| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 2027 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 2023 Ziyaretçi) Bing, Facebook, Google, Yandex
|
|
|
| Türkiye Süt Sığırcılığı Üzerine Bir Çözümleme |
|
Yazar: Zooteknist - 05-17-2010, 06:02 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Türkiye tarımı, iç ve dış dinamiklerin belirlediği nedenlerle önemli sorunlara sahiptir. İç dinamiklerde olumsuzluğu yaratan etmen, yapısal özelliğidir. Batı ülkelerine göre; işletmeler daha küçük ölçekli olarak kabul edilir, teknoloji ve bilgi kullanma düzeyi gericedir, sağlık-koruma önlemleri yetersizdir, üretimde planlama yoktur, üretim ve pazarlamada örgütlülük zayıftır ve önemli ölçüde gizli işsizliği barındırır. Anılan yapıyı değiştirecek sosyo-ekonomik politikaların pusuladan mahrum oluşu yanı sıra, buna dış dinamiklerin yönlendirilmesi de eklenince, üretim ve verimlilikte önemli gerilemeler ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda Türkiye tarımı, son yirmi beş yılda giderek artan ölçüde dış dinamiklerin, bir başka deyişle Batı’nın etkisi alanına girmiş ya da sokulmuştur. Etki altına sokulmak istenmesinin nedeni, Batı’nın uyguladığı tarım politikaları sonucunda olağanüstü bitkisel ve hayvansal üretim fazlalıklarına sahip oluşudur. Bunların Türkiye gibi çevre ülkelerinde eritilmesi ve bu amaçla yurtiçi üretimlerin geriletilmesi yaşamsal bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır.Anılan uygulamalar, küreselleş(tir)me ya da yenidünya düzeni olarak adlandırılan yeni-liberal politikalarla olası olmuştur.
Küreselleştirme ve Türkiye Süt Sığırcılığı
Bu nedenlerle Batının yönlendirmesi ile uygulana gelen yeni liberal politikalar ışığında Türkiye süt sığırcılığının irdelenmesi, daha doğru olacaktır. Türkiye’de 24 Ocak 1980 kararları ile tarımda korumacılığın kaldırılması ve desteklenmelerin azaltılması sürecine sokuldu. Sürecin yansıması şöyle gerçekleştirildi; iç piyasayı terbiye için Batı ülkelerinden önce süt ve ürünleri, daha sonra et ve ürünleri dışalımı yapıldı. Bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri (ABD)/Avrupa Birliği (AB) merkezli ülkeler stoklarını eritemediler, çünkü ellerinde bu ürünleri yaratan sığır fazlalığı vardı. Anılan nedenle bu kez Dünya Bankası aracılığıyla yeni bir senaryo yazıldı. Ucuz dış kredi sağlanarak Türkiye’ye 300 bin baş civarında damızlık sığır pazarlandı. Bu yetmediği gibi, et üretimi için de aşırı miktarda kasaplık erkek hayvanda getirildi (Dağ köylerinde bile bu amaçla tesisler kuruldu). Bunun sonucunda, geçici olarak süt ve et fazlası oluşturuldu. Süreç içinde fiyat düzenleyicisi tarımsal Kitler de (SEK ve Et-Balık Kurumu gibi)özelleştirildiği ve kapatıldığı için yetiştiriciler sütlerini ve ürettikleri hayvanları değer fiyata satamadılar. Damızlık hayvanlarını satarak zarardan kurtulmaya çalıştılar. Bütün bunlar, Türkiye hayvancılığını geliştirmek için yapıldı, ancak beklenilenin aksine hayvancılık büyük bir yara aldı. Sağmal sığır sayısı önemli ölçüde azaldı. Buna karşılık Türkiye, Batı’da sorun haline gelen sığırları alarak onları rahatlattı. Fakir Türk Çiftçisi, zengin Batılı çiftçiye ve tekelci firmalara yardım etti.Damızlık sığır dışalımı daha sonra sınırlandırıldı. 2000 başından itibaren Avrupa, ABD ve Kanada’dan deli dana hastalığı nedeniyle dışalım yasaklanmıştı. Dışalımın sınırlandırılmasında örgütlenmiş sığır yetiştiricilerinin önemli ağırlığı olmuştu. Kendi güçlerini harekete geçiren sığır yetiştiricileri, ıslahta da önemli başarılar sağlamışlardı.Bununla birlikte Batı’nın elinde yeniden biriken stoklarını eritmek için yeni düzenlemeler(oyunlar mı desek) içine girdiği gözlemlenmektedir.Bu bağlamda, Türkiye’de de sığır dışalımı için önemli bir gerekçe hazırlanmaya başlanmıştır. AB müzakere sürecinde, sanayiye dökülen sütü temel olarak, süt kotasının arttırılması konusu gündeme getirildi. Daha sonra bu kotanın genişletilmesi için Türkiye’de dev sığırcılık işletmelerinin kurulması gerekliliği dayatıldı. Bu amaçla, 2005 yılından itibaren yeni kurulacak dev sığırcılık işletmelerine olağanüstü desteklerinin getirilmesi sağlandı. Bu destekler arasında, devlete ait kamu işletmelerinin kiralanarak büyük sermayeye devredilmesi de sayılabilir. Kurulmakta olan dev sığırcılık işletmeleri de damızlık gereksinimlerini Türkiye iç pazarından karşılayamayacaklarını belirterek damızlık dışalımının kitlesel olarak başlatılması için bir baskı grubu olarak ortaya çıktılar. Bu baskıyı arttırmak için, şimdilik askıya alındığı belirtilen “Sözleşmeli Damızlık Süt Sığırcılığı Projesi” de sahneye sokulmak istendi.Bu arada, 2007 Mayıs ayında Paris’te toplanan Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (OIE), ABD’nin müracaatı üzerine bu ülkeyi deli dana hastalığı açısından risk grubundan çıkardı. Riski denetlenebilir ülke grubuna aldı. Düve dışalımının açılacağı haberini alan sığır yetiştiricileri, İzmir’de düzenlenen “Türkiye Süt Sığırcılığı Kurultayı, 2007” de buna karşı çıktılar. Yayınladıkları sonuç bildirisinde, dışalımın hayvancılık sektörü kadar, insan sağlığını da tehlikeye sokacağını belirttiler. Buna karşılık, başlangıçta Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (TKB), hiçbir firmaya dışalım izni verilmediği konusunda açıklama yaptı. Ancak bu açıklama doğru çıkmadı. Aralık 2007’de ABD’den binlerce düve İzmir Limanı’na getirildi. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü 25-30 Mayıs 2008 tarihli toplantıda AB ülkelerini riski denetlenebilir grubuna aldı. Bu durumda Türkiye’ye ABD dışında, AB’den de yoğun gebe düve dışalımı başlayacaktır. Belki de dışalımda patlama olacaktır. Ancak dışalım’ın patlaması Türkiye’de yetiştirilen ineklerin kesime gitmesine neden olacak, küçük ve orta ölçekli işletmeler tasviye edilecektir. Anılan olumsuz öngörüye karşı, sığır yetiştirici birliklerinin şimdiden hazırlık yapması kısacası direnmesi gerekiyor. Stokları eritmek için ABD/AB’nin diğer bir oyunu ise, yukarıda da değinildiği gibi AB aracılığıyla öne sürdüğü süt kotası. Bunu biraz daha açıklamakta yarar var. Türkiye’de üretilen sütün nitelikleri öne sürülerek, öngörülen en iyimser kota üst sınırının 5 milyon ton olabileceği belirtiliyor. Buna göre, küçük ve orta ölçekli üreticilerin sütü niteliksiz kabul edilerek de yine dev sığırcılık işletmeleri özendiriliyor. Ancak AB böylelikle bir taşla iki kuş vuracak. Birincisi, getirilen kotayla “Benim elimde sağlıklı süt ve ürünler var: Türk halkı bunları tüketsin” denilecek. İkincisi ise “Nitelikli sütü dev sığırcılık işletmeleri üretiyor, bunlara iç pazarda damızlık bulmak zor, benden alabilirler” yaklaşımı hayata geçirilecek. Özetle, Türkiye süt sığırcılığının geliştirilmesi, daha doğrusu geliştirilememesinde, göz önüne alınması gereken önemli etmenlerden birisinin AB/ABD kaynaklı dış dinamikler olduğu görülmektedir. Burada Batı’nın çıkarlarının Türkiye’nin çıkarlarıyla çakışıp çakışmadığı dikkate alınmalıdır. Daha öncede belirtildiği üzere AB Tarım müzakere sürecinde süt üretim kotası konusundaki görüşmelere bu açıdan bakmakta yarar vardır. Bir yandan, getirilecek kotayla süt ve ürünleri için ileride Türkiye’yi pazar duruma getirme isteği yatarken, bir yandan da kotanın belirli ölçüde arttırılması isteğine yanıt vererek damızlık sığır dışalımının kapısı açılmak istenmektedir.
