| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 1710 aktif kullanıcı var. » (0 Üye - 1705 Ziyaretçi) Applebot, Bing, Facebook, Google, Yandex
|
|
|
| Hayvancılıkta Yetiştiricilik Sistemleri |
|
Yazar: Zooteknist - 10-31-2010, 07:08 PM - Forum: Zootekni
- Yorum (2)
|
 |
1- Entansif (Yoğun) Yetiştiricilik:
Dünya nüfusunun hızla artması, artan nüfusa paralel olarak tüketim miktarının artması, birim alandan daha fazla verim almayı gerektirmiştir. Hayvancılıktan daha fazla verim için ıslah çalışmaları yapılmış, yüksek verimli hibritler elde edilmiş, modern yetiştircilik sistemleri geliştirlmiş bunun sonucunda da birim alandan daha fazla ürün elde edilmiştir. Ülkemiz hayvancılığında da özellikle süt sığırcılığında ve tavukçulukta büyük kapasiteli entegre işletmeler kurulmuş ve entansifleşme yaygınlaşmaya başlamıştır. Entansif sistemde büyük kapasiteli hayvan barınakları kurulur, hayvan refahını sağlayabilecek mekanizasyon teknikleri uygulanır ve büyük çapta üretim gerçekleştirilir.
Entansif Yetiştirmenin Avantajları:
• Verim ön plandadır.
• Büyük kapasiteli işletme olduğundan ekonomik kazanç daha fazladır.
• Üretim kontrollüdür.
• Hayvanlar sürekli Zooteknist ve Veteriner Hekim gözetimindedir.
• Entansif işletmeler hayvancılıkta büyük işletmeler olduğundan; ekonomik kriz gibi olumsuz koşullardan en az zararla ayrılır.
• Büyük işletmelerin ürün pazarı bulmaları ve ürünlerini istedikleri fiyata satmaları daha kolaydır.
Entansif Yetiştirmenin Dezavantajları:
• Büyük yatırımlar gerekir.
• İşletmeye giren salgın hastalık büyük kayıplara neden olabilir.
2- Ekstansif (Geleneksel) Yetiştiricilik:
Ülkemizde hayvancılığın büyük bir kısmı ekstansif karakterdedir. Özellikle koyunculuk ve keçicilikte yeterli entansifleşme sağlanamamıştır.
Ekstansif Yetiştiriciliğin Avantajları:
• Küçük ev işletmeleri için az da olsa hayvansal ürün kaynağıdır.
Ekstansif Yetiştiriciliğin Dezavantajları:
• Hayvan refahına önem verilmez.
• Hayvan beslenme ihtiyaçları ve verimleri takip edilmez.
• Ekonomik kriz gibi durumlarda hayvancılık bırakılmak zorunda kalınabilir.
• Üretilen ürünlerin pazarlanması sorun olabilir.
• Yem temini zordur.
3- Organik Hayvancılık:
Bugün pek çok ülkede çevre dostu üretim tekniklerinin uygulandığı organik hayvancılığın bir ivme kazandığı görülmektedir. Hayvan sağlığı ve refahı, barındırma, yetiştirme, damızlık seçimi, besleme ve kesim gibi çok sayıda faktör, organik hayvancılık üzerinde önemli etkiye sahiptir. AB sürecindeki Türkiye’de organik hayvancılığın uygun bir potansiyelin bulunması, bir avantaj olarak değerlendirilmektedir.
Son yıllara kadar tarımsal üretimde nicel artış, ana hedef olarak görülürken ürün kalitesinin artırılması, girdi oranının azaltılması, doğal kaynakların korunması, insan, hayvan ve çevre sağlığı gibi konular ikinci planda bırakılmıştır. Geleneksel üretim tekniklerinin uygulandığı sanayileşmiş çoğu Avrupa ülkesinde ekolojik denge ve buna bağlı olarak insan sağlığı bozulurken, birçok canlı türü de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu olumsuz sonuçlar göz önünde bulundurularak tarımsal üretimin çevre ve insan sağlığına duyarlı, sürdürülebilir olması amacıyla çalışmalar yürütülerek “Organik Tarım” kavramı ortaya konulmuştur. Geleneksel üretim tekniklerine bir alternatif olarak görülen organik tarım İngiltere’de organik (organic), Almanya’da ekolojik ve Fransa’da biyolojik olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca organik tarıma, alternatif tarım, doğal tarım, sürdürülebilir tarım, ekolojik tarım, biyodinamik tarım, düşük girdili tarım olarak da isimlendirilmektedir.
Organik Yetiştiriciliğin Avantajları:
• Hayvan refahı en üst düzeydedir.
• Barınaklar hayvanların fizyolojik isteklerine göre planlanır.
• Üretimden tüketime kadar doğal yapıya zarar verilmez.
