılığıyla yeni bir senaryo yazıldı. Ucuz dış kredi sağlanarak Türkiye’ye 300 bin baş civarında damızlık sığır pazarlandı. Bu yetmediği gibi, et üretimi için de aşırı miktarda kasaplık erkek hayvanda getirildi (Dağ köylerinde bile bu amaçla tesisler kuruldu). Bunun sonucunda, geçici olarak süt ve et fazlası oluşturuldu. Süreç içinde fiyat düzenleyicisi tarımsal Kitler de (SEK ve Et-Balık Kurumu gibi)özelleştirildiği ve kapatıldığı için yetiştiriciler sütlerini ve ürettikleri hayvanları değer fiyata satamadılar. Damızlık hayvanlarını satarak zarardan kurtulmaya çalıştılar. Bütün bunlar, Türkiye hayvancılığını geliştirmek için yapıldı, ancak beklenilenin aksine hayvancılık büyük bir yara aldı. Sağmal sığır sayısı önemli ölçüde azaldı. Buna karşılık Türkiye, Batı’da sorun haline gelen sığırları alarak onları rahatlattı. Fakir Türk Çiftçisi, zengin Batılı çiftçiye ve tekelci firmalara yardım etti.Damızlık sığır dışalımı daha sonra sınırlandırıldı. 2000 başından itibaren Avrupa, ABD ve Kanada’dan deli dana hastalığı nedeniyle dışalım yasaklanmıştı. Dışalımın sınırlandırılmasında örgütlenmiş sığır yetiştiricilerinin önemli ağırlığı olmuştu. Kendi güçlerini harekete geçiren sığır yetiştiricileri, ıslahta da önemli başarılar sağlamışlardı.Bununla birlikte Batı’nın elinde yeniden biriken stoklarını eritmek için yeni düzenlemeler(oyunlar mı desek) içine girdiği gözlemlenmektedir.Bu bağlamda, Türkiye’de de sığır dışalımı için önemli bir gerekçe hazırlanmaya başlanmıştır. AB müzakere sürecinde, sanayiye dökülen sütü temel olarak, süt kotasının arttırılması konusu gündeme getirildi. Daha sonra bu kotanın genişletilmesi için Türkiye’de dev sığırcılık işletmelerinin kurulması gerekliliği dayatıldı. Bu amaçla, 2005 yılından itibaren yeni kurulacak dev sığırcılık işletmelerine olağanüstü desteklerinin getirilmesi sağlandı. Bu destekler arasında, devlete ait kamu işletmelerinin kiralanarak büyük sermayeye devredilmesi de sayılabilir. Kurulmakta olan dev sığırcılık işletmeleri de damızlık gereksinimlerini Türkiye iç pazarından karşılayamayacaklarını belirterek damızlık dışalımının kitlesel olarak başlatılması için bir baskı grubu olarak ortaya çıktılar. Bu baskıyı arttırmak için, şimdilik askıya alındığı belirtilen “Sözleşmeli Damızlık Süt Sığırcılığı Projesi” de sahneye sokulmak istendi.Bu arada, 2007 Mayıs ayında Paris’te toplanan Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (OIE), ABD’nin müracaatı üzerine bu ülkeyi deli dana hastalığı açısından risk grubundan çıkardı. Riski denetlenebilir ülke grubuna aldı. Düve dışalımının açılacağı haberini alan sığır yetiştiricileri, İzmir’de düzenlenen “Türkiye Süt Sığırcılığı Kurultayı, 2007” de buna karşı çıktılar. Yayınladıkları sonuç bildirisinde, dışalımın hayvancılık sektörü kadar, insan sağlığını da tehlikeye sokacağını belirttiler. Buna karşılık, başlangıçta Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (TKB), hiçbir firmaya dışalım izni verilmediği konusunda açıklama yaptı. Ancak bu açıklama doğru çıkmadı. Aralık 2007’de ABD’den binlerce düve İzmir Limanı’na getirildi. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü 25-30 Mayıs 2008 tarihli toplantıda AB ülkelerini riski denetlenebilir grubuna aldı. Bu durumda Türkiye’ye ABD dışında, AB’den de yoğun gebe düve dışalımı başlayacaktır. Belki de dışalımda patlama olacaktır. Ancak dışalım’ın patlaması Türkiye’de yetiştirilen ineklerin kesime gitmesine neden olacak, küçük ve orta ölçekli işletmeler tasviye edilecektir. Anılan olumsuz öngörüye karşı, sığır yetiştirici birliklerinin şimdiden hazırlık yapması kısacası direnmesi gerekiyor. Stokları eritmek için ABD/AB’nin diğer bir oyunu ise, yukarıda da değinildiği gibi AB aracılığıyla öne sürdüğü süt kotası. Bunu biraz daha açıklamakta yarar var. Türkiye’de üretilen sütün nitelikleri öne sürülerek, öngörülen en iyimser kota üst sınırının 5 milyon ton olabileceği belirtiliyor. Buna göre, küçük ve orta ölçekli üreticilerin sütü niteliksiz kabul edilerek de yine dev sığırcılık işletmeleri özendiriliyor. Ancak AB böylelikle bir taşla iki kuş vuracak. Birincisi, getirilen kotayla “Benim elimde sağlıklı süt ve ürünler var: Türk halkı bunları tüketsin” denilecek. İkincisi ise “Nitelikli sütü dev sığırcılık işletmeleri üretiyor, bunlara iç pazarda damızlık bulmak zor, benden alabilirler” yaklaşımı hayata geçirilecek. Özetle, Türkiye süt sığırcılığının geliştirilmesi, daha doğrusu geliştirilememesinde, göz önüne alınması gereken önemli etmenlerden birisinin AB/ABD kaynaklı dış dinamikler olduğu görülmektedir. Burada Batı’nın çıkarlarının Türkiye’nin çıkarlarıyla çakışıp çakışmadığı dikkate alınmalıdır. Daha öncede belirtildiği üzere AB Tarım müzakere sürecinde süt üretim kotası konusundaki görüşmelere bu açıdan bakmakta yarar vardır. Bir yandan, getirilecek kotayla süt ve ürünleri için ileride Türkiye’yi pazar duruma getirme isteği yatarken, bir yandan da kotanın belirli ölçüde arttırılması isteğine yanıt vererek damızlık sığır dışalımının kapısı açılmak istenmektedir.
Türkiye Süt Sığırcılığını Geliştirme Yolları
Türkiye dış dinamiklerinin etki alanından nasıl kurtulabilir ya da dış dinamiklerin olumsuzlukları nasıl azaltılabilir? Bunun yanıtı iç dinamikleri doğru olarak harekete geçirmekle bağlantılıdır.Türkiye’de süt sığırcılığının geliştirilmesinde dikkate alınması gereken iç dinamikler içinde öncelikli etmenler arasında; işletme başına arazi ve sığır sayısı, damızlık üretimi, sağlık koruma, kaliteli çiğ süt üretimi, üretim ve pazarlama gibi teknik ve ekonomik konular sayılabilir.
[COLOR="Red"]
İşletme Başına Sığır Varlığı Ne Olmalı?[/COLOR]
Türkiye’de tarımın diğer üretim kollarında olduğu üzere, “süt sığırcılığında da üretim ve verimliliği olumsuz olarak etkileyen etmenlerin başında, işletmenin arazi genişliğine (64.3 dekar)ve sığır sayısının (5.2 baş) azlığına bağlamak” genel bir yaklaşım olarak kabul edilmiştir. Bu yaklaşımın kanıtı olarak ABD/AB’ deki işletme büyüklükleri örnek olarak gösterilmektedir. Bu konuda bir art niyet yoksa bir bilgilendirme eksikliği olduğu açıktır. AB (25) teki tarım işletmelerinin yüzde 61.9’ unun arazi varlığı 50 dekarın altındadır. Süt sığırcılığı işletmelerinin inek sayısı bakımından da bir gözlem yapılırsa, işletmelerin yüzde 70.7’ sinde inek sayısı 1-9 baş, yüzde 7’side 50 başın üzerindedir. AB ülkelerindeki toplam süt işletmeleri içinde 100 baş ve üzeri sığıra sahip olan işletmelerin oranı Fransa’da yüzde 1, İtalya’da yüzde 4, Almanya’da yüzde 3.8’dir. AB’ye yeni giren Polonya’da ise bu oran binde 1’dir. AB’de kaliteli süt üretimi 40-50 baş işletmelerden sağlanmakta ve bu büyüklük ideal kabul edilmektedir. Bu işletmelerde aile işgücü egemendir ve gerekiyorsa ek işgücü çalıştırılabilir. Buradan yola çıkılarak Türkiye için ideal modelin, 10-20 baş sığıra sahip işletmeler olabileceği belirtilebilir. Bu durumda Türkiye’de işletme başına inek sayısının azlığı temel alınarak, küçük işletmelerin tasfiyesi ve kaynakların büyük işletmelere kaydırılmak istenmesi saplantısı, terk edilmelidir. İnek sayısının azlığına dayandırılan sorunların çoğunu, etkili bir örgütlenme ile çözmek olasıdır. Bu da, ağırlıklı olarak girdilerini ucuza temin edinilmesinden başlayarak çıktıların değer fiyata pazarlamasını sağlayacak kooperatif örgütlenmeden geçmektedir. Kooperatif örgütlenme ile ortak makine parkları, kaba ve yoğun yem üretimi, ortak sağımhane, soğuk zincirin sağlanması gibi üretim ve kaliteyi doğrudan etkileyen hizmetleri vermekle olasıdır. Aslında AB’de de yapılan budur.
