| Hoşgeldin, Ziyaretçi |
Sitemizden yararlanabilmek için kayıt olmalısınız.
|
| Kimler Çevrimiçi |
Şu anda 1719 aktif kullanıcı var. » (1 Üye - 1714 Ziyaretçi) Bing, Facebook, Google, Yandex, JeffreyRok
|
| Son Yazılanlar |
Ereğli Ziraat Fakültesi B...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:09 PM
» Yorum 0
» Okunma 56.372
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:08 PM
» Yorum 0
» Okunma 7.585
|
Ereğli Ziraat Fakültesi T...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:05 PM
» Yorum 0
» Okunma 440
|
Konya Necmettin Erbakan Ü...
Forum: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 02:03 PM
» Yorum 0
» Okunma 4.852
|
Konya Gıda ve Tarım Ünive...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:43 AM
» Yorum 0
» Okunma 58.680
|
Kastamonu Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.116
|
Kütahya Dumlupınar Üniver...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:42 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.773
|
Kırıkkale Üniversitesi De...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:41 AM
» Yorum 0
» Okunma 7.093
|
Pamukkale Üniversitesi Ça...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:40 AM
» Yorum 0
» Okunma 6.322
|
Burdur Mehmet Akif Ersoy ...
Forum: Dijital Tarım Teknolojileri
Son Yorum: Mr.Muhendis
08-03-2026, 07:39 AM
» Yorum 0
» Okunma 10.313
|
|
|
| Su Ürünleri Sözlüğü |
|
Yazar: Livadi - 05-02-2009, 02:33 PM - Forum: Su Ürünleri
- Yorum Yok
|
 |
Abyssal Fishes: Okyanusların çok derinlerinde yaşayan balıklar.
Acclimatization: Balığın yeni bir ortama veya farklı ilklim şartlarına adaptasyonu.
Acidic (Asidik,Asidite): Su içindeki hidrojen iyonlarının sayısının pH 7.0 altında olması. Ayrıca suyun asidik olması aşırı yemlemeninde işareti olabilir.
Actinic (Aktinik): Güneş ve benzeri ışınların kimyasal değişikler meydana getirme özelliği. Güneş ışınlarının potosentez için tam bir ışık spekturumu sağlaması.
Activated Carbon (Aktif Karbon): Deniz,tatlı su ve sudaki pisliklerin katı karbon tarafından absorbe edilmesi.
Adipose Fin (Adipoz Yüzgeç): Kuyruk yüzgeçine yakın, önünde ve sırt yüzgeçin gerisinde bulunan küçük dolgun bir tip yüzgeç. Tropheus'larda Adipoz yüzgeç yoktur, genelde yayın balıklarında görülür.
Adnate: Yapışmak, birlikte büyümek.
Aeration: Oksijenleme amacı ile suyun hareket ettirilmesi, havayla teması.
Alkaline (Alkalinite): Su içindeki hidrojen iyonlarının sayısının pH 7.0 üstünde olması.
Air Pump (Hava Motoru): Akvaryuma hava vermeye yarayan elektrikli motor.
Algae (Alg): Küf, mantar ve şapkalı mantarlarıda içeren tek hücreli mikroskobik tiplerden büyük deniz yosunlarına kadar uzunan ilkel su bitkileri.
Alimentary Tract: Sindirim sistemi veya kanalı.
Alveolus, Alveoli: Akciğerlede bulunan, bal peteklerine benziyen çukurumsu hücre.
Ammonia (Amonyak): NH3 Azot döngüsünün ilk adımıdır. Amonyak genellikle balıkların idrarı, ölü balık ve bitki artıkları sonucu oluşmaktadır. Balık ölümlerinin muhtemel sebeblerindendir. Balıkların büyük çoğunluğu için çok zehirli bir maddedir. Akvaryumunuzda sıfır olmasına dikkat edin.
Ammonia Tower: Biyolojik filtrasyonda kullanılan, biyolojik filtrasyon malzelerinin kullanıldığı plastik bölme. Su filtre malzemeleri arasından geçerken hava ile temas edip bakteriler sayesinde zehirli amonyak ve nitritin atılmasına yardım edilmesi. Bu ıslak/kuru filtrelerde bakteri gelişimini hızlandırır.
Amphibious: Karada ve suda yaşama yeteneği.
Anaerobic: Oksijensiz ortamlarda yaşayan bakteri çeşidi.
Anal Fin (Anal Yüzgeç): Balığın kuyruk bölgesine yakın, üreme organları ile kuyruk arasındaki yüzgeç.
Anabatoids: Atmosfer havasını soluyan balıklar, gurami,betta gibi.
Aerobic: Oksijenli ortamlarda yaşayan bakteri çeşidi.
Aragonite (Aragonit): Bazı deniz kabuklarının ve resif mercanlarının kalsiyum karbonat iskeletini oluşturan mineral.
Bacteria: Yaşamın başlangıçından beri varolan en ilkel tek hücreli canlılar, nitrojen çevrime yardım ederler.
Ballast: Floresan ve ****l halide lambaların güç kaynağı.
Biological Filtration (Biyolojik Filtrasyon): Zehirli maddelerin parçalamasıyla oluşturulan süzme süreci. Bu parçalanma sürecinde yararlı bakteriler yardımı ile zararlı maddeler ayrıştırılarak daha zararsız hale getirilir, filtreler malesef zararlı maddeleri tamamen filtre edemiyor.
Barbel: Bazı balıkların ağız kenarlarında bulunan duyargalar kedi balıkları,yayın balıkları ve Loache türlerinde genelde yiyecek aramak için kullanılan anten benzeri organlar.
Berlin Method of Filtration: Canlı kaya ve protein skimmer kullanılarak yapılan biyolojik filtrasyon yöntemi.
Bicolor: İki renkli.
Brachiae: Solungaçlar, balığın solunumu ile ilgili organları.
Brachiocranium: Solungaçların yapısını destekleyen kılçıklı iskelet.
Brachiopoda : Saç gibi kaplı, kalp gibi atan bir beslenme organı ve sırt ile göğüs altı sübapları olan bir deniz yumuşakçası.
Brackish Water(Acı Su): Tatlı su ile deniz suyu arasında kalan bir çeşit su tipi, genellikle büyük göllerin veya nehirlerin okyonuslara aktığı yerlerde bulunur, tuzluluk oranı tatlısuya göre daha azdır.
Bubble Nest: Kabaracık yuvası, labirentli balıkların yumurtalarını suyun yüzeyinde oluşturdukları kabarcıkların içene yerleştirdikleri yuva.
Buccal Incubation: Yumurtaları ağızda kuluçkaya yatırma.
Buffer: Suyun, içindeki pH değişimlerine dayanmasını sağlayan süreçtir. Suyun kalsiyum karbonat içeriği ne kadar fazlaysa tamponlama kapasiteside o kadar yüksek olur.
Caudal Fin : Kuyruk yüzgeçi, kuyruk.
Canine: Diğerlerinde daha uzun,büyük ve konik şekilde olan diş.
Cannister Filter,External Filter:
Carbon Dioxide: CO2 Canlıların ürettiği atık madde, bitkilerin fotosentez için kullandıkları temel ihtiyaç maddelerinden biri.
Carnivorous: Etçil, canlı balık avlayanlar.
Caudal Penduncle: Balığın kuyruğunu gövdesine bitiştiren dar kısım.
Calcium Carbonate: CaCO3 Sert suda yüksek konsantrasyonlarda bulunan beyaz, kristalize bir mineral.
Cephalic Fins: Kafanın hemen yanında bulunan yüzgeçler.
Cheek: Balığın gözü ile kafası arasındaki bölge.
Chemical Filtration: Kimyasal reaksiyonla çözümlenmiş artıkların arıtılması.
Chiller (Soğutucu): Akvaryumun ısısını düşürmek için kullanılan soğutucu, akvaryum kliması.
Chloramine (Kloramin): Sular idaerisinin veya belediyelerin içme suyundaki mikropları öldürmek amacı ile kullandıkları kimyasal, balıklar için öldürücü, çeşitli su düzenleyiciler ile sudaki etkisi engellenebiliyor. Suyu uzun süre havalandırarak dinlendirmek kloraminin etkisini azaltmak için yeterlidir.
Chlorine (Klor): CL2 Sular idaerisinin veya beledeyelerin içme suyundaki mikropları öldürmek amacı ile kullandıkları kimyasal, balıklar için öldürücü olabiliyor, çeşitli su düzenleyiciler ile sudaki klorun etkisi engellenebiliyor. Suyu bir süre havalandırarak dinlendirmek klorun uçması için yeterlidir.
Chromatophores: Renkli pigment hücresi.
Cichlid: Asya, Afrika ve Güney Amerika'ya kadar uzanan bölgede yaşayan bir tür tatlı su balığının genel adı.
Cirri: Bazı soğuk su türlerinin gözünün üzerinde bulunan kısa bir organ.
Coitus,Copulation: Çiftleşme.
Conductivity: Suyun geçirgenliği,iletkenlik.
Coral Sand: Mercanların ezilerek kum haline getirilmesi.
Cutis: Derinin iç tabakası,ikinci katmanı.
Daphnia: Göllerde ve havuzlarda yaşayan küçük canlılar, su piresi
Deionizer: Mekanik ve kimyasal filtrasyonda çeşme suyunu akvaryuma vermeden önce suyun temizlenmesi işi yapan aygıt, bölüm.
Denitrification: Sudan azot ve azotlu bileşiklerin çıkarılma süreci.
Detritus: Akvaryum tabanına toplanan artıklar.
Diaphanous: Yarı saydam.
Diatoms: İçeriği klorofil ve besleyici lipit olan, okyanus ve tatlısularda bulunan tek hücreli organizmalara verilen genel isim.
Diatom Filter: Özel filtre ortamı sayesinde tek hücreli organizmaları filtre edilmesini sağlayan filtre tipi.
Dorsal Surface: Balığın sırt bölgesi.
Dorsal Fin: Balığın kafa ile kuyruk arasında bulunan yüzgeçi, sırt yüzgeçi.
Dustus Pneumaticus: Yemek borusunu air/swim bladder'e bağlayan tüp.
Ectoparasite: Balığın vücudunun dışında yaşayan yaşayan parazit.
Egg-Layer: Dişi yumurtladıktan sonra döllenen yumurtalar.
Egg Spots: Erkeklerin anal yüzgeçlerinde bulunan noktalar.
Epidermis: Derinin dış katmanı, üst deri.
Esophagus: Ağız ile mideyi birbirne bağlayan tüp.
Eye in snout: İktayologların kullandığı, gözün orantılı bir şekilde adım adım ölçülmesi olarak ifade edilen bir ölçü tekniği.
Fertilization: Sperm ve yumurtanın birleşmesi.
Filaments: Sivri yüzgeç, kuyruk ucu.
Fry: Yeni doğmuş veya yumurtadan yeni çıkmış yavru balık.
Forehead: Kafanın önündeki eğim.
Fungus: Balığın gövdesinde oluşan pamuğa benzeyen mantar.
Genus: Türleri ayırt etmede kullanılan ve büyük harf ile başlayan bilimsel ifade.
Gill: Solungaç, balığın solunum işlemi sırasında kullandığı organ, Sudaki O2'ni süzer.
Gill Cover: Solungaçı koruyan sert, kemikli tabaka.
Gonopodia: Canlı doğuranların erkeklerinin, dişilerinin içine sperm koymakta kullandığı uzun bir görünüme sahip anal yüzgeçler.
Gravid: Hamile balık, yumurta dökmeye hazır dişi.
Guanin: Pulların altında bulunan, ışığın yansımasını temin eden madde, genelde tatlısu balıklarında bulunur.
Hard Water: Su içersinde çözünmüş tuz miktarının yoğun olması.
Herbivore: Besin ihtiyacını bitki ve yosunlardan karşılayan balık grubu.
HO lighting: Yüksek verimli floresan lamba.
Hybrid: İki farklı türün çifleşmesi sonucu ortaya çıkan tür.
Hydrogen Sulfide: Hidrojen sulfit.
Ich, Ichtyophthirius: Beyaz nokta olarak bilinen, tek hücreli bir parazit.
Ichtyology: Balıkları inceleyen bilim dalı.
Internal Filter: Akvaryum içinde kullanılan filtrelere verilen genel isim, iç filtre.
Invertebrates: Omurgasız tuzlusu hayvanları.
Iodine: İyot.
Kalkwasser: Suda çözülmüş olarak bulunan kalsiyum hidroksit.
Killifish: Yıllık balıkları olarak geçen çok değişik renklere sahip olan fakat ömürleri kısa,üremeleri emek isteyen bir tür. Serkan Alasya'nın sitesinde detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Labyrinth Organ:
Lamprey: Yılan balığı şeklinde yuvarlak ağızlı, emici bir su hayvanı.
Lateral Line: Balığın her iki yanında ve deri içinde uzanan, sudaki titreşimleri sinir sistemine ileten duyu organı.
Live Rock: Canlı kaya. Deniz akvaryumlarında kullanılan küçük yumuşakça ve alg'lerin işgaline uğramış normal kaya.
Livebearer:Yumurtaların balığın vücuduna döllendiği ve yavrularını canlı olarak dünyaya getiren balık türü.
Mechanical Filtration: Mekanik olarak arıtma(süzme) işinin yapılması.
****l Halide Lighting: Reef tanklarının aydınlatılmasında kullanılan en iyi ışıklandırma yöntemlerinden biri, geniş spektrumda doğal ışığa en yakın ışığı veren lamba tipi.
Milt: Balıkların spermi.
Mineral: Suda doğal olarak bulunan inorganik maddeler.
Mouth Brooder: Yumurtalarını veya yavrularını ağızda büyütüp,barındıran balıklara verilen isim.
Nacreous: İnci pulu çekirdeği.
Nitrification: Bakteriler tarafından, zehirli amonyağın, nitrit ve nitrata dönüştürüldüğü kimyasal süreç.
Nitrate: (NO3) Biyolojik süzme ile alınan azot bileşiği.
Nitrites: (NO2) Süzme işlemiyle alınan amonyak ve nitrat arası bileşik.
Nuchal Hump: Erkek cichlidlerdeki geniş alın.
Operculum, Opercle: Solungaç kapağı
Otoliths: Balığın işitmesini ve sesin dengelenmesini sağlayan, kulaktaki üç kemik.
Ovary: Dişinin üreme için salgı yapan organı,bezesi.
Overfeed: Aşırı besleme.
Ovipositor: Ucu sivri tüp şeklinde olan ve yumurta bırakmaya yarayan uzuv.
Ozone: Ozon.
Peat: Çürümüş bitkilerden elde edilen kömür, turba yosunu. Suyun pH'nı düşürmek için kullanılan bir tür yosun.
Pectoral Fins: Göğüs yüzgeçi.
Pelvic Fins: Anal yüzgeçin önünde bulunan yüzgeç, çıkış yüzgeçi.
pH: Suyun asit ve alkalitesini anlatan logoritmik ölçü birimi.
Pharyngeal Teeth: Balığın boğazındaki dişler.
Photosynthesis: Işık yardımı ile besin biriktirme süreçi.
Piscovore: Diğer balıkları yiyen balık grubu.