Türkiye Süt Sığırcılığını Geliştirme Yolları
Türkiye dış dinamiklerinin etki alanından nasıl kurtulabilir ya da dış dinamiklerin olumsuzlukları nasıl azaltılabilir? Bunun yanıtı iç dinamikleri doğru olarak harekete geçirmekle bağlantılıdır.Türkiye’de süt sığırcılığının geliştirilmesinde dikkate alınması gereken iç dinamikler içinde öncelikli etmenler arasında; işletme başına arazi ve sığır sayısı, damızlık üretimi, sağlık koruma, kaliteli çiğ süt üretimi, üretim ve pazarlama gibi teknik ve ekonomik konular sayılabilir.
[COLOR="Red"]
İşletme Başına Sığır Varlığı Ne Olmalı?[/COLOR]
Türkiye’de tarımın diğer üretim kollarında olduğu üzere, “süt sığırcılığında da üretim ve verimliliği olumsuz olarak etkileyen etmenlerin başında, işletmenin arazi genişliğine (64.3 dekar)ve sığır sayısının (5.2 baş) azlığına bağlamak” genel bir yaklaşım olarak kabul edilmiştir. Bu yaklaşımın kanıtı olarak ABD/AB’ deki işletme büyüklükleri örnek olarak gösterilmektedir. Bu konuda bir art niyet yoksa bir bilgilendirme eksikliği olduğu açıktır. AB (25) teki tarım işletmelerinin yüzde 61.9’ unun arazi varlığı 50 dekarın altındadır. Süt sığırcılığı işletmelerinin inek sayısı bakımından da bir gözlem yapılırsa, işletmelerin yüzde 70.7’ sinde inek sayısı 1-9 baş, yüzde 7’side 50 başın üzerindedir. AB ülkelerindeki toplam süt işletmeleri içinde 100 baş ve üzeri sığıra sahip olan işletmelerin oranı Fransa’da yüzde 1, İtalya’da yüzde 4, Almanya’da yüzde 3.8’dir. AB’ye yeni giren Polonya’da ise bu oran binde 1’dir. AB’de kaliteli süt üretimi 40-50 baş işletmelerden sağlanmakta ve bu büyüklük ideal kabul edilmektedir. Bu işletmelerde aile işgücü egemendir ve gerekiyorsa ek işgücü çalıştırılabilir. Buradan yola çıkılarak Türkiye için ideal modelin, 10-20 baş sığıra sahip işletmeler olabileceği belirtilebilir. Bu durumda Türkiye’de işletme başına inek sayısının azlığı temel alınarak, küçük işletmelerin tasfiyesi ve kaynakların büyük işletmelere kaydırılmak istenmesi saplantısı, terk edilmelidir. İnek sayısının azlığına dayandırılan sorunların çoğunu, etkili bir örgütlenme ile çözmek olasıdır. Bu da, ağırlıklı olarak girdilerini ucuza temin edinilmesinden başlayarak çıktıların değer fiyata pazarlamasını sağlayacak kooperatif örgütlenmeden geçmektedir. Kooperatif örgütlenme ile ortak makine parkları, kaba ve yoğun yem üretimi, ortak sağımhane, soğuk zincirin sağlanması gibi üretim ve kaliteyi doğrudan etkileyen hizmetleri vermekle olasıdır. Aslında AB’de de yapılan budur.
[COLOR="Red"]
Damızlık Üretimi Nasıl/Kim Aracılığıyla Çözümlenmeli?[/COLOR]
Türkiye’nin damızlık üretimi açısından sığırcılıkta önemli bir güce ulaştığı görülmektedir.2005 yılı verilerine göre kültür, melez ve yerli sığırların oranı sırasıyla yüzde 23, yüzde 43 ve yüzde 34’dür.Süt verim ortalaması ise kültür, melez ve yerli ırklarda sırasıyla 3885 kg, 2706 kg, ve 1316 kg. dır. Ege ve Marmara Bölgesi’nde kültür ırklarının eriştiği düzey ise 5.5 tona ulaşmıştır. Aslında Türkiye bir dışalım ülkesi değil, sağlıklı bir organizasyon ile ciddi bir dışsatım ülkesi olmanın aşamasındadır. Şimdiki durumda sığır ıslahı amacıyla kurulmuş olan Damızlık Sığır Yetiştirici Birlikleri (DSYB)’nin ana etkinlik konusu olan soy kütüğü ve kayıtlarının toplanmasında karşılaşılan kimi aksaklıkların giderilmesi gerekmektedir.Bu amaçla, personel ve donanım alt yapısının iyileştirilmesi, soy kütüğü ve verim kayıtlarının tutulmasında ICAR standartlarına ulaşılması (ICAR mührünün alınması) ile soy kütüğü ve verim kayıtları hizmetlerinde devlet desteğinin arttırılması gibi uygulamalarda iyileştirmeler sağlanmalıdır.Kısaca özetlenirse, Türkiye’nin yeni kurulacak işletmeler için iç pazarda yeterli nicelik ve nitelikte damızlık hayvanı vardır. Türkiye’de damızlık gereksinmesinin karşılanmasında diğer bir konu da, sperma dış alımında ortaya çıkmaktadır. Sperma dışalımında satıcı ülkelerin sperma depolarının boşaltılmasını sağlayacak bir uygulama izlenmektedir. 2006 yılında iki buçuk milyon dozdan fazla sperma dışalımı yapılmıştır. Bu durum yerli sperma üretimini olduğu kadar, ıslah programını da olumsuz etkileme noktasına gelmiştir. Sperma dışalımının düzeyi ve niteliği konusu yeniden düzenlenmelidir. Diğer yandan, yapay tohumlama uygulamasına yönelik yasal alt yapı, uygulamanın yetiştirici tarafından da yapılabilmesini sağlayacak şekilde değiştirilmelidir.
[COLOR="Red"]
Salgın Hastalıklar İle Mücadele Nasıl Yapılmalı?[/COLOR]
Türkiye sığırcılığında üretimi olumsuz olarak etkileyen bir etmen de, salgın hastalıklardır. Şap, veba, brusella ve tüberküloz hastalıkları halen sorun olmaya devam etmektedir. Yerli hastalıklara ek olarak gebe düve dışalımı yoluyla Türkiye’ye getirilen hastalıklar da söz konusudur. Anılan hastalıklarla savaşım için öncelikli uygulamalar arasında; etkin bir eradikasyon programının yürütülmesi, Veteriner Bilgi Sistemi (Türk-Vet) ile hayvanlarının sağlıklarının kayıtlı ve izlenmesi, kaçak hayvan ve et girişinin önlenmesi, bölgeler arası hayvan hareketlerinin denetim altına alınması konuları sayılabilir. Ancak bu uygulamalar gerçekleştirilirken iki temel konu gözden uzak tutulmamalıdır.Bunlardan birisi hayvanlarda koruyucu hekimliktir. Koruyucu hekimlikte temel işlev, kamuya ait olmalıdır. İkincisi ise koruyucu hekimliğin en önemli aracı olan aşılama ve aşı üretimidir. Bu bağlamda yerli aşı üretimi yeniden canlandırılmalıdır. Hayvanlarda koruyucu hekimlik, insan sağlığını koruma açısından da yaşamsal öneme sahiptir. Bilindiği üzere birçok hastalık, hayvan ve ürünleri (süt, peynir ve et gibi) aracılığıyla insana geçmektedir.