[COLOR="Red"]
Damızlık Üretimi Nasıl/Kim Aracılığıyla Çözümlenmeli?[/COLOR]
Türkiye’nin damızlık üretimi açısından sığırcılıkta önemli bir güce ulaştığı görülmektedir.2005 yılı verilerine göre kültür, melez ve yerli sığırların oranı sırasıyla yüzde 23, yüzde 43 ve yüzde 34’dür.Süt verim ortalaması ise kültür, melez ve yerli ırklarda sırasıyla 3885 kg, 2706 kg, ve 1316 kg. dır. Ege ve Marmara Bölgesi’nde kültür ırklarının eriştiği düzey ise 5.5 tona ulaşmıştır. Aslında Türkiye bir dışalım ülkesi değil, sağlıklı bir organizasyon ile ciddi bir dışsatım ülkesi olmanın aşamasındadır. Şimdiki durumda sığır ıslahı amacıyla kurulmuş olan Damızlık Sığır Yetiştirici Birlikleri (DSYB)’nin ana etkinlik konusu olan soy kütüğü ve kayıtlarının toplanmasında karşılaşılan kimi aksaklıkların giderilmesi gerekmektedir.Bu amaçla, personel ve donanım alt yapısının iyileştirilmesi, soy kütüğü ve verim kayıtlarının tutulmasında ICAR standartlarına ulaşılması (ICAR mührünün alınması) ile soy kütüğü ve verim kayıtları hizmetlerinde devlet desteğinin arttırılması gibi uygulamalarda iyileştirmeler sağlanmalıdır.Kısaca özetlenirse, Türkiye’nin yeni kurulacak işletmeler için iç pazarda yeterli nicelik ve nitelikte damızlık hayvanı vardır. Türkiye’de damızlık gereksinmesinin karşılanmasında diğer bir konu da, sperma dış alımında ortaya çıkmaktadır. Sperma dışalımında satıcı ülkelerin sperma depolarının boşaltılmasını sağlayacak bir uygulama izlenmektedir. 2006 yılında iki buçuk milyon dozdan fazla sperma dışalımı yapılmıştır. Bu durum yerli sperma üretimini olduğu kadar, ıslah programını da olumsuz etkileme noktasına gelmiştir. Sperma dışalımının düzeyi ve niteliği konusu yeniden düzenlenmelidir. Diğer yandan, yapay tohumlama uygulamasına yönelik yasal alt yapı, uygulamanın yetiştirici tarafından da yapılabilmesini sağlayacak şekilde değiştirilmelidir.
[COLOR="Red"]
Salgın Hastalıklar İle Mücadele Nasıl Yapılmalı?[/COLOR]
Türkiye sığırcılığında üretimi olumsuz olarak etkileyen bir etmen de, salgın hastalıklardır. Şap, veba, brusella ve tüberküloz hastalıkları halen sorun olmaya devam etmektedir. Yerli hastalıklara ek olarak gebe düve dışalımı yoluyla Türkiye’ye getirilen hastalıklar da söz konusudur. Anılan hastalıklarla savaşım için öncelikli uygulamalar arasında; etkin bir eradikasyon programının yürütülmesi, Veteriner Bilgi Sistemi (Türk-Vet) ile hayvanlarının sağlıklarının kayıtlı ve izlenmesi, kaçak hayvan ve et girişinin önlenmesi, bölgeler arası hayvan hareketlerinin denetim altına alınması konuları sayılabilir. Ancak bu uygulamalar gerçekleştirilirken iki temel konu gözden uzak tutulmamalıdır.Bunlardan birisi hayvanlarda koruyucu hekimliktir. Koruyucu hekimlikte temel işlev, kamuya ait olmalıdır. İkincisi ise koruyucu hekimliğin en önemli aracı olan aşılama ve aşı üretimidir. Bu bağlamda yerli aşı üretimi yeniden canlandırılmalıdır. Hayvanlarda koruyucu hekimlik, insan sağlığını koruma açısından da yaşamsal öneme sahiptir. Bilindiği üzere birçok hastalık, hayvan ve ürünleri (süt, peynir ve et gibi) aracılığıyla insana geçmektedir.
Kaliteli Çiğ Süt Üretimini Nasıl Çözümleyelim?
Türkiye’de üretilen çiğ sütün, gıda güvenliği açısından sorun olduğu, son yıllarda en çok göze çarpan bir söylemdir. Bu durum, daha önce de belirtildiği üzere, AB tarım müzakere sürecinde Türkiye’ye verilecek süt kotasını belirleyici başat bir etmen olarak ortaya sürülmektedir. Türkiye’de üretilen çiğ sütün, bakteri ve somatik hücre sayısı ile antibiyotik kalıntısı gibi standartlar açısından yeterli düzeyde olmadığı ve mutlaka iyileştirilmesi gerekliliği doğrudur. Ancak bu durum, kimilerinin belirttiği gibi süt fabrikalarına pazarlanan sütler dışında kalan sütlerin işe yaramaz ve dökülmesi anlamına gelmemelidir. AB ülkelerinde de üretilen sütlerin tümü, birinci sınıf süt değildir, ikinci ve üçüncü sınıfa giren sütleri vardır ve bunlar değerlendirilmektedir. Kaliteli süt üretimi için öncelikle bilgili makineli sağımın yaygınlaştırılması, işletme ya da köy bazında da soğuk zincirin iyi kurulması ve yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu amaçla işletmeler desteklenmelidir. Diğer önlemler arasında, yetiştiricilerin kaliteli çiğ üretim konusunda eğitilmesi, referans süt kalite denetim laboratuarlarının kurulması ve yaygınlaştırılması, fiyatlandırmanın süt kalite standartlarına göre yapılması gibi konular sayılabilir.
Üretim ve Pazarlama Politikaları Ne Olmalı?
Süt sığırcılığının geliştirilmesinde birbiriyle uyumlu üretim ve pazarlama politikalarının önemli bir payı vardır. Bu politikaların temeli, girdilerin ucuza sağlanması olduğu kadar ürünlerin işlenmesinde de kooperatifleşmeden geçmelidir. Türkiye’de de girilmesi amaçlanan AB ile karşılaştırıldığında tarımsal örgütlenmede tam bir ikilem (paradoks) gözükmektedir. Örneğin, Türkiye’de süt işleme tesislerinin yüzde 95.5 özel sektöre, yüzde 4.1’i ise kooperatiflere aittir. AB’ de ise süt işleme tesislerinin yaklaşık yüzde 50’sini kooperatiflere ait tesisler oluşturur, kimi ülkelerde bu oran yüzde 100’e yaklaşır. Bu durum çiğ süt fiyatlarının belirlenmesinde süt üreticilerinin etkili ve egemen olmasını sağlar.Türkiye’de ise giderek tekelleşen, kimileri de yabancılaşan firmalar tarafından çiğ süt fiyatı belirlenmektedir. AB tarım müzakere sürecine de bakıldığında üreticilerin örgütlenmesi doğrultusunda bir özendirmenin olmaması da dikkat çekici bir konu olarak ortadadır. Müzakerelerde, süt kotasının yanında gözlemlenen ikinci önemli konu, AB açısından veteriner hekimlik konusudur ve AB bu konuda çok duyarlıdır. Ancak bu konudaki duyarlılığın, Türkiye’den daha çok kendi hayvanlarının korunması yaklaşımından kaynaklandığını söylemek daha gerçekçi olacaktır. Üretim politikaları bağlamında kısa dönemde, hayvansal ürünlerin fiyat oluşumunda desteklemelerin yapılması zorunludur. Desteklemeler, AB’nin şimdilerde bırakmak üzere olduğu ortak piyasa düzeni (OPD) işleyişine uygun olarak gerçekleştirilebilir. AB’de 2006’dan itibaren aşamalarla tek çiftlik ödemesine geçilmektedir. Tek çiftlik ödemesi geçmişte çiftçilerin yararlanmış olduğu ödemelerin birçoğunu kapsamasına karşılık üretimden bağımsızdır. Bunun nedeni, üretimin denetlenmesi ve aşağıya çekilmesi isteğidir. Çünkü, AB’de süt ve ürünleri ile et stokları sorun olmaktadır. Türkiye’de son iki yıldır hayvancılığa, ağırlıklı olarak süt sığırcılığına yapılan kimi desteklemeler var. Ancak istikrarsız bir şekilde sürdürüldü. Şöyle özetlenebilir; Desteklemelerde başlangıçta üretim ve örgütlülük temel alınmıştı. 2005 yılında çıkartılan kararname ile yem bitkileri üretimi dahil olmak üzere süt sığırcılığı ile ilgili her türlü konuda desteklemeler getirilmişti. Kararname 2005-2010 yılları arasında 6 yıl süre ile uygulanacaktı. Bununla birlikte son 2007 yılında desteklemelerin planlananın üstünde bir değer göstermesi üzerine, 15 Nisan 2008’de yeni bir kararname çıkarıldı. Üretim eşdeğerli destekler, hayvan başına desteğe dönüştürüldü. Bu şekilde üretim cezalandırıldı, üreten ile üretmeyen arasında fark kalmadı. İnek başına 350 YTL’lik bir destekleme getirildi. Yapılan hesaplamalar, inek başına yapılacak desteğin eskisine göre üçte iki oranında azalacağını gösteriyordu. Çıkan bu kararname süt üreticilerinin büyük bir tepkisini çekti. 28 Nisan 2008 tarihinde İzmir-Tire’de Süt Üreticileri bir miting düzenledi. 15 Nisan 2008 tarihli kararnameden 39 gün sonra, 24 Mayıs 2008 tarihinde yeni bir kararname daha çıkarıldı. Hayvancılıkta yapılacak desteklemeler yine değiştirildi. Çiftçiler, köylüler, girişimciler hangi kararnameye göre yatırım ya da planlama yapacaklarını kestiremiyorlar. Çünkü aynı konuda, üç yıl içinde birbiriyle çelişen üç kararname çıkarıldı.. Ancak var olan desteklemelerden de süt üreticilerinin çoğunu oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmelerin sınırlı ölçüde örgütlülük düzeyine göre yararlandığı gözlemlenmektedir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklemelerden yeterince yararlanamaması nedenleri arasında; kayıtlı inek sayısının en az 5 baş olması, soy kütüğü kayıtlarının olmaması, üretilen sütün az olması nedeniyle fabrikalar yerine küçük işleme tesislerine dökmeleri, sağlık koruma olanaklarının yeterli olmaması gibi konular ileri sürülmektedir. Kanımızca desteklemelere bir büyüklük sınırı getirilmelidir. Çok karlı olduğu ya da olacağı ileri sürülen büyük ölçekli işletmelerin desteklenmesinden vazgeçilmelidir. Desteklenecek büyüklük miktarı 100 baş inekle sınırlandırılabilir. Orta ve uzun dönemde ise, desteklemeler hayvancılık işletmelerinin uzmanlaştırılması ve göreli büyütülmesi, mekanizasyon düzeyinin yükseltilmesi doğrultusunda, ancak kooperatifleşme ile birlikte planlanmalıdır. İzlenecek pazarlama politikalarında üzerinde durulması gerekli bir diğer nokta da dışalım ve dışsatım rejimlerinin düzenlenmesinde, iç üretimi olumsuz olacak etkileyecek uygulamalardan kaçınmak olmalıdır.