Planktivore: Plankton ile beslenen balık grubu.
Pl*co: Pleco veya Plecostomus.
Powerfilter: İç elektrik motoru olan filtre.
Powerhead: Güç kafası
Prefilter: Ön filtre.
Ray: Yüzgeç zarlarını tutan sert ince kemikler.
Redox: Bir su kütlesindeki azalma ve oksidasyon potansiyeli için kullanılan kısaltma. Yüksek redox potansiyelli bir su berrak,iyi kaliteli ve yüksek düzeyde O2'e sahiptir.
Reverse Osmosis: Çeşme suyunu arıtma yöntemlerinden biri.
Phosphorous: Fosforlu. Deniz akvaryumları için önemli trace elementlerden biridir. Genetik madde bloklarının inşasında ATP (adenosine triphosphate) oluşumuna yardım eder.
Plankton: Besin zincirindeki en ufak ve ilkel yaratıklar.
Protein Skimmer: Protein toplayıcısı, deniz akvaryumlarında, elektrik yüklü, aktive edilmiş bir köpük oluşturarak sudan atık maddeleri toplayan bir çeşit filtre.
Salt: Anyon ve katyonların genel adı.
Saggita: Kulaktaki en büyük otolith.
Scale: Pul.
Scalpel: Cerrah balığının sırtındaki dikenler.
School: Aynı tür veya cins balıkların grup halinde bir arada yüzmeleri.
Scute: Yayın balıklarının sert sırt pulu .
Sediment: Akvaryum tabanında biriken atıklar,yem,bitki,ölü balık, tortular.
Shaol: Aynı türden balıkların bir arada bulunması.
Shimmies: Üşüyen balıkların hareketsiz, yan yana durmaları.
Silicon: Silisyum, deniz sistemlerindeki eser elementlerden biri.
Soft Water: Su içersindeki çözünmüş tuz miktarının çok az olması.
Spawning: Yumurtlamak .
Species: Tür, cins.
Specific Gravity: Saf suya göre, bir sıvının yoğunluk oranı.
Strain: Aynı özellikteki balıklar,türdeş.
Strontium: Mercan resiflerinin büyümesi için gerekli temel elementlerden biri.
Subspecies: Alttür.
Substrate: Akvaryum tabanında kullanılan çakıl,mercan kırığı,midye kırığı,nehir kumu. Alt tabaka,alttaş.
Substratum: Doğada tabanda bulunan maddelerin(çakıl,mercan,kum)farklı katmanları.
Swim Bladder,Air Bladder: Balığın suyun içersinde dengede durabilmesini sağlayan içinde gaz dolu olan organ.
Trace Elements: Tatlısu ve tuzlu su akvaryumlarında gerekli olan birçok elemente verilen genel isim, çok az miktarda bulunur, kalsiyum, stransiyum, iyot, ozon, kobalt, demir, bakır, selenyum.
Trickle Filter: Bölmelerde biyolojik filtrasyon malzelerinin kullanıldığı, suyun filtre malzemeleri arasından geçerken hava ile temas edip yararlı bakteriler sayesinde zehirli amonyak ve nitritin atılmasına yardım edilmesi. Bu ıslak/kuru değişim filtrelerdeki bakteri gelişimini hızlandırır.
Tubercle: Tatlısu balıklarının solugaç kapaklarında görünen küçük beyaz sivilce benzeri kabarcıklar.
Turbulence: Hızlı ve güçlü su hareketi.
Ultraviolet Sterilizer: Zararlı bakteri ve mikro organizmalardan UltraViole ışığı kullanarak arıtma yöntemi.
Undergravel Filter: Tabanda oluşan pisliklerin, çakılların altındaki tabla aracılığı ile temin edilen süzme yöntemi.
Ventral Fin: Karınaltı yüzgeçi.
Ventral Surface (Karın Bölgesi) : Balığın midesinin ve üreme organlarının olduğu bölge.
Venturi: Silindirik bir yapıya sahip olan, havanın suyun içinden hızlı bir şekilde geçtiği popüler bir protein skimmer dizaynı.
VHO Lighting: Yüksek verimli floresan ışığı. Bu tip ışıklar özel balats ile kullanılır ve geniş spektrumda ışık verir.
Wet/Dry Filter: Islak/Kuru filtre, bölmelerinde biyolojik filtrasyon malzelerinin kullanıldığı, suyun filtre malzemeleri arasından geçerken hava ile temas edip yararlı bakteriler sayesinde zehirli amonyak ve nitritin daha hızlı atılmasını sağlayan filtre tipi.
Zeolite: Amonyağı kendi üzerinde toplayarak akvaryumdan atılmasını sağlayan madde, sadece tatlısu akvaryumlarında kullanılır.
|
|
|
| Süt Teknolojisi |
|
Yazar: Livadi - 05-02-2009, 01:46 PM - Forum: Süt Teknolojisi
- Yorum Yok
|
 |
Süt proteinleri biyolojik değerleri bakımından yumurta proteininden sonra en değerli protein özelliğini taşıyor. Vücudun, ihtiyaç duyduğu esansiyel amino asitlerin hemen hemen tamamını içeriyor.
Beslenme açısından çok önemli olan süt ve süt ürünlerindeki özellikle vücut için gerekli olan kalsiyum ve ihtiyacının karşılanmasında mükemmel bir hayvansal gıdadır.
Süt ve ürünleri, kalsiyum kemik ve dişlerin gelişiminde ve yapısının korunmasında en fazla gerekli olan mineral maddelerdir. Yarım litre süt içmekle insanın ihtiyaç duyduğu kalsiyumun 2/3 ü karşılanabiliyor. Kalsiyumun dışında potasyum, fosfor,iyot ve çinko bakımından da süt iyi bir kaynaktır. Vitamin içeriği bakımından da zengin bir besin olan süt ve ürünleri A, D, E, B1, B6 vitaminlerini içeriyor. Bunun yanında süt hayvansal kaynaklı gıdalar arasında C vitamini ihtiva etmesi bakımından tek besin durumundadır.
Tüm bu nedenlerden dolayı süt ve süt ürünleri endüstrisi çok önemlidir. Bu endüstriyi; içme sütü, kondanse süt, süt tozu, tereyağı, peynir, dondurma ve fermante süt ürünleri oluşturmaktadır.
[B]SÜT
Süt; tatlımsı,saydam olmayan,hafif kokulu beyaz bir sıvıdır. İnsanların çok yararlandığı süt evcil hayvanlardan (inek,keçi,koyun vb.) elde edilir. Süt işlenerek veya doğrudan tüketilir. İşlenerek elde edilen ürünler; yoğurt, ayran,peynir, tereyağı,kaymak vb.dir.
Süt, %85 su % 15 ide çeşitli maddeleri içerir. Bu maddeler laktoz ,şeker, yağlı
maddeler,azot bileşikleri ve madensel tuzlardır. Süt; kalsiyum bakımından zengin demir bakımından zayıftır. Süt kısa sürede tüketilmeli ve uygun şartlarda (+4 Cta) saklanmalıdır.
Bir 'yaşam mucizesi' diye nitelenebilecek kadar büyük besin değerine sahip olan sütün,insan yaşamındaki yeri insanlık tarihi kadar eskidir. Dünyanın en yararlı içeceği süt,insanların doğumlarından itibaren aldıkları ilk besindir. İlk günlerinde annelerinin sütüyle beslenen bebeklere, daha sonraları hem anne sütü hem de hayvan sütleri verilir.
Süt,bebeklerin narin vücutlarını sağlamlaştırır, güçlendirir. Süt, organizmanın kurulması ve hayatını devam ettirmesi için gereken unsurların hemen hepsini içerir. Yapısında bulunan besin unsurları açısından süt, ideal bir besin olarak kabul edilir.
Sütün proteinleri, yaşam için büyük önem taşıyan eksojen aminoasitlerinin tümünü içermesi açısından yüksek biyolojik değerdedir.
Yararları
Kemik incinmelerini önler.
Mikrobik enfeksiyonlara karşı etkilidir
İshali tedavi eder
Mide rahatsızlıklarını giderir.
Sindirim sistemini düzene sokar.
Ülseri önler.
Beyine enerji verir.
Diş çürüklerini önler.
Kronik bronşiti önler.
Tansiyonu düşürür.
Yağsız süt, kolestrolü düşürür.
Kanserin önlenmesine yardımcı olur.
Sütün Bileşimi
Süt özellikle protein, kalsiyum, vitamin, mineral, enzim vb. gibi beslenmede çok önemli olan çeşitli besinleri bünyesinde barındıran temel gıda maddesidir. Canlı türü ne olursa olsun sütün bileşenleri :
su %86.6-89.5 arasında,
kuru madde değeri %11 -38 arasında,
yağ miktarı %1.8 - 20 arasında,
protein miktarı %2.5 - 15.0 arasında,
laktoz (süt şekeri) miktarı %1.3 - 7.0 arasında,
kül (kuru madde) miktarı %0.5 -2.5 arasındaki miktarlarda değiştiği söylenebilir.
Sütün bileşimini etkileyen faktörlerin en önemlileri şunlardır:
[COLOR="Orange"]Besleme
İklim
Hayvanın türü ve ırkı
Hastalıklar
Mevsimsel değişmeler
Laktasyon dönemi
Çevre faktörleri[/COLOR]
Süt Türk Standartları Enstitüsü tarafından inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat, koku ve kıvamda olan, içine başka maddeler karıştırılmamış, içinden herhangi bir maddesi alınmamış, beyaz ya da krem renkli bir sıvı olarak tanımlanmaktadır.
Süt beslenmede büyük öneme sahip olan temel besin maddesi olmasına rağmen bir çok mikroorganizmanın üremesi için de mükemmel bir ortam oluşturmaktadır.
Süt memede bulunduğu dönemde sterildir, ancak sağım sırasında ve sağımdan sonra çeşitli aşamalarda süte mikroorganizmalar bulaşabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda sütün memede bulunduğu dönemde bile az sayıda ve insanda hastalık yapmayan mikroorganizma içerdiği anlaşılmıştır.
Sütün başlangıçtaki içerdiği mikrobiyolojik florası ne olursa olsun süt üç aşamada mikroorganizmalar ile kontamine edilmektedir.
1- Meme kanalı, meme başları ve meme lobunun dış yüzeyi,
2- Sağım aletleri,
3- Sütü tüketiciye ulaştırana kadar bekletme koşulları,
En iyi koşullar sağlanmış bile olsa, çeşitli kademeler de süte mikroorganizmalar
bulaşabilir. Mandıraları temizlemede kullanılan sular klorlanmış olsa bile bakteriler içerebilir. Sağım aletleri, depolama tankları çiğ sütlerin bakteriler ile kontaminasyonu için önemli bir kaynaktır. Sağım aletlerinin ve depolama tanklarının temizliğine dikkat ederek bakterilerin üremesi kontrol altına alınabilir. Çiğ sütlerde bazı bakterilerin bulunması yine çevresel kaynaklı kontaminasyonu ve sanitasyon şartlarının uygulanmadığını göstermektedir. Ayrıca bu bakterilerin çiğ sütlerde bulunma oranı mevsime bağlı olarak da değişiklik göstermektedir.
Süt sağımdan sonra tüketiciye ulaşana kadar çeşitli aşamalarda mikroorganizmalarla karşılaşabilir. Sütün mikroorganizmalar için iyi bir üreme ortamı olduğu göz önüne alınacak olursa, tüm hijyen kurallarına uyulmuş dahi olsa sağımdan sonraki bekletme sürecinde içinde bulunan az sayıdaki mikroorganizmalar hızlı bir şekilde üreyebilir. Bu mikroorganizmalar süt içersinde gelişip çoğalarak sütün görüntüsünde,tadında bozulmalara neden olabilirler. Ayrıca taze olarak toplanmış çiğ süt mikroorganizma gelişimi için inhibitör özelliğe sahip çeşitli maddeleri de içermektedir.
Sütün uygunsuz koşularda bekletilmesi ile bu inhibitör maddelerin etkinliği azalmaktadır.
Mikroorganizmaların sütte meydana getirdiği etkileri kısaca şu şekilde özetleyebiliriz:
Bakteriler tarafından salgılanan proteazlar sütteki kazeini hidrolizler. Kazeinin hidrolizi ile acı peptidlerin salgılanmasına neden olur.
Bakterilerin lipaz enzimlerinin etkisi ile ekşi tat, koku ve yağ asitlerinin serbestleşmesine neden olurlar.
Laktik asit üreten bakteriler tadı asitleştirirken kokuya neden olmazlar. Sonuç olarak sütte hastalık yapan veya yapmayan pek çok bakteri olabilir. Bu bakteriler aşağıda belirtilmiştir:
Laktozu fermente eden bakteriler: Laktobasiller, streptokoklar, Escherichia coli
Proteolitik bakteriler: Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Bacillus calidolaktis,
Pseudomonas fluorescens
Lipolitik bakteriler: P. fluorescens, Pseudomonas lipolyticum
Termofilik bakteriler: Corynebacterium, mikrokoklar, streptokoklar ve basillus cinsi
Psikrotrofilik bakteriler : Pseudomonas cinsi, Serratia cinsi, Alcaligenes, Acinetobacter,flavobacterium
Anormal renge neden olan bakteriler: Serrartia marcescens, Pseudomonas syncyanea,
Micrococcus ruseus,
Patojen bakteriler: Brucella abortus, Streptococcus agalactica, Streptoccoccus pyogenes,
Çiğ sütlerde basillus, clostridium gibi spor oluşturan termofilik bakterin bulunması yine
çevresel kaynaklı kontaminasyonu ve sanitasyon şartlarının uygulanmadığını
göstermektedir. Ayrıca bu bakterilerin çiğ sütlerde bulunma oranı mevsime bağlı olarak
Mycobactertium tuberculosis, Salmonella spp., Listeria spp., Staphylococcus aureus
Sütün besin içeriğinde, tadında ve görüntüsünde mikroorganizmaların etkisi ile oluşan
değişimlerin kontrol altına alınması gerekmektedir. Sütte bakteriyel gelişimi önlemek için
önce kontaminasyon aşamalarını sınırlandırmalı, süt toplandıktan sonra hızlıca soğutulmalı
ve bekletme işlemleri soğukta yapılmalıdır. Sütün sağımı sırasında çevre ile olan
kontaminasyonun önlenmesi en önemli kontrol aşamasıdır. Sağım, toplama ve taşıma
sırasında sanitasyon kurallarına uyulması sütün kontaminasyonunun önlenmesinde ilk
tedbirdir. Toplandıktan sonra tüketiciye ulaşana kadar olan süreç içinde de soğuk zincire
uyulmalıdır. Soğuk zincir sağlanmadığı takdirde sütte bulunan mikroorganizma sayısı
artmaktadır. Çünkü birçok mikroorganizmanın etkisi 2OC�de inhibe olmaktadır. Bundan
sonraki aşama ise çiğ sütün kullanılabilir hale gelmesi için ısıl işleme tabi tutularak
içersinde bulunabilecek patojen mikroorganizmaların yok edilmesi ve kullanım süresinin
uzatılmasıdır. Bu işlemler sırasında sütün doğal özelliğinde değişime sebep olmayan bir
yöntem tercih edilmelidir. Bu amaçlara ulaşmak üzere, süt teknolojisinde uygulanan
yöntemler çok değişken olmakla beraber en yaygın kullanılanlarını; iki başlık altında
toplamak mümkün olacaktır:
Sütün bileşiminde pek çok madde bulunmakla beraber sütün bileşimindeki maddeler su ve
kuru madde olmak üzere iki ana başlık altında incelenebilir.[/B]
|
|
|
| Toprak Sıcaklığı |
|
Yazar: Livadi - 05-02-2009, 01:20 PM - Forum: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme
- Yorum Yok
|
 |
Toprak sıcaklığı, toprakta meydana gelen fiziksel, kimyasal ve biyolojik olayları kontrol eden en önemli olaydır. Toprak sıcaklığı aynı zamanda bitkinin gelişmesi ve verimini de doğrudan etkiler.