Kaliteli Çiğ Süt Üretimini Nasıl Çözümleyelim?
Türkiye’de üretilen çiğ sütün, gıda güvenliği açısından sorun olduğu, son yıllarda en çok göze çarpan bir söylemdir. Bu durum, daha önce de belirtildiği üzere, AB tarım müzakere sürecinde Türkiye’ye verilecek süt kotasını belirleyici başat bir etmen olarak ortaya sürülmektedir. Türkiye’de üretilen çiğ sütün, bakteri ve somatik hücre sayısı ile antibiyotik kalıntısı gibi standartlar açısından yeterli düzeyde olmadığı ve mutlaka iyileştirilmesi gerekliliği doğrudur. Ancak bu durum, kimilerinin belirttiği gibi süt fabrikalarına pazarlanan sütler dışında kalan sütlerin işe yaramaz ve dökülmesi anlamına gelmemelidir. AB ülkelerinde de üretilen sütlerin tümü, birinci sınıf süt değildir, ikinci ve üçüncü sınıfa giren sütleri vardır ve bunlar değerlendirilmektedir. Kaliteli süt üretimi için öncelikle bilgili makineli sağımın yaygınlaştırılması, işletme ya da köy bazında da soğuk zincirin iyi kurulması ve yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu amaçla işletmeler desteklenmelidir. Diğer önlemler arasında, yetiştiricilerin kaliteli çiğ üretim konusunda eğitilmesi, referans süt kalite denetim laboratuarlarının kurulması ve yaygınlaştırılması, fiyatlandırmanın süt kalite standartlarına göre yapılması gibi konular sayılabilir.
Üretim ve Pazarlama Politikaları Ne Olmalı?
Süt sığırcılığının geliştirilmesinde birbiriyle uyumlu üretim ve pazarlama politikalarının önemli bir payı vardır. Bu politikaların temeli, girdilerin ucuza sağlanması olduğu kadar ürünlerin işlenmesinde de kooperatifleşmeden geçmelidir. Türkiye’de de girilmesi amaçlanan AB ile karşılaştırıldığında tarımsal örgütlenmede tam bir ikilem (paradoks) gözükmektedir. Örneğin, Türkiye’de süt işleme tesislerinin yüzde 95.5 özel sektöre, yüzde 4.1’i ise kooperatiflere aittir. AB’ de ise süt işleme tesislerinin yaklaşık yüzde 50’sini kooperatiflere ait tesisler oluşturur, kimi ülkelerde bu oran yüzde 100’e yaklaşır. Bu durum çiğ süt fiyatlarının belirlenmesinde süt üreticilerinin etkili ve egemen olmasını sağlar.Türkiye’de ise giderek tekelleşen, kimileri de yabancılaşan firmalar tarafından çiğ süt fiyatı belirlenmektedir. AB tarım müzakere sürecine de bakıldığında üreticilerin örgütlenmesi doğrultusunda bir özendirmenin olmaması da dikkat çekici bir konu olarak ortadadır. Müzakerelerde, süt kotasının yanında gözlemlenen ikinci önemli konu, AB açısından veteriner hekimlik konusudur ve AB bu konuda çok duyarlıdır. Ancak bu konudaki duyarlılığın, Türkiye’den daha çok kendi hayvanlarının korunması yaklaşımından kaynaklandığını söylemek daha gerçekçi olacaktır. Üretim politikaları bağlamında kısa dönemde, hayvansal ürünlerin fiyat oluşumunda desteklemelerin yapılması zorunludur. Desteklemeler, AB’nin şimdilerde bırakmak üzere olduğu ortak piyasa düzeni (OPD) işleyişine uygun olarak gerçekleştirilebilir. AB’de 2006’dan itibaren aşamalarla tek çiftlik ödemesine geçilmektedir. Tek çiftlik ödemesi geçmişte çiftçilerin yararlanmış olduğu ödemelerin birçoğunu kapsamasına karşılık üretimden bağımsızdır. Bunun nedeni, üretimin denetlenmesi ve aşağıya çekilmesi isteğidir. Çünkü, AB’de süt ve ürünleri ile et stokları sorun olmaktadır. Türkiye’de son iki yıldır hayvancılığa, ağırlıklı olarak süt sığırcılığına yapılan kimi desteklemeler var. Ancak istikrarsız bir şekilde sürdürüldü. Şöyle özetlenebilir; Desteklemelerde başlangıçta üretim ve örgütlülük temel alınmıştı. 2005 yılında çıkartılan kararname ile yem bitkileri üretimi dahil olmak üzere süt sığırcılığı ile ilgili her türlü konuda desteklemeler getirilmişti. Kararname 2005-2010 yılları arasında 6 yıl süre ile uygulanacaktı. Bununla birlikte son 2007 yılında desteklemelerin planlananın üstünde bir değer göstermesi üzerine, 15 Nisan 2008’de yeni bir kararname çıkarıldı. Üretim eşdeğerli destekler, hayvan başına desteğe dönüştürüldü. Bu şekilde üretim cezalandırıldı, üreten ile üretmeyen arasında fark kalmadı. İnek başına 350 YTL’lik bir destekleme getirildi. Yapılan hesaplamalar, inek başına yapılacak desteğin eskisine göre üçte iki oranında azalacağını gösteriyordu. Çıkan bu kararname süt üreticilerinin büyük bir tepkisini çekti. 28 Nisan 2008 tarihinde İzmir-Tire’de Süt Üreticileri bir miting düzenledi. 15 Nisan 2008 tarihli kararnameden 39 gün sonra, 24 Mayıs 2008 tarihinde yeni bir kararname daha çıkarıldı. Hayvancılıkta yapılacak desteklemeler yine değiştirildi. Çiftçiler, köylüler, girişimciler hangi kararnameye göre yatırım ya da planlama yapacaklarını kestiremiyorlar. Çünkü aynı konuda, üç yıl içinde birbiriyle çelişen üç kararname çıkarıldı.. Ancak var olan desteklemelerden de süt üreticilerinin çoğunu oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmelerin sınırlı ölçüde örgütlülük düzeyine göre yararlandığı gözlemlenmektedir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklemelerden yeterince yararlanamaması nedenleri arasında; kayıtlı inek sayısının en az 5 baş olması, soy kütüğü kayıtlarının olmaması, üretilen sütün az olması nedeniyle fabrikalar yerine küçük işleme tesislerine dökmeleri, sağlık koruma olanaklarının yeterli olmaması gibi konular ileri sürülmektedir. Kanımızca desteklemelere bir büyüklük sınırı getirilmelidir. Çok karlı olduğu ya da olacağı ileri sürülen büyük ölçekli işletmelerin desteklenmesinden vazgeçilmelidir. Desteklenecek büyüklük miktarı 100 baş inekle sınırlandırılabilir. Orta ve uzun dönemde ise, desteklemeler hayvancılık işletmelerinin uzmanlaştırılması ve göreli büyütülmesi, mekanizasyon düzeyinin yükseltilmesi doğrultusunda, ancak kooperatifleşme ile birlikte planlanmalıdır. İzlenecek pazarlama politikalarında üzerinde durulması gerekli bir diğer nokta da dışalım ve dışsatım rejimlerinin düzenlenmesinde, iç üretimi olumsuz olacak etkileyecek uygulamalardan kaçınmak olmalıdır.
Nasıl Örgütlenme?