Nasıl Örgütlenme?
Türkiye, süt sığırcılığının teknik ve ekonomik anlamda örgütlenmesinde çok sayıda örgüt oluşmuştur. Bunlar arasında; Köy Kalkınma ve Diğer Tarımsal Amaçlı Kooperatifler (KÖY-KOOP), Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği (DSYB), Hayvancılık Kooperatifleri (HAYKOOP) ve Süt Üreticileri Birliği (SÜB)’dir. Anılan bu örgütlerin teknik ve ekonomik etkinlik alanları çatışmakta ve gereksiz sürtüşmeler ortaya çıkmaktadır. Bu örgüt fazlalığını sadeleştirmek ve azaltmak gerekmektedir. Süt sığırcılığı alanında iki örgüt yeterlidir. DSYB, asıl kuruluş gerekçesi olan ıslah programı üzerinde yoğunlaşmalıdır. Ekonomik etkinlikler ise kooperatiflere bırakılmalıdır. Kooperatif örgütlenme, en küçük kuruluş yeri olan köy düzeyine kadar inebilmektedir. Diğer yandan kooperatiflerin çok amaçlı olmasında da yarar vardır. Çünkü bir köyde birden çok tarımsal etkinlik alanı bulunur. Bu konuda AB ülkelerindeki örgütlenme dikkate alınabilir. AB’de yetiştirici birliklerinin temel görevi, hayvan ıslahıdır. Kimi ülkelerde birlikler, kooperatiflere bağlı olarak iş görmektedir.Görüldüğü üzere hayvancılık alanında var olan birden çok örgütün amaç, görev alanları ve yetkileri birbiri ile çatışır duruma gelmiş ya da getirilmiştir. Art niyet yoksa bu durum ivedilikle çözümlenmelidir. Aksi durumda şu soruların cevabı aranmalıdır;•Kırsal kesimde örgütlenmiş kooperatiflerin çok yetersiz olan gücünden bile mi rahatsızlık duyuluyor? Az sayıda, ancak ilerisi için örnek olacak kooperatifler kapatılmak mı isteniyor? Acaba kooperatiflere verilen süt desteği, SÜB’e verilen destek düzeyinde neden olmadı? Süt değerlendirme alanı (fabrika, mandıra gibi) yabancılaştırılmış tekellere mi bırakılmak isteniyor?•Kooperatifler ve DSYB’leri yeterli düzeyde denetim altına alınamadı da, süt üreticileri SÜB’ler aracılığıyla denetim altına mı sokulmak isteniyor? •DSYB’lerinin kendi gücüne dayanarak yapmaya çalıştığı ıslah çalışmaları engellenmek mi isteniyor? Çünkü DSYB’ler gebe düve dışalımına karşı çıkıyor. Bu nedenle mi zayıflatılmak isteniyor?
Süt sığırcılığında sağlıklı örgütlenme, yukarıda değinilen sorulara doğru cevaplar verilerek bulunacaktır.
[COLOR="Red"]
Sonuç:[/COLOR]
AB müzakere süreciyle hızlanan yeni liberal politikalarla, günümüzde süt sığırcılığının gündemi, dış dinamiklerce belirlendiği söylenebilir. Gündem, dev sığırcılık işletmeleri, sözleşmeli süt sığırcılığı projeleri, yabancı sermaye, damızlık hayvan dış alımı ve süt kotası gibi AB’nin belirlediği konulardan oluşmaktadır. Bu bağlamda var olan işletmelerle nitelikli üretim yapılmayacağı da ileri sürülmektedir. Özetle gündemdeki konular AB/ABD çıkarlarına uygun olan yaklaşımlardır. Türkiye süt sığırcılığının ulusal politikalara gereksinimi vardır. Ulusal politikaların oluşturulmasında, Türkiye’de egemen olan küçük ve orta ölçekli tarım işletmelerinin ağırlığı temel belirleyici olmalıdır. Temel belirleyicilik örgütlülük ile sağlanabilir. Bugünkü durumda bu örgütler, yetiştirici birlikleri ve hayvancılık kooperatifleridir. Anılan örgütlerin tarım ekonomisi politikalarındaki ağırlıkları, siyasal iktidarları etkileme gücüyle bağlantılıdır. Ulusal politikalara uygun araştırma-geliştirme çalışmalarında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na bağlı kurumlar yanında üniversitelerin de önemi vardır. Şimdiki durumda, üretici örgütleri ile üniversiteler arasındaki işbirliği oldukça düşük düzeydedir. İşbirliğinin gerçekleştirilmesi için yasal bir düzenleme getirilebilir. Anılan işbirliği, üreticilerin verimliliğini arttıracaktır. Ancak bu işbirliği, üreticiler kadar üniversitelere de canlılık getirerek, onları hedef kitlelerce bütünleştirecek ve yabancılaşmadan kurtaracaktır.
Türkiye, süt sığırcılığının sorunlarına yönelik çözüm yollarını iç dinamiklerini harekete geçirerek bulabiliriz. Türkiye gündemini gündemdeki konulara ait konuları, iç dinamikler belirleyebilir ve yönlendirebilir. Bunun için bütün ilgi gruplarını bir araya getirecek eşgüdüme gereksinme vardır. Eşgüdüm, bölgesel ve ulusal düzeyde kurulabilir.
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Bornova-İzmir
|
|
|
| Yağış ve Nemin Tarımdaki Önemi |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-17-2010, 02:13 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
İçerik:
- Yağış Nedir ?
- Yağışın Ortaya Çıkmasında Etkili Faktör “Hava Nemi”
- Görünmeyen Hava Nemi
- Görünen Hava Nemi
- HAVA NEMİNİN BİTKİLER İÇİN ÖNEMİ
- Transpirasyon
- Havanın Sürekli Nispi Nem Kaybetmesi
- Tohum ve Tahıl tanelerinin Muhafazası (Depolanması)
Aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz.
BURDAN
|
|
|
| Kiraz Dipkurdu |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:49 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Meyve ağacı dipkurtları
8.1.6. Meyve ağacı dipkurtlarıa) Kiraz dipkurdu [Capnodis tenebrionis L. (Col.:Buprestidae )]b) Erik dipkurdu [Capnodis carbonaria Klug. (Col.:Buprestidae)] Bu zararlılar daha çok fidanlarda, susuz kalmış ve herhangi bir nedenle zayıf düşmüş ağaçlarda zarar yaparlar. Kiraz dipkurdu (Capnodis tenebrionis) kiraz ağaçlarında, Erik dipkurdu (C.carbonaria) ise erik ağaçlarında zarar yapmaktadır.Tanımları, yaşayışları ve zarar şekilleri Bu böceklerin erginleri, siyah veya bronz renginde ve hafif parıltılıdır. Kın kanatlarının üzeri çeşitli şekilde beyaz çukurcuklarla desenli olup, üst kanatları serttir. Pronotum türlere göre, gri veya beyaz noktalı zemin üzerinde siyah renkli ve çeşitli kabarık desenlidir. Kiraz dipkurdundaki desenler, pronotum’un ön kenar ortasında bir adet üçgene benzer, yanlarda yuvarlak, pronotum’un orta kısmında uzunca oval, arka yan kenarlarda yuvarlakça şekilli ve dağınık parlak siyah renkte, hafif kabarık lekeler şeklindedir (Şekil 26/a). Erik dipkurdunda, tabanı pronotum'un ön kenarında olan ve tepesi pronotum orta kısmına kadar uzanan, üçgen şeklinde siyah kabartının bulunması ve bu kabartının diğer 4 kabartıdan daha büyük olması ayırt edici bir özelliktir (Şekil 26/b). Kiraz dipkurdu 13.0-29.4 mm, Erik dipkurdu ise 22.8-36.5 mm boyundadır. Larvaları genellikle sarımsı renkte olup, 13 segmentli ve yassı yapılıdır. Baş, birinci göğüs segmentine (prothorax) derince sokulmuş vaziyettedir. birinci göğüs segmenti, yassı ve diğer segmentlerden çok geniştir (Şekil 27/a). Genç larva çok tüylü olup, birinci gömleği değiştirdikten sonra tüyler kaybolur. Kiraz dipkurdu larvası 6.0-6.5 cm, Erik dipkurdu larvası ise 6.5-7.0 cm boyundadır. Pupaları oval şekilde ve muntazamdır (Şekil 27/b).. Yumurtaları ilk bırakıldıkları zaman yumuşak yapılı ve sarı renkte olup, daha sonra sertleşir ve süt beyazı rengini alır. Uzunluğu, 1.1-1.2 mm kadardır.
Kışı ergin halinde, ağaçların kovuklarında, yaprakların altında ve toprakta hareketsiz olarak geçirirler. İlkbaharda, aşı gözü ve taze sürgünlerde beslenen erginler, sıcaklık 25°C'nin üstüne çıktığında, çiftleşerek yumurta bırakırlar. Yumurtalarını, ağaç gövdesinin kök boğazına yakın kısımlarındaki çatlaklara, kabuk aralarına ve kök civarındaki toprağa, tek tek veya 5-10 adetlik, ya da daha çok adetlik gruplar halinde koyarlar. Yumurtadan çıkan larvalar köke girerek, kabuğun altındaki kambiyum tabakası ile beslenir. Olgunlaşan larvalar, kök boğazında pupa olurlar. Pupalardan, bir yıl içinde iki ayrı grup halinde ergin çıkışı olur. Birinci grup erginler, temmuz-ağustos; ikinci grup erginler ise ekim-kasım aylarında çıkar. Bu zararlılar, 2 yılda bir döl verir.