• Organik ürünlerin ayrı pazarı vardır. Bu pazar, organik üreticiler için rant kapısı olabilir.
• GDO’lu hayvanlar ve yemler kullanılmaz.
• Organik yemler kullanılır.
• Sertifikalı üretim olduğundan izlenilebilirlik en üst düzeydedir.
• Üretimin her aşaması doğaldır ve sürekli kontrol altındadır.
• Yetiştiricilik yapılan yer her türlü kimyasal kirlenmeden uzak yerler olduğundan hayvanlar kimyasallara maruz kalmaz.
Organik Yetiştiriciliğin Dezavantajları:
• Üretimde kullanılan girdileri temin etmek kolay değildir.
• Ülkemizde günümüz itibariyle organik hayvancılık yeni yeni yapılandırıldığı için, girdiler, özellikle yemler pahalıdır.
• Geleneksel yetiştiriciliğe oranla daha fazla üretim yerine gereksinim vardır.
• Organik Ürün Sertifikası alma mecburiyeti vardır.
• Üretimde kullanılacak hayvanlar da organik olma zorunluluğu olduğundan, hayvanları temin etme sıkıntısı olabilir.
Yazı tümüyle şahsıma aittir.
-ZOOTEKNİST-
|
|
|
| Hayvan Barınaklarının Hayvan Sağlığı Üzerine Etkileri |
|
Yazar: Zooteknist - 10-31-2010, 04:47 PM - Forum: Zootekni
- Yorum Yok
|
 |
Hayvancılık sektörü gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun tüm ülkeler için büyük önem arz etmektedir. Hayvancılık insan beslenmesinde büyük yapısal öneme sahip kaliteli protein kaynağı olarak kullanılmalarının yanında hayvancılık sektörü dolayısıyla istihdam oluşturması sebebiyle ülke ekonomisine büyük katkıda bulunmaktadır. Ülke ekonomisinin temel taşlarından olan hayvancılıktan yeterli ve kaliteli ürün elde edebilmek için, hayvancılığın tüm kollarında entansif koşulları oluşturulması, ciddi yatırımların yapılması ve deneyimli teknik elemanların çalıştırılması şarttır. Entansifleşmenin sağlanabilmesi için de; hayvan refahını gözeterek programlanmış barınaklarda üretimin gerçekleştirilmesi şarttır.
Üretimini yapacağınız hayvan türü ne olursa olsun, ilk kural çevresel şartların barınak ortamını ne kadar etkileyebildiğidir. Yani barınak içinde iklimsel ve çevresel etmenlerin kontrolünü rahatça yapılabilirliğidir. Son yıllarda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde; hayvancılıkta hayvan refahına yönelik, son derece modern ekipmanlar geliştirilmiş, entansif ahır/ahıl/kümes yapımı sektör haline gelmiştir. Ülkemizde de bu sektör gelişmektedir, girişimcilerin buralardaki pazara yönelmeleri ve kaliteyi ön plana çıkarmaları sevindiricidir.
Anlaşılmasının kolay olması bakımından hayvan barınaklarını, ruminant barınakları ve kanatlı barınakları olarak ikiye ayırarak anlatacağım:
Ruminant Barınakları (Ahır ve Ahıllar):
Çift tırnaklı ve geviş getiren koyun, keçi, sığır, manda gibi türlerin oluşturduğu hayvanlara ruminant hayvanlar denir. Gerek ülkemiz için gerekse de Dünya’da ruminant üretimi büyük role sahiptir. Ülkemizde üretilen et miktarının % 75’i ruminant hayvanlardan karşılanır. Ruminantların içinde de sığır yetiştiriciliği büyük paya sahiptir.
Sığırların barındırılacakları mekanların planlanması ve düzenlenmesinde; hayvanların bazı davranışları, morfolojik ve fizyolojik özelliklerini bilmek gerekir. Besleyeceğimiz ve üretimini yapacağımız hayvanların bu özelliklerini bilmeliyiz ki onlara uygun koşulları oluşturabilelim.