Bilindiği gibi kimyasal ve biyolojik olaylar enerji ile meydana gelir. Eger toprakta yeterli miktarda ısı bulunmazsa bunlardan özellikle biyolojik olaylar fazlasıyla etkilenir. Bu yüzden toprak sıcaklığı topraktaki canlı ve cansız varlıklar için hayati bir öneme sahiptir.
Toprak sıcaklığı, bitki içinde son derece önemlidir. Tohumun çimlenmesinden hasata kadar olan dönemde toprak sıcaklığı verim için önemli bir faktördür.
1. Toprak Sıcaklığı
Sıcaklık, toprakta meydana gelen biyolojik olaylar üzerine önemli etkisi olan, fiziksel ve kimyasal işlemleri yönlendiren önemli bir özelliktir. Toprak donduğunda kimyasal ve biyolojik faaliyetler hemen hemen durmasına karşılık, fiziksel ayrışma etkin bir şekilde devam etmektedir.5˚C'nin altındaki sıcaklıklarda çoğu bitkinin kök gelişimi durmaktadır. Toprak ve hava sıcaklığı verilerinin elde bulunması, bitki-toprak ilişkilerini anlamak ve toprağın kullanımına ilişkin yorumların yapılabilmesi için zorunludur(Dinç,Şenol,1998).
Toprak sıcaklığı bitkilerin en önemli gelişim faktörlerinden biridir. Toprakların sıcaklık rejimleri hakkında bilgi, bitki gelişimini etkileyen ekolojik şartların bir kısmını açıklar.Diğer taraftan bütün toprak horizonlarındaki sıcaklık o horizonları biyolojik, kimyasal ve özelliklerini etkilediğinden toprak oluşumunda da önemli bir faktördür (Özbek,1990).
Sıcaklık zamana ve toprak profilinin derinliklerine bağlı olarak değişir. Toprak yüzeyinde sıcaklık günün belli saatlerinde belirgin bir şekilde artıp azalırken, profilin derinliklerinde (genellikle 50 cm. derinlikte) günlük değişim ihmal edilecek kadar az olmaktadır. Mevsimsel sıcaklık değişimleri daha fazla derinliklere kadar etkili olmaktadır. Çoğu topraklarda ise sıcaklık 10 m. derinlikte hemen hemen sabit olup, yaklaşık olarak üstteki toprağın yıllık ortalama sıcaklığına eşittir(Dinç,Şenol,1998).
Toprak işleme ve toprak yüzeyinde bitkisel artıkların bırakılması ile toprağın ısısal özellikleri değiştirildiğinden ve toprağa gelecek ışınlar etkilendiğinden toprak sıcaklığı da etkilenmiş olur. Bu iki durum kuru ziraatte suyun toprakta korunması bakımından çok önemlidir.
Toprak sıcaklığının pratik tarım bakımından şu önemleri vardır;
[COLOR="Orange"]—Topraktaki mikrobiyel aktiviteyi arttırır,
—Çimlenmeyi arttırıcı etkisi vardır,
—Bitki gelişimini kamçılar,
—Toprakta su hareketini etkiler (sıvı-buhar),
—Havalanmayı sağlar,
—Diğer kimyasal olayların, toprak oluşumunun hızını arttırır[/COLOR]
Toprak sıcaklığı normal civalı termometrelerle ölçülebileceği gibi, özel olarak yapılmış termometreler ve bakır konstanten termokapiler ile de ölçülebilir. Toprağa sıcaklık sağlayan termik enerjinin (toprak ısısının) kaynakları çeşitlidir. Bunlardan en önemlisi güneş ışınıdır. Çok az miktarda da mikrobiyel faaliyet sırasında açığa çıkıp toprağın üst katmanlarına taşınan ısı enerjisidir.
Güneşten dünyamıza ulaşabilen kısa dalgalar, toprak yüzeyine çarparak uzun dalgalı ışınlara çevrilirler. Güneşten gelen kısa dalgalı ışınların çok az bir kısmı dünya yüzeyinden kısa dalgalı olarak yansıtılır.
Toprak tarafından alınan radyasyondan oluşan ısının ( H ) bir kısmı bitki ve topraktan evoporasyona (buharlaşmaya) sebep olurken ( E ), bir kısmı da toprağın aşağı katlarına iner ( Qs ) ve toprağın sıcaklığını yıkseltir. Diğer bir kısmı da havaya gider, havayı ısıtır ( Qa ).Yani;
H = E + ( Qs + Qa )
Toprak yüzeyine gelen ısı ( H ), yüzeyde evaporasyona ( E ) sebep olurken ortamın sıcaklığı artmaz(ısı ve sıcaklık arasındaki farka dikkat ).Bu gizli (latent) ısıdır. Buna karşılık yüzeyden alınan (Qs), toprakta sıcaklığın artmasına sebep olur. Bu sıcaklık dalgaları halinde aşağı toprak katlarına iner.
Isı ve sıcaklığın kaynağı güneş olduğu için, gündüz alınan ısı gece topraktan dışarı verilir. Bu nedenle, toprak sıcaklığının günlük gidişi sinizoidal bir şekil alır(Özbek,1990).
2. Toprak sıcaklığının kaynağı:
Tüm toprak ısısı; güneş ve gökyüzünden radyasyon yoluyla toprağın derinliklerinden kondaksiyon yolu ile ve yeryüzünde meydana gelen kimyasal ve biyolojik süreçler sonunda ortaya çıkan enerji olmak üzere üç kaynaktan gelmektedir. Toprak sıcaklığının esas kaynağı atmosferi geçerek yeryüzüne ulaşan güneş ışınları özellikle dalga boyu 2m’den küçük olan kısa radyasyon enerjisi (radvant enerji)’dir(Aksak ve ark.1995).
Arz tabakalarının çeşitli derinliklerinden yeryüzüne doğru bir ısı akımı söz konusu ise de bu az olduğu için toprağın ısınması üzerinde etkisi de önemsizdir. Topraktaki organik maddenin ayrışmasından meydana gelen ısınında toprak sıcaklığının da etkisi önemli değildir.
Atmosferden geçen güneş ışınlarının hepsinde değişmeler olmakta (mor ötesi ışın görülebilir ışın, kızıl ötesi ışınlar) fakat bunlardan en fazla etkilenen kızıl ötesi ışınlardır.
Yeryüzüne ulaşan güneş radyasyonun yoğunluğunda ve radyant enerjinin miktarında yalnızca atmosferdeki değişikliklere bağlı değişmeler olmamakta coğrafi bölge ve zamanında etkisi bulunmaktadır. Genel olarak kısaldıkça yeryüzüne ulaşan radyasyonun yoğunluğu artmaktadır. Bunun sonucunda yeryüzüne ulaşan güneş radyasyonu ekvator kuşağında ortalama yoğunluğu ile başka bir enlemdeki ortalama yoğunluklar birbirinden farklı olmaktadır. Ve ekvator kuşağından uzaklaştıkça ortalama radyasyon yoğunluğu ve buna bağlı olarak ta radyant enerji miktarı azalmaktadır. Zamanın güneş radyasyonunun yoğunluğuna etkisi güneş radyasyonunun yeryüzündeki çeşitli bölgelere geliş açısı ile ilgilidir. Yaz mevsiminde güneş radyasyonu yüzeye daha dik bir konumda gelmekte kış mevsiminde ise yatıklaşmaktadır.
Güneş ışınları atmosfere sabit bir yoğunluk dalga uzunluğunda ulaşmaktadır. Fakat atmosfer tabakasından geçerken yoğunluklarında azalmalar ve dalga uzunluklarında bazı değişmeler olmaktadır. Atmosferdeki toz ve nem yeryüzüne ulaşan bu radyan enerjinin miktarında azalmalara neden olmaktadır. Atmosferdeki toz ve nemden başka bulutlarda yeryüzüne ulaşan radyant enerjinin azalmasına yol açmaktadır. Bu azalma diğerlerinden daha fazladır.
3.Toprak Sıcaklığını Etkileyen Etmenler:
Toprak sıcaklığı birçok faktörden etkilenir. Bunlar;
3. 1. Toprak Rengi:
Isı ışınlarını adsorbe etme yada yansıtma gücü toprak rengine göre değişiktir. Açık renkli topraklar ısı ışınlarını kolayca yansıtır. Bu yüzden toprağın hemen üstündeki hava kolayca ısındığı halde, toprak sıcaklığı düşük olur. Koyu renkli topraklar ısı ışınlarını adsorbe eder ve bu yüzden topraklar sıcak olur. Aynı yerdeki koyu ve açık renkli iki toprağın yazın sıcaklık farkları 15-20 °C’ye kadar çıkabilir(Genç,1988).
Rengin toprak sıcaklığına etkisini inceleyen ilk araştırmacılardan biriside SCHÜBLER (1878) dir. Akalan’ın yaptığı bir araştırmada bu araştırmacı 100 cm³’lük çeşitli toprak yüzeyini beyaz renkli MgCO2 ve siyah renkli cam kurumu ile örtmüş ve bunların sıcaklığını ölçmüştür. Beyaz ve siyah yüzeyli topraklarda 8 °C’lik sıcaklık farkı bulunmuştur.
![[Resim: toprak1qw7.jpg]](http://img26.imageshack.us/img26/9337/toprak1qw7.jpg)
Tablo 1. Toprak rengi ile sıcaklık arasındaki ilişkiler.
Daha sonraları Akalan, Wollny’in (1978) yaptığı araştırma sonuçlarını aşağıdaki şekilde açıklamıştır;
1.Koyu renkli topraklar, yılın sıcak mevsimlerinde açık renkli olanlardan daha sıcaktır.
2.Koyu renkli topraklarda günlük ısı varyansları daha büyüktür.
3.Koyu renkli topraklardan gece ısı kaybı daha hızlıdır.
4.Koyu ve açık renkli topraklar arasındaki sıcaklık farkı derinlik arttıkça azalmaktadır.
Görüldüğü gibi koyu renkli topraklar radyasyonun büyük kısmını adsorbe etmekte, açık renkler ise yansıtmaktadır. Koyu renkli toprakların, açık olanlara göre, kırmızı ve sarı topraklarda ısının beyaz topraklara nazaran daha çabuk yükseldiği sonucunu çıkarabiliriz(Aksak ve ark.1995).
3. 2. Özgül Isı:
Toprakların özgül ısıları, toprak sıcaklığına etki eden faktörlerden biridir. Özgül ısı, herhangi bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C yükseltmek için gereken kaloridir. Özgül ısı birimi kal/gr/ °C’dir. Suyun özgül ısısı 1,0’dır. Topraktaki diğer maddelerin özgül ısıları tablo 2‘de verilmiştir. Bu tabloda görüldüğü gibi toprakta en çok bulunan maddelerden kuvars’ın özgül ısısı en düşüktür. Humus ise su hariç en yüksek ısıya sahiptir.
![[Resim: toprak2zk3.jpg]](http://img26.imageshack.us/img26/2537/toprak2zk3.jpg)
Tablo 2. bazı maddelerin özgül ısıları.
Alüminyum silikatlar, kaolin, kuvars’tan biraz daha yüksek özgül ısıya sahiptir. Toprakların çoğunda en önemli yapı maddeleri kuvars, kil mineralleri, humus ve sudur. Buna göre humus ve su toprağı su ile doygun hale getirmek suretiyle özgül ısıdaki değişmeleri şu şekilde bulmuştur. Kuru iken kaolinin özgül ısısı 0,223’tür. %50 oranında su ile doyurulduğu zaman özgül ısı 0,539 ve %100 oranında doyurulduğu zaman özgül ısı 0,846 olmaktadır.
Humus için bu değerlerde şöyledir: 0,164 , 0,555 , 0,945 olarak bulunmuştur. Bu durum bize fazla su içeren toprakların soğuk topraklar olduğunu ve bunların ısınmalarını sağlamak için fazla suyun uzaklaştırılmasının gerekli olduğunu açıklamaktadır. Fazla su içeren fena drenajlı, kumlu topraklarda sıcak topraklar adını almaktadır(Aksak ve ark.1995).
3. 3. Organik ve İnorganik Madde İçeriği:
Toprakta ısının iletilmesinde toprak sıcaklığına da etki yapan faktörlerden birisidir. Isının toprakta iletilmesi her şeyden önce toprağı meydana getiren maddelerin kimyasal yapısı ile ilgilidir. Toprağın esas yapı maddelerinin ısıyı iletme güçlerini şöyle sıralaya biliriz.
Kum> tın > kil > humus
Kumun ısıyı en fazla ilettiği ve humusun de en fena ilettiği saptanmıştır. Toprak yapı maddelerinin, organik maddeler dışında kalanlarının , ısı geçirgenliklerinin topraklarda çok az fark gösterdiği bilinmektedir.
3. 4. Bitki Örtüsü:
Bitki örtüsü,hem toprağın daha az ısınmasına,hem de topraktan daha az ısı kaybına neden olarak,toprak sıcaklığını etkiler. Bitki örtüsünün sıklığı arttıkça bu etkide fazlalaşmaktadır. Örneğin;ormanlık bölgelerde bitki örtüsünün hem sık hem de kalın olması güneş ışınlarının toprak yüzeyine yeterince ulaşmasına engel olmakta ve buna bağlı olarak bu bölge toprakları yıllık bitkilerin yetiştirildiği bölge topraklarından önemli ölçüde daha az ısınmaktadır. Yoğun bitki örtüsü ile kaplı topraklar,yazın daha serin,kışın daha ılık olmaktadırlar. Bu konuda,çayırlardaki sıcaklık değişmelerinin de orman örtüsü altındaki topraklardaki gibi az olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca,fazla otlatılmamış çayırların kontrollü bir şekilde otlatılanlara kıyasla derin donduğu görülmüştür.(Aksak ve ark.1995)
Bitki örtüsü bulunan yerlerde hareketi az olduğundan açık yerlere oranla sıcaklık değişimi fazla değildir.(GENÇ,1988)
3. 5. Su içeriği:
Su yüksek özgül ısıya sahip olduğundan ıslak toprakların özgül ısıları da kuru topraklara kıyasla daha fazla olmakta ve ıslak topraklar kuru topraklardan daha yavaş ısınmaktadır. Islak toprağın sıcaklığının düşük olmasının diğer bir nedeni de buharlaşmadır. Bu olayda bir miktar ısı kullanıldığından toprak sıcaklığında bir miktar azalma olmaktadır.(Aksak ve ark.1995)
Toprağın su içeriği arttıkça,fazla nem içeren topraklarda,buharlaşma nedeniyle ısı kaybının fazla olduğunu yukarda belirtmiştik Bu nedenle zayıf drenajlı koyu renkli topraklar,açık renkli drenajı iyi topraklar kadar çabuk ısınmazlar.(Aksak ve ark.1995)
3. 6. Topoğrafya:
Güneş ışınları toprak yüzeyine ne kadar dik gelirse toprak tarafından absorbe edilen ısının miktarı da o kadar fazla olmaktadır(Aksak ve ark.1995).Bu nedenle eğimli arazilerde güney ve kuzey yamaçlarda sıcaklık önemli derecede fark eder. Yüksek dağlarda güney yamaçlardaki en düşük toprak sıcaklığı kuzey yamaçlardaki en yüksek toprak sıcaklığından daha yüksek olabilir. Kuzeye doğru 5°C kadar az bir eğimin neden olduğu toprak sıcaklığı düşmesi,yaklaşık aynı yönde 185 km çıkıldığında ortaya çıkabilir.(GENÇ,1988).