Erginler genç sürgünleri, aşı tomurcukları ve yaprak saplarını oburca yiyerek zarar verirler. Ender olarak, yapraklarda da beslenirler. Larvalar, kök kabuğunun altındaki kambiyum tabakasını kemirip, galeriler açmak suretiyle, bitkinin beslenmesine engel olurlar (Şekil 27/a-b). Galerilerin içi pislik ve talaşla doludur. Önce ağaçlarda büyüme durur, daha sonra tamamen kurur. Fidanları aynı yıl içinde, ağaçları ise 2-5 yıl içinde kurutabilir.Bu zararlılar, Yurdumuzun her yerinde bulunurlar. Kiraz, erik, kayısı, vişne, şeftali, badem, çitlenbik ve antepfıstığı ağaçlarında zarar yaparlar.
![[Resim: 44.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/44.JPG)
Doğal düşmanlarıYurdumuzda, bu zararlılarda saptanan doğal düşmanlar aşağıda verilmiştir:Bataklık serçesi (Passer hispaniolensis Temm.) (Aves:Ploceidae)Şehir serçesi (Passer domesticus L.) (Aves:Ploceidae)Şehir kargası (Corvus monedula L.) (Aves:Corvidae)
Mücadelesia) Mekanik mücadele Sabahın erken saatlerinde ve akşam üzeri, ağaçların gövde ve kök boğazında bulunan erginler toplanarak imha edilmelidir. Yaprakları dibine dökülen ve yaprak saplarının dip kısmı yenmiş olan fidanlar, hızla sarsılarak yere düşen erginler öldürülmelidir.b) Kültürel önlemler Ağaçların altında erginlerin kolayca saklanabileceği yüksek boylu ot, çalı vs. bulundurulmamalıdır. Sulama ve gübrelemeye dikkat edilerek, ağaçlar kuvvetli bulundurulmalıdır. Kabuklubit problemi yoksa, ağaçların gövdesine kireç badanası yapmak, yumurta konmasını güçleştireceğinden yararlıdır. Bulaşık ağaçlarda kök boğazı ve ana köklerde bulunan larvalar toplanıp öldürülmelidir.c) Kimyasal mücadele Meyve ağacı dipkurtlarının mücadelesine karar verebilmek için, zararının görülmesi gerekir. Ağaçların altında saplarının dibi yenmiş taze yaprakların bulunması, aşı gözlerinin veya taze sürgünlerin kemirilmiş olması, zararlının varlığını gösterir. Böyle ağaçlarda erginler görüldüğünde veya bu ağaçların kök boğazları açılarak incelendiğinde, bu zararlıların larvaları, ya da zararı görüldüğü zaman mücadeleye karar verilir.
Kimyasal mücadele haziran, temmuz, ağustos aylarında, zararlının yumurtalarını kök boğazı civarında toprağa koyduğu dönemde, 15 günde bir yapılmalıdır. Ağaçların bir metre yüksekliğe kadar olan gövdeleri ve bir metre çapında daire içinde kalan kök boğazı civarındaki toprak yüzeyi ilaçlanmalıdır. İlaçlama daima su ve çapadan sonra, toprak yüzeyi kurumaya başladığı dönemde ve özellikle günün serin saatlerinde yapılmalıdır. Aşılı ağaçlarda aşı ve civarı mutlaka ilaçlanmalıdır.
|
|
|
| Kiraz Sülüğü |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:46 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Kiraz sülüğü [Caliroa limacina Retz. (Hym.:Tenthredinidae)] Yazdır
8.1.4. Kiraz sülüğü [Caliroa limacina Retz. (Hym.:Tenthredinidae)]Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
![[Resim: 48.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/48.JPG)
Erginleri, 5 mm boyunda ve parlak siyah renkte olan bir arıcıktır. Kanatları saydam, stigmalar (kanar damarlarının birleşme yerleri) siyah renklidir. Bacaklarda ön tibia kahverengidir. Başında üç adet belirgin tepe gözü vardır (Şekil 24/a). Larvalar 7-9 mm boyunda ve yeşilimsi siyah renktedir. Baş kısmı genişçe olup, arkaya doğru gittikçe daralır. Üzeri sümüksü kaygan bir madde ile örtüldüğünden görünüşü sülüğü andırır (Şekil 24/b). Bu nedenle Kiraz sülüğü adı verilmiştir. Bu zararlı, kışı toprağın 5-10 cm derinliğinde, kokon içinde larva ve çoğunlukla prepupa döneminde geçirir. İlkbaharda pupa olur. Ağaçlar tamamen yapraklandıktan sonra (nisan ayı sonunda) ergin arıcıklar çıkar. Dişi arıcıklar yumurtalarını yaprakların üst epidermisleri altına bırakır. Yumurtalar 9-15 gün içinde açılır. Yumurtadan çıkan larvalar, epidermis ile beslenerek 3-5 hafta içinde gelişmelerini tamamlar. Daha sonra toprağa geçerek orada pupa olur. Bu zararlı yılda 2-3 döl verir.
Kiraz sülüğü genellikle kiraz üreten tüm bölgelerde bulunur. Larvalar yaprağın üst epidermisini yiyerek zarar yapar ve onu ince bir tül haline getirirler (Şekil 22/c). Bu zarar şekli çok karakteristiktir. Yaprağın ince ve kalın damarları zarar görmez. Popülasyonun yüksek olduğu durumlarda, ağaçlar yapraklarını tamamen kaybedebilir. Bu durum ağacın zayıflamasına ve verimin düşmesine neden olur. Bu zararlı kiraz ve armut başta olmak üzere erik, kayısı, badem ve gülde zarar yapabilir. Kiraz sülüğü, bazı yer ve yıllarda ortaya çıkan bir zararlıdır.
Doğal düşmanları
Bu zararlının doğal düşmanları konusunda, Ülkemizde bir çalışma yapılmamıştır.
Mücadelesi
a) Kültürel önlemler
Sonbaharda toprak işlemesi yapılarak, kokon içinde bulunan larvaların bir kısmının ölmesi sağlanmalıdır.
b) Kimyasal mücadele
Kiraz sülüğü, genellikle kimyasal mücadeleyi gerektirecek kadar ekonomik öneme sahip bir zararlı değildir. Ancak popülasyonun yüksek olduğu yerlerde, daha önceden bulaşık olduğu bilinen kiraz bahçeleri, nisan ayı sonundan itibaren kontrol edilir. Yeterli yoğunluğun bulunduğu bahçelerde, larvalar görülür görülmez ilaçlama yapılmalıdır. Gerekirse, birinci ve ikinci dölün larvalarına karşı, 13-15 gün sonra bir ilaçlama daha yapılabilir. Sadece bulaşık ağaçlarda mücadele yapılmalıdır.
|
|
|
| Akarlar - Kırmızı Örümcekler |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:43 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Akarlar (Kırmızı örümcekler)(Acarina)
8.1.3. Akarlar (Kırmızı örümcekler)(Acarina)
a) Akdiken akarı [Tetranychus viennensis Zacher(Tetranychidae)]
b) İkinoktalı kırmızıörümcek[Tetranychus urticae Koch.(Tetranychidae)]c) Avrupa kırmızıörümceği[Panonychus ulmi Koch. (Tetranychidae)]d) Kahverengi örümcek [Bryobia rubrioculus(Scheut.) (Tetranychidae)]e) Yassıakar [Cenopalpus pulcher (C.-F.) (Tenuipalpidae)]
![[Resim: ak.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/ak.JPG)
Akarlar, çıplak gözle zor görülecek kadar küçük zararlılardır. Vücutları yumurta veya armut şeklindedir. Vücutlarında, değişik şekil ve büyüklükte kıllar, dikenler ve tüyler bulunur. Renkleri türlere, gelişme dönemine ve mevsime göre değişiklik gösterir. Akarların yumurtadan çıkan larvaları 3 çift, larva döneminden sonraki 2 nimf dönemi (proto ve deutonimf) ve erginleri ise 4 çift bacaklıdır. Renkleri, türlere ve mevsimlere göre oldukça farklılıklar gösterir.
Yumurtadan çıkan larva, protonimf ve deutonimf dönemlerini geçirerek ergin olur. Larvalar ergin olana kadar 3 gömlek değiştirirler. Kırmızıörümcekler, ağız parçaları içinde bulunan styletleri ile bitki dokusunu zedelemeleri sonucunda çıkan bitki özsuyunu emerek beslenirler.Erkekler dişilere göre daha küçük, vücutları arkaya doğru sivri ve ince uzun görünüşlüdür.Tanımları, yaşayışları ve zarar şekilleria) Akdiken akarı (Tetranychus viennensis Zacher)
Ergin dişiler kırmızı renkli, oval ve tombul yapılıdır. Sırtındaki kıllar diken şeklinde olup, kılın çıktığı yerde beyaz bir kabarıklık görülür. Bacakları uzun, boğum araları geniş ve sarı renktedir (Şekil 15).
Erkeklerin göğüs kısmı geniş olup, karın kısmı geriye doğru gittikçe sivrilir. Rengi, dişilerden farklı olarak, yeşil karışımı sarıdır ve sırtının iki yanında siyah benekler bulunur. Erkekler sadece yazın görülür. Yumurtaları bilye şeklinde ve saydam olup, açılmasına yakın sarı krem rengine dönüşür. Larvaları yuvarlak şekilli ve saydamdır. Bu tür, yapraklarda çok yoğun ağ örer.