Sığırlarda ortalama vücut sıcaklığı ise 38.6 ̊C olmakla beraber 38.3 ile 39.1 ̊C arasında değişir. Sığırlarda ısı üretimi ise rumenlerindeki mikrobiyal fermantasyon ve vücut metabolizma faaliyetleri neticesinde ortaya çıkar. Ve sığırlar çeşitli yollarla vücutlarında üretilen fazla ısının azaltılması yoluna giderler. Bu yollardan biri solunum yoluyla fazla ısının atılmasıdır. Sığırların en rahat edebileceği sıcaklık 10 - 15 ̊C ve oransal nem % 60 – 70’dir. (Termik rahatlık zonu). Çevre sıcaklığının artmasıyla sığırlarda solunum sayısı artar, nabız yükselir ve kalpten pompalanan kanın debisi ve pompalama sayısı artar. Bu faktörler sığırlarda özellikle de süt sığırlarında metabolik yorulmaya ve de en önemlisi strese neden olur. Özellikle yüksek verimli süt inekleri bu duruma düşük verimlilere oranla daha hassastır. Stres şartlarına maruz kalan sığırlarda, ani olarak verim kaybı (et ve süt üretiminde düşüşler), iştah azalması, yemden yararlanma oranının düşmesi, üreme bozuklukları ve hastalıklara duyarlılık gibi hayvancılıkta hiç arzu etmediğimiz durumların şekillenmesine neden olur. Bu da işletme için ekonomik kayıptır. İşte buna benzer durumların yaşanmaması için, ahır koşullarının denetiminin bizim kontrolümüzde gelişmesi, stres faktörlerinin berteraf edilmesi ve barınak koşullarının strese neden olmaması gerekir. Kullanacağınız ırk ve üretim önceliğiniz ne olursa olsun bu şartlara uymak gerekir. Ahır içinde uygun havalandırma koşulları sağlanmalıdır. Havalandırmayla istediğimiz sıcaklık ve nem ortamı sağlanabilir. Sığırlar sıcak ve soğuğun olumsuz etkilerinden korunabilmelidir. Sığırlar termik konfor zonu aralıklarında barındırılmalıdır.
Ahır koşullarında dikkat edeceğimiz bir diğer husus da ahır zeminidir. Ahırın zemini idrar-dışkı ve diğer ıslaklıktan arındırılmış ve kaygan olmayan bir zemin olmalıdır. Özellikle sağmal ineklerin hassasiyetleri dolayısıyla bu durum önemlidir. Ayak hastalıkları ve meme hastalıkları özellikle de [COLOR="Blue"]
[/COLOR], hijyen koşullarına dikkat edilmediğinde şekillenir. Ahır planlanırken gübrelerin ahırdan rahatlıkla uzaklaştırılabileceği sistemler kurulmalıdır.
Doğum locaları temizliği çok önemlidir. Özellikle septisemi açısından temizlik şarttır.
Küçük ruminantlar (koyun ve keçi) barınaklarında da havalandırma, sıcaklık kontrolü, gübre temizliği optimum yapılabilmelidir. Doğum boksları temiz tutulmalı ve hiçbir kontaminasyona yol açmamalıdır.
Kanatlı Barınakları (Kümesler):
Kanatlılar fizyolojik bakımdan ruminantlardan çevre koşullarına göre daha hassastır ve kümes içi çevresel koşulların optimize edilmesi daha büyük yatırımlara ihtiyaç gerektirir. Kanatlılarda ter bezleri olmadığından, vücutlarında metabolik faaliyetler sonucu oluşan ısıyı atabilmesi ruminantlara göre daha zordur. Aynı zamanda kanatlılarda vücut sıcaklığı ruminantlara göre daha yüksektir. Örneğin tavuklarda vücut sıcaklığı 41,5 ̊C ‘dir. Bu yüzden kanatlılar sıcaklık stresinden aşırı şekilde etkilenir. 1-2 derecelik fark bile büyük stres yapabilir. Bu durum özellikle kafes tavuklarında kanibalizme neden olur. Civciv ve palazlar erginlere göre daha hassastır sıcaklık değişimlerine. Kümesler yapılandırılırken ilk olarak sıcaklık kontrolü yapılandırılması ve havalandırma mekanizasyonu gerekir.
Kümes içi aydınlatma programlarının senkronizasyonu için, kümes içine homojen aydınlatma sağlanabilmesi gerekir. Aksi halde verimde düşüklükler, üniformitenin bozulması, civciv ölümleri, erginlerde de kanibalizme sebep olur.
Kümes kanatlıları, yabanıl kanatlılara göre hastalıklara duyarlıdır ve hastalık girdiğinde önlemek çok zordur. Aniden salgın oluşturur ve ciddi ekonomik kayıplara yol açar. Özellikle Salmonella Enteridis bakterisinin yol açtığı Salmonellozis, sadece kanatlıları değil, yumurta ve et ile taşınarak insan sağlığını da etkilemektedir. Amerika’da Salmonella’nın yol açtığı etkiler pek çok insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur.
ÖZETLE;
Hayvan barınaklarının planlanması, programlanması ve uygulanması hayvanların fizyolojik yapıları, ekonomik ve sosyal koşullar, hastalık izolasyonu ve çevresel etmenlerin denetimi açısından önem taşır. Hayvan refahının sağlanabilmesi, kaliteli ve verimli üretim için hayvanların içinde yaşadıkları ortamın, temiz, sakin, sessiz ve ergonomik olması gerekir.
UNUTMAYINIZ Kİ; MUTLU HAYVAN=SAĞLIKLI ÜRETİM
Yazı tümüyle şahsıma aittir.