Türkiye, süt sığırcılığının teknik ve ekonomik anlamda örgütlenmesinde çok sayıda örgüt oluşmuştur. Bunlar arasında; Köy Kalkınma ve Diğer Tarımsal Amaçlı Kooperatifler (KÖY-KOOP), Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği (DSYB), Hayvancılık Kooperatifleri (HAYKOOP) ve Süt Üreticileri Birliği (SÜB)’dir. Anılan bu örgütlerin teknik ve ekonomik etkinlik alanları çatışmakta ve gereksiz sürtüşmeler ortaya çıkmaktadır. Bu örgüt fazlalığını sadeleştirmek ve azaltmak gerekmektedir. Süt sığırcılığı alanında iki örgüt yeterlidir. DSYB, asıl kuruluş gerekçesi olan ıslah programı üzerinde yoğunlaşmalıdır. Ekonomik etkinlikler ise kooperatiflere bırakılmalıdır. Kooperatif örgütlenme, en küçük kuruluş yeri olan köy düzeyine kadar inebilmektedir. Diğer yandan kooperatiflerin çok amaçlı olmasında da yarar vardır. Çünkü bir köyde birden çok tarımsal etkinlik alanı bulunur. Bu konuda AB ülkelerindeki örgütlenme dikkate alınabilir. AB’de yetiştirici birliklerinin temel görevi, hayvan ıslahıdır. Kimi ülkelerde birlikler, kooperatiflere bağlı olarak iş görmektedir.Görüldüğü üzere hayvancılık alanında var olan birden çok örgütün amaç, görev alanları ve yetkileri birbiri ile çatışır duruma gelmiş ya da getirilmiştir. Art niyet yoksa bu durum ivedilikle çözümlenmelidir. Aksi durumda şu soruların cevabı aranmalıdır;•Kırsal kesimde örgütlenmiş kooperatiflerin çok yetersiz olan gücünden bile mi rahatsızlık duyuluyor? Az sayıda, ancak ilerisi için örnek olacak kooperatifler kapatılmak mı isteniyor? Acaba kooperatiflere verilen süt desteği, SÜB’e verilen destek düzeyinde neden olmadı? Süt değerlendirme alanı (fabrika, mandıra gibi) yabancılaştırılmış tekellere mi bırakılmak isteniyor?•Kooperatifler ve DSYB’leri yeterli düzeyde denetim altına alınamadı da, süt üreticileri SÜB’ler aracılığıyla denetim altına mı sokulmak isteniyor? •DSYB’lerinin kendi gücüne dayanarak yapmaya çalıştığı ıslah çalışmaları engellenmek mi isteniyor? Çünkü DSYB’ler gebe düve dışalımına karşı çıkıyor. Bu nedenle mi zayıflatılmak isteniyor?
Süt sığırcılığında sağlıklı örgütlenme, yukarıda değinilen sorulara doğru cevaplar verilerek bulunacaktır.
[COLOR="Red"]
Sonuç:[/COLOR]
AB müzakere süreciyle hızlanan yeni liberal politikalarla, günümüzde süt sığırcılığının gündemi, dış dinamiklerce belirlendiği söylenebilir. Gündem, dev sığırcılık işletmeleri, sözleşmeli süt sığırcılığı projeleri, yabancı sermaye, damızlık hayvan dış alımı ve süt kotası gibi AB’nin belirlediği konulardan oluşmaktadır. Bu bağlamda var olan işletmelerle nitelikli üretim yapılmayacağı da ileri sürülmektedir. Özetle gündemdeki konular AB/ABD çıkarlarına uygun olan yaklaşımlardır. Türkiye süt sığırcılığının ulusal politikalara gereksinimi vardır. Ulusal politikaların oluşturulmasında, Türkiye’de egemen olan küçük ve orta ölçekli tarım işletmelerinin ağırlığı temel belirleyici olmalıdır. Temel belirleyicilik örgütlülük ile sağlanabilir. Bugünkü durumda bu örgütler, yetiştirici birlikleri ve hayvancılık kooperatifleridir. Anılan örgütlerin tarım ekonomisi politikalarındaki ağırlıkları, siyasal iktidarları etkileme gücüyle bağlantılıdır. Ulusal politikalara uygun araştırma-geliştirme çalışmalarında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na bağlı kurumlar yanında üniversitelerin de önemi vardır. Şimdiki durumda, üretici örgütleri ile üniversiteler arasındaki işbirliği oldukça düşük düzeydedir. İşbirliğinin gerçekleştirilmesi için yasal bir düzenleme getirilebilir. Anılan işbirliği, üreticilerin verimliliğini arttıracaktır. Ancak bu işbirliği, üreticiler kadar üniversitelere de canlılık getirerek, onları hedef kitlelerce bütünleştirecek ve yabancılaşmadan kurtaracaktır.
Türkiye, süt sığırcılığının sorunlarına yönelik çözüm yollarını iç dinamiklerini harekete geçirerek bulabiliriz. Türkiye gündemini gündemdeki konulara ait konuları, iç dinamikler belirleyebilir ve yönlendirebilir. Bunun için bütün ilgi gruplarını bir araya getirecek eşgüdüme gereksinme vardır. Eşgüdüm, bölgesel ve ulusal düzeyde kurulabilir.
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Bornova-İzmir
|
|
|
| Somaklonal Varyasyon Nedir |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 05:57 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji
- Yorum Yok
|
 |
Somaklonal varyasyon, doku kültürü ortamına alınmış somatik hücrelerde meydana gelen varyasyon. Bu varyasyon, mutasyon ve epigenetik varyasyona bağlı olarak meydana gelmektedir. Mutasyon kalıcıdır, epigenetik varyasyon ise genetik karakterlerde olmayan varyasyonlardır. Bu metotla hastalıklara, böceklere, tuzluluğa dayanıklı çeşitler elde edildiği gibi yeni çiçek renklerine sahip çeşitlerde oluşturulmuştur. Yine somaklonal varyasyonla yulafta bitki boyu, şekil ve rengi, soğanda yumru büyüklüğü ve şekli tipler elde edilmiştir. Ayrıca bu metot domates, patates, şeker kamışı ve tütün türlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
|
|
|
| Kallus Kültürü |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 05:57 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji
- Yorum Yok
|
 |
Kallus Kültürü Nedir ?
Kallus kültürü, bitkiden alınacak bir parçadan uygun bir gıda ortamında steril şartlarda kallus dokusunun oluşturulmasıdır. Bazı dokuları kültüre almak güç olmasına rağmen kök ve gövde iletim dokularının yakınındaki dokular kallus kültür tekniğine iyi sonuçlar vermektedir. Kallus kültürünün uzun süre devam ettirilmesi sonucunda kromozon sayısında azalma ya da artmalar meydana gelmektedir. Kallus kültürüne bitkilerin bölünebilme özelliğini taşıyan hücrelerden başlanabilir.
Kallus Kültürünün Kullanım Nedenleri
Kallus kültürü bitkilerin sürekli bir biçimde çoğatılması amacıyla kullanılır.
|
|
|
| Anter Kültürü |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 05:56 PM - Forum: Tarımsal Biyoteknoloji
- Yorum Yok
|
 |
Anter Kültürü Nedir ?
Anter kültürü, polen kültürü olarak da bilinir, bir bitkiden izole edilen anterlerin uygun bir gıda ortamına alınarak yeni bitkilerin yetiştirilmesi tekniğidir. Haploid (n kromozomlu) bitki üretmek amacıyla kullanılan ve özellikle bitki ıslahı yönünden önem taşır. Fazla miktarda haploid bitki üretimi sağlayacak olan anter kültürü ile istenilen mutant tiplerin seçimi ve yeni kültüvarların geliştirilmesi mümkündür.
Polen oluşumu sırasında anterlerin çiçek tomurcuklarından çıkarılıp aseptik (mikropsuz) koşullarda besin ortamına alınmasıyla başlar. Anterler bu kültür ortamına mitoz bölünme geçirerek gelişirler. Gelişme süreçlerini tamamladıkları zaman haploid bitkicikler elde edilir.
Anter Kültürünün Kullanım Nedenleri
Haploid bitkiler ıslah çalışmalarında genetik analizlerde ve benzer çalışmalarda kullanılan önemli mataryellerdir. Haploid bitkilerin ıslah çalışmalarında kullanabilmesi için bunların istenilen genetikten istenildiği zaman yeterli miktarda ve kolay elde edilebilmesi için anter kültürü yoluna gidilir. Elde edilen haploid bitkilerin kolşisin (hücrelerde kromozom sayısının 2 katına çıkması için kullanılan bileşik) veya diğer mutagenlerle kromozom katlanması sağlanır. Elde edilen bitkiler % 100 homozigottur. Anter kültürü ayrıca melezme ıslahında da kullanılmaktadır.
|
|
|
| Pırasa Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 11:38 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum (1)
|
 |
Pırasa Üretimi - Pırasa Tarımı
1. Ekonomik Önemi, Anavatanı ve Yayılma Alanları
Pırasa ülkemizde kışlık sebze olarak kullanılan ve bütün bölgelerimizde üretilip tüketilen bir sebzedir. Özellikle kara ikliminin hüküm sürdüğü bölgelerimizde kışlık sebze tüketiminin çok önemli bir bölümünü oluşturur ve beslenmede önemli bir yeri vardır.