Akdiken akarı, kışı ağaçların kök boğazı ve gövdelerinde kabukların altında ve çatlaklarda, döllenmiş dişi halinde geçirir. Çiftleşen dişiler, eylül- ekim aylarında kışlama yerlerine çekilir. Önce ağaçların kabuklarının altlarına, ağaç çatlaklarına yerleşirler. Buna karşın kışı kabuk altlarında pek geçirmezler. Çoğunlukla kök boğazında, toprak içinde 5-10 cm derinliğe iner, toprak içindeki boşluklara grup halinde yerleşirler. Bulundukları boşlukta ağ örerler ve ağlar arasında kışı geçirirler. Nisanın ortasından itibaren kışlama yerlerini terk ederek, yapraklara geçmeye başlar. Yapraklarda beslenirler ve mayısın ilk haftasında yumurta bırakmaya başlarlar. Yumurtalarını damar boyunca yaprağa bırakırlar. Bir dişi 60-120 adet yumurta bırakabilir. Yumurtalar 5-7 gün içinde açılır. Yılda 9-10 döl verir.
b) İkinoktalı kırmızıörümcek (Tetranychus urticae Koch.)
Ergin dişilerin vücudu, yuvarlakça yapıdadır. Genellikle yeşilimsi sarı veya kahverengimsi yeşil renklidir. Yaz mevsimi erginleri sonraları portakal veya kiremit rengine dönüşür. Sırtında, orta kısma yakın olarak, siyah renkli ve irice iki benek bulunur (Şekil 16/a). Bu özellikleriyle kolaylıkla tanınırlar. Bu benekler çeşitli şekillerde olabilir. Vücut kılları oldukça belirgin olup, deri üzerinden diken gibi tek tek çıkarlar. Yumurtaları yuvarlak, açık sarı renkte ve saydamdır. Açılmasına yakın, parlak sarı yeşil bir renk alır (Şekil 16/b). Yumurtadan yeni çıkan larvalar renksiz olup, üzerinde benek bulunmaz. Beslenmeye başladıktan sonra vücudun her iki yanında benekler belirir Bu tür, yapraklarda yoğun ağ örer.
İki noktalı kırmızı örümcek, kışı döllenmiş ergin dişi halinde, ağaçların gövdelerindeki kabukların altında, çatlak ve yarıklarda, yere dökülmüş yaprakların ve otların altında uyuşuk olarak geçirir. Kışlayan erginler mart ayının ilk haftasından itibaren kışladığı yerleri terk ederek, yapraklarda beslenmeye başlar. Ergin dişiler, beslendikleri yaprakların alt yüzüne, 100-200 kadar yumurta bırakırlar. Bu zararlı, yılda 10-21 döl verebilir.
c) Avrupa kırmızıörümceği (Panonychus ulmi Koch.)
Ergin dişiler, yuvarlakça dolgun vücutlu ve koyu kırmızı renklidir. Sırtındaki kıllar, daire şeklinde ve beyaz renkli kabarcıklardan çıkar. Erkekler, pembemsi ve gri renklidir. Yumurtalar soğan biçiminde ve kiremit kırmızısı renktedir. Yumurtanın ucunda bir sap bulunur ve üzeri, aşağıya doğru ince çizgilerle dilimlere ayrılmıştır. Larvaları, parlak kırmızı renklidir. Bu tür, yapraklarda ağ yapmaz(Şekil 17).
![[Resim: av.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/av.JPG)
Avrupa kırmızı örümceği kışı, ağaçların dal ve dalcıklarında yumurta halinde geçirir. Nisan ayının başından itibaren yumurtadan çıkan larvalar, taze sürgünlere saldırırlar. Kışlayan yumurtaların açılması, normal olarak bir ay içerisinde tamamlanır. Yılda 8-9 döl verir.
d) Kahverengi örümcek [Bryobia rubrioculus (Scheut.)]
Erginlerin sırt kısmı düz ve karın kısmı şişkindir. Kırmızı, kahve ve yeşil karışımı renklidir. Sırtında enine, belirgin bir çizgi bulunur. Vücut kılları yelpaze şeklindedir. Ön bacakları, diğer bacaklarına göre çok uzundur. Larvalar yuvarlak yapılı ve kırmızı renklidir. Yumurtaları bilye şeklinde ve kırmızı renklidir(Şekil 18).
Kış aylarında, dal çatlakları ve sürgün boğumlarında kümeler halinde bulunur. Bu türün erkekleri yoktur. Döllenmeden çoğalır. Yapraklarda ağ yapmaz.
Kahverengi örümcek, kışı yumurta halinde, daha çok 1-2 yıllık dalların üzerindeki tomurcukların etrafında ve yaprak gözleri civarında geçirir. Yoğunluğun fazla olduğu ağaçlarda, kışlayan yumurtaların bulunduğu dallar pas renginde görünür. Yumurtalar hava koşullarına göre, mart sonu-nisan başından itibaren açılmaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar yapraklar üzerinde beslenir. Erginler çoğunlukla dallar üzeride bulunur. Yılda 3-4 döl verir.
d) Yassıakar [Cenopalpus pulcher (C.-F.)
Ergin dişilerde vücut oval ve yassıdır. Renkleri, kiremit kırmızısı veya daha koyudur. Yaz dişileri, açık kırmızı renkte ve siyah lekelidir. Kış dişileri ise daha koyu renklidir. Sırtında vücudunu enine ikiye ayıran bariz bir çizgi vardır. Sırtındaki kıllar kısa ve diken şeklindedir. Bacakları kısa, boğumları küttür. Erkeklerin vücudu ince ve karın kısmı uzundur. Rengi açık kırmızıdır. Kışın erkeklere rastlanmaz. Yumurtaları uzunca oval, ön tarafı basık fıçı şeklinde ve kiremit kırmızı renktedir. Erginler diğer kırmızıörümcek türlerine göre çok yavaş hareket eder. Bu zararlı, yapraklarda çok az ağ örer. Yassı akar kışı döllenmiş dişi halinde, meyve ağaçlarının 2-3 yıllık dalları üzerindeki tomurcukların pulları arasında, odun ve meyve gözleri etrafında, sürgünlerin boğumlarında, 25-125 adetlik kümeler halinde geçirir. Bu kümeler dallarda kırmızı bir leke gibi görülür(Şekil 19).
Kışı Yassı akardan başka, ince dallar üzerinde açıkta geçiren bir akar türü yoktur. Kışlayan dişiler nisan ayının ortasından itibaren yumurta bırakmaya başlar. Yumurtalarını dal üzerinde odun gözünün etrafına ve altına bırakırlar. Daha sonra yapraklara geçer ve alt yüzünde damarlar boyunca yumurta bırakır. Yumurtalar mayıs ayı sonu veya haziran ayının ilk haftasından itibaren açılmaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar yapraklarda beslenerek zarar yapar. Sonbaharda çiftleştikten sonra erkekleri ölür. Yapraklar dökülünce, ekim ayından itibaren dişiler dallara çekilmeye başlar. Yılda 4-5 döl verir.
Kırmızıörümcekler ağaçların yapraklarında, özsuyunu emerek ve bitkiye zehirli madde salgılayarak zarar yaparlar. Zarar gören yapraklarda; önce beyaz, sonra sarı kahverengi lekeler meydana gelir. Daha sonra bu lekeler birleşerek, yaprağın kurumasına ve sonunda dökülmesine sebep olur. Şiddetli zarar gören yapraklar kurşun veya gümüş rengini alırlar. Ağaçlar zayıf kalır, meyve gözleri iyi gelişemez ve ertesi yıl verim azalır. Sürgünler pişkinleşmez ve kış donlarından zarar görür. Avrupa kırmızı örümceği ve Kahverengi örümcek, çiçeklerin çanak yapraklarını ve çiçek buketindeki taze yaprakları emerek sararmasına sebep olur(Şekil 17/b ve Şekil 18). Böyle ağaçlar, yanmış gibi bir görünüm alırlar. Yassıakar ilkbaharda tomurcuklarda emgi yaparak zarara neden olur. Çoğunlukla damarlar boyunca beslendiği için yapraklar damarları boyunca grimsi kırmızı bir görünüm alır. Gelecek yılın meyve gözleri normal teşekkül edemez. Dolayısıyla ağaçlar az meyve tutar. Tutan meyveler de renksiz ve kalitesiz olur. Meyve verimi yıldan yıla azalır. Kırmızıörümceklerin pek çok konukçusu bulunmaktadır. Bunlar kirazdan başka, elma, armut, ayva, şeftali, vişne, erik, kayısı, badem ve diğer meyve ağaçlarında zarar yaparlar. İki noktalı kırmızı örümcek, daha çok sebzelerde, diğer kültür bitkileri ve süs bitkilerinde zarar yapar.
Doğal düşmanları
Akarların pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Birçok predatör akar ve böcekler kırmızı örümceklerin yumurta, larva ve diğer dönemlerini yemek suretiyle, onları baskı altında tutabilmektedir. Kırmızı örümceklerin, Yurdumuzda tespit edilen önemli doğal düşmanları aşağıda verilmiştir redatör akarlar :Typhlodromus pyri Scheuten (Acarina hytoseiidae)Euseius finlandicus Oudemans (Acarina hytoseiidae)Kampimodromus aberrans (Oudemans) (Acarina hytoseiidae)Anthoseius recki (Wainstein)(Acarina hytoseiidae)Typhlodromus spp. (Acarina hytoseiidae)Amblyseius spp. (Acarina hytoseiidae) (Şekil 20)Phytoseius spp. (Acarina hytoseiidae)Phytoseiulus persimilis Athias-Henriot (Şekil 21)Predatör böcekler:Chrysoperla carnea Sth. (Neur.:Crysopidae)Stethorus punctillum Ws. (Col.:Coccinellidae)Atractotomus mali (Het.:Miridae)Orius spp. (Het.:Anthocoridae) (Şekil 22)Scolothrips longicornis (Thys.:Thripidae) (Şekil 23)
![[Resim: akar.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/akar.JPG)
Mücadelesi
a) Kültürel önlemler
Kışın veya erken ilkbaharda, ağaçların kökboğazı ve gövdelerindeki kavlamış olan kabuklar kaldırılarak, altında kışlayan akarların ölmesi sağ-lanmalıdır. Yere dökülen yapraklar toplanarak, bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Bahçenin bakım işlemleri uygun olarak yapılmalıdır.
b) Biyolojik mücadele
Akarların çok etkili doğal düşmanları bulunmaktadır. Yukarıda adı geçen doğal düşmanları korumak ve desteklemek suretiyle etkinlikleri artırılmalıdır. Bunun için, yararlılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar tercih edilmelidir. İlaçlama zamanı, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanmalıdır. Bu yararlılar, yoğun olarak bulunduğu bahçelerden toplanarak bulunmadığı veya az bulunduğu bahçelere bulaştırmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılmalıdır. Ayrıca, T.pyri (Şekil 19), S.punctil-lum, Orius sp. (Şekil 20) ve S.longicornis (Şekil 21) gibi predatörler, insektaryum ve laboratuvarda kitle halinde üretilerek, kiraz bahçelerine salınmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılabilir.
c) Kimyasal mücadele
Kırmızıörümceklere karşı kış mücadelesi önerilmemektedir. Ancak diğer zararlılara karşı kış mücadelesi yapıldığı taktirde bu mücadele, kışı yumurta halinde geçiren Avrupa kırmızıörümceği ve Kahverengi örümceğe de etkili olmaktadır.