-ZOOTEKNİST-
|
|
|
| Subtropik Meyvelerin İklim İstekleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-31-2010, 06:53 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum (1)
|
 |
Turunçgiller: Turunçgillerde ortalama minimum gelişme sıcaklığı 12-13°C'dir. Ancak limonlar 7-8°C'de, üç yapraklı ise 15°C'de gelişmeye başlar. Turunçgillerin optimum sıcaklık isteği 26-28°C olup yetiştiriciliğini sınırlayan en önemli iklim etmeni düşük sıcaklıklardır.
Sıcaklık isteği yönünden en ilginç tür limondur. Bu meyve türü, gelişme döneminde diğer turunçgillere göre nisbeten daha serin hava istediği halde, düşük sıcaklıklara daha duyarlıdır. Buna karşılık altıntop yaz döneminde 52°C'ye kadar dayanabilmektedir. Yüksek sıcaklıklara dayanım açısından altıntopu, laym, mandarin ve portakal izlemektedir. Sıcaklık toplamı yönünden limon en düşük, altıntop ise en yüksek isteğe sahiptirler.
Bazı turunçgil türlerinin düşük sıcaklıklara dayanım durumları aşağıda verilmiştir.
Ağaç kavunu .................. (Citrus medica)....................... -1°C
Laym................................ {Citrus aurantifolia) ............ -3°C
Limon............................... (Citrus limon)........................ -3.5°C
Altıntop............................. (Citrus paradisi) .................. -4°C
Şadok ............................ (Citrus grandis)..................... -4°C
Portakal.......................... (Citrus sinensis) .................. -5°C
Turunç.............................. (Citrus aurantium) ............. -5,-6°C
Satsuma mandarini . . . (Citrus unshiu)....................... -8°C
Üç yapraklı ................... (Poncirus trifoliata) ...... -15°C
Turunçgiller hava oransal neminin %60-70 dolayında olmasını tercih ederler. Daha düşük hava oransal nemi, kabuğun kalınlaşmasına, meyve şeklinin bozulmasına ve renginin matlaşmasına, kalitenin düşmesine ve Haziran dökümlerinin artmasına neden olur. Ancak daha yüksek nem de özellikle mantari hastalıklar açısından zararlıdır.
Zeytin: Zeytin yetiştiriciliği için en uygun ekoloji 30°-45° enlemleri arasında kalan kuşaktır. -7°C'ye kadar dayanıklı olduğu halde kış sıcaklıklarının -4 ve -5°C'nin altına sık sık düştüğü alanlarda zeytin yetiştiriciliği rizikoludur. Zeytinin, çeşitlere göre büyük ölçüde değişmekle beraber önemli sayılabilecek düzeyde bir soğuklama isteğine sahip olması, bu meyve türünün, tropik iklim kuşağında yetiştiriciliğini sınırlamaktadır. İyi su tutan topraklarda yıllık yağışın 200 mm, hatta altında olduğu yörelerde bile zeytinden ürün alınırsa da yıllık yağışın 400 mm'den düşük olduğu yörelerde zeytin yabanileri yetişememektedir.
İncir: Kışları ılık, yazları sıcak ve kurak geçen ekolojilerde daha iyi sonuç verir. Kışm sıcaklığın -9°C'den aşağı düştüğü yerlerde ekonomik anlamda incir yetiştiriciliği yapılamaz. Çünkü, bu sıcaklıkta genç sürgünler zarar görmektedir. Sıcaklığın -13°C ve -14°C'ye düştüğü durumlarda ise toprak üstü organları tümüyle donmaktadır.
Temmuz-Eylül dönemi kurutmalık incirlerde hasat ve kurutma mevsimi olduğundan bu devrede kurak ve sıcak bir hava arzu edilir. Yıllık yağışı 550 mm'den düşük olan yerlerde sulama gereklidir.
Muz: Aslında bir tropik iklim meyvesi olan muz, ülkemizde Alanya-Anamur arasında oluşmuş bazı mikroklimalarda yetiştirilebilmektedir. Ülkemizde yetiştirilen meyve türleri arasında düşük sıcaklıklara en duyarlı olanı muzdur. Muz bitkisi sıcaklık 0°C'ye düştüğünde zarar görmeye başlar. Sıcaklığın -1.5 ve -2.0°C'ye 10-15 dakika süre ile düşmesi muzun toprak üstü aksamının donmasına yol açmaktadır. Kış minimum sıcaklığının 12°C'nin altına düşmemesi gerekir. Sıcaklık toplamı isteği çok yüksektir. Düzenli ve yüksek bir yağış rejimi ister. Aylık toplam yağışın 100 mm dolayında olduğu yörelerde sulanmadan yetiştirilebilir.
