Mr.Muhendis
16.02.2026, 11:40
İklim değişikliği, deniz ekosistemlerini fiziksel, kimyasal ve biyolojik düzeyde eş zamanlı olarak dönüştürmektedir. Deniz yüzeyi sıcaklık artışı, okyanus asitleşmesi, oksijen azalması ve akıntı rejimlerindeki değişimler; tür dağılımından balıkçılık ekonomisine kadar geniş bir etki alanı yaratmaktadır.
1️⃣ Deniz Suyu Sıcaklık Artışı (Ocean Warming)
📈 Temel Mekanizma
Atmosferdeki sera gazlarının artışı (CO₂ başta olmak üzere) denizlerin daha fazla ısı depolamasına neden olur. Okyanuslar küresel ısınmanın yaklaşık %90’ını absorbe etmektedir.
🔬 Ekolojik Sonuçlar
Termal stres → metabolizma artışı → oksijen ihtiyacı yükselir
Soğuk su türlerinin kuzeye/derin sulara göçü
Tropikal türlerin ılıman bölgelere yayılması
🐟 Tür Dağılım Değişimi
Akdeniz’de tropikal kökenli türlerin artışı dikkat çekicidir. Özellikle:
Lagocephalus sceleratus (zehirli balon balığı)
Bu tür, Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e geçerek hızla yayılmıştır. Bu olgu Lessepsiyen göç olarak adlandırılır.
2️⃣ Okyanus Asitleşmesi
⚗️ Kimyasal Süreç
Atmosferik CO₂ deniz suyunda çözünür → karbonik asit oluşur → pH düşer.
Sanayi öncesi döneme kıyasla yüzey okyanus pH’ı yaklaşık 0.1 birim azalmıştır (logaritmik ölçekte ciddi değişim).
🦪 Biyolojik Etkiler
Kabuklu canlılarda kalsifikasyon azalır
Larval gelişim geriler
Mercan resifleri zayıflar
Örneğin:
Mytilus galloprovincialis asidik koşullarda kabuk oluşumunda zorlanır.
3️⃣ Oksijen Azalması (Deoksijenasyon)
Sıcak su daha az çözünmüş oksijen taşır. Ayrıca artan tabakalaşma, derin su sirkülasyonunu azaltır.
Sonuçlar
“Ölü bölgeler” (hipoksik alanlar) oluşur
Bentik organizmalar zarar görür
Balık mortalitesi artar
Bu durum özellikle yarı kapalı denizlerde daha belirgindir.
4️⃣ Deniz Seviyesi Yükselmesi
Nedenleri
Termal genleşme
Buzulların erimesi
Ekosistem Etkileri
Kıyı sulak alanlarının kaybı
Mangrov ve deltaların gerilemesi
Tuzluluk değişimleri
Kıyı balıkçılığı ve lagün sistemleri risk altındadır.
5️⃣ Denizel Gıda Zinciri Üzerindeki Etkiler
İklim değişikliği en alt trofik seviyeden başlar:
🌿 Fitoplankton
Üretkenlikte bölgesel değişimler
Tür kompozisyonu kaymaları
🐟 Balık Popülasyonları
Üreme zamanlaması değişimi
Larval hayatta kalma oranında düşüş
Örneğin:
Engraulis encrasicolus stokları sıcaklık değişimlerine hassastır.
6️⃣ Mercan Beyazlaması
Sıcaklık artışı simbiyotik zooxanthellae alglerinin kaybına neden olur.
Sonuç:
Enerji üretimi azalır
Resif ekosistemi çöker
Bu durum tropikal bölgelerde yaygınlaşmaktadır.
7️⃣ Akdeniz Özelinde İklim Baskısı
Akdeniz, yarı kapalı yapısı nedeniyle “iklim değişikliğine hassas bölge” olarak kabul edilir.
Gözlenen Eğilimler:
Yüzey sıcaklık artışı
Tropikleşme süreci
İstilacı tür artışı
Balıkçılık kompozisyonu değişmektedir; bazı yerel türler azalırken istilacı türler artmaktadır.
8️⃣ Akuakültür Üzerindeki Etkiler
🌡️ Sıcaklık Artışı
Stres hormonu (kortizol) artışı
Bağışıklık baskılanması
Hastalık sıklığında yükseliş
Örnek Türler
Sparus aurata
Dicentrarchus labrax
Yüksek sıcaklıklar yem dönüşüm oranını olumsuz etkileyebilir.
9️⃣ Mikroplastikler ve İklim Etkileşimi
Artan fırtına ve akıntı değişimleri plastiklerin dağılımını etkiler. Mikroplastikler plankton ve balıklarda birikebilir; bu durum ekosistem sağlığı ve gıda güvenliği açısından önemlidir.