Gerçekten,genişçe bir alana gelen birbirine paralel güneş ışınlarının yeryüzüne çarpma açıları yamaç eğimlerine bağlı olarak değişir ki bu değişiklik,bir dağın bir yamacı ile diğer yamacı ve bir yamacın az eğimli bir yeri ile çok eğimli diğer bir kısmı arasındaki ısınma farkını meydana getirir. Yeryüzü şekillerinin sebep olduğu bu farklı ısınma olayına bakı (disposition) adı verilir.
4. Toprak Sıcaklığının Etkilediği Etmenler:
Toprak sıcaklığının etkilediği bir çok olay vardır. Bunlar;
4. 1. Mikroorganizma Faaliyeti:
Toprak mikroorganizmaları’nın büyük bir bölümü için optimum sıcaklık 10 °C ile 35 °C arasındadır.80 °C’nin üstündeki sıcaklık toprak canlılarının büyük bir kısmını öldürür. Buna karşın bakterilerin endosporları ve mantar sporları daha yüksek sıcaklıklara dayanabilirler. Soguğa karşı özellikle bakteriler ve mantarlar çok dayanıklıdır. Sıcaklığı sevenler aktinomisetler ve asperqillus ile tlrichoderma cinslerine ait mantarlardır; buna karşılık penicilium ve mucor cinslerine ait mantarlar ılıman bir sıcaklık tercih eder. Sıcaklığa özellikle gereksinmesi olan hayvan grupları karıncalar ve eklembacaklılardır; ama toprak hayvanlarının çoğunluğu 20 °C’nin altındaki sıcaklığı sever. Ancak genel olarak bir çok iklim alanlarında, sıcaklık arttıkça biyokimyasal aktivitenin arttığı gerçektir. Solucanlar özellikle soğuğa dayanıklıdır:toprak nemliliğini koruduğu sürece bunlar, 0 °C’de donmuş olan veya karla örtülmüş olan yüzeyin altında aktivitelerini devam ettirirler(Özbek,1990).
4. 2. Çimlenme:
Sıcaklık bitki gelişmesinde ilk olarak tohumların çimlenmesi üzerinde etkili olmaktadır. Çeşitli bitki tohumlarının düşük sıcaklık derecelerinde çimlenme kabiliyetleri birbirinden farklıdır. Genel olarak soğuk bir toprakta çimlenme yavaştır. Soğuk bir toprak ayrıca bitki köklerinin gelişmesine ve bitkilerin büyümesine de uygun değildir(Aksak ve ark.1995).
Topraktaki tohumlar toprak sıcaklığı belli dereceye ulaşmadan çimlenmezler(Ör:pamuk 15 °C)(Özbek,1990).
Sıcaklık bir toprakta ise çimlenme bitkinin türüne bağlı olarak sıcaklığın belli bir optimuma kadar yükselmesine paralel olarak çimlenme ve çimlenme hızınıda arttırmaktadır(Aksak ve ark.1995).
4. 3. Bitki gelişimi:
Bitki gelişimi sırasında meydana gelen özümleme, solunum, terleme ve fotosentez gibi olaylar sıcaklıkla sıkı bir şekilde ilişkilidir. Bitki ve toprakta oluşan kimyasal reaksiyonların çoğu yüksek sıcaklıklarda düşük sıcaklıklardakinden daha hızlı gelişmektedir. Sıcaklıktaki her 10 °C’lik artışın kimyasal reaksiyonların hızını iki katına çıkardığı tahmin edilmektedir.
Genellikle sıcaklığın artmasıyla birlikte aktivitelerde hızlanmaktadır. Böylece yüksek sıcaklık bitkilerin çoğunda gelişmeyi hızlandırmaktadır. Ayrıca bitkilerin kök gelişimi ile topraktaki bitki besin elementlerinin çözünebilirlik ve bitki tarafından alınabilirlikleri üzerinde de sıcaklığın önemli etkileri bulunmaktadır(Aksak ve ark.1995).
Toprağın bitki besin maddeleri statüsü toprak nemi ve toprak havalanması gibi diğer faktörlerin optimum civarında seyretmesi halinde çok sayıda araştırmada tarla bitkilerinin başlangıç büyümesini çimlenme, sürme ve sürmeyi takip eden ilk birkaç haftalık büyüme toprak ve hava sıcaklıklarının her ikisinin de önemli derecede etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Özellikle tohum derinliği seviyesindeki toprak sıcaklığı çimlenme ve sürme devreleri esnasında çok önemli olduğu tesbit edilmiştir. Soğuk topraklar bir çok zirai bitkilerin hızlı bir şekilde gelişmesine engel olur yani soğuk topraklar sıcak topraklardan daha fazla bitki gelişmesinde gerilemeye neden olur. Sıcaklığın donma derecesinin altına düşmesi bitkilerin gelişmesini geriletmekle kalmaz, bitkilerin ölmesinede sebep olur(Aksak ve ark.1995).
Demiralay’a (1967) göre, Knoll ve ark. (1964), mısır bitkisinde büyümenin birkaç haftası sonrasında kök zonu sıcaklık derecesinin 15 °C’nin altında olduğu yerlerde kuru madde veriminin azaldığı tesbit edilmiştir(Aksak ve ark.1995).
4. 5. Porozite:
Porozite fazla olduğu zaman toprağın ısı iletkenliği azdır. Toprağın porozitesi azaldıkça ısı iletkenliği artar. Çünkü hava ısıyı az ileten bir maddedir.
Bir toprağın hacim ağırlığı arttıkça toprağın boşluk oranı ve buna bağlı olarak da hava miktarı azalmakta ve katı taneler birbirine daha sıkı bir şekilde temas etmektedir. Boşlukların su ile dolu bulunması da, havayla dolu bulunmasına kıyasla daha fazla ısı iletiminin olmasını sağlamaktadır(Aksak ve ark.1995).
4. 6. Toprak sıcaklığın fiziksel ayrışmaya etkisi:
Isınma ve soğuma ne kadar sık olursa etkide o kadar büyük olur. Ani sıcaklık değişimleri olduğu zaman kayaların iç ve dış kısımları değişik oranda ısınır ve soğurlar. Bu suretle oluşan 500 bar kadarlık basınç kayaların çatlamasına, yarılmasına ve nihayet parçalanmasına neden olan gerilimler meydana getirir. Kayaçların bileşimlerinde bulunan minerallerin değişik renk ve genleşme katsayıları du olayı hızlandırır. Özellikle büyük çaplı minerallerde bu olay kolay gerçekleşir. Örneğin, granit bazalttan daha kolay parçalanır. Çünkü daha kaba tekstüre sahiptir. Ve hem koyu hem de açık renkli minerallerden oluşur. Nihayet parçalanmış bir kaya daha büyük bir yüzeye sahip olduğundan masif bir kayadan daha fazla ısının etkisi altındadır(Özbek,1990).
4. 7. Toprak Verimliliği:
Sıcaklık, bitki kökleri tarafından suyun alımını da etkiler. Yine bitki köklerince suyun alınması sıcaklığın etki düzeyi, bitki türleri arasında değişiklik gösterir. Bununla birlikte, sıcak bölge koşullarına uyarlanabilmiş bir çok bitki, kök bölgesinin sıcaklığında 0 ºC ile 60-70 ºC arasında görülen bir artışla su alımını da arttırır. Artık bu sıcaklık derecesinin üstünde suyun köklerce alımında bir düşme olur(Tisdale,Nelson,1982).
Düşük toprak sıcaklığı, bitki kökleri yoluyla su alımı üzerine yaptığı etki sonucu, bitkilerin gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. Toprak sıcaklığı düşükse ve bitkide fazla terleme yapıyorsa, dokuların dehidrasyonu yani susuz kalması nedeniyle bitki zarar görebilir. Bitkilerin su alımı üzerinde sıcaklığın etkisi kısmen, suyun akışkanlığında, hücre zarı geçirgenliğinde ve kök hücrelerinin fizyolojik aktivitesinde görülen ya da olagelen değişmelerin bir sonucu olarak açıklanabilir. Toprağın su durumu da bir dereceye kadar sıcaklıktan etkilenir. Çünkü, her zaman olmasa bile, toprak yüzeyinden suyun evaporasyonu veya buharlaşmasıyla yitme hızı sıcak havada daha fazladır.
Sıcaklık, mineral bitki besin elementlerinin bitkilerce alımını da etkiler. Birçok bitki türleri üzerinde yapılmış bulunan sayısız denemelerden elde olunan sonuçlar, içinde mineral bitki besin elementlerini içeren çözeltilerden kök absorpsiyonunun, düşük toprak sıcaklıklarında yavaşlamakta olduğunu gösterir. Buna neden olarak respirasyon (solunum) işlevinin ya da hücre zarı geçirgenliğinin azaltılmış olması ileri sürülebilir(Tisdale,Neson,1982).
Sıcaklığın, patates bitkisinin besin elementleri alımı üzerinde yaptığı etki, grafik 1'de sunulmuş bulunan verilerce gösterilmiştir; Şekilde sıcaklığın, hem bitki köklerinde ve hem de toprak üstü kısmında içerilen çeşitli bitki besin elementlerinin içeriği üzerine yaptığı etkiye özenle dikkat ediniz. Örneğin hem köklerde ve hem de toprak üstü bölümünde, fosfor içeriğinin sıcaklığın yükselmesi ile arttığı saptanmıştır. Öte yandan sıcaklığın yükselmesi ile köklerin potasyum içeriğinde bir azalma olduğu da bulunmuştur(Tisdale,Nelson,1982).
5.Türkiye’de toprak sıcaklık rejimleri:
Her pedon horizonlarında hemen hemen aynı olan bir yıllık ortalama sıcaklık değerine sahiptir. Bu değer yıllık ortalama hava sıcaklığı ile yakından ilişkilidir. Fakat toprak üzerinde kar örtüsü veya ormanlarda olduğu gibi bitki örtüsü ve organik horizon bulunduğunda sapmalar olur (Dinç ve ark,99).
Toprak sıcaklığı günlük sıcaklık değişmelerinden etkilenmeyen yüzeyden 50cm. derinlikte ölçülür. Bu nedenle aşağıdaki toprak sıcaklık rejimi sınıflarının tamamı 50 cm. derinlikteki ortalama sıcaklık değeri esas alınarak yapılmıştır (Dinç ve ark.,99).
5. 1. Cryic (soğukluk) sıcaklık rejimi:
Yıllık ortalama toprak sıcaklığı 50 cm derinlikte 0 ºC-8 ºC arasında olduğu Kuzeydoğu Anadoluda’ki 2000m’nin üzerinde Mescit, Karasu-Aras, kaçkar, Cilo-Sat, ve Bolkar Dağlarının yüksek kısımlarındaki toprakları kapsamaktadır. Bu sahalarda yılın yaklaşık 4-6 ayı karla kaplı geçmektedir(Dinç ve ark.1999).
5. 2. Mesic (orta) sıcaklık rejimi:
Yıllık ortalama toprak sıcaklığı 50 cm derinlikte 8 ºC veya daha fazla ve fakat 15 ºC’den daha düşük ve yaz döneminde ortalama toprak sıcaklığı ile kış sıcaklığı arasındaki farkın 5 ºC’den fazla olduğu toprakları kapsamına almaktadır. Bu sıcaklık rejimine ait topraklar, Güneydoğu Anadolu’nun alçak kısımları ile Ege ve Akdeniz kıyı şeridinin ve yüksek dağlık alanlarımızın dışında bulunan tüm bölgelerimizde görülmektedir(Dinç ve ark.1999)
5. 3. Thermic sıcaklık rejimi:
Yıllık ortalama toprak sıcaklığı 50 cm derinlikte 15 C veya daha fazla, fakat 22 C’den daha düşük, yaz ile kış arasında toprak sıcaklığı 5 C’den fazla olduğu alanların toprak sıcaklık rejimi olan bu sıcaklık rejimi, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgesinin 1000 m’den düşük sahalarındaki topraklarda görülmektedir(Dinç ve ark.1999)
5. 4. Frigid (soğuk) sıcaklık rejimi:
50 cm derinlikte yıllık ortalama toprak sıcaklığı 8 C’den daha düşük ve ortalama yaz sıcaklığı ile ortalama kış sıcaklığı arasındaki fark 5 C’den fazla olan alanların topraklarını içermektedir. Cryic sıcaklık rejiminden farklı olarak toprak yaz aylarında daha sıcaktır. Bu sıcaklık rejimine ait topraklar, genel olarak 1500 m’nin üzerindeki dağlık alanlarımızda çok yaygındır ve Bolkar-Aladağlar, Uzunyayla ile Doğu Anadolu’daki dağlık alanlarda bulunmaktadır(Dinç ve ark.1999).
|
|
|
| Aşılama Nedir-Aşılama Yöntemleri |
|
Yazar: Livadi - 05-02-2009, 12:56 PM - Forum: Bahçe Bitkileri
- Yorum (4)
|
 |
[B]Aşılama Nedir?
Aşılama, iki bitki parçasını bir bitkiymiş gibi kaynaşacak ve büyümelerine devam edecek şekilde birleştirme tekniğidir.
Aşılama, bitkilerde uygulanan tohumsuz bir üretme şeklidir. Çoğaltılması istenilen çeşitten, bir gözün veya aşı kalemi adı verilen bir dal parçasının anaç adı verilen diğer bir bitki üzerine yerleştirilip tutturulmasıdır.
Meyve çeşitleri, genel olarak, tohumla üretildiklerinde çeşit karakterini kaybederek, yabanileşmeye doğru yönelmektedirler. Onun için, aşı usulü ile üretmek mecburiyetinde kalınmaktadır. Üretilmesi istenilen, kaliteli, bol verimli ve hastalıklara dayanıklı meyve çeşitlerini, aşılamak yoluyla çoğaltmak imkanı sağlanmaktadır.
ANAÇLAR
Tohumdan elde edilenlere “Generatif anaçlar”
(çöğür ya da yoz); çelik daldırma, kök sürgünleri vb.
bitki parçalarından oluşanlara ise “Vegetatif anaçlar
(klon anaçlar)” denilmekledir.