Nar: İklim koşullarına adaptasyon yeteneği oldukça yüksek bir meyve türüdür. Yıllık dallar ve üzerlerindeki gözler -10°C'ye, iki ve daha yaşlı dallar -15°C'ye kadar dayanmaktadır. Geç çiçek açtığından ilkbahar geç donlarından genellikle etkilenmez. Özellikle ilkbahar döneminde yoğun olmak üzere yıllık 500 mm yağış yeterli olmaktadır.
|
|
|
| Sert Kabuklu Meyvelerin İklim İstekleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-31-2010, 06:50 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Fındık: Ülkemizde fındık yetiştiriciliği Karadeniz bölgemizde yapılmaktadır. Fındık için en uygun iklim Karadeniz (kışları ılık, yazları orta derecede sıcak ve nemli) iklimidir. Karadeniz sahil kuşağında kış süresince sıcaklık -5°C'nin altına nadiren düşmektedir. Fındık ağacının gövdesi dinlenme durumunda iken -25°C ve -30°C'ye dayanabilirse de, çiçeklenme dönemi bütün kış süresince devam ettiğinden, ürün açısından, kış ve ilkbahar donlarının büyük önemi vardır. Dişi çiçekler -8°C, erkek çiçekler ise -2°C ve -2.5°C'den sonra zararlanmaya başlamaktadır. Yine ilkbaharda fındıklarda vegetatif gelişmenin başlamasından sonra, sıcaklığın 0°C'nin altına düşmesi zarara neden olmaktadır. Bu meyve türünün soğuklama ihtiyacı 1200 saat dolayındadır. Yazın sıcaklığın +32°C'nin üzerine çıktığı durumlarda verim ve kalitenin düştüğü gözlenmektedir.
Ülkemizin fındık ekolojisinde yıllık yağış miktarı 1000-1200mm (Ordu, Giresun, Trabzon) dolayında olduğu için fındık bahçelerinde sulama yapılmamaktadır. Ancak yeterli bir ürün için özellikle Haziran-Temmuz dönemindeki yağışların önemi büyüktür.
Antep fıstığı: Ülkemizin Güneydoğu Anadolu bölgesi koşullarına son derece iyi adapte olmuştur ve kışları nisbeten soğuk, yazları ise uzun, sıcak ve kurak iklimleri tercih etmektedir. İklim isteği yönünden Antep fıstığının en ilginç yanı, yüksek sayılabilecek bir soğuklama isteğine karşın, yaz döneminde meyvesini olgunlaştırabilmek için yine oldukça yüksek bir sıcaklık toplamına gereksinme göstermesidir. Antep fıstığı yetiştiriciliğinin yoğun olduğu Gaziantep, Şanlıurfa ve Siirt illerimizde Mayıs-Eylül döneminde aylık ortalama sıcaklık 25°C'nin üzerindedir. Antep fıstığı -20°C'ye ulaşan düşük kış sıcaklıklarına dayanabilmektedir. Nisan ayında sıcaklığın 0°C'nin altına düşmesi, henüz açılmamış çiçeklerde hafif ölçüde zarara neden olmaktadır. Bu meyve türü, yaz gelişme döneminde düşük hava nemi istediği halde, çiçeklenme döneminde hemen hiç yağış almayan Güneydoğu Anadolu bölgesinde sulama yapılmadan yetiştirilmektedir. Bu durumu, kullanılan anaca göre ağacın köklerinin 5m derinliğe ulaşması ile açıklamak mümkündür.
Badem: Sıcak ılıman iklim bitkisidir. Özellikle meyvelerin olgunlaşması için yüksek yaz sıcaklıkları ister. Kurağa dayanıklı ve soğuklama isteğinin düşük oluşu nedeniyle, farklı ekolojik şartlara adaptasyon yeteneği oldukça yüksektir.
Kış soğuklarına dayanımı, hemen hemen şeftali ile aym düzeydedir. Kışın sıcaklığın -18°C'ye düştüğü dönemlerde, tomurcukların zararlandığı bildirilmektedir. Badem için düşük sıcaklıklar arasında en önemlisi ilkbahar geç donlarıdır. Çiçekler, çiçeklenme döneminin başlangıcında -3°C ve -4°C'ye kadar dayanabildikleri halde, taç yaprakların dökülmeye başladığı dönemde -1.5°C ve -2.0°C'de, küçük meyve döneminde ise -1.0°C ve hatta -0.5°C'de zararlanmalar söz konusudur. Badem, ılıman iklim meyve türleri arasında en erken çiçek açan tür olması nedeniyle, özellikle ülkemizin iç ve yüksek kesimlerinde ilkbahar geç donlarından sık sık zarar görmektedir.
Soğuklama isteği oldukça düşüktür. Badem çeşitlerinin + 5°C'nin altındaki soğuklama isteklerinin 90-427 saat arasında değiştiği belirtilmektedir. Kurak koşullara iyi adapte olmasına rağmen, yıllık yağış toplamı 300 mm'nin altındaki alanlarda verim düşük olmaktadır.