Akarların kimyasal mücadelesine karar verebilmek ve ilaçlama zamanını doğru bir şekilde belirleyebilmek için, bahçedeki kırmızı örümcek yoğunluğu ve doğal düşman popülasyonunun saptanması gerekir. Bunun için kiraz bahçelerinde, “6.2.” bölümünde “Gözle inceleme yöntemi” başlığı altında anlatıldığı şekilde, kırmızı örümcek sayımları yapılmalıdır. Bu amaçla, bahçeyi temsil edecek şekilde seçilen 10 ağaçtan koparılan 100 yaprakta periyodik olarak sayım yapılmalıdır. Yapılan sayımlarda, yaprak başına ortalama 3-5 adetin üzerinde kırmızı örümcek bulunması ve doğal düşmanların etkinliğinin çok düşük olması durumunda ilaçlama yapılabilir.
|
|
|
| Tomurcuk Tırtılları |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:36 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Tomurcuk tırtılları
a)Yeşil tomurcuktırtılı [Hedya nubiferana Haw. (Lep.:Tortricidae)]b)Kırmızı tomurcuktırtılı [Spilonota ocellana (Schiff.)(Lep.:Tortricidae)]c)Küçük tomurcukgüvesi [Recurvaria nanella Hübn.(Lep.:Gelechiidae)]
Tanımları, yaşayışları ve zarar şekilleria) Yeşil tomurcuktırtılı (Hedya nubiferana Haw.)
Yeşil tomurcuktırtılı kelebeklerinin kanat açıklığı 18-21 mm'dir. Ön kanatların dipten 2/3'ü mavimsi, siyah ve gümüşi kahverengi, uç kısmı ise beyaz renklidir. Kenarlarında açık kahverengi lekeler bulunur. Arka kanatlar grimsi açık kahverengidir (Şekil 11/a).
![[Resim: 45.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/45.JPG)
Yumurtadan yeni çıkan larvalar açık yeşil, olgunlaşmış larvalar ise koyu zeytin yeşili renktedir. Baş, göğüs, anal plakalar ve göğüs bacakları parlak siyah renklidir. Sırtında boyuna uzanan, koyu yeşil renkli bir şerit, vücut halkaları üzerinde de siyah renkli kabarcıklar ve bunlardan çıkan açık renkli kıllar vardır. Olgun larva boyu 18-20 mm'dir (Şekil 11/b).
Bu zararlı, kışı dalların çatallanan yerlerindeki kabuk çatlaklarında, tomurcuk diplerinde ve tomurcuk pulları arasında, sık dokulu ve grimsi renkli bir kokon içinde, değişik larva dönemleri halinde geçirir. İlkbaharda kışladıkları yerleri terk ederek tomurcuk, çiçek ve yapraklarda beslenir. Mayıs ayının ikinci yarısından sonra beslenip kıvırdıkları yapraklar arasında pupa olurlar. Mayıs ayının ortalarında itibaren, bu pupalardan ergin kelebekler çıkarak uçmaya başlar. Kelebek uçuşları temmuz ayı başlarına kadar devam eder. Dişi kelebekler, yumurtalarını yaprakların alt ve üst yüzüne bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar, biraz beslendikten sonra kışlamaya çekilirler. Bu zararlı yılda 1 döl verir.
Kışlamış larvalar, tomurcukları yan taraflarından delip içine girmek suretiyle zarar yapar. Bunlar, çiçekleri de yiyerek zarara neden olurlar. Larvalar daha sonra bir yaprağı ikiye katlayarak, birkaç yaprağı birbirine sararak, yaprakları meyvelere veya dallara yapıştırarak, aralarında beslenmek suretiyle zarar yapar. Böylece meyve kabuğunu kemirerek, meyvelerin kalitesini ve pazar değerini düşürürler. Yazın yumurtadan çıkan larvalar ise, yaprakların alt epidermisini delerek, parankima dokusu ile beslenmek suretiyle zarara neden olurlar.
b) Kırmızı tomurcuktırtılı [Spilonota ocellana (Schiff.)]
Kırmızı tomurcuktırtılı kelebeklerinin kanat açıklığı 12-18 mm'dir. Ön kanatların dip ve uç kısmı gri kahverengi, ortası ise beyaz renklidir. Kanadın uç kısmında, iç ve dış köşelerine yakın, birer koyu renkli leke bulunur. Arka kanatlar açık gri renkli ve ince saçaklıdır (Şekil 12/a). Larva, koyu kahverengi kırmızı olup, başı ve göğüs plakası parlak siyah, anal plaka ise koyu kahverengi-siyahtır. Olgun larva 9-13 mm boyundadır (Şekil 12/b).
Bu zararlı, kışı dalların yarıklarında, çatallar arasında, kabuk altlarında, tomurcuk dipleri ve tomurcuk pulları arasında, sık dokulu ve grimsi beyaz renkli bir kokon içinde, larva döneminde geçirir. Larvalar İlkbaharda, kışladıkları yerleri terk ederek tomurcuk, çiçek ve yapraklarla beslenerek zarar yaparlar. Mayıs ayının ikinci yarısından itibaren, genellikle dalların çatallanma yerlerindeki ve gövdedeki kabuk çatlaklarının arasında, bazen de beslendikleri yerde ve toprakta pupa olurlar. Kelebekler mayıs ayının sonlarında çıkarak uçmaya başlar. Kelebek uçuşları temmuz başlarına kadar devam eder. Dişi kelebekler yumurtalarını yaprakların alt ve üst tarafına, filizlere ve yeni oluşan tomurcuklara bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvaların bir kısmı, biraz beslendikten sonra kışlamaya çekilir. İklim koşulları uygunsa, diğer bir kısmı beslenmeye devam ederek, 2. dölü oluşturur. Yumurtadan çıkan larvalar, yaprakların parankima dokusu ile beslenirken önce düz, sonra çatallanan tipik galeriler oluşturur. Yoğunluğun fazla olduğu bahçelerde, yaprak başına 10 adet galeri görülebilir. Bu zararlı yılda 1-2 döl verir.
![[Resim: 47.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/47.JPG)
c) Küçük tomurcukgüvesi (Recurvaria nanella Hübn.)
Küçük tomurcuk güvesinin kanat açıklığı 10 mm'dir. Ön kanatlar kirli gri ve siyah pullarla örtülüdür (Şekil 13/a).
Olgun larva kırmızı kahverengi olup, pupa olmaya yakın koyu zeytin yeşili, daha sonra da morumsu bir renk alır (Şekil 13/b). Olgun larva, 5-6 mm boyundadır.
Bu zararlı, kışı dalların çatalları arasında kabuk altlarında, tomurcuk dipleri ve tomurcuk pulları arasında, sık dokulu ve grimsi beyaz renkli bir kokon içinde, larva halinde geçirir. Tutunabilecek bir çıkıntı bulduğu taktirde, dallar üzerinde de kışı geçirebilir. İlkbaharda kışladıkları yerleri terk eden larvalar, tomurcuk, çiçek ve yapraklarda beslenir. Mayıs ayının ikinci yarısından sonra, genellikle dal çatalları arasında, gövdedeki kabukların altında, bazen de beslendiği yerde ve toprakta pupa olurlar. Pupadan çıkan kelebekler, mayıs ayının sonlarında uçmaya başlar. Kelebek uçuşları, temmuz ayının ortasına kadar devam eder. Dişi kelebekler yumurtalarını, yaprakların alt yüzlerine bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar, bir süre yapraklarda beslendikten sonra kışlamaya çekilir. Bu zararlı yılda 1 döl verir.
İlkbaharda, kışladıkları yerlerden çıkan larvalar tomurcuklar ve çiçeklerde beslendikten sonra, salgıladıkları ipeğimsi ipliklerle yaprakları birbirine bağlar ve bunların arasında beslenirler (Şekil 13/c).
Böyle yapraklar birbirine bağlı kalıp açılamaz ve normal gelişmelerini yapamazlar. Yazın yumurtadan çıkan larvalar yaprakların epidermisleri arasına girip beslenmek suretiyle zarara neden olurlar. Yapraklarda dar, küçük ve yıldız şeklinde galeriler açarlar.
Tomurcuk tırtılları polifag zararlılar olup, Yurdumuzun her tarafında bulunur. Yeşil ve Kırmızı tomurcuktırtılları kirazdan başka elma, armut, ayva, muşmula, erik, kayısı ve gülde zarar yapar. Ancak Yeşil tomurcuktır-tılı eriği, Kırmızı tomurcuk tırtılı ise elmayı tercih eder. Küçük tomurcukgü-vesi kayısı, erik, badem, kiraz, şeftali, elma, ayva, muşmula ve gülde zarar yapar.