Genelde tohum, tozlanma ve döllenme sonucu
oluşur ve kalıtsal yapıları homojen değil, heterojen
niteliktedir. Bunlar çimlendikleri zaman yozları ya da
çöğürleri oluştururlar. Kültür çeşitlerinin tohumlarından
oluşan yeni bitkilere yoz; yabanilerin tohumlarından
oluşanlara ise çöğür denilmektedir.
ANAÇLARIN ÖZELLİKLERİ
Kuvevvetli gelişirler.
Üzerine aşılı çeşidi geç meyveye yatırır
Ağaçlar uzun ömürlü olur.
Bol ürün alınır ama standart yoktur.
Genel Anaçların Özellikleri (Dezavantajları)
Kuvvetli veya çok kuvvetli gelişirler.
Üzerine aşılı çeşidi geç meyveye yatırır.
Ağaçlar uzun ömürlü olur.
Bol ürün alınır ama standart yoktur.
Çöğür anaçlar tohumdan elde edildiği için kalıtsal yapısı heterozigottur. Alındığı çeşidin bir çok üstün özelliği, tohumlarda kaybolur,çoğunlukla bir yozlaşma meydana gelir.
Heterozigot yapıdan dolayı standart ağaçlar oluşmaz ve aşılanan çeşitten birörnek meyve
alınamaz. Ağaçların soğuğa-sıcağa, hastalıkzararlılara dayanımı farklı, habitüsü farklı olur.
Kültürel işlemler zorlaşır, üretim maliyeti artar.
Kuvvetli kök oluşturduklarından topraktan su ve besin maddesi alımları yüksektir.
Toprağa tutunumu kuvvetlidir.
Stres koşullarına dayanımı daha iyidir.
Tohumdan elde edildiği için virüs hastalıklarını taşımazlar.
Vegetatif (Klon) Anaçların Özellikleri
( Avantaj-Dezavantajları )
Dikimin 2. ve 3. yılından itibaren, üzerine aşılanan çeşit meyveye yatar, yatırım masraflarının geriyedönüşümü için gerekli süre kısalır (Gençlik kısırlığı kısa sürer).
Homojen (birörnek, yeknesak) ağaçlar oluşacağından ve de bodur anaçlarla da bodurluk sağlanacağından işçilik masrafları düşer (budama, sulama, hastalık ve zararlılarla mücadele, hasat gibi işler daha kolaydır ),üretim maliyeti azalır.
Üretilen ürünün kalitesi ve standardı yüksektir.
Klon anaçlara aşılı fidanlarla daha homojen bahçeler kurulur.
Her yıl ve düzenli meyve elde edilir. Birim alana düşen ağaç sayısı fazla, birim alandan alınan verim yüksek ve kalitelidir.
Ancak;
Ağaçların ekonomik ömürleri kısadır ( 15-25 yıl )
Anaç-kalem arasındaki uyuşmazlık durumu ve anaçların hastalık taşıma riski (özellikle virüsler) yönünden dikkatli olmak gerekir.
Bahçenin tesis masrafı yüksektir. Birim alana daha fazla fidan gerekecektir, bodur
anaçlarla bahçe tesis ediliyorsa destek sistemi isteyecektir, damla sulama tesisat masrafı vb. Olacaktır.
Neden Aşılama Yaparız?
·Tür ve çeşidin ismine doğru fidan üretimi,
·Başka ve kolay metodlarla çoğaltılamayan çeşitlerin ortadan kalkmasına engel olmak,
·Büyük ağaçların çeşitlerini değiştirmek,
·Islah çalışmalarında belirli özellikleri için seçilen çöğürlerin büyümelerini çabuklaştırmak,
·Ağaçların zarar gören kısımlarının tamiri,
·Virüs hastalıklarının incelenmesi için aşı yapılır.
·Bazı anaçların özelliklerinden (Bodur anaçlar gibi) yararlanmak için ancak üzerine iyi bir çeşit aşılayarak yararlanabiliriz
·
Kaç Çeşit Aşı Vardır?
1 . Göz aşıları,
2. Kalem aşıları.
Göz Aşısı Nedir?
Altında odun dokusu bulunan veya bulunmayan küçük bir kabuk parçası ile bunun üzerindeki tek bir göz ile yapılan aşılara göz aşısı denir. Sadece yongalı göz aşısı metodunda,kabuk parçasının altında odun dokusu bulunur.
Meyve ağaçlarının çoğaltılmasında, kalem aşılarına nisbetle daha çok uygulanmaktadır. Göz aşıları, küçük fidanlarda kullanılmaktadır. Yapıldıkları zamana göre biri sürgün (yaprak aşısı), diğeri de durgun aşı olmak üzere ikiye ayrılır:
Sürgün göz aşısında, göz anaca takıldığı yıl uyanır ve aynı yıl sürgün verir. Aşıya, yerine göre, Mayıs sonu veya Haziranın ilk haftalarında başlanır ve Temmuza kadar devam edilir. Aşı sürgünlerinin, kışın şiddetli soğuklardan zarar görmeleri tehlikesi vardır. Onun için, sürgün göz aşısı, kışları ılık geçen yerlerde yOnun için, sürgün göz aşısı, kışları ılık geçen yerlerde yapılır.
Durgun göz aşılarında; anaç üzerine takılan göz, aynı yıl tutar, fakat kışa girildiğinden uyanmayıp, ertesi ilkbaharda sürer. Daha çok, kışları soğuk geçen yerlerde uygulanır. Durgun göz aşısı, yaz sonlarında (Ağustos-Eylül) yapılır.
apılır.
Göz aşısının yapılışı:
Toprak seviyesinden 15 santim yükseklikten itibaren, aşı çakısının ucu ile anacın kabuğu (T) şeklinde kesilir. Kesik kısmın iki kenarındaki kabuk, aşı çakısının tırnağı ile yerinden kaldırılır. Bundan sonra üzerinde aşı gözlerinin bulunduğu kalem ele alınır. Bir gözün üst ve altında bir parmak kadar bir kısım bırakıldıktan sonra, gözün altı hafif odunlu olarak kesilir. Anacın tepesinin daha yüksek tarafında iki anacın kesilen kısmına yukarıdan aşağıya doğru sürülerek yerleştirilip, rafya ile sarılır. Göz aşılarının tutup tutmadıkları, aşıdan 15-20 gün sonra belli olur.
Göz Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Bitkinin kabuk verme zamanı kullanılacak göz aşısı metodunu tayin eder. Zamanlara göre göz aşısı;
a) Sonbahar göz aşısı (durgun göz aşısı),
b) İlkbahar göz aşısı (erken sürgün göz aşısı), c) Haziran (geç sürgün) aşısı.
Göz Aşısı Metotları Nelerdir?
T Aşısı (Kalkan Aşısı):
6 mm-2,5 cm çapındaki anaçlara büyüme devresinde uygulanır. Topraktan 5-25 cm yükseklikte yapılır. Anaç T şeklinde kesilir. Göz kalkan şeklinde odunlu veya odunsuz olarak kesilir. Anaçta açılan T içerisine yerleştirilir. Hava almayacak şekilde bağlanır. Macunlanmaya gerek yoktur. Aşı bağı 15 gün sonra kesilir.
Ters T Aşısı:
Yağmurlu bölgelerde yağmur sularının açılan T içerisine girmemesi ve enfeksiyon meydana gelmemesi için ters T aşısı yapılır.
Yama Göz Aşısı:
Dikdörtgen şeklinde bir kabuk parçasının anaçtan kesilip çıkarılması ve bunun yerine üzerinde bir göz bulunan ve çoğaltılacak çeşitten alınan aynı büyüklük ve şekildeki bir kabuk parçasının anaç üzerine yerleştirilmesidir. Genellikle T göz aşısının başarısız olduğu tür ve çeşitlerde uygulanır. Bu aşıda başarılı olmak için gece ve gündüz ısı farkının az olduğu dönemler seçilmelidir. Aşı çabuk yapılıp, çabuk bağlanmalıdır.
Flüt Göz Aşısı: Bu aşı esas olarak yama göz aşısına benzer. Ondan farkı anaçtan çıkarılan kabuk parçasının gövdeyi hemen tamamen kuşatacak şekilde büyük alınmasıdır.
Yongalı Göz Aşısı: Bu aşı metodu ilkbaharda büyüme başlamadan önce veya yaz aylarında su noksanlığı veya başka bir sebeple büyümenin durduğu hallerde kabuğun odundan kolayca ayrılamadığı zamanlarda yapılır. En önemli nokta anaçta açılan T ye yongalı gözün çok iyi yerleştirilmesi ve çok iyi bağlanmasıdır.
Kalem Aşısı Nedir?
Taze kesilmiş anaçla taze kesilmiş kalemin kombiyum bölgelerinin üstüne gelecek şekilde sıkıca temas ettirilerek anaç ile kalem arasında bir bağlantı kurulması ile yeni bir bitki meydana gelir. Bu tür aşılara kalem aşısı adı verilir. Kalem aşıları ilkbaharda yapılır.
Kalem Aşısı Metodları
1.Dilcikli aşı (Ingiliz aşısı)
2.Gaga aşısı
3.Çoban aşısı
4.Yarma aşı
5.Köprü aşı
6.Kenar aşı
7.Kakma aşı
8.Kemer aşısı
Kalem aşıları
Göz aşısı yapılamayacak kadar kartlaşmış olan meyve ağaçlarına kalem aşıları yapılır. Kalem aşılarında, üzerinde 2-3-4 göz bulunan bir dal parçası (kalem) kullanılır. Kalem aşılarının yapılış şekillerine göre çok çeşitleri vardır. Pratikte en çok kullanılanları; kakma aşı, çoban aşısı, yarma aşı ve İngiliz aşısıdır.
Dilcikli Aşı:
6 mm ile 1.2 cm çapında küçük anaçların aşılanmasında kullanılır. Bu aşının yapılabilmesi için anacın ve kalemin aynı kalınlıkta olması gerekmektedir. Bu aşıda kalemde ve anaçta aksi yönlerde olmak üzere 2.5-6 cm uzunluğunda pürüzsüz bir kesim yapılır. Bu kesitin üzerinden birer dilcik kesilir ve bundan sonra anaç kalemin dilleri birbirinin içine sokulur, macunlanır, sarılır ve bağlanır.
Kenar Aşı (Yan Aşı): Birçok çeşidi vardır. Esası kalemin kendinden kalınanacın yan kısmına yerleştirilmesidir.
Kakma aşı
Fidanlarda, gözden yapılmış, göz aşılarının tutmayanlarına ilkbaharda kakma aşı yapılır. Kakma aşı en çok baş parmak kalınlığındaki anaçlara uygulanmaktadır. Aşılanacak anacın tepesi, toprak seviyesinden itibaren bir karış yükseklikten hafif meyilli olarak kesilir. Anacın tepesinin daha yüksek tarafında iki bıçak kesimi ile (V) şeklinde bir oluk açılır. Aşı kaleminin ucu anacın oluğuna uyacak şekilde yontulur, hazırlanan kalem, anacın oluğu içerisine, anaçla kalem kabukları birbirine denk gelecek şekilde yerleştirilir; rafya ile iyice bağlanır ve yara yerleri aşı macunu ile hava almayacak şekilde sıvanır.
Çoban aşısı
Çoban aşısı, kalınlaşmış anaçlara tatbik edilir. Anaç düzgün olarak kesilir ve üzeri perdahlanır. Kalemler 10-15 santim boyunda 2-3 gözlü olurlar. Kalemin en altındaki gözün karşı tarafından, bir taraflı olarak yontulur ve üzerinde oturmayı kolaylaştırmak için, kertik yapılır. Hazırlanmış kalem, evvelce kuru kalemle anacın kabuğu içerisinde açılmış olan yuvasına yerleştirilir. Anaçla kalem iyice bağlanır ve bütün yara yerleri aşı macunuyla sıvanır.
Yarma aşı
Gövdesi bilek kalınlığında olan ve bu şekilde diğer aşılar uygulanamayan yumuşak çekirdekli meyve türlerinde yapılmaktadır. Anacın tepesi kesilir ve üzeri perdahlanır. Anacın tepesine yarma aşı usturası dikey bir şekilde konarak üzerine tahta tokmakla yavaş yavaş vurularak, anacın tepesi yarılır. Üzerinde 2-4 göz bulunan kalem de alttaki gözün iki yanından başlanarak düzgün bir şekilde yontulur. Kalem takılırken, anacın ve kalemin kabuklarının birbirine denk gelmesine dikkat edilir. Aşı yeri bağlanır ve yaralı kısımlar aşı macunu ile sıvanır.
İngiliz kalem aşısı
Kış aylarında cemakanda yapılan bir aşıdır. Anaç ile aşı kaleminin aynı kalınlıkta olmasına dikkat edilir. Anacın tepesi vurulur ve aşı bıçağı ile anacın tepesinden itibaren 3-4 santimlik bir kısmı, bir taraflı olmak üzere dikine kesilir. Üzerinde 4-5 gözü bulunan ve anaçla aynı kalınlıktaki kalemin alt ucu, anaçtaki gibi kesilir ve kalemin kesik kısmı anacın kesik kısmı üzerine oturtulur. Rafya ile bağlanır ve macunla sıvanır.[/B]
|
|
|
| Sera ve Seracılık Hakkında |
|
Yazar: Livadi - 05-02-2009, 12:40 PM - Forum: Seracılık
- Yorum (4)
|
 |
[B]SERA PLANLAMA
Sera işletmeciliğinde planlamanın gayesi Bitkilerin yetiştirilme, büyüme ve gelişmeleri için uygun olmayan çevre koşullarında, en uygun bitki gelişme koşullarını yapay olarak oluşturmaktır.
Sera tipinin seçiminde etkili unsurlar :
Kullanılma amacı,
İhtiyaç duyulan sera büyüklüğü,
Civar iklim şartları,
Yerleşim yerinin fizyografik ve ekolojik özellikleri,
İşletmeye ayrılan sermaye,
Alet ve ekipman kullanma imkanları,
Yetiştirilecek bitki türleri ve yetiştirme tekniği,
Sera işletmesinin gelişme planı,
İşletme sahibinin istekleri,
Kullanılma Amacı:
Seradan beklenen amaç, sera tipine etki yapan en önemli faktörlerden biridir. Sera amatör, araştırma, yarı profesyonel veya tam ticari amaçlı olabilir
İhtiyaç Duyulan Sera Büyüklüğü:
Bir seracının işletmesinde sera ünitelerinin ayrı ayrı veya toplam olan büyüklüğü, işletmenin işçilik miktarı ve çeşidine bağlıdır. Eğer işletmede kullanılabilecek fazla sayıda alet ve ekipman varsa, seralar daha büyük, üniteler de daha fazla sayıda planlanabilir.
Civar iklim şartları:
Bir yörenin en yüksek ve en düşük sıcaklık değerleri, rüzgar durumu, yağış şekli, yoğunluğu ve süresi, güneşlenme ve bulutlu günler sayısı ve enlem derecesi gibi çeşitli etmenler, sera tipinin seçiminde etkilidir. Örneğin : soğuk, rüzgarlı ve kar yağışlı yerlerde seraların çatısı daha dayanıklı ve alçak, ılık yerlerde ise seraların daha yüksek tipte yapılması gerekir.