Ceviz: Farklı iklim koşullarına adaptasyon yeteneği yüksek olmakla birlikte, ılıman iklim kuşağının, kara iklimine sahip olan kesimlerinde yaygm olarak yetiştirilmektedir. Ceviz ağaçları -25°C'ye kadar olan kış soğuklarına dayanabilmektedir. Ancak dişi çiçekleri ilk sürgünlerin ucunda oluştuğu için ilkbahar geç donlarına karşı oldukça duyarlıdır. Bazı yörelerde sonbahar erken don zararı da sözkonusudur. Çeşitlere göre değişen soğuklama gereksinmesi 800-1800 saat arasındadır.
Kestane: Ülkemizin Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinin sahil kesimlerindeki orman alanlarında değişik orman ağaçları ile birlikte kendiliğinden yetişmektedir. Bu yüzden, fazla sıcak ve kuraklıktan hoşlanmaz. Doğal yayılış alanı içinde kış soğuklarından genellikle etkilenmemektedir. Dinlenme halinde -30°C hatta -36°C'ye kadar dayanıklı olduğu bildirilmektedir. Ancak ilkbahar geç ve sonbahar erken donlarına karşı duyarlıdır.
Kestane, yıllık yağış toplamı 600-1600 mm arasında bulunan alanlarda yetiştirilen ve düşük ışık yoğunluğundan hoşlanan bir gölge ağacıdır.
|
|
|
| Sert Çekirdekli Meyvelerin İklim İstekleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-31-2010, 06:46 AM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Şeftali: Ilıman iklim bitkisi olmasına karşılık değişik iklimlere uyum sağlayabilir. Kışın -18°C ve -20°C'lerde yıllık sürgünler ve bunlar üzerindeki gözler zarar görürken, -25°C'de gövdenin bile donduğu görülmektedir. Kayısı gibi erken çiçek açtığı için ilkbahar geç donlarından sık sık zarar görür. Çiçeklenme öncesinde tomurcuklar -6°C ve -5°C'ye dayandıkları halde, çiçekler -3°C'de donmaktadır. Çeşitler içerisinde kış dinlenme isteği açısından önemli farklılıklar bulunmaktadır. Soğuklama istekleri 250-1150 saat arasında değişmektedir.
Vişne: Genellikle yazları sıcak, kışları soğuk olan bölgelere daha iyi adapte olmuştur. Kış soğuklarına karşı oldukça dayanıklıdır. Kirazdan daha geç çiçeklendiklerinden ilkbahar geç donlarından zarar görme olasılıkları düşüktür. Soğuklama istekleri 1000-1200 saat olmasına karşın, "Mont Morency" çeşidinin soğuklama isteği 2650 saattir. Yıllık yağışı 400 mm dolayında olan yörelerde bile sulanmadan yetiştirilebilir.
Kayısı: Kışları nisbeten soğuk, yazları sıcak ve kurak yerlerde yetişir. Meyvelerin yüksek kaliteli olmaları için yaz aylarında hava oransal neminin düşük olması istenir. Aksi halde meyveler Sderotinia spp.'nin neden olduğu çil hastalığına yakalanır. Kış soğuklarına şeftaliden fazla dayanır. Gövdesi -20°C ve -25°C'lere dayanabilir. İlkbahar geç donlarından çok sık zarar görür. Yapılan araştırmalarda tomurcuk kabarması döneminde -15°C, pembe tomurcuk döneminde -10°C ve tam çiçeklenme döneminde ise -5.6°C sıcaklıkların %90 oranında zarara neden olduğu belirlenmiştir. Küçük meyveler -0.6°C'de zarar görürler. Şiddetli sağanaklar çiçeklenme döneminde
döllenmeyi aksatır; seller ise, kökboğazım doldurarak kayısının zamk hastalığına yakalanmasına neden olur. Kayısılar genel olarak + 7°C'nin altında 900-1200 saatlik bir soğuklama isteğine sahiptirler.
Kiraz: Vişneye nazaran kışları daha az soğuk, yazları ise daha az sıcak ve nemli yörelere daha iyi adapte olmuşlardır. Kiraz yetiştiriciliği özellikle kışın sıcaklığın sık sık -20°C'nin altına düştüğü alanlarda başarılı olmamaktadır. Kayısı ve bademden daha geç çiçek açar. Ancak buna rağmen ilkbahar geç donlarından sık sık zarar görmektedir. Tam çiçeklenme döneminde sıcaklık yaklaşık -4°C'ye düştüğünde %90 oranında zarar oluşmaktadır. Kış dinlenme isteği 1000-1700 saat arasındadır.