Sebzeler arasında üretimi ve fiyatı en istikrarlı sebzedir. Üretimine yıllar itibariyle bakıldığında bu özelliği kolayca tespit edilebilir. 1998 yılı istatistiklerine göre ülkemizde yılda üretilen pırasa miktarı 312.000 tondur. Birkaç yıl öncesine kadar sadece kış mevsiminde tüketilen ve üretimi de buna göre yapılan bu sebzenin her mevsimde üretilebilen sebze özelliği olması nedeniyle yılın büyük bir bölümünde üretilip tüketilmeye başlandığı görülmektedir. Bu uygulamanın giderek hızla artacağı tahmin edilmektedir.
Ayrıca zaman zaman taze olarak ihraç edilen bir sebzedir. Kurutularak ve dondurularak ihraç etme imkanları nedeniyle üretiminin sürekli olarak artacağı düşünülmektedir.
Pırasalar iklim şartlarının uygunluğu nedeniyle Ege ve Akdeniz bölgelerinde kış boyunca tarlada hiçbir önlem almadan bırakılıp istendiği zaman hasat edilebilir ve bu dönemde yetiştirme yapılamayan bölgelerimizde pazarlanabilirler.
Pırasanın anavatanı İtalya?dan başlayıp ülkemizi, Filistin?i, Suriye?yi, Mısır?ı içine alan Akdeniz havzasıdır. Pırasa ile ilgili ilk kayıtlar Mısır Firavun mezarlarında görülmüştür. Burada yetiştirilen pırasa Allium porrum ile A. Ampeloprasum arasındaki bir formdur. A.porrum?un A.Ampeloprassum?dan geliştiği kabul edilmiştir. A. Ampeloprasum Akdeniz ülkelerinde spontan olarak bulunmaktadır.
Pırasalar yazlık ve kışlık olmak üzere iki ana form halinde bulunurlar. Yazlık pırasalar açık yeşil renkli, daha yumuşak dokulu daha kısa ömürlü ve soğuklara karşı hassastır. Bunlarda yaprak ayası daha kısa ve dik duruşludur. Yazlık çeşitlerde aks kışlık çeşitlere göre 2-3 kat daha uzundur. Bu çeşitlerde aks uzunluğu çeşide ve yetiştirme şartlarına bağlı olmak üzere 80 cm?ye kadar çıkabilir. Yazlık çeşitler ?8, -10 °C?lik sıcaklıklarda ölürler. Bu çeşitler aksın köklere birleştiği gövdenin üzerine soğan meydana getirmezler ve aynı bileşikleri yönünden daha fakirdirler.
Buna karşılık kışlık pırasalar daha koyu renkli yapraklara sahiptir. Yapraklar daha büyük, buna karşılık aks daha kısa ve kalındır. Aksın gövdeye birleştiği yerde hafifi soğan meydana getirirler. Çok düşük sıcaklıklara da dayanırlar.
2. Morfolojik Özellikleri
2.1. Kök
Pırasa çok yoğun bir kök yapısına sahiptir. Hasat edildiklerinde toprakta çok miktarda bir organik yapı kalır. Bu atık kökler çürüyerek toprakta galeriler bırakırlar ve bu galeriler toprak yapısının iyileştirilmesinde önemli rol oynarlar. Bu nedenle pırasa iyi bir münavebe bitkisi olarak tanınır. Pırasa köklerinin %60-70?lik kısmı toprağın 20 cm?lik derinliğinde yer alır. Toprak özelliklerine ve sulamaya bağlı olarak geri kalan kökler 50-60 cm derinliklere ve sulamaya bağlı olarak geri kalan kökler 50-60 cm derinliklere kadar inerler. Bitkiler kökleri ile toprağa o kadar iyi bağlanırlar ki köklerini kesmeden bitkiyi sökmek ancak çok hafif karakterde topraklarda mümkün olabilmektedir.
2.2. Gövde
Gövde kökler ile aks arasında yer alır ve yapraklar onun üzerinde dizilmişlerdir. Gövde basık bir düğme (rozet) şeklindedir.
2.3. Yaprak
Yapraklar bu gövde üzerinde dışarıdan içeriye doğru meydana gelirler. .En yaşlı yaprak en dıştaki yapraktır. Yapraklar boyuna çizgili ve ayaları orta eksenin iki yanında tam simetrik olarak gelişirler. Yaprak ayalarının aksla yaptığı açı çeşitlere göre farklılık gösterir. Kısa akslı kışlık çeşitlerde (Kara pırasa) bu açı daha geniş, yapraklar yere yatay olarak geliştiği halde uzun akslı yazlık çeşitlerden Kartal ve İnegöl pırasalarında ise bu açı daha dardır. Ayrıca kışlık çeşitlerde yaprak ayası miktarı yazlık çeşitlere göre daha fazladır. Yaprakların üzeri mum tabakası ile kaplıdır, mum tabakasının kalınlığı yaprak rengine etki eder. Kışlık çeşitlerde mum tabakası daha kalındır.
2.4. Çiçek
Pırasalarda çiçekler aksın orta kısmından 2. Yılın ilkbaharında meydana gelen, 2 m kadar boy alabilen bir adet çiçek demeti sapının ucunda, soğandaki gibi yıldız şeklinde dizilmişlerdir. Başlangıçta bir zar içinde yer alan bu çiçekler zarın patlamasından sonra uzayarak gelişen bir çiçek sapı üzerinde bulunurlar. Bu sapın uzunluğu 3-4 cm arasında değişir. Her bitki bir adet çiçek demeti sapı meydana getirmezler. Bu çiçek demeti sapları boyuna çizgilidir, içi doludur ve soğanlardaki gibi kolayca kırılmazlar.
Çiçek demetini saran zarın yırtılmasından sonra çiçekler gelişirler. Olgunlaşma soğanda olduğu gibi en üst kısımdaki çiçeklerden başlar. Çiçeklerin tamamının açılması bir hafta kadar sürer. Çiçekleri erselik ve 6?lı yapıdadır. Taç yapraklar genellikle beyaz veya açık menekşe renklidir. Meyve 3 bölmeli olup her bölümde 1-2 tohum meydana gelir. Bitkiler çevre şartlarına ve böcek yoğunluğuna bağlı olarak az miktarda yabancı döllenme gösterirler. Meyveleri soğanın meyvelerine çok benzer. Her karpel de 2 tohum taslağı bulunur.
2.5. Tohum ve çimlenme özellikleri
Pırasa tohumları parlak siyah renkli, şekil olarak dilimlenmiş ve güneşte buruşmuş bir elma dilimi gibidir. Soğan tohumları ile büyük benzerlik gösterirler. Usta olmayan göz iki tohumu ayıramaz.
Pırasa tohumları soğanda olduğunun aksine ezildiğinde kendisine has pırasa kokusunu vermezler. Soğan tohumunda köşeler daha sivri ve tohum daha iri olduğu halde pırasada tohumlar biraz daha küçük ve yuvarlaktır. 1 gr?da 310-380 adet tohum bulunur. Tohumlar normal şartlarda 12-15 günde çimlenirler. Çimlenme 10-35 °C?de olur. Çimlenme gücünü 2-3 yıl muhafaza ederler. Çimlenme sırasında tohum kabuğu çimlenme yaprağı ile toprak yüzüne çıkar.