Doğal düşmanları
Tomurcuk tırtıllarının doğal düşmanları aşağıda verilmiştir:Parazitoitler:Trichogramma embriyophagum (Hartig) (Hym.:Trichogrammatidae) (Yeşil ve Kırmızı tomurcuktırtılı yumurtalarında saptanmıştır.)Meteorua icterus Nees (Hym.:Braconidae)Orgilus punctulator H. (Hym.:Braconidae)Delichogenidae colchicus Tobias (Hym.:Braconidae)D.tersus Papp (Hym.:Braconidae)Apanteles ater Ratz. (Hym.:Braconidae)A.cytherea Nixon (Hym.:Braconidae)A.erevanicus Tobias (Hym.:Braconidae)A.umbellatarum Haliday (Hym.:Braconidae)Ascogaster annularis Nees (Hym.:Braconidae)Macrocentrus linearis Nees (Hym.:Braconidae)Pristomerus vulnerator Panzer (Hym.:Ichneumonidae)
-Predatörler :Dereaocoris lutescens (Schilling) (Het.:Miridae)
Mücadelesia) Biyolojik mücadele
Ankara İlinde, Yeşil ve Kırmızı tomurcuktırtılı yumurtalarında T.embriyophagum saptanmıştır. Bu yumurta parazitoitinin Ankara İlindeki meyve bahçelerinde yaygın olarak bulunduğu ve bazı yerlerde, adı geçen zararlıların yumurtalarını %90’na varan oranlarda parazitlediği saptanmıştır.
Yumurta parazitoiti T.embriyophagum’un ve diğer doğal düşmanla-rın korunması ve etkinliğinin arttırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Faydalılara zararsız veya az zararlı ilaçların tercih edilmesi ve ilaçlama zamanının, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanması, doğal düşmanların korunması açısından son derece önemlidir.b) Kimyasal mücadele
Diğer zararlılar, özellikle yaprakbükenlere karşı yapılan mücadele, tomurcuk tırtıllarını da kontrol altına aldığı için, bu zararlılara karşı ayrı bir ilaçlamaya genellikle gerek kalmaz. Ancak yoğunluğun, ekonomik zarar eşiğinin üzerine çıktığı yerlerde, bu zararlılara karşı, tomurcukların patlama döneminde bir ilaçlama yapılabilir. Kimyasal mücadeleye karar verebilmek için ilkbaharda, kiraz bahçelerinde tomurcuklar patlamadan önce, her 10 dekar için 5 ağaç seçilir. Bu ağaçların değişik yönlerinden 20’şer adet tomurcuk veya çiçek buketinde (toplam 100 organda) inceleme ve sayım yapılır. Bu sayımlarda, 10-15 larva bulunan bahçelerde kimyasal mücadele yapılır.
|
|
|
| Monilya - Mumya Hastalığı |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:32 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Monilya(=Mumya) hastalığı (Sclerotinia laxa Aderh. et Ruhl.)
7.3.1. Etmenin tanımı, yaşayışı ve hastalık belirtileri
Monilya(=Mumya) hastalığı etmeni bir fungus(mantar) olup, miselyumları bölmeli ve renksizdir. Kalınlıkları ve hücre büyüklükleri hifin yaşına göre değişir. Genellikle genç miselyumlar ince, yaşlı olanlar ise kalındır. Miselyumlar üzerinde rozet şeklinde mikrokonidioforlar(mikro konidispor taşıyıcıları) ve bunların üzerinde küre şeklinde renksiz mikro konidisporlar oluşur.
Konidisporlar genellikle limon şeklinde, bir ucu sivri diğer ucu yuvarlakça olup; miselyumlar üzerinde zincir şeklinde oluşurlar. Bunlar olgunlaştıktan sonra etrafa dağılırlar. Konidisporlar doğada, hastalıklı her organ üzerinde oluşur. Konidispor kümelerini, sonbahar ve ilkbahar başlangıcında, hasta dallar üzerinde püstüller halinde; ilkbaharda ise yağışlarla birlikte hasta çiçek ve meyvelerde, çıplak gözle görmek mümkündür. Püstüller başlangıçta açık renkli olup; olgunlaştıkça renkleri griye dönüşür. Püstüller üzerindeki konidisporlar, yağmur damlaları ve rüzgarla çevreye yayılır.
![[Resim: 66.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/66.JPG)
Apotesyum fungusun eşeysel üremesini sağlayan organıdır ve ilkbaharda, toprakta kalan mumya meyveler üzerinde oluşur. Apotesyum içinde bulunan askuslar(askospor keseleri) dar, silindir şeklinde ve tepesi biraz şişkindir. Bunları içinde, sekizer adet tek hücreli, oval ve renksiz askosporlar bulunur. Fungus kışı hastalıklı meyveler ve dallar üzerinde miselyum halinde geçirir. Hastalanmış dal ve meyveler üzerinde, ilkbaharda konidisporlar meydana gelir ve bunlar açmış olan çiçekleri hastalandırır (Şekil 9).
Hastalık kiraz ağaçlarının çiçek, çiçek sapı, meyve ve sürgünlerinde belirti oluşturur. Hastalığa yakalanmış çiçeklerin petal yaprakları, dişicik borusu ve erkek organları kahverengileşir. Bu renk değişimi, daha sonra tüm çiçeğe yayılır. Nemli havalarda, hastalıklı kısımlar üzerinde, etmenin konidispor kitleleri görülür. Hasta çiçekler dal üzerinde kurur(Şekil 10/a) ve mumyalaşır.
![[Resim: 65.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/res/65.JPG)
Çiçek sapından hastalanan sürgünler esmerleşir, ince sürgünler tamamen kurur, kalın sürgünlerde ise kanser yaraları oluşur. Bu kanser yaraları kapanmaz, ortası çökük, elips şeklinde; ya da uzun yarıklar şeklinde kendini gösterir. Kanser yaralarının altındaki parankima dokusu erir ve kahverengine döner. Kuruyan kısımlardaki tomurcuk, çiçek, meyve ve yapraklar da ölürler. Bunlar dallarda asılı halde kalırlar. Yağmurlu ve nemli havalarda yara etrafında zamklanma görülür (Şekil 10/b).
Çiçek monilyası hastalığının sorun olduğu bahçelerde, çiçek enfeksiyonlarını meyve enfeksiyonları takip edebilir. Meyve enfeksiyonları genellikle meyve olgunlaşmasına yakın dönemde meydana gelir. İlk belirtiler, meyve kabuğunda oluşan kahverengi bir veya birkaç leke halindedir. Lekelerin etraflarında, açık kahverengi bir halka bulunur. Meyve etinin içine doğru çürüme başlar; ancak lekeler çukurlaşmaz. Bu lekeler üzerinde, 1-3 gün sonra konidispor yastıkları oluşur ve konidisporlar olgunlaşınca etrafa uçarlar. Konidispor kümeleri, yarım küre şeklinde olup; yeşilimsi-gri renklidir. Meyve üzerindeki misel kitlesi, zamanla meyveyi buruşturur ve tamamen kurutur. Kuruyan meyveler mumyalaşır ve dalda asılı kalırlar.Monilya hastalığı kiraz, vişne, kayısı, erik, badem ve şeftali ağaçlarında zarar yapar. Bu hastalık, genel olarak yurdumuzun hemen her bölgesinde görülmektedir. Marmara Bölgesinde, özellikle Kocaeli çevresinde, epidemi yıllarında %80-90 oranında zarar yapabilmektedir.
7.3.2. Mücadelesia) Kültürel önlemler
Hastalığın görüldüğü bahçelerde; ağaçlar üzerindeki tüm kuru dallar budanıp yakılmalı, ağaç üzerinde kalan ve yere dökülen mumyalaşmış çiçek ve meyveler, toplanarak yok edilmelidir.
b) Kimyasal mücadele
Ağaçlar çiçeklenme başlangıcında (%5-10 çiçekte) iken 1. ilaçlama ; tam çiçeklenme döneminde (%90-100 çiçekte) iken 2. ilaçlama, uygulanmalıdır
|
|
|
| Elma Yaprakbükeni - Archips rosanus L |
|
Yazar: Livadi - 05-16-2010, 07:28 PM - Forum: Bitki Koruma
- Yorum Yok
|
 |
Elma yaprakbükeni[Archips rosanus L.(Lep.:Tortricidae)] Yazdır
![[Resim: 57.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/57.JPG)
7.2. Elma yaprakbükeni[Archips rosanus L.(Lep.:Tortricidae)]
7.2.1. Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
![[Resim: 58.JPG]](http://www.cigsarkirazi.com/images/res/58.JPG)
Elma yaprakbükeni kelebeklerinin ön kanatları yamuğumsu dikdörtgen şeklinde olup, rengi açık zeytin ile kahverengi arasında değişir. Kanatların üzerinde gerek şekil ve gerekse renk bakımından bazı ayrıntılar gösteren tanımlayıcı lekeler ve bantlar bulunur. Kelebeğin kanat açıklığı 18-22 mm'dir (Şekil 3/a).
Yumurtalar paketler halinde bırakılır. Her yumurta paketinde ortalama 60 adet yumurta bulunur. Yumurtalar genel olarak oval ve basık şekilli olup, bulunduğu zemin üzerine yan yana yapışık bir vaziyette dururlar. Yeni bırakıldıkları zaman cam veya su yeşili rengindedir. Birkaç gün sonra bulundukları dalın rengine yakın bir renk alırlar (Şekil 3/b).
Larvaların vücudu açık sarı-yeşil, koyu yeşil, baş kısmı ise kahverengi-siyah renklidir. Larvalara dokunulduğu zaman, zikzaklar yaparak kendilerini geriye doğru çeker ve ağızlarından bir iplikçik (ağ) salgılayarak, yere doğru sarkarlar. Olgun larvalar ortalama 20-22 mm uzunluğundadır (Şekil 4/a).
Pupaların göğüs kısmı(thorax) koyu kahverengi, karın kısmı (abdomen) ise kahverengidir. Pupa uzunluğu, erkeklerde 6-10 mm, dişilerde ise 9-13 mm arasında değişmektedir (Şekil 4/b).