Erik: Subtropik ile soğuk ılıman iklim kuşağı arasındaki alanlarda yetiştirilebilen, yani farklı iklim koşullarına adaptasyon yeteneği yüksek bir meyve türüdür. Erik çiçekleri, kayısı ve şeftaliden geç açtıklarından bu iki türe göre ilkbahar geç donlarından nisbeten daha az etkilenirler. Ancak Japon grubu erikleri (Prunus simonii ve Prunus triflora) Prunus domestica grubundan 10-15 gün daha önce çiçeklenirler. Bu nedenle, söz konusu türlere ait çeşitlerin yetiştiriciliğinde ilkbahar geç donları açısından dikkatli olmak gerekir.
Eriklerde gövde -20°C ile -25°C'ye dayanabilmektedir. Tam çiçeklenme sırasında sıcaklığın -5°C'ye düşmesi halinde %90 zarar meydana gelmektedir. Kış soğuklama gereksinmeleri genellikle 600-1000 saat arasında olmasına karşın, "Santa rosa" ve "Formosa" gibi Japon grubu çeşitlerin Akdeniz sahil kuşağında başarı ile yetiştirildikleri bilinmektedir.
Erikler, yıllık yağışı 750 mm'yi bulan ekolojilerde sulanmadan yetiştirilebilirler.
|
|
|
| Çay Bitkisinde Budama |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 10-31-2010, 06:27 AM - Forum: Tarla Bitkileri
- Yorum Yok
|
 |
Budama, hasattan sonra en önemli kültürel tedbirdir. Serbest büyümeye bırakılan çay bitkileri çiçek ve meyve üretirken çok az miktarda çay üretimi için sürgün verirler. Bu yüzden çay ocaklarını sürgüne teşvik etmek, mekanik veya elle hasadı kolaylaştırmak ve uygun bir toplama tablası oluşturmak için budama yapılır.
Çay bitkisinde budama, doğrudan verimliliği ve kaliteyi etkileyen en önemli kültürel uygulamadır. Periyodik bir zaman sürecinde, budama yapılmadığı takdirde hasat tablası yükselir, ürün toplama zorlaşır ve bunun sonucunda ürün kalitesinde ve verimde önemli derecede kayıplar oluşuşur. Çay bitkisinde budama periyodu geciktirilirse vejeatatif gelişme yavaşlar, sürgün oluşumu azalır, ocak çatısında odunlaşma oranı artar ve sonuçta toplama tablasında kör (banji) sürgünlerin sayısı yükselirken aktif büyüme gösteren sürgün oluşumu azalır, diğer bir değişle; ocak üstündeki dal sistemi giderek yükselen bir verimsizliğe neden olur. Bu verimsiz yapıyı ortadan kaldırmak, vejetatif büyümeyi teşvik etmek ve uygun bir toplama seviyesi oluşturmak için, budama çay tarımında zorunlu, vazgeçilmez bir kültürel tedbir olarak yerini almaktadır.
Dünyada çay üreten ülkelerde, değişik budama (hafif, orta, ağır budama), (dip, orta, hafif çırpma) ve çırpma yöntemlerini uygulanmaktadır. Bu değişik budama yöntemleri belirlenirken bölgenin iklim şartları (yağış, rakım, toprak yapısı,v.s) ve kültürel uygulamalar esas alınmaktadır. Özellikle vejetasyon periyodunun kısa olduğu yüksek rakımlarda ve kurak iklimlerde budama periyodu daha uzun tutularak uygun budama ve çırpma yöntemleri uygulanır. Aksi takdirde bölgeye uygun olmayan bir budama şeklinin uygulanması çay bitkisine faydadan çok zarar vermekte veya ürün kaybı çok ağır olabilmektedir.
* Çırpma: Hasat tablasını düzeltmek ve hasat tablası üzerinde homojen bir sürgün çıkışını sağlamak amacına yönelik olarak yapılan, yüzeysel ve küçük bir budama işlemidir.
* Dip Çırpma: En son hafif budamanın 12-15 cm üzerinden kesilir. Düzenli bir ürün dağılımı sağlamak, hastalık ve zararlıların ortadan kaldırmak ve aynı zamanda toplama tablası yüksekliğinin korunması için uygulanır.
Budama Şekilleri
* Hafif Budama: Çay ocakların da 3-4 yılda bir hafif budama uygulanmaktadır. Son budama yüzeyinden 4-5 cm üzerinden kesilmelidir. Hafif budama ile toplama tablasındaki odunlaşma kaldırılmakta, düzenli bir ürün dağılımı sağlanmaktadır. Hastalık ve zararlılarda azalmaktadır. Çay ocaklarında ideal biçimlendirme yüksekliği korunmaktadır.