3. Yetiştirilme İstekleri
3.1. İklim isteği
Serin iklim sebzesidir. Aşırı sıcaklar ve kuraklığı sevmez bu durumda verim ve kalite düşer. Optimum gelişme sıcaklığı 15-20 °C?dir. Kışlık veya yazlık pırasa çeşidi oluşuna göre düşük sıcaklıkların tedrici şekilde oluşmasına bağlı olarak ?18 °C?ye kadar dayanan kışlık çeşitler vardır. Pırasalar uzun gün bitkisidir. Kısaca pırasanın iklim şartlarına oldukça toleranslı bir bitki olduğu söylenebilir. Bu nedenler ülkemizin her tarafında başarı ile yetiştirilebilmektedir.
3.2. Toprak isteği
Pırasalar toprak istekleri açısından seçici değildir. Tınlı-killi topraklarda en başarılı sonucu veririler. Organik besin maddelerine zengin topraklardaki yetiştiriciliği çok başarılı olur. Yetiştirmede en çok ihtiyaç duyulan ve verime en çok etkisi olan besin elementi azottur.
Bitki daha az fosfor ve potasyum ister. Azotlu gübreyi birkaç defada vermek başarıyı arttırır.
Su tutma kapasitesi yüksek topraklarda yapılan yetiştiricilikte hem verim hem de kalite yükselir. En uygun toprak pH?si 6.0-6.5 değerleridir.
4. Yetiştirilme Şekli
4.1. Toprak hazırlığı, ekim ve dikim
Pırasa tohum almak amacıyla üretildiğinde iki yıllık bir sebzedir. Birinci yılda bitki vegatif olarak kalır. İkinci yılda çiçek tohum oluşturur. Pırasa tohumları ile üretilir. İki farklı üretim şekli vardır.
Doğrudan tohum ekimi ile üretim : Pırasalar doğrudan tohum ekimi yoluyla üretilebilirse de üretimi çok büyük ölçüde önce tavalarda fidelerinin üretimi, daha sonra bu fidelerin esas yerlerine dikilmesi suretiyle yapılmaktadır. Doğrudan tohum ekimi yoluyla yapılacak üretimde bölge şartlarında be hasat zamanına bağlı olarak ekim yapılacak toprak, Ege bölgesinde Temmuz ayı içerisinde 25 cm derinlikte sürülür. Daha sonra dekara verilecek olan azotun yarısı (6-8 kg N) fosforlu gübrenin tamamı (8-10 kg p2o5) ve potaslı Harrow ile toprağın 8-10 cm lik derinliğine karıştırılıp toprağa sürgü çekilerek ekime hazırlanır. Toprağın ekimden önce iyice inceltilmesi gereklidir. Ekimde daha ileride uygulanacak kültürel işlemlerin kolayca yapılabilmesi için sıra aralarında 40-50cm?lik bir aralık verilir ve sıra üzerinde her 6x8 cm?de bir tohum gelecek şekilde ekim yapılır. Ekim derinliği 2-2.5 cm olmalıdır. Daha yüzeysel ekimde toprak tavının kaçması, daha derin ekimde de bitkinin toprak yüzüne çıkmasının zorlaşması nedeniyle çimlenme sorunları yaşanır. Ekim mibzerle yapılır ve ekimden sonra yabancı otlara karşı çimlenme öncesi yabancı ot ilacı uygulaması yapılır.
Ekimden 10-15 gün sonra bitkiler toprak üstünde görülürler. Çimlenme tamamlandıktan sonra sık olan yerlere sıra üzerinde 12-15 cm?de bir bitki kalacak şekilde seyreltme yapılır. 1 dekar alanın direkt tohum ekimi suretiyle ekilmesi için 200-300 gr tohum kullanılır.
Çimlenme tamamlandıktan sonra pırasalar düzenli olarak sulanmalıdır. Zira pırasalar susuzluğa karşı hassastırlar. Sıcaklıkla birleşen susuzluk çok kötü etki yapar. Bitkiler kalem kalınlığına geldiklerinde temel gübrelemede ayrılmış olan azotlu gübre iki veya üçe bölünerek her sulamada bir bölümü sıra aralarına uygulanır. Mümkünse yağmurlama usulü sulama yapılır ve bitkilerin hasat olgunluğuna gelmesi beklenir.
Hasat zamanını bitki gelişmesi yanında pazardaki satış fiyatları da etkiler. Doğrudan tohum ekimi yapılarak pırasa yetiştirilmiş ise hasat kapama olarak bir defada yapılabilir.
Fide ile üretim : Fide ile üretim için önce ihtiyaç olan kadar fidenin zamanında dikime hazır olacak şekilde yetiştirilmesi gerekir. Tohum ekiminden fidelerin dikim büyüklüğüne gelmelerine kadar (6-8 mm kesit kazandıkları zaman) kadar fide yetiştirme şartları ve yetiştirme sıklığına bağlı olarak 50-70 gün zaman ister. Dikim tarihi esas alınarak bundan 50-70 gün önce tavalara ekim yapılır.
Pırasa fidesi yetiştirilecek alan ekimden 1-2 ay önce yanmış çiftlik gübresi ile dekara 4-5 ton gübre delecek şekilde gübrelenir. Bu gübre toprağın 15-20 cmlik derinliğine sürümle birlikte karıştırılarak 120 cm eninde uzunluğu arazideki eğime bağlı olarak değişen büyüklükte tavalar hazırlanır. Ekim bu tavalara serpme olarak yapılır. Ekilecek tohum en ez ikiye ayrılarak aynı tavaya enine ve boyuna olmak üzere iki defada, üçe ayrılmış ise üç defada ekilir. Üstüne harç hazırlama imkanları varsa harçla yoksa ekimden sonra çimlenme başlangıcına kadar tavaların üzeri çalı ve çırpı ile gölgelenir. Ekimde 1 m2 alana 10-12 gr kadar tohum atılır. 50.000 adet fide için 300 gr tohum 25 m2 tava gereklidir. Dikim 30x12 cm aralıklarla yapılacaksa dekara yaklaşık 28-30 bin adet fide gereklidir. Buna göre fide hazırlığı yapmak gerekir.
Fidelerin gelişme dönemlerinde düzenli olarak ot alma ve sık olan yerlerde erken dönemde hafif seyreltme yaparak fidelerin birbirine denk homojen bir şekilde gelişmeleri sağlanır.
Ekimden sonra yabancı ot kontrolü için yapılacak uygulamalar yetiştiricilik açısından önem taşır. Dikim yapılacak tarla tohumla yapılan yetiştirmede olduğu gibi gübrelendikten sonra 20-25 cm derinliğinde 30-40 cm aralıklarla karıklar açılır. Karıklar içine su verilerek dikim yapılır. Yapraklarının 1/3?ü ve uzun kökleri kesilerek (tıraşlanmış) hazırlanmış ve 2-3 büyüklük grubuna ayrılmış olan fideler her grup ayrı parselde olacak şekilde karıkların boyun noktalarına dikilirler. Dikimin derin yapılmamamsına özen gösterilir. Sıra üzeri mesafesi 10-14 cm arasında değişebilir. Farklı büyüklükteki fidelerin aynı parselde dikilmesi gelişmede sakıncalar yaratır. Kuvvetli gelişen fidelerin aynı parsele dikilmesi gelişmede sakıncalar yaratır. Kuvvetli gelişen fideler diğerlerini baskı altına alırlar. Parselde yeknesak gelişme oluşmadığı için hasadın bir defada yapılması mümkün olamaz. Bu durum bir çok açıdan sakınca yaratır.
5. Bakım işleri
Dikiminden sonra fideler köklenerek gelişmeye başlarlar. Bu dönemde bir defaya mahsus olmak üzere dikkatlice bir çapa yapılır. 1 dekar alanın dikimi için 4-5, çapalanması içinde 5-7 yevmiyecilik iş gücü gereklidir. Esasen pırasada en önemli maliyet unsuru da dikim, çapalama ve söküm işçilikleridir. Çapalamadan sonra ayırmış olduğumuz azotlu gübrenin yarısı ikiye bölünerek 2?şer hafta ara ile sıra aralarına (karıklara) bitkiye dokunmayacak şekilde verilir ve bitkiler hasat büyüklüğüne gelinceye kadar düzenli olarak sulanırlar.