Yerleşim yerinin fizyografik ve ekolojik özellikleri:
Sera kurulması istenilen yerin topografyası, arazi eğimi, arazinin marazı, mikro klima koşulları, kapalı veya açık vadide bulunması gibi ekolojik koşullar göz önüne alınır.
İşletmeye ayrılan sermaye:
İşletmenin ekonomik gücü ve sera için ayrılabilen sermayenin büyüklüğü, uygulanacak sera tipinin seçiminde en önemli etmenlerden biridir.
Sermayesi yeterli olan işletmelerde ek yapım masrafı yüksek, fakat yıllık bakım masrafları daha düşük olan cam örtülü çelik veya alüminyum iskeletli sera tipleri, sermayesi yeterli olmayan işletmelerde ise ilk yapım masrafı düşük fakat yıllık bakım giderleri büyük olan plastik örtülü, ahşap iskeletli tipleri seçilmelidir.
Alet ve ekipman kullanma imkanları:
Sera içi tarımsal işçiliğin daha çok elle yapıldığı işletmelerde, sera boyutları, mekanizasyonu fazla olan toprak işçiliği, gübreleme, ilaçlama, toprak dezenfeksiyonu, ürün temizleme gibi işlerin alet ve ekipmanlarla yapıldığı seralara göre daha küçüktür.
Yetiştirilecek Bitki Türleri Ve Yetiştirme Tekniği:
Gelecekte serada yapılacak yetiştiricilik şeklinin değiştirilmesi düşünülmeden sera kurulursa, daha sonra yapılacak değişikliğe uyum sağlamada zorluk çekilir veya değişiklik olanaksız olur. Örneğin yalnız alçak boylu bitkilerin yetiştirileceği basit bir serada, uzun boylu bitkiler yetiştirilemez. Bu nedenle gelecekte başka bitkilerin yetiştirilebileceği seraların tip ve boyutları bu bitkiler içinde uygun olmalıdır.
Sera İşletmesinin Gelişme Planı:
İşletmede zamanla seranın genişletilmesi düşünülerek sera tipinin seçiminde planlama ve konumunda zamanla oluşacak bu büyüme ve gelişme gözden ırak tutulmamalıdır.
İşletme sahibinin istekleri:
İşletme sahibinin istekleri, beğenisi, seranın estetik görümünde tipinin seçiminde etkilidir. Ancak estetik görünüm kullanışlılık ve faydalılık ile birleştiği zaman bir anlam taşır.
Ülkemizde yetiştiriciler ihtiyaçlara uyacak bir sera seçimi yerine, genellikle yakın çevrede görüp beğendikleri bir tipin aynısını yapmasını isterler.
SERALARIN SINIFLANDIRILMASI
1. Orta Yastık Durumuna Göre Seralar:
Orta yastıksız seralar: Orta yastıksız seralarda 80cm kadar genişlikte orta yolun iki tarafında, tercihen 110cm genişliklerinde birer üretme yastığı bulunur. Yan yastıklar çoğu kez çelik üretimi ve aşılara tahsis edilir.
Orta yastıklı seralar: Orta yastıklı seralarda iki tarafa uzanan yastıkların arasında sranın ortasında boylu boyunca, tercihen, 220cm genişliği ile bir orta yastık bulunur. Bu seralar orta yastıksızlardan tabiatıyla daha geniş alınır. Eğer böyle bir serada hem üretme ve hem de yetiştirme yapılıyorsa, orta yastık üretmeye, kenar yastıklar da saksıya, kaba veya tüpe alınan fidan ve aşıları yetiştirmeye tahsis edilir. Zira orta yastıklar bu seralarda daha sıcak olur.
2. Çatı Şekillerine Göre Seralar
Tek çatılı seralar: Bunlarda çatılar tek meyilli ve dolayısıyla tek yüzeylidir. Genellikle bir binanın veya bir duvarın güneye bakan tarafına dayanır. Aynı çatı tipi meyilli yerler için de söz konusu olabilir. Bunlarda çatı eğimi güneye baktığından güneş ışınlarından ve sıcaklığından iyi faydalanır. Genellikle amatör seralardır, tesisleri ucuzdur. Ayrı, yani bir kenarı bir yere dayanmayan müstakil olarak da tek çatılı seralar yapılabilir. Fakat bu takdirde çift meyilli veya iki çatlı seralar tercih edilmelidir.
İki çatılı seralar: Bunlar daha iyi ışık alırlar. Çatının iki yüzü birbirine eşit ise ''ikiz kenar çatılı seralar'' olurlar. Çatının biri uzun diğeri kısa ise ''iki çatı kenarı eşit olmayan seralar'' söz konusudur. Meyilli arazilerde de bu tip sera kuruluşlarına sıkça başvurulur.
M çatlı seralar: Bunlar ise yan yana gelen blok seralardır. Bunlar ikiz kenar veya iki kenarı eşit olmayan çatılı seraların yan yana gelmesinden oluşur.
Blok seralar: Blok seralar birbirlerine ekli olarak tesis edildikleri için tesis giderleri daha azdır. Aynı tür bitki yetiştirme söz konusu ise aralarında ara duvar gerekmez. Fakat her blok için ayrı bir türün yetiştirilmesi öngörülüyor ise her türe uygun farklı ekolojik koşullar yaratmak için blokların arasına perdeler koyarak bir birinden ayırmak gerekir.
SERALARDA İSKELET VE ÖRTÜ MALZEMELERİ VE ÖZELLİKLERİ
A) İskelet Malzemeleri Ve Özellikleri
Seralar taşıyıcı fonksiyon yapan temel, duvarlar, iskelet ve onu örten bir koruyucu örtüyü gerektirir.Seraların iskeletleri ahşap, demir, beton, alüminyum olabilirler.
Ahşap iskeletliler çabuk çürür, ömürlerini uzatmak için emprenye etmek ve sık, sık boyamak gerekir.
Sıcak yörelerde ahşap iskelet, kamışlardan da oluşabilir.
Demir iskelet daha uzun ömürlüdür. Bunlarında paslanmaması ve uzun ömürlü olmaları için antipas ile boyanmaları gerekir. Son yıllarda galvanize edilmiş veya galvaniz borularından oluşan sera iskeletleri de yapılmaktadır.
Beton iskeletler ise az kullanılır, beton daha ziyade temel ve duvarlarda söz konusu olur.
Alüminyum veya hafif metal iskeletler kullanılırsa seranın ışık alımını ahşap gibi fazla azaltmaz. Bunlar hafif, sağlam, uzun ömürlüdür.
İskelet ahşap+demir kombine olarak da yapılabilir.
B) Örtü Materyalinin Özellikleri
Örtü materyali güneş ışınlarını rahatlıkla geçirebilecek nitelikte olmalı, sıcaklığı tutmalı, hafif ve ucuz, montajı kolay, dayanıklı, ışık geçirgenliğini zamanla kaybetmeyen cinsten ve kolay yıkanarak temizlenebilir olmalıdır.
Örtü materyali olarak seralarda
Cam,
Yumuşak plastik,
Sert plastik
Fiber
kullanılır.
Camların ışık geçirgenliği en fazladır. Plastik örtü kullanılacaksa iskeletin ahşap, cam örtü materyali kullanılacaksa iskeletin metal olması gerekir. Plastik örtü metal iskelete doğrudan gerilirse rüzgarla daha çabuk yırtılır. Ahşap iskelet de zamanla eğildiğinden, çalıştığından cam örtü önerilmez, zira camlar ahşap çalıştıkça çabuk kırılır, ancak yarı silindirik seralarda metal iskelete temas yerleri ahşapla veya sert plastikle takviye edilerek plastik örtü geçirilebilir.
1- Plastik Örtüler
1-a) Plastik Örtülerin Sakıncaları
Plastik örtüler genellikle polietilen veya PVC olurlar. Bunlar 1-2 yıl ömürlüdürler. Genellikle plastikler fiziksel ve mekanik etkilere karşı dayanıksızdırlar. Plastik örtü materyalinin, bitkilerde renk oluşumu ve büyümeyi engelleyen, onların cüce kalmalarına neden olan ultraviole (kısa dalga) ışınları geçirme niteliği, cama kıyasla çok daha fazladır. Bu sakınca son yıllarda plastiğin bileşimine, ultraviole ışınların etkisini azaltan bazı katkı maddeleri ilavesi ile giderilmeye çalışılmıştır.
Plastiklerde ışık geçirgenliği son yıllarda geliştirilerek cam gibi hatta daha yüksek ışık geçirgenliği sağlanabilmiştir. Örneğin camda ışık geçirgenliği %89-92 olmasına karşılık son yıllarda üretilen plastiklerin geçirgenliği %85 ile 89'dur. Bu değer %92-95'e kadar çıkarılabilmiştir. Ancak plastik zamanla kirlenme ve yıpranma nedeni ile ışık geçirgenliğinde büyük düşmelere sebep olur ve bu geçirgenlik %62-65'e kadar inebilir. Plastikler yıkandıklarında da kirliliklerini cam gibi atamazlar, yani temizlenemezler. Çünkü tozlar plastik üzerine elektriksel yük ile bağlanır. Kirlilik devamlı kalır.
Plastik, yüksek sıcaklıkta kendisini salıverir ve soğukta da büzüşme yapar. Ancak son zamanlarda bazı ilave maddelerle bu kusur da bir ölçüde azaltılabilmiştir.
Eğer plastik örtüye sahip seralarda yeterli havalandırma yapılamazsa, bunlarda hava boşlukları yok denecek kadar az olduğundan cam seraya kıyasla çok fazla nem tutarlar ve bu fazla nem de sakınca yaratır.
1-b) Plastik Sera Örtülerinin Faydaları
Hafiftirler, 1m²'lik plastik sera örtüsü 100-125 gramdır.
Ayrıca istenen şekilde ve kolaylıkla iskeleti kapaması ve şekil vermesi mümkün olur.
Çift kat kullanıldığından daha da iyi koruyucu olurlar.
Bedel ve tesis giderleri ucuzdur.
2- Polietilen Örtü özellikleri
Polietilen örtü materyali 0.15-0.30 mm kalınlıkta olup ucuzdur.
Dış koşullara, öncellikle rüzgara karşı dayanıklılığı azdır.
Kolay yırtılıp, çabuk kirlenir.
3- PVC Örtü özellikleri
Yumuşak ve geçirgendirler.
-10° ila +60°C arasında stabildir. Ancak daha soğukta büzüşür, kırışır, çatlar, daha sıcakta yumuşar. Bu itibarla kışın soğuk olan yerlerle yazın çok sıcak olan yerler için uygun değildir.
Işık geçirgenliği %85-96 olup kirlendikten sonra bu değer %50-70'e düşer.
Ömrü polietilen örtü materyalininkinden daha uzundur. (2-4 yıl). Ancak daha pahalıdır.
4- Diğer Örtüler
Polyvinylfuorid (PVF) örtüler: ömrü 4-8 yıl,, geçirgenliği %92-93'tür.
Polyester (Maylar) plastik örtüler: ışık geçirgenliği (%80-85) tir.
Plaklar halinde sertleştirilmiş polyesterler: Bunlar esasta cam ile plastik arasında yer alan suni elyaf örtülerdir. Yırtılma ve kırılmaya dayanıklıdırlar. 10-15 yıl kullanılabilirler. Ancak başlangıçtaki %80-90 ışık geçirgenlikleri kirlenerek zamanla %50'ye kadar düşer. Düz veya dalgalı plaklar halinde olup tahta ve demir iskelet üzerinde kolayca çivilenip veya vidalanıp yerleştirilebilirler. Cam takviyeli veya çift katlı (Acryglas) lar ile Fiber glaslar da bu tip örtülerdendir.
Cam örtü materyali: %89-92 olan ışık geçirgenliği kirlenip azaldığında yıkanarak eski duruma yükseltilir. Yağışı fazla olan yerlerde yıkanmaya lüzum kalmadan kendiliğinden temizlenir. Bunlarda yansıma ile kaybolan ışık azalması, güneş ışınları cama ne kadar dik gelirse o kadar az olur. Seralarda kullanılan cam kalınlıkları, ebatlara göre 2-4 mm arasında değişir.
Örtü malzemesi olarak cam, parlak cam veya mat (buzlu) cam olarak kullanılır.
Parlak cam pencere camıdır.
Mat cam (buzlu cam) bir yüzü düz öteki yüzü dalgalı olan buzlu camdır. Parlak camdan yarı yarıya ucuzdur. Düz yüzü dışa dalgalı yüzü içe getirilir. Güneş ışınları rahatça sera içine girer, pürüzlü yüz ışınları yansıtarak seradan çıkmasını engeller.
SERA PLANLAMASINDA ETKİLİ ÇEVRE KOŞULLARI
Seralarda verimin daha yüksek, ürün niteliğinin daha iyi ve aynı zamanda ürünün gelişme ve olgunlaşma süresinin daha kısa olması için ekonomik koşullar dikkate alınarak sera planlayıcısının bitkilerin isteklerine göre çevre etmenlerini uygun hale getirmesi gerekir.
Sera planlamasında çevre etmenleri;
1.derece çevre etmenleri: Işık, sıcaklık, nem ve havalandırma
2.derece çevre etmenleri: Havanın içerdiği Co2 miktarı, toprak suyu, drenaj, toprak bitki besin maddeleri ve hastalık etmenleri.
1) Işık
Işık, bitkilerin fotosentezde kullandığı en gerekli temel etmendir. Bitkilerin gelişmesinde ışık rengi, yoğunluğu, günlük ışıklanma periyodu ve gelişme süresince toplam ışıklanma süresi önemlidir.
Seraların ışık kaynağı güneştir ve güneşten gelen ışınların dalga boyları ve ışık renkleri farklı farklıdır.
Görülebilir ışık ışınları:
Mavi ışık bitkilerin fazla boylanarak gelişmesini sağlar.
Kırmızı ışık olmazsa tohumların çimlenmesi ve gelişmesi yavaşlar ve çiçeklenme hızlanır.
Yeşil ışık; bitki büyümesini olumsuz olarak etkiler.
Kızılötesi ışınlar: Güneş ışığıyla gelen ışınların yaklaşık % 50 sidir. Bu ışınlar, ısı oluştururlar.
Sera içindeki bitkilerin dengeli büyüme ve gelişmeleri için seraların ve sera içindeki bitki sıralarının yönlendirilmesi gerekir . Bitki sıralarının kuzey-güney doğrultusunda düzenlenmesi ile dengeli bir şekilde ışıktan yararlanması için seranın doğu-batı yönünde yerleştirilmesi gerekir.
Daha iyi ışıklanma için;
Münferit olarak yapılan seralar özellikle kışın doğu - batı doğrultusunda yerleştirilmeli.
Blok seralar ise kuzey güney doğrultusunda yönlendirilmeli,
Bireysel seralar birbirini gölgelememelidir.
Serayı oluşturan kiriş ve kolon gibi yapı elemanlarının kesit yüzeyli mümkün olduğu kadar ince yapılmalı,
Daha iyi bitki gelişimi için ışığın yetmediği yerlerde yapay ışıklandırma yoluna gidilebilir.