Bu zararlı kışı ağaçların gövde ve kalın dallarında paketler halinde yumurta döneminde geçirir. Yumurtalardan larva çıkışı Ege Bölgesinde mart ayının başında veya ortasında başlar. Larvalar nisan ayının ortası veya sonuna kadar çıkmaya devam eder. Larva çıkışı son bulduğu zaman Salihli ve Sapıkısa çeşitleri, tam çiçeklenme döneminde; Napolyon çeşidinde, çiçek taç yapraklarının %20-40’ı, Kırdar çeşidinde ise % 40-60’ı dökülmüş durumdadır.
Yumurtadan çıkan larvalar 5 larva dönemi geçirerek, 16-21 günde gelişmelerini tamamlarlar. Gelişmelerini tamamlayan larvalar mayıs ayının ilk haftasında, kıvırdıkları yaprakların arasında pupa olurlar.
Pupalardan 12-16 gün sonra ergin kelebekler çıkar. Kelebek çıkışı mayıs ayının ortasından itibaren başlar ve mayıs sonu - haziran ayının üçüncü haftası arasında en yüksek seviyeye ulaşır. Kelebeklerin uçuşu haziran ayının sonuna, bazen temmuz ortasına kadar devam eder. Kelebekler çıktıktan 3-4 gün sonra yumurta bırakırlar. Yumurtalar geceleyin çoğunlukla ağaçların gövde ve kalın dallarının düz, pürüzsüz kısımlarındaki kabukların üzerine paketler halinde bırakılır. Bir yumurta paketinde ortalama 60 (2-100) adet yumurta bulunur. Bu zararlı yılda 1 döl verir (Şekil 5). Larvalar ilk iki dönemlerinde yeni sürmüş yaprakların uç, gözlerin iç ve dış kısımlarını yanlardan ve dip kısımlarından, çiçeklerin ise erkek ve dişi organlarını yiyerek zarar yaparlar. Karakteristik olarak 2-10 adet yaprağı ipeksi ağlarla birbirine bağlayıp buket haline getirirler, tek yaprağı ise ortadamar doğrultusunda puro gibi uzunlamasına sararlar (Şekil 6). Hemen hemen tüm meyve ağaçlarında, süs bitkilerinde ve orman ağaçlarında zarar yaparlar.
7.2.2. Doğal Düşmanları
Elma yaprakbükeninin önemli doğal düşmanları aşağıda verilmiştir: - Yumurta parazitoitleri:
Trichogramma cacoeciae Marchal. (Hym.:Trichogrammatidae) Trichogramma dendrolimi Matsumura (Hym.:Trichogrammatidae)
- Larva parazitoitleri :Apanteles sp. (Hym.:Braconidae)Habrobracon variegator Spinola (Hym.:Braconidae)Goniozus sp. (Hym.:Bethylidae)Eulopus larvarum (L.) (Hym.:Eulophidae)Colpoclypeus florus (Walker) (Hym.:Eulophidae)Macrocentrus linearis Nees (Hym.:Braconidae)Apanteles ater Ratz. (Hym.:Braconidae)Meteorus ictericus Nees (Hym.:Braconidae) - Larva + pupa parazitoitleri :Dibrachys cavus (Walk.) (Hym.:Pteromalidae)Habrochytus chrysos (Walk.) (Hym.:Pteromalidae)Mesopolobus sp. (Hym.:Pteromalidae)Eupelmus urozonus Dalman (Hym.:Eupelmidae)Pediobius bruchicida Rond (Hym.:Eulophidae)- Pupa parazitoitleri :Itoplectis maculator F. (Hym.:Ichneumonidae)Trichomma sp. (Hym.: Ichneumonidae)Habrochytus semotus (Walk.) (Hym.:Pteromalidae)Tetrastichus sp. nr. galactopus (Ratz) (Hym.:Eulophidae)Monodontomerus aereus Wlk. (Hym.:Torimidae)Brachymeria intermedia (Nees) (Hym.:Chalcididae)Cadurcia casta Rond. (Dip.:Tachinidae)-PredatörleriAncistrocerus nigricornis Curt. (Hym.:Vespiidae)Sylvia sp. (Aves:Sylviidae)
Bu doğal düşmanlar içinde en önemlisi yumurta parazitoiti olan Trichogramma türleridir. Trichogramma yaşayışını, Elma yaprakbükeninin yaşayışına uydurmuştur. Erken ilkbaharda kısa kanatlı, siyah veya koyu kahverengi olan erginler (kış formu), yaz aylarında ise normal kanatlı ve sarı renkli erginler (yaz formu) meydana gelir (Şekil 7).
Bu parazitoit kışı, Elma yaprakbükeni yumurtalarının içinde diyapoza girerek, prepupa halinde geçirir. Mart ayında, konukçu yumurtalarından çıkan, kısa kanatlı ve koyu renkli dişiler, çoğunlukla aynı yumurta paketindeki normal yumurtaları veya en yakın olan yumurta paketlerindeki yumurtaları parazitler. Parazitli yumurtalar kısa bir süre sonra kararır ve haziran-temmuz aylarına kadar açılmadan kalır. Normal yumurtalar ise, en geç nisan ayı sonuna kadar açılarak. konukçu larvaları çıkar. Parazitoit bu süre içerisinde, konukçu yumurtasının içinde diyapoza girmiş(yaz diyapozu) prepupa döneminde bulunmaktadır.
Mayıs–haziran aylarında, Elma yaprakbükeni yumurtalarını bırakma-ya başladığı zaman, parazitoitin diyapozu sona erer ve kanatlı erginler çıkar. Bunlar yeni bırakılan Elma yaprakbükeni yumurtalarını parazitler. Pupa dönemine kadar gelişen parazitoitlerin büyük bir kısmı (% 97-98’i) diyapoza girerek kışı geçirir. Çok az bir kısmı (%2-3’ü) ise konukçu yumurtalarından ergin olarak çıkar ve 3. dölü meydana getirir. Böylece bu parazitoit, Elma yaprakbükeni yumurtalarında yılda üç döl verir.
Parazitli yumurtalar, ergin çıktıktan sonra uzun süre kahverengi-siyah rengini korumaktadır. Parazitli yumurtalarda, parazitoit çıkış delikleri yuvarlaktır. Normal yumurtalarda ise, larva çıkış delikleri oval veya yarım ay şeklindedir. Ayrıca larva çıkmış olan yumurtalar, beyaza yakın açık renklidir(Şekil 8).
7.2.3. Mücadelesia) Mekanik mücadele
Erken ilkbahar, sonbahar ve kış aylarında, gövde ve kalın dallar üzerinde bulunan normal(parazitlenmemiş) yumurta paketleri ezilerek yok edilebilir. Ancak Trichogramma türleri tarafından parazitlenerek siyahlaşan yumurtaların ezilmemesine dikkat edilmelidir.
b) Biyolojik mücadele
Elma yaprakbükeninin en etkili doğal düşmanı yumurta parazitoiti olan Trichogramma türleridir. Ege ve Orta Anadolu Bölgelerinde yapılan araştırmalarda, bu parazitoitin, Yurdumuzda çok yaygın ve etkili olduğu saptanmıştır. T.cacoeciae'nin İzmir-Sultanyayla’da bazı kiraz bahçelerindeki Elma yaprakbükeni yumurta kümelerini %100’e, yumurtalarını ise %46.6’ya ulaşan oranlarda parazitlediği; T.dendrolimi’nin Ankara İlindeki bazı bahçelerde, bu zararlının yumurta kümelerinde %72’ye, yumurtalarında ise %46.75’e varan oranlarda etkili olduğu saptanmıştır.
Bu yumurta parazitoitlerinin ve diğer doğal düşmanlarının korun-ması ve popülasyonlarının arttırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Yararlılara zararsız veya az zararlı ilaçların tercih edilmesi ve ilaçlama zamanının bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanması, doğal düşman-ların korunması açısından son derece önemlidir. Bunun için, yararlılarının saptandığı bahçelerde; yumurta, larva ve pupa parazitoitlerinin en aktif olduğu haziran ayında diğer zararlılara karşı yapılacak ilaçlı mücadeleden mümkün olduğunca kaçınmalıdır. Özellikle yumurta parazitoitlerinin bulunduğu bahçelerde, diğer zararlılara karşı kış ilaçlaması yapılmamalıdır.
c) Biyoteknolojik mücadele
Ağaç başına 5-6 adet normal(parazitlenmemiş) yumurta paketi bulunan bahçelerde, besi tuzakları ile kitlesel yakalama şeklinde mücadele yapılmalıdır. Bu tuzaklar, 1 litre için; “900 ml su +100 ml şarap + 25 g toz şeker + 25 ml sirke” karışımı ile hazırlanır. Kitlesel yakalama için, kelebek çıkışından bir hafta sonra her ağaca 1 adet besi tuzağı asılır. Yakalanan kelebekler tuzak kapları dolmadan alınmalı, tuzak yemleri eksildikçe ilave edilmeli ve 10-15 günde bir yenilenmelidir. Besi tuzakları, ergin çıkışları sona erince kaldırılmalıdır.
d) Kimyasal mücadele
Şubat - mart aylarında yapılacak kontrollerde, ağaç başına ortalama 7 adetten fazla normal(parazitlenmemiş) yumurta paketi bulunan ve erken ilkbaharda yapılacak kontrollerde çiçek ve yaprak buketlerinin %6’dan fazlası larva ile bulaşık olan kiraz bahçelerinde, kimyasal mücadele yapılmalıdır. İlaçlama, larva çıkışı sona erdiği zaman bir defa yapılır. İlaçlama zamanı fenolojik olarak Salihli ve Sapıkısa çeşitlerinde tam çiçeklenme, Napolyon çeşidinde çiçek taç yapraklarının %20-40’ı, Kırdar çeşidinde ise %40-60’ı döküldüğü döneme rastlamaktadır.
|
|
|
|