6. Olgunluk, hasat ve depolama
Pırasada hasat gelişmenin hemen hemen her döneminde yapılabilir. Hasat zamanını pazar şartları ve yetiştiricinin kararı belirler. Normal verimin alınabilmesi için pırasaların 120-150 gr veya daha fazla ağırlık kazandığı döneme kadar hasadı yapılmalıdır. Ancak pazarda yüksek fiyat oluşmuşsa daha erken dönemlerde hasada başlanabilir. Hasat elle veya söküm pulluğu ile yapılabilir. Her iki şekilde de sökülen pırasalar hemen tarlada topraklarından temizlenerek kökleri 1 cm uzunluğu geçmeyecek şekilde temizliğe tabi tutulur. Ayrıca aks üzerindeki en son yaprak alınır. Yaprak ayalarının 1/3?üde tıraşlanır ve demetler haline getirilerek pazarlanır.
7. Verim
Pırasalarda verim bakım şartlarına, çeşide ve hasat zamanına bağlı olarak 3000 kg/da ile 5000 kg/da arasında değişir. Geç hasat edilen yazlık çeşitlerde bu değer daha da yukarı çıkar.
Pırasalar soğuk depolarda 1 C°?de 3 ay süre ile depolanabilirler. Depolamada kayıpların önlenmesi için %95 nem sağlanmalıdır. Kısa süreli saklamalarda kumda katlamak en pratik yoldur. Ancak kullanılan kumun mutlaka temiz olması sağlanmalıdır
Pırasalarda İç ve Doğu Anadolu Bölgelerimizde üreticilerimiz tarafından uygulanan toprağa gömerek yapılan muhafaza aynı zamanda ağartmayı da sağlaması açısından son derece pratik bir uygulamadır. Ancak bu şekilde pırasayı ekim ayından nisan ayna kadar 6 ay süre ile muhafaza etmek mümkündür.
8. Tohum Üretimi
Kendi ihtiyacımız olan tohumu üreteceksek, iyi gelişmemiş ve çeşidi tam temsil eden bir tarlada hasada başlamadan önce bize yeteri kadar tohum verecek şekilde bitki işaretlenir. Bunlar söküm zamanında sökülmeyerek alıkonulurlar veya ayrı bir grup olarak sökülerek başka bir parsele 20x40 cm aralıklarla, toprakta desteksiz ayakta durabilecekleri bir derinlikte dikilirler. Pırasa yetiştirdiğimiz parselde ayrılan bitkiler, parsel kullanılmayacaksa olduğu gibi bırakılırlar. Bu şekilde başka yere aktarmadan tohum alınırsa tohum verimi artar. Her iki şekilde de her bitki içi dolu ve sağlam yapılı bir adet çiçek demeti sapı meydana getirir. Bu çiçek demeti sapının boyu 2 m?ye kadar uzayabilir. Bir çiçek demeti sapı üzerinden yüzlerce çiçek çıkar. Bu çiçekler aynen soğanda olduğu gibi başlangıçta bir zar tarafından sarılmış olup bu zar yırtıldıktan sonra çiçekler gelişirler. Pırasalarda her bitki tek çiçek demeti sapı meydana getirmekle beraber soğanlara göre demet daha büyüktür ve demet üzerinde çok daha fazla çiçek meydana gelir. Çiçeklerde döllenme, meyve ve tohum oluşumu aynen soğanlardaki gibi olup çiçek demeti sapının üst kısmındaki meyveler çatlayıp tohumlar görüldüğünde bir yerde kurumaya bırakılırlar. Kuruyan meyveler çatlayıp tohumlar görüldüğünde bir yerde kurumaya bırakılırlar. Kuruyan meyveler daha sonra harmanlanıp savrularak pırasa tohumları elde edilir. Pırasa tohumları çimlenmelerini 3 yıl muhafaza ederler. Pırasa tarlasında tip dışı bitkiler seçilerek alındıktan sonra bitkilerin tamamı tohumluğa bırakılırsa dekardan 40-50 kg tohum verimi alınabilir.
|
|
|
| Semizotu Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 11:37 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Semizotu Tarımı
1. Ekonomik Önemi, Anavatanı ve Yayılma Alanları
Portulacaceae familyası sebzelerinden olan semizotu tek yıllık bir sebzedir. Yabani form olarak eki bir bitki olmasına karşılık insan beslenmesindeki yeri ve önemi eni dönemlerde anlaşılmıştır. Ülkemizde daha çok büyük şehirlere yakın bölgelerde (Ege, Akdeniz ve Marmara) iri yapraklı kültür formları ticari boyutlarda yetiştirilirken, diğer bölgelerimizde daha çok yabanileri değerlendirilmektedir. Ülkemizde toplam 1.750 ton semizotu üretilmektedir.
Semizotunun anavatanı Hindistan olarak bilinmektedir. Ayrıca Himalaya dağları, İran, Güney Rusya ve Anadolu?da semizotunun anavatanı olarak kabul edilmektedir.
Kültür sebzeleri arasında ülkemizde semizotunun yetiştirilme alanı ve üretim miktarı bakımından önemi yoktur. Ancak bünyesinde bulunan bol miktardaki oksalik asit yapraklarına hafif mayhoş bir tat verir ve salatalarda lezzet verici olarak kullanılır. İnsan beslenmesi açısından önemli bir sebze olarak bilinmeyen semizotunun 100 gramında %5-8 kuru madde bulunur. Geri kalan %92-95?lik kısmı ise sudur. Semizotu %1-2 protein, %0.2-0.4 yağ, %1-2 karbonhidrat içerir. İnsan sağlığı açısından ise mide ve bağırsak ağrılarına iyi geldiği bildirilmektedir.
Ülkemizde yetiştirilen semizotları iki grupta toplanır.
Yabani semizotları
İri yapraklı kültür semizotları
Son yıllarda ticari olarak üretilerek pazarlanan grup iri yapraklı kültür semizotlarıdır. Diğer grup ise doğada yabani olarak yetişmektedir.
2. Morfolojik özellikleri
2.1. Kök
Semizotu kökleri bol saçak kök eklinde ve otsu yapıdadır. Toprapğın ilk 20-40 cm derinliğinde yer alırlar.
2.2. Gövde
Gövde otsu yapıdadır ve topak ile temas ettiği yerlerde kök çıkarabilir. Gövde toprak üzerinde sürünerek gelişir. Bitkinin gövdesi de yaprakları ile birlikte tüketilir. Gövde, üzerinde bir çok boğum taşır, dallanır ve 20-30 cm boy alabilir. Gövde sarı, açık yeşil, kırmızı-yeşil ve yeşil olabilir. Kültür çeşitlerinde renk sarımtırak yeşil olup yabani semizotunda ise koyu yeşildir. Gövde çapı 0.2-1 cm arasında değişir. Tüketilen gövdenin ince ve taze olması arzu edilir. Gövde üzerindeki boğumlardan yaprak ve koltuk sürgünleri oluşur.
2.3. Yaprak
Yapraklar gövdedeki boğumlardan çıkar. Her bir boğumda 3-5 adet yaprak bulunur. Yapraklar büyük veya küçük, yuvarlağa yakın şekilli, açık yeşil renkte, etli ve sulu yapıdadır. Yaprak üzeri düz parlak ve hafif çizgilidir. Yaprak altları kurşuni parlak renktedir.
2.4. Çiçek
Çiçekler küçük ve sarı renkte olup sürgün uçlarında oluşur. Çiçekleri biyolojik bakımdan erselik olmaklar birlikte yabancı tozlanma gösterirler. Erselik olan herbir çiçekte 2-4 adet çanak, çok sayıda taç yaprak ve erkek organ bulunur. Dişi organ 3-5 karpellidir. Semizotu bitkileri biçilmez ise Mayıs-Eylül ayları arasında ana ve yan sürgünlerin uçlarından çiçeklenme başlar.
3. Yetiştirilme İstekleri
3.1. İklim isteğiSemizotu bir ılık iklim sebzesidir. Soğuk ve özellikle kırağıdan zarar görürler. Kış ayları ılık geçen bölgelerde de yetiştirilebilmesine rağmen genellikle erken ilkbahar en iyi gelişme mevsimidir. Sıcak ve gün uzunluğunun fazla olduğu yerlerde ve susuz kaldıklarına hemen çiçeklenirler. Çiçeklenen ürün kalitesini düşürdüğü için arzu edilmez. Nemli ve ılık bölgelerde başarılı olarak yetiştirilir.