2) Sıcaklık
Bitkiler için en uygun sıcaklık, sera içerisinde soğuk günlerde en az 15 C, güneşli ve sıcak günlerde ise en çok 30 C olmalıdır. Sera toprak sıcaklığının da belirli bir sınır altına düşmesi bitki gelişmesini durdurur. Sera içi sıcaklığının en yüksek sıcaklığı aşmasıyla , bitkilerde özümleme durmaktadır.
Isıtma için, güneş enerjisinden en iyi şekilde yararlanacak sera tipinin geliştirilmesi gerekmektedir. Seralar soğuk mevsimlerde ısıtılmalı, sıcak mevsimlerde ise soğutulmalıdır.
Soğuk günlerde sera dışındaki toprak sıcaklığının daha düşük olması seranın dış duvarlarına en yakın bitki sıralarının soğuktan zarar görmesine neden olabilir. Bu durum seranın dış drenaj sisteminin yapılması ile engellenebilir.
3) Nem
Sera toprağının, bitkilerin ihtiyaçlarına göre sulanması gerekir Sulamayla sera içindeki havanın nem oranı artar. Havalandırma ile de sera içindeki havanın nem oranı düşer. Bu nem çeşitli önlemlerle tekrar normal düzeyine yükseltilmelidir.
Seradaki havanın nem oranının en uygun sınırları, yetiştirilen bitki türüne, seranın sıcaklığına, ışıklandırma yoğunluğuna ve özümleme hızına bağlı olarak değişir. Oransal nemin çok düşük olması bitki büyümesi ve gelişmesini geriletmesi yanında, çok yüksek nem oranı da sera örtüsünün iç yüzeyinde yoğunlaşır. Yoğunlaşan nemin bitkiler üzerine damlaması bitkilerin hastalanmasına da neden olur.
Ayrıca yüksek hava nemi, bitkiler için zararlı mikroorganizmaların gelişmesi için uygun ortam oluşturur ve mantar hastalıklarının çıkmasına neden olur.
4) Hava ve Karbondioksit
Oksijen bitkilerin solunumu için; karbondioksit ise bitkilerin özümleme yapmaları için gereklidir. Seralarda havalandırma yapılmazsa sera içinde gece Co2 artar ve gündüz azalır.
Serada CO2 oranını yapay yollarla artırmak CO2 gübrelemesiyle olabilir. CO2 gübrelemesi en kolay olarak sera içinde organik gübre kullanılmakla olur. Organik gübrenin sera toprağında parçalanması ile ortaya çıkan CO2 sera havasının CO2 oranını yükseltir. CO2 gübrelemesinin başarısı, sera içi sıcaklık derecesi ve seranın ışıklanma yoğunluğuna bağlıdır.
Sera içinde gece CO2 artar. Fakat sabahları güneş ışıkları ile bitkilerde başlayan özümleme sonucunda, sera içinde CO2 normal havadakinin altına düşer. CO2 oranının azalması özümlemenin de yavaşlamasına neden olur. Bunun için ya serada havalandırma ile serada CO2 oranı yükseltilmeli, ya da CO2 gübrelemesi yapılmalıdır.
5) Diğer Etmenler
Enerji : Seranın kurulacağı yerde, sürekli ve ucuz olarak kullanılabilecek bir enerji kaynağı olmalıdır. Bu enerji kaynağı seranın ısıtılmasında kullanılabileceği gibi, serada çalıştırılacak araç ve gereçler için de gereklidir.
Ulaşım : Seralar, yola ve büyük tüketim merkezlerine ve ulaşım yollarına yakın olmalı.
Pazar : Seralar, büyük tüketim merkezlerine yakın olmalıdır.
İşçi : Serada yapacak işlerden anlayan işçilerin yakın civarda bulunması gerekir.
Su: Sera kurulan yerde su bulunması gerekir.
Gübre : Seralarda çiftlik gübresine fazlaca ihtiyaç vardır. Çiftlik gübresinin sağlanacağı yerler daha önceden belirlenmelidir.
Rüzgar : Sera kurulacak yerlerde ortalama rüzgar hızının ve yönünün bilinmesi gerekir. Rüzgar hızına göre, seraya gelen yükün bilinmesi ve rüzgarla kaybolacak ısının hesaba katılması gerekir.
Toprak : Serada sera toprağın tuzlu besin maddesi yüksek, su tutma kapasitesi yüksek ve drenaj olanaklarının iyi olması gerekir.
Sera olarak kurulacak yerin eğimi az olmalıdır. Plastik sera malzemelerinden imal edilen seralar eğimli arazilerde de kurulabilirler.
Sera kurulacak toprağın taban suyu düzeyi en az toprak yüzeyinden 1 m. aşağıda olmalıdır.
Endüstri Bölgeleri : Hava kirliliği seraların kirlenmesini hızlandırdığı için endüstri bölgelerine uzakta kurulmalıdır.
SERA YAPI MALZEMELERİ VE YAPI ELEMANLARI
Seralarda kullanılan yapı malzemeleri, ve yapı elemanlarının planlanmasında ve seçiminde bölgenin iklim durumu, serada yetiştirilmek istenen bitki türü, seracılık işletmesinin büyüklüğü ve işletme tipi dikkate alınır.
Seranın yapım malzemesi seçilirken dikkat edilecek hususlar:
Sera yapı malzemesi ucuz, sağlam ve hafif olmalı.
Seri üretime uygun olmalı,
Enerji tasarrufunu sağlamalı,
Kuruluş ve tamiri kolay olmalı,
Hava koşullarından etkilenmemeli,
Sera içinde yeterli iklim ayarlaması yapılabilmelidir.
Seranın Temeli
Temel kolonlarla kendi üzerine gelen seranın tüm yükünü taşıyabilmelidir.
Cam seralarda temel duvarı yapmak için, 70 cm genişlikte ve 80-100 cm derinlikte sera çevresi boyunca temel çukuru kazılır. Eğer zeminin emniyeti yeterli değilse alt kısmına 20 cm yükseklikte betonarme sömel yapılır.
Bu sömel yerine tesviye betonu da yeterli olabilir. Sömelin üzerine temel çukuru iki taraftan 10 cm örme payı olarak boş bırakılır ve 50 cm kalınlığında taş duvar çimento takviyeli kireç harcıyla zemini en az 10 cm geçecek şekilde örülür.
Plastik seralarda her dikmenin altına 20x30x40 cm boyutlarında veya 20-30 cm çapında 30-40 cm derinliğinde silindirik beton dökmek yeterli olur. Ayaklar üzerine dikmelerin (kolonların) bağlanacağı şekilde vidalanacak veya kaynaklanacak gibi lama demirleri yerleştirilmelidir.
Plastik örtülü ahşap seraların temel duvarları fazla yük taşımadıkları için, tuğla, beton birket, beton veya taş ile yapılabilir.
Temel duvarların genişliği, beton sömeller ve briket duvar için en az 35 cm, tuğla duvar için 23-35 cm taş duvar 50 cm olmalıdır.
Taban suyu yüksek olduğu yerlerde toprak seviyesinin biraz üstüne çıkılmalıdır.
Sera içinde masalar ve tezgahlar bulunuyorsa toprak üstü duvarlarının yüksekliği 10-15 cm daha yüksek olabilir.
Seraların çevresinde yağışlarla oluşabilecek arazi yüzey ve durgun yüksek taban suyunun drenajını sağlamak amacıyla, sera temel duvarları çevresinde bir drenaj sisteminin yapılması gerekir.
İskelet Malzemeleri ve Elemanları
1. İskelet malzemeleri
Seraları iskeletinde ahşap ve metal malzemeler kullanılır.
1.1. Ahşap yapı malzemeleri
Ağaç malzemesinin hafif ve dayanıklı olması, kolay işlemesi, çivilenmesi ve vidalanması gibi iyi özellikleri vardır. Ayrıca hem çekmeye, hem de basınca çalışması gibi üstünlüğü vardır. Ama ağaç malzeme kısa zamanda deforme olur.
1.2. Metal Malzemeler
Seralarda kullanılan değişik metaller mevcuttur Bunlardan en fazla kullanılanları , I profiller , T-Profiller, L-Profiller , Kutu Profiller,Boru Profiller, ve Çelik Levhalardır: Çelik profilleri birçok üstünlüğü yanında, paslanması en önemli sakıncasıdır. Bunun önlenmesi ya boyamayla ya da galvanize edilmesi gerekir.
2. İskelet Elemanları
İskeleti oluşturan elemanların şu özellikleri olması gerekir.
İskelet elemanları sağlam, ucuz ve hafif olmalı,
Kolay kurulabilmeli,
Gölgelemesi az olmalı yani sera içine giren ışığın miktarını azaltmamalı,
Hava geçirgenliği yani ısı kaybı az olmalıdır.
Bir seranın iskeletinde kolonlar (dikmeler) ve çatıyı oluşturan çeşitli elemanlar bulunursa da , çatı elemanları ayrı bir başlık altında incelenecektir.
3.Çatı Elemanları
Sera çatısı, çatıyı oluşturan elemanların kendi ağırlıklarını, çatıyı örtü malzemesini, çatı örtüsüne etkili olan kar ve rüzgar yükünü, tamir ve bakım için çatıya çıkan işçilerin ağırlığını ve çatıya asılan çeşitli bitki ekiliş yerlerini taşıyabilecek durumda olmalıdır.
3.1. Çatı İskeleti Elemanları
Bir seranın çatı iskeletini, mertekler, aşıklar, çatı kirişleri ve su olukları oluşturur.
3.2. Çatı Örtü Malzemesi
Serayı yağmur, kar ve rüzgar gibi dış etkenlerden koruyarak sera içinden ısı kaybını azaltan ve ışığı olanaklar ölçüsünde sera içine fazla geçiren saydam bir malzemeyle sera çatısı kaplanır. Sera kaplama malzemesi cam veya plastiktir. Seranın yan duvarına da bu malzeme ile kaplanır.
Sera örtü malzemesinde aranan özellikler:
Örtü, güneş ışığını en iyi şekilde geçirmeli, yansıtma, emme ve iletme gibi olaylarla ışık kaybına neden olmamalıdır.
Örtü altındaki ısıyı en üst seviyede tutmalı,
Örtü maliyeti yüksek olmamalıdır.
Örtü malzemesi fazla ağır olmamalıdır.
Monte edilmesi kolay olmalıdır.
Kolay deforme olmamalı, uzun ömürlü olmalıdır.
Işık geçirgenliğini kolay kaybetmemeli, kirlendiğinde kolay temizlenmelidir.
Örtünün iç yüzeyinde rutubet oluşturmamalıdır.
Kolay taşınabilmelidir.
Herhangi bir nedenle bozulma ortaya çıktığında kolay değiştirilebilmelidir.
Seralarda ısı yalıtımı arttırmak için plastik ve cam örtüler birlikte kullanılabilir. Bu şekilde ısı yalıtımı ile sera içinde %40 a varan enerji tasarrufu olmaktadır. Çift malzeme kullanma ile seraya giren ışık miktarı tek cama göre çift camda %10 ikinci kat olarak plastik kullanılmasında yoğunlaşma suyu ile birlikte bu oran %20 değerinde azalmaktadır.
3.2.1. Cam
Cam örtü malzemesinin avantajları
Uzun süre kullanılabilirler.
Işık geçirgenliği yüksektir.
Kolay temizlenir ve bakım masrafı yoktur.
Cam seralarda verim, plastik örtülü seralara göre daha yüksektir.
Mor ötesi (Ültraviyole) ışıklarından etkilenmez.
Kolay kirlenmedikleri için ışık geçirgenlikleri azalmaz.
Camlarda buğulanma ve nemlenme olmadığından, bitkilerin üzerine su damlaları gelerek bitkilerin hastalanması önlenir.
Cam örtü malzemesinin kaplanması: Örtü malzemeleri ısı ve nemin sera içinden sızmasını engelleyici şekilde kaplanmalıdır. camın genleşmesi göz önüne alınmalıdır.
Montajda cam macunu kullanılmalıdır. cam kaplama bindirme veya uç uca ekleme yöntemiyle yapılır. Bindirmede camların uçları birbiri üzerine 3-4 cm. bindirilerek arasında boşluk bırakılmadan veya uç uca eklenerek yapılmalı, eklenerek kaplama yapılacaksa, ek yerlerin arası macunlanmalıdır.
3.2.2. Plastik
Plastik örtünün avantajları
Plastikler vurma ve çarpmalara karşı duyarlı değildir.
Paslanmazlar
Ucuzdurlar
İşletme özelliği iyidir.
Kolay temizlenir ve saklanabilirler.
Kimyasal maddelere , özellikle asitlere karşı dayanıklıdır.
Güneş ışığını iyi geçirirler.
Renklendirme özellikleri iyidir.
Biyolojik zararlardan etkilenmezler.
3.2.3 Seralarda Kullanılan Plastik Levhalar
Seralarda Kullanılan plastik levhalar polyester, PVC, Plexicam olarak sınıflandırılırlar:
a) Cam lifleri kuvvetlendirilmiş Polyester Levhalar
Polyester Levhaların özellikleri:
Dalgalı olarak üretilirler.
Dayanıklı ve tamiri kolaydır.
Hafiftirler.
Üst yüzeylerinin kirlenmemesi ve ışıktan etkilenmemesi için bazı kimyasal maddelerle işlenmiştir.
İşlenmeyenler 5-8 yıl, işlenenler ise 10 yıl dayanırlar.
Morötesi ışıkları emerler.
b) PVC Levhalar
PVC Levhaların özellikleri:
Bu levhalar piyasada mat ve şeffaf olarak bulunur.
Işık geçirgenliği %85 dolayındadır.
Çivi ile çakılabilirler vidalanabilir ve yapıştırılabilir.
Zamanla ışık geçirgenliği azalır.
Mat olanlar zamanla beyazımsı bir renge dönüşür ve ışık geçirgenliği %30 oranında kaybeder.
Doluya karşı dayanıklı değildirler ve kolayca parçalanabilir.
Kolayca yanabilirler.
c) Plexicam :
Plexicam Levhaların özellikleri:
Boşluklu ve çift katlı olarak üretilmektedirler.
Özel aliminyum ya da çelik malzeme üzerine monte edilirler.
Isı ve nemle genleşmeye uğrayabilirler.
Işık geçirgenliği cama oranla biraz azdır.
Zamanla ışık geçirgenliğinde bir azalma olmaz.
Morötesi ışıkları geçirmezler.
Kolay yanarlar,
Doluya karşı dayanıklıdır,
İşlenmesi, delinmesi, kesilmesi biçilmesi ve yapıştırılması kolaydır.
Plastik örtünün kaplanması: Plastikle seranın kaplanmasında, plastik örtü seranın uzun ve dar ekseni boyunca serilebilir. Plastik örtü pürüzsüz yüzeyli iskelet üzerine çakılmadan önce gerginleştirilip birbiri üstüne bindirilerek ve ince ahşap çıtalarla çivilenerek tutturulur.Çivileme yerine bazı sert plastik, alüminyum veya çelikten yapılan kıskaç ya da mandal kullanılabilir.
4. Oluklar ve Damlalıklar
Sera içinde yoğunlaşan örtü malzemesinden sızarak akan damlaları toplamak için çatı yan duvarın birleştiği yere küçük oluklar yapılabilir.