🔟 Adaptasyon ve Yönetim Stratejileri
🌱 Ekosistem Temelli Balıkçılık Yönetimi
Stok modellemesi
Av kotası düzenlemeleri
🧬 Islah ve Dayanıklı Tür Seçimi
Termal toleransı yüksek hatlar
📡 Erken Uyarı Sistemleri
Uydu tabanlı sıcaklık izleme
Oksijen sensörleri
♻️ Karbon Azaltımı
Mavi karbon ekosistemlerinin korunması (deniz çayırları, mangrovlar)
1️⃣ Deniz Suyu Sıcaklık Artışı (Ocean Warming)
📈 Temel Mekanizma
Atmosferdeki sera gazlarının artışı (CO₂ başta olmak üzere) denizlerin daha fazla ısı depolamasına neden olur. Okyanuslar küresel ısınmanın yaklaşık %90’ını absorbe etmektedir.
🔬 Ekolojik Sonuçlar
Termal stres → metabolizma artışı → oksijen ihtiyacı yükselir
Soğuk su türlerinin kuzeye/derin sulara göçü
Tropikal türlerin ılıman bölgelere yayılması
🐟 Tür Dağılım Değişimi
Akdeniz’de tropikal kökenli türlerin artışı dikkat çekicidir. Özellikle:
Lagocephalus sceleratus (zehirli balon balığı)
Bu tür, Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e geçerek hızla yayılmıştır. Bu olgu Lessepsiyen göç olarak adlandırılır.
2️⃣ Okyanus Asitleşmesi
⚗️ Kimyasal Süreç
Atmosferik CO₂ deniz suyunda çözünür → karbonik asit oluşur → pH düşer.
Sanayi öncesi döneme kıyasla yüzey okyanus pH’ı yaklaşık 0.1 birim azalmıştır (logaritmik ölçekte ciddi değişim).
🦪 Biyolojik Etkiler
Kabuklu canlılarda kalsifikasyon azalır
Larval gelişim geriler
Mercan resifleri zayıflar
Örneğin:
Mytilus galloprovincialis asidik koşullarda kabuk oluşumunda zorlanır.
3️⃣ Oksijen Azalması (Deoksijenasyon)
Sıcak su daha az çözünmüş oksijen taşır. Ayrıca artan tabakalaşma, derin su sirkülasyonunu azaltır.
Sonuçlar
“Ölü bölgeler” (hipoksik alanlar) oluşur
Bentik organizmalar zarar görür
Balık mortalitesi artar
Bu durum özellikle yarı kapalı denizlerde daha belirgindir.
4️⃣ Deniz Seviyesi Yükselmesi
Nedenleri
Termal genleşme
Buzulların erimesi
Ekosistem Etkileri
Kıyı sulak alanlarının kaybı
Mangrov ve deltaların gerilemesi
Tuzluluk değişimleri
Kıyı balıkçılığı ve lagün sistemleri risk altındadır.
5️⃣ Denizel Gıda Zinciri Üzerindeki Etkiler
İklim değişikliği en alt trofik seviyeden başlar:
🌿 Fitoplankton
Üretkenlikte bölgesel değişimler
Tür kompozisyonu kaymaları
🐟 Balık Popülasyonları
Üreme zamanlaması değişimi
Larval hayatta kalma oranında düşüş
Örneğin:
Engraulis encrasicolus stokları sıcaklık değişimlerine hassastır.
6️⃣ Mercan Beyazlaması
Sıcaklık artışı simbiyotik zooxanthellae alglerinin kaybına neden olur.
Sonuç:
Enerji üretimi azalır
Resif ekosistemi çöker
Bu durum tropikal bölgelerde yaygınlaşmaktadır.
7️⃣ Akdeniz Özelinde İklim Baskısı
Akdeniz, yarı kapalı yapısı nedeniyle “iklim değişikliğine hassas bölge” olarak kabul edilir.
Gözlenen Eğilimler:
Yüzey sıcaklık artışı
Tropikleşme süreci
İstilacı tür artışı
Balıkçılık kompozisyonu değişmektedir; bazı yerel türler azalırken istilacı türler artmaktadır.
8️⃣ Akuakültür Üzerindeki Etkiler
🌡️ Sıcaklık Artışı
Stres hormonu (kortizol) artışı
Bağışıklık baskılanması
Hastalık sıklığında yükseliş
Örnek Türler
Sparus aurata
Dicentrarchus labrax
Yüksek sıcaklıklar yem dönüşüm oranını olumsuz etkileyebilir.
9️⃣ Mikroplastikler ve İklim Etkileşimi
Artan fırtına ve akıntı değişimleri plastiklerin dağılımını etkiler. Mikroplastikler plankton ve balıklarda birikebilir; bu durum ekosistem sağlığı ve gıda güvenliği açısından önemlidir.
🔟 Adaptasyon ve Yönetim Stratejileri
🌱 Ekosistem Temelli Balıkçılık Yönetimi
Stok modellemesi
Av kotası düzenlemeleri
🧬 Islah ve Dayanıklı Tür Seçimi
Termal toleransı yüksek hatlar
📡 Erken Uyarı Sistemleri
Uydu tabanlı sıcaklık izleme
Oksijen sensörleri
♻️ Karbon Azaltımı
Mavi karbon ekosistemlerinin korunması (deniz çayırları, mangrovlar)