3.2. Toprak isteği
Toprak yönünden pek seçici bir bitki olmamakla birlikte kumlu-tınlı, tınlı ve tınlı-killi topraklarda en iyi sonucu verir. Ayrıca organik maddece zengin topaklar semziotu için ideal topraklardır. Topraktaki bol sudan hoşlanan bir bitkidir.
4. Yetiştirilme Şekli
4.1. Toprak hazırlığı, ekim ve dikim
Semiz otu üretimi yapılacak yer temel gübrelemeden sonra 15-20 cm derinliğinde işlenir, tırmıklanır ve 1.20x3-5 metre uzunluğunda taca veya tahtalar hazırlanır. Bölgelere ve hasar dönemine bağlı olmak üzere farklı zamanlarda tohum ekimi yapılır. Erken ilkbaharda hasat yapılmak isteniyorsa tohum ekimi Ege Bölgesi şartlarında Ocak-Şubat aylarında, Aralık-Ocak aylarında hasat yapılmak isteniyorsa Ağustos-Eylül aylarında m2?ye 0.2-0.3 g tohum hesabı ile yapılır. Tohum ekimi serpme olarak toprağın 1-2 cm derinliğine yapılır.
Sıravari ekim yapılmak istenirse 20 cm aralık ile açılan sıralara da ekim yapılabilir. Hassas ekim için tohumlar kum veya kül ile karıştırılarak ekilmelidir. Tohum ekiminden sonra tohumlar toprak ile hafifçe karıştırılır ve üzerlerine ince ve elenmiş harçtan 0.5-1 cm kapak atılır ve bastırılır. Ekimden sonra ince delikli süzgü ile bolca su verilir. Tohum ekiminden 15 gün sonra tohumlar çimlenerek toprak üzerine çıkar. Bu dönemde toprağın yüzeyinin kaymak tabakası oluşturmamasına özen gösterilmeli ve yabancı ot gelişimine izin verilmemelidir.
4.2. Bakım işleri
Gelişme dönemi boyunca sulama, şerbet verme hastalık ve zararlılara karşı mücadele zamanında yapılır. Yanmış ahır gübresini çok seven semizotu yetiştiriciliğinde dekara 2-4 ton ahır gübresi 10-15 kg/da N, 4-10 kg/da P2O5 ve 10-12 kg/da K2O önerilmektedir. Biçimlerden sonra da belirtilen gübrelerden dekara 2-3 kg verilmesi önerilmektedir. Sulama ise gerekli olduğu dönemlerde yapılır. Yabancı ot temizliği genelde el ile yapılır. İlkbaharda dikkatli olarak yapılan bir veya ili yabancı ot temizliği yeterlidir. Semizotunda önemli zarar yapacak hastalık ve zararlılar yoktur. Ancak yaprak emici böceklere karşı dikkatli olunmalı ve gerekli olunca mücadele yapılmalıdır. uygun yetiştirme koşullarında tohum ekiminden 60-70 gün sonra hasada başlanabilir.
5. Olgunluk, hasat ve depolama
Hasat ya kökleri ile sökülerek yada biçilerek yapılır. Ülkemizde genellikle bitki sökülür, yıkanır, kökler temizlenir ve demet yapılarak satışa sunulur. Bazı Avrupa ülkelerinde ise toprak yüzeyinden biçilerek roka, maydanoz, ve dereotunda olduğu gibi demetler yapılarak pazarlanırlar. Demetler genellikle 0.5-1 kg büyüklüğünde yapılı ve nemli bez çuvallar arasında pazara sunulur. Demetlerin solmamasına özen gösterilmelidir. Demetler 2-3 °C?de 7-10 gün süreyle bekletilebilir.
6. Verim
Uygun yetiştirme koşullarında 3000-5000 kg/da verim alınabilir.
7. Tohum Üretimi
Tohum üretimi sebze olarak değerlendirilen semizotu üretimi şeklinde olur. Bitkiler hasat edilmeden bırakılır. Böylece gövde ve yan dalların gelişmesine izin verilir. Tohumluk üretimde birim alandaki bitki sayısının Pazar üretimine göre daha az olmasına özen gösterilmelidir. Üreticiler ayrı özel tohumluk parseli oluşturmadan Pazar için yapılan üretimde seyreltme şeklinde yaptıkları hasattan sonra arta kalan bitkileri tohumluk olarak ayırırlar. Seyrek gelişen semizotu bitkileri bol yan dal oluşturarak gelişirler ve mayıs-haziran aylarında bol bol çiçek açarlar. Tozlanma ve döllenmeyi tamamlayan çiçekler kapsül şeklinde meyve oluşturlar ve bu kapsüllerin içinde çok sayıda tohum bulunur. Temmuz-Ağustos aylarında başta yeşil ve açık sarı olan bu kapsüller kahverengiye dönerek olgunlaşırlar. Bu dönemde mutlaka hasat yapılmalıdır. Hasat gecikirse kapsüllerin tepesi açılır ve tohumlar dökülür. Belirtilen bu dönemde gövde ile birlikte hasat edilen kapsüller gölge bir yerde örtü üzerinde kurutularak kapsüllerin açılması ve tohumların dökülmesi sağlanır. Kurutma süresince açılmayan kapsüller ise hafif vurularak açılır ve bütün tohumlar silkelenerek çıkarılır. Bitki artıklarından ayrılan tohumlar temizlenerek paketlenir. Tohum verimi ortalama 10-15 kg/da?dır.
|
|
|
| Çam Fıstığı Yetiştiriciliği |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-16-2010, 11:34 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Çam fıstığı, fıstık çamı ağacı kozalaklarından elde edilir. Üretici gelirleri içinde oldukça önemli bir paya sahip olup, gıda sanayiinde kullanılır. Fıstık çamı coğrafi yayılışına Portekiz'den başlar Suriye'ye değin yayılır. Fransa, İspanya ve İtalya'da küçük meşcereler kurar. Batı Anadolu'da Bergama, Aydın, Muğla yakınlarında geniş, Marmara, Manavgat, Kahramanmaraş, Trabzon ve Çoruh vadisinde lokal yayılış gösterir (ANŞİN ve ÖZKAN, 1997). Üç yılda olgunluğa erişen kozalaklar, üçüncü yılın Ocak-Mayıs ayları arasında toplanır.
Çam fıstığı isteğe göre kabuklu veya kabuğundan çıkartılmış iç olarak üretilir. Bir ağaçtan yaklaşık 120 Kg. kozalak, bundan da 6-8 kg. iç fıstık elde edilir (OGM, 1987). Nitekim Kozak ve Mazon yörelerinde fıstıkçamı ormanlarında bir ağaçtaki kozalak miktarı 22 ve 56 adet, hektardaki ortalama verim ise 68.3 kg ve 118.5 kg iç fıstık olarak belirlenmiştir (BİLGİN ve AY, 1997).
TSE standartlarına göre çam fıstığı, kökenine göre; Kozak tipi, Aydın tipi ve Maraş tipi olarak üç tipe ayrılmaktadır. Çam fıstığı özelliklerine göre ise tek sınıftır (TSE, 2003). Fıstıkçamı kozalağı olgunlaştıktan sonra toplanması gerekirken, bazı yörelerde erken toplanmaktadır. Dolayısıyla kozalaklar tam olgunlaşmadan toplandığından besin değeri düşmektedir. Ayrıca haşlamadan dolayı, lezzet, aroma ve beyazlığını kaybetmekte, kalitesini yitirmektedir.
İthalatçı ülkeler, çam fıstığının özellikle beyaz, iri, kırıksız, iyi elenmiş, yıkanmış olmasını ve alfotoksin gibi zararlılara karşı sağlık belgesi istemektedirler. Çam fıstığının ana ihraç limanı İzmir olup, Gaziantep ve İstanbul'dan da ihracat yapılmaktadır.
|
|
|
|