5. Rüzgarlıklar
Rüzgarlıklar, rüzgar etkisini önlemek için çatı ve yan duvarlardaki kolonlar arasında çapraz çatı elemanları kullanılarak yapılır.
6. Kapılar
Kapılar serada yapılacak işler için giriş ve çıkışı sağlar. Kapılar doğal olarak ışığı geçiren sera içinde engel olan şeffaf örtü malzemesiyle kaplanır. Kapılarda genişlik ve yükseklik ihtiyaca göre minimum olmalıdır. Kapılar büyük yapılırsa açılıp kapanma esnasında serada ısı kaybı artar.
Küçük seralarda kapı genişliği 70 - 90 cm den daha dar olmalıdır.
Büyük seralarda rahat çalışmak için kapı genişliği 180 - 200 cm olmalı
Sera boyunun 30 m den fazla ise havalandırma iş akışının kolaylığı vb. için birden fazla kapı kullanılabilir.
Kapılar sera içinden dışarıya doğru açılmalıdır.
7. Pencereler
Pencereler, CO2, O2 ısı ve nem kontrolü için havalandırma yapılması için sisteme yerleştirilirler.
Pencereler kapalı durumda dışardan içeriye ışık, içerden de dışarıya ısı geçirmemelidir. Bunun için pencereler şeffaf örtü malzemesi ile kaplanmalıdır.
Doğal havalandırmanın yeterli miktarda olabilmesi için önerilen çatı pencerelerinin toplam alanın sera taban alanının %16-20 arasında olmalı ve bu açıklıklar çevre koşullarına uygun olarak ayarlanabilmelidir. Soğuk bölgelerdeki seralarda çatı pencere alanı daha küçük tutulmalıdır.
Sera pencereleri düzenlenirken havalandırma etkinliğinin maksimum olması Pencerelere ulaşımın kolay olması ve sera faydalı alanının maksimum tutulmasına dikkat edilir.
SERALARIN ISITILMASI
Sera ısıtmasında, en önemlisi ısının sera içinde dengeli olarak dağılmasıdır.
Sera ısıtma sisteminin özellikleri ;
Sistem, dış hava sıcaklığına bağlı olmadan sera içi sıcaklığını istenilen sınırlar içinde tutabilmeli,
Isı sera içinde dengeli olarak dağılmalı,
Sık arızalanmamalı,
Kolay yakıt sağlanabilmeli,
Verimli çalıştırılabilmeli,
Maliyet ve yakıt masrafları az olmalıdır.
Seraların örtü malzemesi olan cam ve plastiğin ısı geçirme özelliğinin yüksek olması nedeniyle seralar çabuk ısınır ve çabuk soğurlar, Serada bitkinin iyi bir şekilde gelişebilmesi için seranın sıcaklığı düştüğü zaman sera içine ısı verilmesi gerekmektedir.
Seraya verilecek ısının miktarı ;
Sera dışındaki hava sıcaklığına,
Sera içinde istenilen sıcaklık derecesine,
Seranın dış yüzeylerinin toplam alanına,
Sera örtü malzemesinin tipine ve kat sayısına,
Seranın yapı kalitesine bağlı olarak değişir.
Seraların bulunduğu yerde çevre sıcaklığının en düşük olduğu zamanlarda, sera içinin istenilen sıcaklık derecesinde (15-25 C) tutulabilmesi için seranın ısıtılması gerekir. Bu şekilde ısıtma fazla pahalı olacağından sera içi sıcaklığı bir süre 7-10 C' de tutulabilir. Bu sıcaklık derecelerinde bitkilerin gelişme hızı yavaşlasa bile, bitki yetiştiriciliği yönünden sakıncalı sayılmayabilir.
Seralarda Kullanılan Isıtma Yöntemleri:
Sobalarla ısıtma,
Kaloriferli ısıtma,
Sıcak havayla ısıtma: Isıtılmış havanın belli aralıklarla küçük delikleri bulunan ince polietilenden yapılmış boru kanallara, bir basınç altında sürekli olarak gönderilmesi ilkesine dayanır.
Doğal enerji kaynaklarından yararlanarak ısıtma,
Elektrik enerjisiyle ısıtma,
Atık enerjiden yararlanarak ısıtma.
SERALARIN SOĞUTULMASI
Havalandırma
Sera Havalandırmasının Nedenleri:
Oksijen ve karbondioksit dengelemesi
Sera içi sıcaklığının dengelenmesi,
Güneşlenmeyle ortaya çıkan yüksek ısının sera dışına atılması,
Nemin dengelenmesi,
Havalandırma sisteminin özellikleri ;
Havalandırma sistemi bitkiler üzerine bir hava hareketi oluşturabilmeli ve bu hareket bitki üstü boşlukta olmalı,
Seraya giren taze hava doğrudan bitkileri çarpmamalı,
Havalandırma elemanı sağlam olmalı ve iyice kapanabilmeli, (böylece hava değişimi ile ısı kaybı az olur.)
Havalandırma sistemi dış etkilerle açılıp kapanmamalı,
Havalandırma açıklıkları yeterince büyük olmalı,
Havalandırma düzeni işletmede teknik sorunlar yaratmayacak, az bir kuvvetle açılıp kapanabilecek durumda olmalıdır.
SERALARIN BOYUTLANDIRILMASI
Seraların genişliği
Seraların genişliği, bitki sıraları arasındaki uzaklığa ve bitki sırasının boyuna sera çatı şekline,yetiştirilecek bitki türüne ve miktarına, serada çalışabilecek işçi sayısına ve sera kurulacak alanın büyüklüğüne göre değişir.
Bu etkenler düşünüldüğünde, bir bireysel seranın taban alanı en çok 400-500 m2 ; genişliği ise 9 - 12 m arasında olmalıdır. Sera genişliğinin 3 ve 3 ün katları olacak şekilde ayarlanırsa, sera iç planlaması kolay olur. Çatı genişliğinin ise cam örtülü seralarda 9-12 m, plastik örtülerde ise 6-9 m arasında olması tavsiye edilir.
Seraların Uzunluğu
Sera boylarının fazla uzun olması, ısının sera içerisinde homojen olarak dağılımını engellemektedir. Buna karşılık çok kısa seralarda ise hareket ve çalışma zorluğu vardır. Bu nedenlerle sera uzunluğunun 40 -50 m dolayında olması gerekir.
Seraların Yüksekliği
Sera yüksekliğini; yetiştirilecek bitki boyu, türü ve miktarına, Sera içinde işçiliğin rahatça yapılabilme yüksekliğine, civar iklim şartlarına, bağlı olarak değişir. Ortalama Sera yüksekliği 180-190 cm civarında olmalıdır. Eğer Serada makine kullanımı düşünüyorsa, sera yüksekliğini daha yüksek tutulabilir. İç mekan süs bitkileri ve diğer süs bitkilerinin yetiştirildiği seralar en az 2,5 metre olmalıdır. [/B]
|
|
|
| Organik Tarım Kontrolörü Eğitimi Düzenlenecektir |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 05-01-2009, 08:40 PM - Forum: Tarım Haberleri
- Yorum Yok
|
 |
10/06//2005 tarihli ve 25841 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 42 inci maddesi gereğince 01-12 Haziran 2009 tarihleri arasında “Organik Tarım Kontrolörü Eğitimi” düzenlenecektir.
Başvuru şartları:
- “Organik Tarım Kontrolör Eğitimi” ne katılmak isteyen adayların Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 42 inci maddesi gereğince ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi veya veteriner hekim olması gerekmektedir.
- Başvuru ücreti 9 günlük kurs, ders notları, sınav ve sertifika bedeli dahil 900 TL + %18 KDV (KDV dahil 1062 TL) olup, TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü’nün T.C. Vakıflar Bankası DPT Bürosu 884-2011072 numaralı hesabına yatırılacak ve dekont başvuru evrakıyla birlikte gönderilecektir.
- Organik Tarım Kontrolörü kursu ve sınavına başvuru için ekte verilen Başvuru Formunun doldurularak ekleriyle birlikte (Diploma örneği, nüfus cüzdanı örneği ve ödeme dekontu) TSE Personel Belgelendirme Müdürlüğü’nün 0312 4166598 numaralı faksına gönderilmesi gerekmektedir. Kurs başlangıcında başvuru formunun aslı adaylardan teslim alınacaktır.
Son Başvuru Tarihi : 25 Mayıs 2009 olup başvurunun kontenjandan fazla olması halinde ücret ödeme sırası esas alınacak ve fazla katılımcılar ileri tarihteki programa kaydedilecektir. Katılım için 26 Mayıs 2009 tarihinde 0312 4166321 telefondan teyit alınmalıdır.
Eğitim Yeri : Eğitim Ankara’da düzenlenecek olup, eğitim salonu adresi başvuru teyitlerinin alınması sırasında adaylara bildirilecektir.
Eğitim Tarihleri : 01-12 Haziran 2009 Tarihleri arasında 9 gün sure ile 0900- 1700 Saatleri arasında eğitim düzenlenecektir. İlk gün kursun başlama saati 09:30’dur.
Sınav Tarihi: 12 Haziran 2009 Sınav başlama saati 0930- olup yaklaşık 1730’a kadar sürmektedir.
İletişim Bilgileri:
-T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü
Alternatif Tarımsal Üretim Teknikleri Daire Başkanlığı
Alternatif Üretim Mevzuat ve Politika Şube Müdürlüğü
Tel: 0312 2873360/3018 veya 3023
Faks: 0312 2866442
e- mail: vildankaraarslan@yahoo.com sevinc.saygili@tarim.gov.tr
-Türk Standardları Enstitüsü (TSE)
Personel Belgelendirme Müdürlüğü
Necatibey Cad. No:112 06100 Bakanlıklar ANKARA
Tel: 0 312 416 6321 – 416 6579- 4166320
Faks:0 312 416 65 98
e-mail: pbm@tse.org.tr ferdogan@tse.org.tr
Eğitim Konuları:
Organik tarım kontrolör adaylarına, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Türk Standartları Enstitüsü uzmanları ile aşağıdaki konu başlıklarında eğitimverilecektir.
1-Organik Tarım Uygulamalarına Giriş
2-Organik Tarım Ülke Mevzuatı
3-Uluslararası Organik Tarım Mevzuatı
4-Organik Tarımda Denetim
5-Organik Tarımda Proje Hazırlama ve Yönetim
6-Gübreler ve Gübreleme Teknikleri
7-Bitki Koruma
8-Organik Tarım Metodu ile Bitkisel Üretim
9-Organik Tarım Metodu ile Hayvansal Üretim
10-Organik Tarımda Hasat Sonrası İşlemler
11-Organik Tarımda Kontrol Sistemi
12-Organik Tarımda Sertifikasyon Sistemi
13-Tarım Çevre İlişkileri
14-İletişim Tek.ve Psikolojik Yaklaşımlar
15-Gıda Güvenliği-Hijyeni
16-Kalite Yönetim Sistemi
17-İş Sağlığı ve Güveliği
Organizasyon İle İlgili Kurallar:
1) Bu kurs Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve TSE tarafından organize edilmekte olup tarafların gerek görmesi halinde eğitim tarihleri, yeri ve içeriği değiştirilebilir veya program iptal edilebilir; bu durumda başvurusu eksiksiz ulaşmış kişilere gerekli bilgi verilir,
2) Kurs kontenjanı sınırlı olup başvuru sayısı kontenjandan fazla olması halinde ücret yatırma ve başvuruyu gönderme sırasına göre katılımcılar belirlenir.
3) Yeterli başvuru olmaması durumunda kurs iptal edilebilir, bu durumda isteyen katılımcılara ücreti iade edilir,
4) Başvuru yapıldıktan sonra ücret iade edilmez; ancak kursun başlamasından bir hafta önce yazılı olarak başvurulması halinde ücretini aynı kuruluştan başka bir kişiye devredebilir,
5) Kursa katılan ve sınavlarda başarı göstererek belge alan kişilere organizasyonu düzenleyen kuruluşlarca herhangi bir istihdam-görevlendirme imkanı vs. sağlanması söz konusu değildir.
6) Yapılacak sınavda başarılı olamayan kişilere ilave bir sınav hakkı daha verilir.
7) Kursa kaydının yapıldığına dair teyit almadan gelen kişiler kayıt listesinde olmamaları halinde kursa kabul edilmeyecektir.
BAŞVURU FORMU ÖRNEĞİ
|
|
|
| Erzurum Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bilimsel Araştırma Projeleri |
|
Yazar: Mr.Muhendis - 04-27-2009, 07:56 AM - Forum: Erzurum Atatürk Üniversitesi
- Yorum Yok
|
 |
Bilimsel Araştırmalar
2004-2005 Öğretim yılında Fakültemiz öğretim faaliyetlerinin yanı sıra, ilimiz başta olmak üzere çevre il ve ilçelerde teknik personel eğitimi ve tarımsal konularla ilgili çeşitli sempozyum, kurs ve toplantılar başarı ile gerçekleştirilmiştir.
Üniversitemizin en önemli fakültelerinden biri olan Ziraat Fakültemiz, Land-Grant tipi bir Üniversitenin misyonuna uygun olarak, yöredeki çiftçilerimizin problemlerini çözmede yoğun çaba sarf etmiştir. Bu amaçla Fakültemize bağlı Ziraat İşletme Müdürlüğü ile Tarımsal Araştırma ve Yayım merkezi Müdürlüğü vasıtasıyla bölgeye yönelik araştırmalar yapılmaktadır.
Araştırmalardan elde edilen sonuçları uygulamaya koymak, demonstrasyon ve üretim yapmak ve yöreye uygun tohumluk ve damızlık hayvan dağıtmak gibi kısaca özetlenebilecek bu faaliyetlere ek olarak, Fakültemiz zaman zaman yetiştiricilerle bir araya gelerek ve sorunları birlikte tartışma yolunu da seçmektedir. Bu amacın gerçekleştirilmesinde en aktif yöntemlerden biri de doğrudan üreticilere giderek sorunları tartışmaktır. Her faaliyet döneminde olduğu gibi bu dönemde de değişik tarihlerde ilçelere geziler düzenlenmiş ve üreticilerin sorunları ve çözümleri üzerinde durulmuştur.
Erzurum Valiliği, Atatürk Üniversitesi Erzurum Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Projesi ve UNDP tarafından desteklenen suni tohumlama projesine önemli katkılarda bulunulmuştur.
Bu dönemde kamu kurum ve kuruluşları ile yöre çiftçilerine önemli hizmetler götürülerek, gerekli katkılar yapılmıştır. Bunlar arasında; arıcılık, alabalık yetiştiriciliği, seracılık, hayvan barınakları ve mekanizasyon konuları ile değişik kuruluşların yem ve gıda analizlerinin yapılması, çevrede görülen bitki hastalıkları ve zararlılarının tespiti, teknik personel eğitimi, çeşitli verim denemelerinin izlenmesi, ürün miktarları ve giderlerinin tespiti sayılabilir. Ayrıca Atatürk Üniversitesi ve BTC tarafından desteklenen Erzurum Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Projesi kapsamında önemli tarımsal faaliyetler gerçekleştirilmiştir.
|
|
|
|