* Orta Budama: Çay ocakları büyüdüğünde toplama yüksekliği artmakta ve hasat zorlaşmaktadır. Bu nedenle uygun bir hasat tablası oluşturmak için toprak seviyesinden 45-60 cm' den orta budama yapılır. Böylelikle yaşlı verimden düşmüş alanlar atılır. Ve ocak gençleştirilir. Orta budama 3-4 yılda bir veya 4-5 yılda bir uygulanır.
* Verim Budama: Çay ocağı ağır budamada 20-45 cm'den bütünü ile yenilenmekte ve biçimlenmektedir. Çay ocaklarında ağır budama yapmadan önce, kök sistemi dikkate alınmalı, güçlü, yeterli, olumsuz şartlara karşı mukavim olmalıdır ki büyüme başlangıcında sarsılmamalıdır. Pratikte her ne kadar ağır budamadan kaçınılsa da bazen ağır ölümlerle sonuçlanmaktadır. Özellikle Assam varyetelerinin yetiştirildiği kötü gölgelenmiş kumlu topraklar da ölümler olmaktadır.
* Orta Çırpma: Son dip çırpmanın 5 cm üzerinden kesilmelidir. Düzenli ürün dağılımı sağlamakla birlikte hastalık ve kuraklığın etkisini azaltmakta banji (dormant) oluşumunu azaltmakta toplama tablası yüksekliğini azaltmaktadır.
* Hafif Çırpma: Çoğunlukla önceki uç alma yüksekliğinin 1 cm üzerinden yapılır.
* Yüzey Çırpma: Toplama yüzeyi seviyesinde düzenlenmiş olan uç alma seviyesinin 4-6 cm üzerinden kesilir.
* Şekil Budaması: Üç yaşını doldurmuş fidanlara ocak oluşturabilmesi için uygulanan (merkezlendirme) budamasıdır. Üç yaşını doldurup yeterli büyüme gösteren (40-50 cm) fidanlara 4. yıl içerisinde Kasım - Aralık veya Şubat aylarında yerden 25-30 cm yükseklikten uygulanan bir yöntemdir.
* Gençleştirme budaması: Çay fidanının ilk dikiminden sonra ocak oluşturması için uygulanan şekil budamasındaki 25-30 cm yüksekliğe tekrar dönüş budamasıdır. Normal periyodik budamalarda budama yüksekliği her budama döneminde bir önceki kesim yerinden 5 cm yüksekten budanmalıdır. Dolayısı ile 6-7 kez yapılan periyodik budamadan sonra budama yüksekliği toplama tablası seviyesini geçtiğinden yeniden ilk budama yüksekliğine tekrar dönmektir.
![[Resim: 33e4n0z.jpg]](http://i54.tinypic.com/33e4n0z.jpg)
Genleştirme budamasındaki amaç ocak yapısında hastalıklı verimden düşmüş dalların çıkartılması ve ocağın seyreltilmesidir. Böylelikle ocağa yeniden güç kazandırılmaktadır.
Gençleştirme Budaması
Çay ocaklarında gençleştirme budaması yapmadan önce;
1- Çay ocakları kök hastalıkları ile enfekte olmamalı
2- Çaylık arazi iyi bir drenaja sahip olmalı
3- Çaylık alanlarda %'de 30 dan fazla boşluk olmamalı
4- Son beş yılda verimde azalma olduğunda
5- Budamadan önce iyi bir dinlenme dönemi geçirip yeterli miktarda nişasta rezervine sahip olmalıdır.
* Budama ve Çırpma Zamanı
Genelde budama köklerde iyi rezerve edilmiş (depolanmış) nişasta miktarı ila çay ocaklarının dormant döneme girdiği zamandır. Çırpma uygulamasında çay ocaklarının dinlenme dönemine girmesi zorunluluğu yoktur.
Budama periyodunu etkileyen faktörlerin başında
* İklim ve toprak yapısı
* Hastalık ve zararlılar,
* Ocağın hasat tablası yüksekliği,
* Ocağın budama yaşı,
* Çay ocağının gücü ve tipi,
* Uygulanan kültürel tedbirler
* Çay bitkisinin yetiştiği rakım
Budamanın Faydası
* Verimsiz yapılaşmayı ve karışıklığa neden olan Odun kısmını yenilemek veya ortadan kaldırmak
* Vejetatif büyümeyi uyarmak veya teşvik etmek
* Köklerde depolanmış enerjiyi sürgün büyümesi için teşvik etmek
* Geçmişte oluşan düzensiz ve karışık dallanmanın kaldırılması
* Ekonomik toplama için toplama tablasını ideal yükseklikte tutmak
* Ocakları hastalıksız hijyen şartlarda geliştirmek ve büyütmek
* Hastalık ve zararlıların oranını azaltmak
* Düzenli ürün almak
* Budama ile dallanma (merkezleme) teşvik edilerek, ocaklar arasındaki boşlukları daha kısa sürede doldurmak.
Kaynak: Çaykur
|
|
|
|